Cundasutta๑๗๖ จุนทสูตร
Evaṁ me sutaṁ—ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā pāvāyaṁ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.
pāvāyaṁ → vāpāyaṁ (bj: machasaṁ) | pāvāyaṁ → campāyaṁ (ka. sī.) dī. ni. 2.189 passitabbaṁ (cck note) | Ekaṁ → M. Ph. put Evaṁ me sutaṁ before Ekaṁ. (pts note) | Pāvāyaṁ → T. M6. M7 Campāyaṁ. (pts note) | kammāraputtassa → kammāra puttassa (bjt)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ สวนมะม่วงของนายจุนทกัมมารบุตร เขตกรุงปาวา
Atha kho cundo kammāraputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho cundaṁ kammāraputtaṁ bhagavā etadavoca:
nisinnaṁ → nisinno (bj) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น นายจุนทกัมมารบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสถามว่า
“kassa no tvaṁ, cunda, soceyyāni rocesī”ti?
kassa no tvaṁ, cunda, soceyyāni rocesī”ti → soceyyāni roceyyāsīti (bj) | rocesīti → roceyyāsīti (bj) | roceyyāsīti → rocesīti (bj: machasaṁ) | rocesīti → rocesī ti (pts)“จุนทะ เธอชอบใจความสะอาดของใคร”
“Brāhmaṇā, bhante, pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti; tesāhaṁ soceyyāni rocemī”ti.
sevālamālikā → sevālamālakā (sya-all, pts1ed) | aggiparicārikā → aggiparicārakā (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | soceyyāni → (sya-all) | sevālamālikā → sevālamālakā (pts) | aggiparicārakā → aggiparivārikā (bj: machasaṁ) | sevālamālikā → sevālamālakā (cck: sī. syā. pī.) | sevālamālakā → M. Ph. -mālikā throughout; M7 -mālakā corr. into -mālikā by a second hand. (pts note) | soceyyāni → omitted by S. (pts note) | rocemīti → rocemī ti (pts)นายจุนทกัมมารบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกพราหมณ์ชาว ปัจฉาภูมิ ผู้ถือน้ำเต้า สวมพวงมาลัยสาหร่าย บำเรอไฟ ลงน้ำเป็นวัตร บัญญัติ ความสะอาดไว้ ข้าพระองค์ชอบใจความสะอาดของพราหมณ์เหล่านั้น”
“Yathā kathaṁ pana, cunda, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapentī”ti?
paññapentīti → paññāpentīti (bj, sya-all, pts) | sevālamālikā → sevālamālakā (sya-all, pts) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | paññapentīti → paññāpentī ti (pts)“จุนทะ พวกพราหมณ์ชาวปัจฉาภูมิ ผู้ถือน้ำเต้า สวมพวงมาลัยสาหร่าย บำเรอไฟ ลงน้ำเป็นวัตร บัญญัติความสะอาดไว้อย่างไร”
“Idha, bhante, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā. Te sāvakaṁ evaṁ samādapenti:
sāvakaṁ → sāvake (bj, sya-all, mr) | sevālamālikā → sevālamālakā (sya-all, pts) | sāvake → sāvakaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | sāvakaṁ → sāvake (cck: syā. ka.) | kamaṇḍalukā → T. -lūkā. (pts note) | sāvakaṁ → M. S. -ke; M6 -kā. (pts note) | pacchābhūmakā → pacchā bhūmakā (bjt)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส พวกพราหมณ์ชาวปัจฉาภูมิ ผู้ถือ น้ำเต้า สวมพวงมาลัยสาหร่าย บำเรอไฟ ลงน้ำเป็นวัตร ย่อมชักชวนสาวกทั้งหลาย อย่างนี้ว่า
‘ehi tvaṁ, ambho purisa, kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviṁ āmaseyyāsi;
kālasseva → sakālasseva (sya-all) | uṭṭhahantova → uṭṭhahanto (sya-all); vuṭṭhahantova (pts1ed, mr) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | kālasseva uṭṭhahantova → sakālasseva uṭṭhahanto (sya-all); kālass eva vuṭṭhahanto va (pts) | kālasseva → sakālasseva (bj: syā) | uṭṭhahantova → uṭṭhahanto (bj: syā) | kālasseva → sakālasseva (cck: syā.) | uṭṭhahantova → uṭṭhahanto (cck: syā.); vuṭṭhahantova (cck: pī. ka.) | eva → T. kālassa; M7 kālassa corr. into kālass'; eva; S. sakālo (pts note) | vuṭṭhahanto → T. M7. S. uṭṭho (pts note) | va → Ph. T. M6. M7 ca; omitted by S. (pts note)‘มาเถิดบุรุษผู้เจริญ ท่านควรลุกขึ้นจากที่นอนแต่เช้า จับต้องแผ่นดิน
no ce pathaviṁ āmaseyyāsi, allāni gomayāni āmaseyyāsi;
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | allāni gomayāni → allagomayāni (sya-all) | gomayāni → M. Ph. S. alla- (pts note)ถ้า ไม่จับต้องแผ่นดิน ต้องจับต้องโคมัยสด
no ce allāni gomayāni āmaseyyāsi, haritāni tiṇāni āmaseyyāsi;
allāni gomayāni → allagomayāni (sya-all) | gomayāni → M. Ph. T. S. alla-; M7 alla- corr. into allāni. (pts note)ถ้าไม่จับต้องโคมัยสด ต้องจับต้องหญ้าเขียวสด
no ce haritāni tiṇāni āmaseyyāsi, aggiṁ paricareyyāsi;ถ้าไม่จับต้องหญ้าเขียวสด ต้องบำเรอไฟ
no ce aggiṁ paricareyyāsi, pañjaliko ādiccaṁ namasseyyāsi;ถ้าไม่บำเรอไฟต้องประคองอัญชลีนอบน้อม ดวงอาทิตย์
no ce pañjaliko ādiccaṁ namasseyyāsi, sāyatatiyakaṁ udakaṁ oroheyyāsī’ti.
