Paṭhamanāthasutta
Paṭhamanāthasutta → paṭhamanāthakaraṇasuttaṁ (bj)๑๗ ปฐมนาถสูตร
“Sanāthā, bhikkhave, viharatha, mā anāthā.
Sanāthā → dī. ni. 3.345, 360 (cck note)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีที่พึ่งอยู่เถิด อย่าเป็นผู้ไม่มีที่พึ่ง อยู่เลย
Dukkhaṁ, bhikkhave, anātho viharati.บุคคลผู้ไม่มีที่พึ่งย่อมอยู่เป็นทุกข์
Dasayime, bhikkhave, nāthakaraṇā dhammā.
dasayime → dasa ime (bj) | yime → T. ime. (pts note) | dasayime → dasa yime (pts)นาถกรณธรรม(ธรรมเครื่องกระทำที่พึ่ง) ๑๐ ประการนี้
Katame dasa?นาถกรณธรรม ๑๐ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
aṇumattesu → anumattesu (pts) | anumattesu → S. aṇu- always. (pts note)ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เป็นผู้มีศีล สำรวมด้วยการสังวรในปาติโมกข์ เพียบพร้อมด้วยอาจาระ (มารยาท)และโคจร(การเที่ยวไป) มีปกติเห็นภัยในโทษแม้เล็กน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย
Yampi, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu,
yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้มีศีล ฯลฯ สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
sātthaṁ sabyañjanaṁ → sātthā sabyañjanā (bj) | bahussutā → bahū sutā (?) | tathārūpāssa → tathārūpassa (bj) | dhātā → dhatā (bj, sya-all, pts) | sabyañjanaṁ → sātthā sabyañjanā (cck: sī.) | bahussutā → bahū sutā (cck: ?) | tathārūpāssa → T. M7. S. -passa; Ph. -rūpā te. (pts note) | dhatā → M. Ph. dhā-; M7 has only dhā. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | majjhekalyāṇā → majjhe kalyāṇā (pts) | sabyañjanaṁ → savyañjanaṁ (pts)๒. เป็นพหูสูต ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ เป็นผู้ได้ฟังมากซึ่งธรรมทั้งหลาย ที่มีความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง มีความงามในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะ บริสุทธิ์ บริบูรณ์ ครบถ้วน แล้วทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดดีด้วยทิฏฐิ
Yampi, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā,
pe → M. la; Ph. pa. (pts note) | yampi → yam pi (pts)แม้ การที่ภิกษุเป็นพหูสูต ฯลฯ แทงตลอดดีด้วยทิฏฐิ
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)๓. เป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี
Yampi, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko,
yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้มีมิตรดี มี สหายดี มีเพื่อนดี
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṁ.
suvaco → M. subbaco; Ph. subbato. (pts note) | sovacassakaraṇehi → T. M7 -karaṇīyehi. (pts note) | padakkhiṇaggāhī → T. adds ca. (pts note) | anusāsaniṁ → Ph. T. -ni. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๔. เป็นผู้ว่าง่าย ประกอบด้วยธรรมเป็นเครื่องทำให้เป็นผู้ว่าง่าย อดทน รับฟังคำพร่ำสอนโดยเคารพ
Yampi, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti …pe… anusāsaniṁ,
suvaco → M. Ph. subbaco. (pts note) | hoti → M. has after hoti: pa, Ph. pa || anusāsaniṁ. (pts note) | + → sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī (bjt)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้ว่าง่าย ประกอบด้วย ธรรมเป็นเครื่องทำให้เป็นผู้ว่าง่าย อดทน รับฟังคำพร่ำสอนโดยเคารพ
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṁ uccāvacāni kiṅkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso tatrūpāyāya vīmaṁsāya samannāgato, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ.
