Visākhāsutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | sutaṁ → suta (bjt) | evaṁ → evam (pts)I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.
migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (th, pts)on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī at the Eastern Monastery, the palace of Migāra’s mother.
Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho hoti.
paṭibaddho → paṭibandho (pts-vp-pli1, mr) | paṭibaddho → paṭibandho (cck: pī. ka.) | paṭibaddho → paṭibandhotipi pāṭho (sya-all note) | Pasenadimhi → B Pasenadikosale (pts note) | paṭibandho → B -buddho . . . paṭibandha=paṭibaddha, cf. E. Muller, P. L. p. 22; D afterwards -baddho; A Cb -bandho. (pts note) | kocideva → kocid eva (pts)And on that occasion, Visākhā, Migāra’s mother,
Taṁ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṁ tīreti.had some dealings with King Pasenadi Kosala that he did not settle as she had wished.
Atha kho visākhā migāramātā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
migāramātā divā divassa → divādivasseva (sya-all); divādivase yeva (pts-vp-pli1); divā divassayeva (mr) | divassa → divādivasseva (cck: syā.); divādivasseyeva (cck: pī.); divā divassayeva (cck: ka.) | divā divassa → divādivassa (bjt) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)So in the middle of the day she went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho visākhaṁ migāramātaraṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)As she was sitting there the Blessed One said to her,
“handa kuto nu tvaṁ, visākhe, āgacchasi divā divassā”ti?
divā divassāti → divādivassāti (bjt, th) | divā divassāti → divādivassā ti (pts)“Well now, Visākhā, where are you coming from in the middle of the day?”
“Idha me, bhante, kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho;
paṭibaddho → paṭibaddho hoti (bj, sya-all) | kocideva → kocid eva (pts)“Just now, lord, I had some dealings with King Pasenadi Kosala that he did not settle as I had wished.”
taṁ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṁ tīretī”ti.
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)Then, on realizing the significance of that, the Blessed One on that occasion exclaimed:
“Sabbaṁ paravasaṁ dukkhaṁ, sabbaṁ issariyaṁ sukhaṁ;
dukkhaṁ → dukkha (bjt)All subjection to others is painful. all independence is bliss. Sādhāraṇe vihaññanti, yogā hi duratikkamā”ti.
sādhāraṇe → C comments: sādhāraṇe payojāne sādhetabbe sati. II. 10. Compare Cullavagga, VII. 1, 5. and Jātaka, No. 10. (pts note) duratikkamāti navamaṁ → duratikkamā ti (pts)What is held in common brings suffering, for duties are hard to overcome.
Navamaṁ.
navamaṁ → navamaṁ evamme (sya-all) | navamaṁ → ti (pts)