oroheyyāsī → M. -peyyāsī. (pts note) | oroheyyāsīti → oroheyyāsī ti (pts)ถ้าไม่ประคองอัญชลีนอบน้อมดวงอาทิตย์ ต้องลงน้ำวันละ ๓ ครั้ง’
Evaṁ kho, bhante, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti; tesāhaṁ soceyyāni rocemī”ti.
aggiparicārikā → aggiparicārakā (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | sevālamālikā → sevālamālakā (sya-all, pts) | kho → omitted by M. Ph. (pts note) | rocemīti → rocemī ti (pts)ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ พวกพราหมณ์ชาวปัจฉาภูมิ ผู้ถือน้ำเต้า สวมพวงมาลัยสาหร่าย บำเรอไฟ ลงน้ำเป็นวัตร บัญญัติความสะอาดไว้อย่างนี้ ข้าพระองค์ชอบใจความ สะอาดของพราหมณ์เหล่านั้น”
“Aññathā kho, cunda, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye soceyyaṁ hotī”ti.
aggiparicārikā → aggiparicārakā (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | sevālamālikā → sevālamālakā (sya-all, pts) | hotīti → hotī ti (pts)“จุนทะ พวกพราหมณ์ชาวปัจฉาภูมิ ผู้ถือน้ำเต้า สวมพวงมาลัยสาหร่าย บำเรอ ไฟ ลงน้ำเป็นวัตร บัญญัติความสะอาดไว้เป็นอย่างหนึ่ง ส่วนความสะอาดใน อริยวินัยเป็นอีกอย่างหนึ่ง”
“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye soceyyaṁ hoti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ความสะอาดในอริยวินัยเป็นอย่างไร
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye soceyyaṁ hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)ขอประทานวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคโปรดแสดงธรรมที่เป็นความสะอาดในอริยวินัยแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด พระพุทธเจ้าข้า”
“Tena hi, cunda, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | manasi karohi bhāsissāmīti → manasikarohi bhāsissāmī ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “จุนทะ ถ้าเช่นนั้น เธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bhante”ti kho cundo kammāraputto bhagavato paccassosi.
paccassosi → paccassosī (bj) | bhanteti → bhante ti (pts)นายจุนทกัมมารบุตรทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัส เรื่องนี้ว่า
“Tividhaṁ kho, cunda, kāyena asoceyyaṁ hoti;จุนทะ ความไม่สะอาดทางกาย ๓ อย่าง catubbidhaṁ vācāya asoceyyaṁ hoti;ความไม่สะอาดทางวาจา ๔ อย่าง tividhaṁ manasā asoceyyaṁ hoti.ความไม่สะอาดทางใจ ๓ อย่าง
Kathañca, cunda, tividhaṁ kāyena asoceyyaṁ hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)ความไม่สะอาดทางกาย ๓ อย่าง เป็นอย่างไร
Idha, cunda, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu.
sabbapāṇabhūtesu → pāṇabhūtesu (sya-all, mr) | lohitapāṇi hatapahate → lohitapāṇī hatapahaṭe (bj) | luddo lohitapāṇi → luddho lohitapāṇī (sya-all) | lohitapāṇi → lohitapāṇī (pts) | hatapahaṭe → hatapahate (bj: machasaṁ) | sabbapāṇabhūtesu → pāṇabhūtesu (cck: ka.) | luddo → S. luddho. (pts note) | hatapahate → M. pahata-; Ph. hatahate. (pts note) | sabbapāṇabhūtesu → M. Ph. T. M7. S. pāṇā- (pts note) | sabbapāṇabhūtesu → sabbapāṇa bhūtesu (bjt)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้ฆ่าสัตว์ หยาบช้า มีมือเปื้อนเลือด ปักใจอยู่ในการฆ่าและการทุบตี ไม่มีความเอ็นดูในสัตว์ทั้งปวง
Adinnādāyī hoti. Yaṁ taṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ vā araññagataṁ vā taṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā hoti.
paravittūpakaraṇaṁ → paracittūpakaraṇaṁ (bj); paravittupakaraṇaṁ (sya-all) | vā → vaṁ (bj) | taṁ → (sya-all) | taṁ → omitted by S. (pts note) | ādātā → T. ad- (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | theyyasaṅkhātaṁ → theyyasaṁkhātaṁ (th, pts) | yaṁ → yan (pts)๒. เป็นผู้ลักทรัพย์ คือ เป็นผู้ถือเอาทรัพย์อันเป็นอุปกรณ์เครื่องปลื้มใจของ ผู้อื่นซึ่งอยู่ในบ้านหรืออยู่ในป่าที่เจ้าของไม่ได้ให้ ด้วยจิตเป็นเหตุขโมย
Kāmesumicchācārī hoti. Yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu cārittaṁ āpajjitā hoti.