tatrūpāyāya → tatrupāyāya (sya-all, pts) | sabrahmacārīnaṁ → T. brahma- (pts note) | uccāvacāni → T. vuccā- (pts note) | tatrupāyāya → T. tatruppā- (pts note) | kiṅkaraṇīyāni → kiṁkaraṇīyāni (my, th, ms2005, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | saṁvidhātuṁ → saṁvidhātum (pts)๕. เป็นผู้ขยัน ไม่เกียจคร้านในการงานที่จะต้องช่วยกันทำทั้งงานสูงและ งานต่ำ ของเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ประกอบด้วยปัญญาเป็นเครื่อง พิจารณาอันเป็นอุบายในการงานที่จะต้องช่วยกันทำนั้น สามารถทำได้ สามารถจัดได้
Yampi, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṁ …pe… alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ,
sabrahmacārīnaṁ → sabrahmacārīnaṁ uccāvacāni kiṁkaraṇīyāni (sya-all) | sabrahmacārīnaṁ → S. adds uccāvacāni kiṁkaraṇīyāni. (pts note) | pe → M. la; Ph. pa; T. M7 give it in full (T. vuccā-). (pts note) | yāni tāni → yānitāni (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้ขยัน ไม่เกียจคร้านในการงานที่จะ ต้องช่วยกันทำทั้งงานสูงและงานต่ำของเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ฯลฯ สามารถทำได้ สามารถจัดได้
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo.
uḷārapāmojjo → uḷārapāmujjo (sya-all) | uḷārapāmojjo yampi → uḷārapāmujjo yam pi (pts) | piyasamudāhāro → T. M7 -samudācāro. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๖. เป็นผู้ใคร่ธรรม เป็นผู้ฟังและผู้แสดงธรรมอันเป็นที่พอใจ มีปราโมทย์ อย่างยิ่งในอภิธรรม ในอภิวินัย
Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo,
uḷārapāmojjo → uḷārapāmujjo (sya-all) | uḷārapāmojjo ayampi → uḷārapāmujjo ayam pi (pts) | uḷārapāmujjo → M7 -pāmojje. (pts note) | yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้ใคร่ธรรม เป็นผู้ฟัง และผู้แสดงธรรมอันเป็นที่พอใจ มีปราโมทย์อย่างยิ่งในอภิธรรม ใน อภิวินัย
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
pahānāya → omitted by M7. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๗. เป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อละอกุศลธรรม เพื่อให้กุศลธรรมเกิด มี ความเข้มแข็ง มีความบากบั่นมั่นคง ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย อยู่
Yampi, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu,
viharati → T. hoti. (pts note) | dhammānaṁ → T. omits the next three words. (pts note) | pahānāya → Ph. adds pa. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อละอกุศลธรรม เพื่อให้ กุศลธรรมเกิด มีความเข้มแข็ง มีความบากบั่นมั่นคง ไม่ทอดธุระใน กุศลธรรมทั้งหลายอยู่
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena.
itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena → itarītaracīvara piṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๘. เป็นผู้สันโดษด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชชบริขารตามแต่จะได้
Yampi, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena,
yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้สันโดษด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชชบริขารตามแต่จะได้
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | cirakatampi cirabhāsitampi → cirakatam pi cirabhāsitam pi (pts)๙. เป็นผู้มีสติ คือ ประกอบด้วยสติปัญญาเป็นเครื่องรักษาตน อย่างยิ่ง ระลึกถึงสิ่งที่ทำและคำที่พูดแม้นานได้
Yampi, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā,
samannāgato → T. adds hoti. (pts note) | yampi → yam pi (pts) | cirakatampi cirabhāsitampi → cirakatam pi cirabhāsitam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้มีสติ คือ ประกอบด้วยสติปัญญาเป็นเครื่องรักษาตนอย่างยิ่ง ระลึกถึงสิ่งที่ทำและ คำที่พูดแม้นานได้
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
paññavā → pañña vā (bjt) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๑๐. เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาเป็นเครื่องพิจารณาเห็นทั้ง ความเกิดและความดับอันเป็นอริยะ ชำแรกกิเลสให้ถึงความสิ้นทุกข์ โดยชอบ
Yampi, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā,
sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (th, pts) | yampi → yam pi (pts)แม้การที่ภิกษุเป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาเป็น เครื่องพิจารณาเห็นทั้งความเกิดและความดับอันเป็นอริยะ ชำแรกกิเลส ให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ
ayampi dhammo nāthakaraṇo.
ayampi → ayam pi (pts)นี้ก็เป็นนาถกรณธรรม
Sanāthā, bhikkhave, viharatha, mā anāthā.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีที่พึ่งอยู่เถิด อย่าเป็นผู้ไม่มีที่พึ่งอยู่เลย
Dukkhaṁ, bhikkhave, anātho viharati.บุคคลผู้ไม่มีที่พึ่งย่อมอยู่เป็นทุกข์
Ime kho, bhikkhave, dasa nāthakaraṇā dhammā”ti.
dhammāti sattamaṁ → dhammā ti (pts)นาถกรณธรรม ๑๐ ประการนี้แล