mātāpiturakkhitā → sya-all, pts1ed potthakesu | gottarakkhitā → bj, sya-all, pts1ed potthakesu | gottarakkhitā → (bj, sya-all, pts) | mālāguḷaparikkhittāpi → mālāgulaparikkhittāpi (bj); mālāguṇaparikkhitāpi (sya-all, pts) | mātāpiturakkhitā → (sya-all, pts) | mātāpiturakkhitā → natthi sī. syā. pī. potthakesu (cck note) | gottarakkhitā → natthi sī. syā. pī. potthakesu (cck note) | micchācārī → T. -rā. (pts note) | piturakkhitā → M. Ph. insert mātāpiturakkhitā. (pts note) | bhāturakkhitā → omitted by T. (pts note) | ñātirakkhitā → omitted by T. M6. M7. (pts note) | dhammarakkhitā → M. Ph. insert gottarakkhitā. (pts note) | sassāmikā → M. Ph. S. sasā- (pts note) | mālāguṇaparikkhittā → S. -kkhitā. (pts note) | pi → omitted by T. M6. M7. (pts note) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th, pts) | mālāguḷaparikkhittāpi → mālāguṇaparikkhittā pi (pts)๓. เป็นผู้ประพฤติผิดในกาม คือ เป็นผู้ประพฤติล่วงในสตรีที่อยู่ในปกครอง ของมารดา ที่อยู่ในปกครองของบิดา ที่อยู่ในปกครองของพี่ชายน้องชาย ที่อยู่ในปกครองของพี่สาวน้องสาว ที่อยู่ในปกครองของญาติ ที่ประพฤติ ธรรม มีสามี มีกฎหมายคุ้มครอง โดยที่สุด แม้แต่สตรีที่บุรุษสวมด้วย พวงมาลัยหมายไว้
Evaṁ kho, cunda, tividhaṁ kāyena asoceyyaṁ hoti.
tividhaṁ → (bj)จุนทะ ความไม่สะอาดทางกาย ๓ อย่าง เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, cunda, catubbidhaṁ vācāya asoceyyaṁ hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)ความไม่สะอาดทางวาจา ๔ อย่าง เป็นอย่างไร
Idha, cunda, ekacco musāvādī hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho: ‘ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī’ti, so ajānaṁ vā āha: ‘jānāmī’ti, jānaṁ vā āha: ‘na jānāmī’ti; apassaṁ vā āha: ‘passāmī’ti, passaṁ vā āha: ‘na passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti.
so ajānaṁ vā āha: ‘jānāmī’ti, jānaṁ vā āha: ‘na jānāmī’ti; apassaṁ vā āha: ‘passāmī’ti, passaṁ vā āha: ‘na passāmī’ti → so ajānaṁ vā ahaṁ jānāmīti, jānaṁ vā ahaṁ na jānāmīti, apassaṁ vā ahaṁ passāmīti, passaṁ vā ahaṁ na passāmīti (pts1ed, mr) | sabhaggato → sabhāgato (bj, pts) | sakkhipuṭṭho ehambho → sakkhiṁpuṭṭho ehi bho (sya-all) | āha jānāmīti → ahaṁ jānāmī ti (pts) | āha → ahaṁ (pts) | āha passāmīti → ahaṁ passāmī ti (pts) | sabhāgato → sabhaggato (bj: machasaṁ) | parisagato → parisaggato (bj: machasaṁ) | passāmī’ti → so ajānaṁ vā ahaṁ jānāmīti, jānaṁ vā ahaṁ na jānāmīti, apassaṁ vā ahaṁ passāmīti, passaṁ vā ahaṁ na passāmīti (bj: PTS) | vadehī’ti → so ajānaṁ vā ahaṁ jānāmīti, jānaṁ vā ahaṁ na jānāmīti, apassaṁ vā ahaṁ passāmīti, passaṁ vā ahaṁ na passāmīti (pī. ka.) evamuparipi (cck note) | passāmī’ti → so ajānaṁ vā ahaṁ jānāmīti, jānaṁ vā ahaṁ na jānāmīti, apassaṁ vā ahaṁ passāmīti, passaṁ vā ahaṁ na passāmīti (pī. ka.) evamuparipi (cck note) | sabhāgato → M. Ph. S. sabhaggato. (pts note) | parisagato → M. Ph. parisaggato. (pts note) | sakkhipuṭṭho → S. sakkhiṁpo (pts note) | ambho → S. ehi bho; T. M7 evam bho; M6 mahā. (pts note) | ti → omitted by T. M7. (pts note) | ti → omitted by M. (pts note) | ahaṁ → T. M6. S. āha. (pts note) | ñātimajjhagato → ñātimajjha gato (bjt) | ñātimajjhagato → ñātimajjhaggato (th) | pūgamajjhagato → pūgamajjhaggato (th) | rājakulamajjhagato → rājakulamajjhaggato (th) | ehambho → eh ambho (pts) | vadehīti → vadehī ti (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้พูดเท็จ คือ อยู่ในสภา อยู่ในบริษัท อยู่ท่ามกลางหมู่ญาติ อยู่ ท่ามกลางหมู่ทหาร หรืออยู่ท่ามกลางราชสำนัก ถูกเขาอ้างเป็นพยาน ซักถามว่า ‘ท่านรู้สิ่งใด จงกล่าวสิ่งนั้น’ บุคคลนั้นไม่รู้ก็กล่าวว่า ‘รู้’ หรือ รู้ก็กล่าวว่า ‘ไม่รู้’ ไม่เห็นก็กล่าวว่า ‘เห็น’ หรือเห็นก็กล่าวว่า ‘ไม่เห็น’ กล่าวเท็จทั้งที่รู้เพราะตนเป็นเหตุบ้าง เพราะบุคคลอื่นเป็นเหตุบ้าง เพราะเหตุคือเห็นแก่อามิสเล็กน้อยบ้าง
Pisuṇavāco hoti. Ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya. Iti samaggānaṁ vā bhettā, bhinnānaṁ vā anuppadātā, vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
bhettā → bhedātā (mr) | pisuṇavāco → pisunāvāco (bj, pts) | amūsaṁ → amusaṁ (sya-all) | bhettā → bhedātā (cck: ka.) | vā → omitted by M. (pts note) | bhettā → M. bhedātā; Ph. bheditā; T. bhonnā; M6 hetā. (pts note)๒. เป็นผู้พูดส่อเสียด คือ ฟังความฝ่ายนี้แล้วไปบอกฝ่ายโน้นเพื่อทำลายฝ่ายนี้ หรือฟังความฝ่ายโน้นแล้วมาบอกฝ่ายนี้เพื่อทำลายฝ่ายโน้น ยุยงคนที่ สามัคคีกัน ส่งเสริมคนที่แตกแยกกัน ชื่นชมยินดีเพลิดเพลินต่อผู้ที่แตก แยกกัน พูดแต่ถ้อยคำที่ก่อความแตกแยกกัน
Pharusavāco hoti. Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā, tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
pharusavāco → pharusāvāco (pts) | aṇḍakā → Ph. kaṇṭakā. (pts note) | kakkasā → M6 kakkhasā; Ph. kaṇṇasā. (pts note)๓. เป็นผู้พูดคำหยาบ คือ กล่าวแต่คำที่หยาบคาย กล้าแข็ง เผ็ดร้อน หยาบคายร้ายกาจแก่ผู้อื่น กระทบกระทั่งผู้อื่น ใกล้ต่อความโกรธ ไม่ เป็นไปเพื่อสมาธิ
Samphappalāpī hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī; anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti akālena anapadesaṁ apariyantavatiṁ anatthasaṁhitaṁ.
adhammavādī → omitted by M. Ph. (pts note) | hoti → omitted by T. M6; M7 has hoti inserted by a second hand. (pts note) | anatthasaṁhitaṁ → anatthasañhitaṁ (th)๔. เป็นผู้พูดเพ้อเจ้อ คือ พูดไม่ถูกเวลา พูดคำไม่จริง พูดไม่อิงประโยชน์ พูดไม่อิงธรรม พูดไม่อิงวินัย พูดคำที่ไม่มีหลักฐาน ไม่มีที่อ้างอิง ไม่มีที่ กำหนด ไม่ประกอบด้วยประโยชน์
Evaṁ kho, cunda, catubbidhaṁ vācāya asoceyyaṁ hoti.จุนทะ ความไม่สะอาดทางวาจา ๔ อย่าง เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, cunda, tividhaṁ manasā asoceyyaṁ hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)ความไม่สะอาดทางใจ ๓ อย่าง เป็นอย่างไร
Idha, cunda, ekacco abhijjhālu hoti. Yaṁ taṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ abhijjhātā hoti: ‘aho vata yaṁ parassa taṁ mamassā’ti.
abhijjhātā → abhijjhitā (bj, sya-all, mr) | abhijjhālu → abhijjhālū (bj) | mamassāti byāpannacitto → mama assāti vyāpannacitto (bj, pts) | yaṁ → yantaṁ parassa paravittupakaraṇaṁ (sya-all) | parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ abhijjhātā → abhijjhitā (sya-all) | mamassāti → mama assāti (sya-all) | abhijjhātā → abhijjhitā (pts) | assāti → aho vatāyaṁ parassa taṁ mama assāti (bj: sīmu) | abhijjhātā → abhijjhitā (ka.) ma. ni. 1.440 passitabbaṁ (cck note) | abhijjhitā → T. M6. M7 -jjhātā. (pts note) | yaṁ → T. M6. M7 vatāyaṁ. (pts note) | mama → Ph. mam'. (pts note) | yaṁ → yan (pts) | mamassāti → mama assā (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้เพ่งเล็งอยากได้ของเขา คือ เพ่งเล็งอยากได้ทรัพย์อันเป็นอุปกรณ์ เครื่องปลื้มใจของผู้อื่นว่า ‘ทำอย่างไร ทรัพย์อันเป็นอุปกรณ์เครื่องปลื้ม ใจของผู้อื่นจะพึงเป็นของเรา’
Byāpannacitto hoti paduṭṭhamanasaṅkappo: ‘ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesun’ti.
vinassantu vā mā vā ahesun’ti → mā vā ahesuṁ iti vāti (bj, pts1ed, mr) | ahesunti → ahesuṁ iti vāti (bj, pts) | bajjhantu → bhijjantu (sya-all) | vā”ti → mā vā ahesunti (bj: machasaṁ) | ahesu’nti → mā vā ahesuṁ iti vā ti (cck: sī. pī. ka.) | bajjhantu → M6. M7 vajjhantu; S. bhijjantu. (pts note) | ucchijjantu → M7 bhajjhantu uppajjantu, but these two words and vā in brackets. (pts note) | vā → omitted by S. (pts note) | byāpannacitto → vyāpannacitto (bjt) | byāpannacitto → ti vyāpannacitto (pts)๒. เป็นผู้มีจิตพยาบาท คือ มีจิตคิดร้ายว่า ‘ขอสัตว์เหล่านี้จงถูกฆ่า จงถูก ทำลาย จงขาดสูญ จงพินาศไป หรืออย่าได้มี’
Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano:
viparītadassano → viparittadassano (sya-all) | viparītadassano → S. viparitta- (pts note)๓. เป็นมิจฉาทิฏฐิ มีความเห็นวิปริตว่า
‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
sukaṭadukkaṭānaṁ → sukatadukkatānaṁ (sya-all) | sukaṭadukkaṭānaṁ → natthettha pāṭhabhedo (cck note) | loko → M. T. M6. M7 para- (pts note) | sammaggatā → M. Ph. M6. M7 samagg- (pts note) | sammāpaṭipannā → M. samā- (pts note) | paro loko → paroloko (bjt) | imañca → imañ ca (pts) | parañca → parañ ca (pts) | pavedentīti → pavedentī ti (pts)‘ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชา แล้วไม่มีผล การเซ่นสรวงไม่มีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำดีและชั่วก็ไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่มีคุณ โอปปาติกสัตว์ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบ ทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วย ปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็ไม่มีในโลก’
Evaṁ kho, cunda, manasā tividhaṁ asoceyyaṁ hoti.
hoti → hotīti (bj) | + → tividhaṁ (bjt, th, pts)จุนทะ ความไม่สะอาดทางใจ ๓ อย่าง เป็นอย่างนี้แล
Ime kho, cunda, dasa akusalakammapathā.
akusalakammapathā → akusalā kammapathā (?) | akusalakammapathā → akusalā kammapathā (cck: ?)อกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนี้แล
Imehi kho, cunda, dasahi akusalehi kammapathehi samannāgato kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviñcepi āmasati, asuciyeva hoti; no cepi pathaviṁ āmasati, asuciyeva hoti.
uṭṭhahantova → vuṭṭhahantova (bj) | pathaviñcepi → paṭhaviñcepi (bj, sya-all, pts) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | kālasseva uṭṭhahantova → sakālasseva uṭṭhahanto (sya-all); kālass eva vuṭṭhahanto va (pts) | cepi pathaviṁ → ce pi paṭhaviṁ (pts) | eva → S. sakāl- (pts note) | vuṭṭhahanto → S. uṭṭha-; T. S. omit 'va; M6 has ca. (pts note) | pathaviñcepi → pathaviṁ cepi (my) | pathaviñcepi → paṭhaviṁ cepi (th) | pathaviñcepi → paṭhaviṁ ce pi (pts) | asuciyeva → asuci yeva (pts)ที่บุคคลประกอบแล้ว เมื่อลุกขึ้นจากที่นอน แต่เช้าตรู่ แม้จะจับต้องแผ่นดินก็ตาม ไม่จับต้องแผ่นดินก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดไม่ ได้เลย
Allāni cepi gomayāni āmasati, asuciyeva hoti; no cepi allāni gomayāni āmasati, asuciyeva hoti.
cepi → ce pi (pts) | asuciyeva → asuci yeva (pts)แม้จะจับต้องโคมัยสดก็ตาม ไม่จับต้องโคมัยสดก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดไม่ได้
Haritāni cepi tiṇāni āmasati, asuciyeva hoti; no cepi haritāni tiṇāni āmasati, asuciyeva hoti.
cepi → ce pi (pts) | asuciyeva → asuci yeva (pts)แม้จะจับต้องหญ้าเขียวสดก็ตาม ไม่จับต้องหญ้าเขียวสดก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดไม่ได้
Aggiñcepi paricarati, asuciyeva hoti, no cepi aggiṁ paricarati, asuciyeva hoti.
aggiñcepi → aggiṁ cepi (my, th) | aggiñcepi → aggiṁ ce pi (pts) | asuciyeva → asuci yeva (pts) | cepi → ce pi (pts)แม้จะบำเรอไฟก็ตาม ไม่บำเรอไฟก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดไม่ได้
Pañjaliko cepi ādiccaṁ namassati, asuciyeva hoti; no cepi pañjaliko ādiccaṁ namassati, asuciyeva hoti.
cepi → ce (th) | cepi → ce pi (pts) | asuciyeva → asuci yeva (pts)แม้จะประคองอัญชลี นอบน้อมดวงอาทิตย์ก็ตาม ไม่ประคองอัญชลีนอบน้อมดวงอาทิตย์ก็ตาม ก็เป็นผู้ สะอาดไม่ได้
Sāyatatiyakañcepi udakaṁ orohati, asuciyeva hoti; no cepi sāyatatiyakaṁ udakaṁ orohati, asuciyeva hoti.
sāyatatiyakañcepi → sāyatatiyakaṁ cepi (my, th) | sāyatatiyakañcepi → sāyatatiyakaṁ ce pi (pts) | asuciyeva → asuci yeva (pts) | cepi → ce pi (pts)แม้จะลงน้ำวันละ ๓ ครั้งก็ตาม ไม่ลงน้ำวันละ ๓ ครั้งก็ตาม ก็เป็น ผู้สะอาดไม่ได้อยู่นั่นเอง
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Ime, cunda, dasa akusalakammapathā asucīyeva honti asucikaraṇā ca.
asucīyeva → asucicceva (sya-all); asuciyeva (pts1ed) | asucīyeva → asuciyeva (bj, pts) | asucīyeva honti → asuciceva (sya-all) | asuciyeva → asuci cecava (bj: syā) | asucīyeva → asucicceva (cck: syā.) | honti → omitted by S. (pts note) | asucīyeva → asuci yeva (pts)เพราะอกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนี้เป็น ธรรมไม่สะอาด และเป็นเหตุก่อให้เกิดความไม่สะอาด
Imesaṁ pana, cunda, dasannaṁ akusalānaṁ kammapathānaṁ samannāgamanahetu nirayo paññāyati, tiracchānayoni paññāyati, pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo.
vā → yā ca (mr) | duggatiyo → duggati hoti (sya-all, mr) | panaññāpi → pana aññāpi (bj) | pettivisayo → pittivisayo (sya-all) | aññāpi → yā vā panaññāpi (bj: machasaṁ) | duggatiyo → duggati hoti (bj: syā) | vā → yā ca (cck: ka.) | duggatiyo → duggati hoti (cck: syā. ka.) | pettivisayo → Ph. S. pitti- (pts note) | vā → M. ca; Ph. ce; omitted by T. M6; in M7 vā added by a second hand. (pts note) | duggatiyo → M. Ph. S. -ti hoti. (pts note) | samannāgamanahetu → sammannāgamanahetu (pts) | panaññāpi → pan aññā pi (pts)จุนทะ เพราะเหตุที่ประกอบด้วยอกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนี้ จึงปรากฏมี ทั้งนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ภูมิแห่งเปรต หรือทุคติอย่างใดอย่างหนึ่งแม้อื่น
Tividhaṁ kho, cunda, kāyena soceyyaṁ hoti;จุนทะ ความสะอาดทางกาย ๓ อย่าง catubbidhaṁ vācāya soceyyaṁ hoti;ความสะอาดทางวาจา ๔ อย่าง tividhaṁ manasā soceyyaṁ hoti.ความ สะอาดทางใจ ๓ อย่าง
Kathaṁ, cunda, tividhaṁ kāyena soceyyaṁ hoti?
kathaṁ → kathañca (sya-all) | kathaṁ → kathañ ca (pts)ความสะอาดทางกาย ๓ อย่าง เป็นอย่างไร
Idha, cunda, ekacco pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
dayāpanno → byāpanno (sya-all) | sabbapāṇabhūtahitānukampī → sabbapāṇabhūtahitānupampī (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ วางทัณฑาวุธ และศัสตราวุธ มีความ ละอาย มีความเอ็นดู มุ่งหวังประโยชน์เกื้อกูลต่อสรรพสัตว์อยู่
Adinnādānaṁ pahāya, adinnādānā paṭivirato hoti. Yaṁ taṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ vā araññagataṁ vā, na taṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā hoti.
paravittūpakaraṇaṁ → paracittūpakaraṇaṁ (bj); paravittupakaraṇaṁ (sya-all) | adinnaṁ → taṁ nādinnaṁ (cck: ka. sī., ma. ni. 1.441) | na → omitted by T. M6. M7. S. (pts note) | adinnaṁ → T. M6. M7 nādinnaṁ. (pts note) | ādātā → S. anādātā. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | theyyasaṅkhātaṁ ādātā → theyyasaṁkhātaṁ anādātā (th) | yaṁ → yan (pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyyasaṁkhātaṁ (pts)๒. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการลักทรัพย์ คือ ไม่ถือเอาทรัพย์อันเป็นอุปกรณ์ เครื่องปลื้มใจของผู้อื่นซึ่งอยู่ในบ้านหรืออยู่ในป่าที่เจ้าของไม่ได้ให้ ด้วย จิตเป็นเหตุขโมย
Kāmesumicchācāraṁ pahāya, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu na cārittaṁ āpajjitā hoti.
gottarakkhitā → (bj, sya-all, pts) | mālāguḷaparikkhittāpi → mālāgulaparikkhittāpi (bj); mālāguṇaparikkhitāpi (sya-all, pts) | mātāpiturakkhitā → (sya-all, pts) | ñātirakkhitā → gottarakkhitā dhammarakkhitā (bj: machasaṁ) | piturakkhitā → M. Ph. insert mātāpiturakkhitā. 11 M. Ph. insert gottarakkhitā. (pts note) | dhammarakkhitā → omitted by T. M6. M7. (pts note) | mālāguṇaparikkhittā → M. Ph. -guḷa-; M7 -gula-; S. -kkhitā. (pts note) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt, th, pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | sasāmikā → sassāmikā (bjt, pts) | mālāguḷaparikkhittāpi → mālāguṇaparikkhittā pi (pts)๓. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม คือ ไม่เป็นผู้ประพฤติล่วง ในสตรีที่อยู่ในปกครองของมารดา ที่อยู่ในปกครองของบิดา ที่อยู่ใน ปกครองของพี่ชายน้องชาย ที่อยู่ในปกครองของพี่สาวน้องสาว ที่อยู่ใน ปกครองของญาติ ที่ประพฤติธรรม มีสามี มีกฎหมายคุ้มครอง โดย ที่สุดแม้สตรีที่บุรุษสวมด้วยพวงมาลัยหมายไว้
Evaṁ kho, cunda, tividhaṁ kāyena soceyyaṁ hoti.ความสะอาดทางกาย ๓ อย่าง เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, cunda, catubbidhaṁ vācāya soceyyaṁ hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)ความสะอาดทางวาจา ๔ อย่าง เป็นอย่างไร
Idha, cunda, ekacco musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho: ‘ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī’ti, so ajānaṁ vā āha: ‘na jānāmī’ti, jānaṁ vā āha: ‘jānāmī’ti, apassaṁ vā āha: ‘na passāmī’ti, passaṁ vā āha: ‘passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti.
sabhaggato → sabhāgato (bj, pts) | sakkhipuṭṭho ehambho → sakkhiṁpuṭṭho ehi bho (sya-all) | āha → ahaṁ (pts) | āha jānāmīti → ahaṁ jānāmī ti (pts) | āha passāmīti → ahaṁ passāmī ti (pts) | sakkhipuṭṭho → S. sakkhiṁp- (pts note) | ambho → S. ehi bho; T. M6. M7 evam bho. (pts note) | ahaṁ → T. M6. M7. S. āha. (pts note) | parisaggato → parisagato (bjt, pts) | ñātimajjhagato → ñātimajjhaggato (th) | pūgamajjhagato → pūgamajjhaggato (th) | rājakulamajjhagato → rājakulamajjhaggato (th) | ehambho → eh ambho (pts) | vadehīti → vadehī ti (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดเท็จ คือ อยู่ในสภา อยู่ในบริษัท อยู่ท่ามกลาง หมู่ญาติ อยู่ท่ามกลางหมู่ทหาร หรืออยู่ท่ามกลางราชสำนัก ถูกเขาอ้าง เป็นพยานซักถามว่า ‘ท่านรู้สิ่งใดจงกล่าวสิ่งนั้น’ บุคคลนั้นไม่รู้ก็กล่าวว่า ‘ไม่รู้’ หรือรู้ก็กล่าวว่า ‘รู้’ ไม่เห็นก็กล่าวว่า ‘ไม่เห็น’ หรือเห็นก็กล่าวว่า ‘เห็น’ ไม่กล่าวเท็จทั้งที่รู้เพราะตนเป็นเหตุบ้าง เพราะบุคคลอื่นเป็นเหตุบ้าง เพราะเหตุคือเห็นแก่อามิสเล็กน้อยบ้าง
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti—na ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, na amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya. Iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
pisuṇaṁ → pisunā (bj) | pisuṇāya → pisunāya (bj, pts) | samaggakaraṇiṁ → samaggakaraṇaṁ (bj) | pisuṇaṁ vācaṁ → pisuṇavācaṁ (sya-all); pisunavācaṁ (pts) | + → na (th, pts)๒. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดส่อเสียด คือ ฟังความฝ่ายนี้แล้วไม่ไปบอก ฝ่ายโน้นเพื่อทำลายฝ่ายนี้ หรือฟังความฝ่ายโน้นแล้วไม่มาบอกฝ่ายนี้ เพื่อทำลายฝ่ายโน้น สมานคนที่แตกแยกกัน ส่งเสริมคนที่ปรองดองกัน ชื่นชมยินดีเพลิดเพลินต่อผู้ที่สามัคคีกัน พูดแต่ถ้อยคำที่สร้างสรรค์ ความสามัคคี
Pharusaṁ vācaṁ pahāya, pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
pemanīyā → pemaṇīyā (bj) | pharusaṁ vācaṁ → pharusavācaṁ (sya-all, pts) | pemanīyā → pemaniyā (th, pts)๓. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดคำหยาบ คือ กล่าวแต่คำที่ไม่มีโทษ ไพเราะ น่ารัก จับใจ เป็นคำของชาวเมือง คนส่วนมากรักใคร่พอใจ
Samphappalāpaṁ pahāya, samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī;
dhammavādī → (sya-all) | dhammavādī → omitted by S.; in M7 inserted by a second hand. (pts note) | vinayavādī → omitted by Ph. (pts note)๔. เป็นผู้ละเว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ คือ พูดถูกเวลา พูดคำจริง พูดอิง ประโยชน์ พูดอิงธรรม พูดอิงวินัย
nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th)พูดคำที่มีหลักฐาน มีที่อ้างอิง มีที่ กำหนด ประกอบด้วยประโยชน์
Evaṁ kho, cunda, catubbidhaṁ vācāya soceyyaṁ hoti.ความสะอาดทางวาจา ๔ อย่าง เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, cunda, tividhaṁ manasā soceyyaṁ hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)ความสะอาดทางใจ ๓ อย่าง เป็นอย่างไร
Idha, cunda, ekacco anabhijjhālu hoti. Yaṁ taṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ anabhijjhitā hoti: ‘aho vata yaṁ parassa taṁ mamassā’ti.
anabhijjhālu → anabhijjhālū (bj) | paravittūpakaraṇaṁ → paracittūpakaraṇaṁ (bj); paravittupakaraṇaṁ (sya-all) | anabhijjhitā → nābhijjhitā (bj) | mamassāti abyāpannacitto → mama assāti avyāpannacitto (bj, pts) | mamassāti → mama assāti (sya-all) | hoti → taṁ anabhijjhitā hoti (bj: machasaṁ) | anabhijjhitā → T. M6 nābhi-; M7 nābhijjhātā. (pts note) | yaṁ → T. M6. M7 vatāyaṁ. (pts note) | mama → M. Ph. mam'. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | mamassāti → mama assā (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้ไม่เพ่งเล็งอยากได้ของเขา คือ ไม่เพ่งเล็งอยากได้ทรัพย์อันเป็น อุปกรณ์เครื่องปลื้มใจของผู้อื่นว่า ‘ทำอย่างไร ทรัพย์อันเป็นอุปกรณ์ เครื่องปลื้มใจของผู้อื่นจะพึงเป็นของเรา’
Abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo: ‘ime sattā averā hontu abyāpajjā, anīghā sukhī attānaṁ pariharantū’ti.
hontu abyāpajjā → avyāpajjā (bj); abyāpajjhā (sya-all, pts) | pariharantūti → pariharantuti (bj) | pariharantu”ti → ime sattā avaro hontu avyāpajjhā anīghā sukhī attānaṁ pariharantu (bj: machasaṁ) | hontu → idaṁ padaṁ sī. syā. pī. potthakesu natthi, tathā ma. ni. 1.441 (cck note) | averā → M. adds hontu. (pts note) | abyāpannacitto → avyāpannacitto (bjt) | appaduṭṭhamanasaṅkappo → appaduṭṭhamanasaṁkappo (bjt) | abyāpannacitto → ti avyāpannacitto (pts) | pariharantūti → pariharantū ti (pts)๒. เป็นผู้มีจิตไม่พยาบาท คือ ไม่มีจิตคิดร้ายว่า ‘ขอสัตว์เหล่านี้จงเป็นผู้ไม่ มีเวร ไม่มีจิตพยาบาท ไม่มีทุกข์ มีสุข รักษาตนเถิด’
Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano:
aviparītadassano → aviparittadassano (sya-all) | aviparītadassano → S. aviparitta- (pts note)๓. เป็นสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นไม่วิปริตว่า
‘atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
loko → lokā (bj) | sukaṭadukkaṭānaṁ → sukatadukkatānaṁ (sya-all) | loko → M. T. M7 para- (pts note) | sammaggatā → M. Ph. samagg- (pts note) | sammāpaṭipannā → M. samā- (pts note) | ye → omitted by T.; in M7 inserted by a second hand. (pts note) | imañca → imaṁ ca (bjt) | imañca → imañ ca (pts) | parañca → parañ ca (pts) | pavedentīti → pavedentī ti (pts)‘ทานที่ให้แล้วมีผล ยัญที่บูชา แล้วมีผล การเซ่นสรวงมีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำดีและชั่วมี โลกนี้มี โลกหน้ามี มารดามีคุณ บิดามีคุณ โอปปาติกสัตว์มี สมณพราหมณ์ผู้ ประพฤติดีปฏิบัติชอบ ทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเอง แล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งมีอยู่ในโลก’
Evaṁ kho, cunda, tividhaṁ manasā soceyyaṁ hoti.จุนทะ ความสะอาดทางใจ ๓ อย่าง เป็นอย่างนี้แล
Ime kho, cunda, dasa kusalakammapathā.กุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนี้
Imehi kho, cunda, dasahi kusalehi kammapathehi samannāgato kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviñcepi āmasati, suciyeva hoti; no cepi pathaviṁ āmasati, suciyeva hoti.
cunda → (bj) | kusalehi kammapathehi → kusalakammapathehi (bj) | pathaviñcepi → paṭhaviṁ cepi (bj, sya-all, pts) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | kammapathehi → dhammapathehi (sya-all, pts) | kālasseva uṭṭhahantova → kālass eva vuṭṭhahanto va (pts) | cepi pathaviṁ → ce pi paṭhaviṁ (pts) | vuṭṭhahanto → S. uṭṭh- (pts note) | va → omitted by S.; T. M6. M7 ca. (pts note) | pathaviñcepi → pathaviṁ cepi (my) | uṭṭhahantova → uṭṭhahanto (th) | pathaviñcepi → paṭhaviṁ ce pi (pts) | suciyeva → suci yeva (pts)ที่บุคคลประกอบแล้ว เมื่อลุกขึ้นจากที่นอนแต่ เช้าตรู่ แม้จะจับต้องแผ่นดินก็ตาม ไม่จับต้องแผ่นดินก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดอยู่นั่นเอง
Allāni cepi gomayāni āmasati, suciyeva hoti; no cepi allāni gomayāni āmasati, suciyeva hoti.
cepi → ce pi (pts) | suciyeva → suci yeva (pts)แม้จะจับต้องโคมัยสดก็ตาม ไม่จับต้องโคมัยสดก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดอยู่นั่นเอง
Haritāni cepi tiṇāni āmasati, suciyeva hoti; no cepi haritāni tiṇāni āmasati, suciyeva hoti.
cepi → ce pi (pts) | suciyeva → suci yeva (pts)แม้จะจับต้องหญ้าเขียวสดก็ตาม ไม่จับต้องหญ้าเขียวสดก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดอยู่ นั่นเอง
Aggiñcepi paricarati, suciyeva hoti; no cepi aggiṁ paricarati, suciyeva hoti.
aggiñcepi → aggiṁ cepi (my, th) | aggiñcepi → aggiṁ ce pi (pts) | suciyeva → suci yeva (pts) | cepi → ce pi (pts)แม้จะบำเรอไฟก็ตาม ไม่บำเรอไฟก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดอยู่นั่นเอง
Pañjaliko cepi ādiccaṁ namassati, suciyeva hoti; no cepi pañjaliko ādiccaṁ namassati, suciyeva hoti.
cepi → ce pi (pts) | suciyeva → suci yeva (pts)แม้จะ ประคองอัญชลีนอบน้อมดวงอาทิตย์ก็ตาม ไม่ประคองอัญชลีนอบน้อมดวงอาทิตย์ ก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดอยู่นั่นเอง
Sāyatatiyakañcepi udakaṁ orohati, suciyeva hoti; no cepi sāyatatiyakaṁ udakaṁ orohati, suciyeva hoti.
sāyatatiyakañcepi → sāyatatiyakaṁ cepi (my, th) | sāyatatiyakañcepi → sāyatatiyakaṁ ce pi (pts) | suciyeva → suci yeva (pts) | cepi → ce pi (pts)แม้จะลงน้ำวันละ ๓ ครั้งก็ตาม ไม่ลงน้ำวันละ ๓ ครั้งก็ตาม ก็เป็นผู้สะอาดอยู่นั่นเอง
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Ime, cunda, dasa kusalakammapathā sucīyeva honti sucikaraṇā ca.
sucīyeva → suciyeva (bj, pts); suciceva (sya-all) | honti → omitted by T. M6. M7. (pts note) | sucīyeva → suci yeva (pts)เพราะกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนี้เป็นธรรมสะอาด และเป็นเหตุก่อให้เกิดความสะอาด
Imesaṁ pana, cunda, dasannaṁ kusalānaṁ kammapathānaṁ samannāgamanahetu devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo”ti.
sugatiyo”ti → sugati hoti (sya-all, mr) | imesaṁ → imesañca (bj, sya-all) | samannāgamanahetu → samannāgamahetu (sya-all, pts) | sugatiyoti → sugati hoti (sya-all) | sugatiyo’’ti → sugati hotīti (cck: syā.); sugati hoti (cck: ka.) | vā → Ph. ca; M7 adds taṁ. (pts note) | ti → M. Ph. S. sugati hoti. (pts note) | imesaṁ → imesañ ca (pts) | panaññāpi → pan aññā pi (pts) | sugatiyoti → sugatiyo ti (pts)จุนทะ เพราะเหตุที่ประกอบด้วยกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนี้ จึงปรากฏมีทั้ง เทวดาและมนุษย์ หรือสุคติอย่างใดอย่างหนึ่งแม้อื่น’
Evaṁ vutte, cundo kammāraputto bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนั้นแล้ว นายจุนทกัมมารบุตรได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคดังนี้ว่า
“abhikkantaṁ, bhante …pe…
bhante → bhante abhikkantaṁ bhante (bj) | pe → M. la; Ph. pa. (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti dasamaṁ → saraṇaṁgatanti (sya-all) | gatanti dasamaṁ → gatan ti (pts) | ajjatagge → ajja-t-agge (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต”