Paṭhamamahāpañhāsutta
Paṭhamamahāpañhāsutta → paṭhamamahāpañhasuttaṁ (bj)๒๗ ปฐมมหาปัญหาสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisiṁsu.
bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ → bhikkhu pubbanha samayaṁ (bj) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthiyaṁ (pts) | pavisiṁsu → pāvisiṁsu (pts) | Sāvatthiyaṁ → Ph. -tthiṁ. (pts note) | pāvisiṁsu → Ph. S. pa- (pts note) | atha kho → athakho (th)ครั้นในเวลาเช้า ภิกษุหลายรูปครองอันตรวาสก ถือ บาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
“atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ;“การเที่ยวไป บิณฑบาตในกรุงสาวัตถียังเช้านัก
yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā”ti.
upasaṅkameyyāmā → T. M7 -miṁsu (M7 -mi) and so on as tṭo lines further. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | tenupasaṅkameyyāmāti → ten upasaṅkameyyāmā ti (pts)ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไปยังอารามของ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก”
Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁsu.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นจึงเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | bhikkhū → bhikkhu (bj) | sārāṇīyaṁ → M. Ph. sāra- (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พวก อัญเดียรถีย์ได้กล่าวกับภิกษุเหล่านั้นดังนี้ว่า
“Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระสมณโคดมแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, bhikkhave, sabbaṁ dhammaṁ abhijānātha, sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya viharathā’ti;
abhiññāya → abhiññāya abhiññāya (bj, sya-all) | abhiññāya → omitted by M. Ph. T. M6. (pts note) | viharathāti → abhiññāya viharathā ti (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย มาเถิด เธอทั้งหลายจงรู้แจ้งธรรมทั้งปวงเถิด ครั้นรู้แจ้งธรรมทั้งปวง แล้วจงอยู่เถิด’
mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:
pi → T. M7 hi. (pts note) | mayampi → mayam pi (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย แม้แต่เราทั้งหลายก็แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลาย อย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, āvuso, sabbaṁ dhammaṁ abhijānātha, sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya viharathā’ti.
abhiññāya → abhiññāya abhiññāya (bj, sya-all) | viharathāti → abhiññāya viharathā ti (pts) | abhiññāya → omitted by M. Ph. M6. (pts note)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย มาเถิด ท่านทั้งหลายจงรู้แจ้งธรรมทั้งปวงเถิด ครั้นรู้ แจ้งธรรมทั้งปวงแล้วจงอยู่เถิด’
Idha no, āvuso, ko viseso ko adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ anusāsaniyā vā anusāsanin”ti?
adhippayāso → adhippāyo (bj); adhippāyoso (pts) | adhippāyoso → S. -yaso; T. adhippāyo. (pts note) | vā → T. puts vā after Go-; M6. M7 repeat vā after Go-; Ph. omits it. (pts note) | idaṁ → T. M7 add vā. (pts note) | dhammadesanāya → T. M7 -yaṁ. (pts note) | anusāsanin → Ph. M6 -nan. (pts note) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kiṁnānākaraṇaṁ (th) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | anusāsaninti → anusāsanin ti (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ในธรรมเทศนาหรืออนุสาสนีนี้ คือ ธรรมเทศนาของพระสมณโคดมกับธรรมเทศนาของพวกเรา หรืออนุสาสนีของพระ สมณโคดมกับอนุสาสนีของพวกเราจะผิดแผกแตกต่างกันอย่างไร”
Atha kho te bhikkhū tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁsu nappaṭikkosiṁsu.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | bhāsitaṁ → (bj) | nappaṭikkosiṁsu → na paṭikkosiṁsu (bjt) | atha kho → athakho (th) | nappaṭikkosiṁsu → na ppaṭikkosiṁsu (pts)ภิกษุเหล่านั้นไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิตของอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu:
pakkamiṁsu → S. pakkiṁsu. (pts note)ลุกจากอาสนะหลีกไปด้วยคิดว่า
“bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā”ti.
ājānissāmā → T. M7 aj- (pts note) | ājānissāmāti → ājānissāmā ti (pts)“เราทั้งหลายจักรู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนัก ของพระผู้มีพระภาค”
Atha kho te bhikkhū sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | piṇḍāya → piṇaṇḍāya (bj) | pacchābhattaṁ → pacchā bhattaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)ภิกษุเหล่านั้น ครั้นเที่ยวไปบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันอาหารเสร็จแล้ว จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Idha mayaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisimhā.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → patta cīvaramādāya sāvatthiyaṁ (bj, pts) | pavisimhā → pavisimha (bj) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | Sāvatthiyaṁ → M. Ph. -tthiṁ. (pts note) | pāvisimha → M. Ph. S. pa-; M. Ph. S. -hā and the same ending throughout. (pts note) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthiyaṁ (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์ทั้งหลายครองอันตรวาสก ถือ บาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
‘atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ;‘การเที่ยวไป บิณฑบาตในกรุงสาวัตถียังเช้านัก
yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | tenupasaṅkameyyāmāti → ten upasaṅkameyyāmā ti (pts)ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไปยังอารามของ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก’
Atha kho mayaṁ, bhante, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamimhā; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodimhā.
tenupasaṅkamimhā → tenupasaṅkamimha (bj, pts) | sammodimhā → sammodimha (bjt, pts) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamimhā → ten upasaṅkamimha (pts)ครั้นแล้วข้าพระองค์ทั้งหลายได้เข้าไปยังอารามของ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdimhā. Ekamantaṁ nisinne kho, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe etadavocuṁ:
nisinne → nisinno (bj) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (sya-all) | sārāṇīyaṁ → M. Ph. sāra- (pts note) | nisīdimhā → nisīdimha (bjt, pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกัน แล้วนั่ง ณ ที่สมควร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้กล่าวกับข้าพระองค์ทั้งหลายดังนี้ว่า
‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti—“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระสมณโคดมแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
etha tumhe, bhikkhave, sabbaṁ dhammaṁ abhijānātha, sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya viharathāti;
abhiññāya → abhiññāya abhiññāya (bj, sya-all) | abhiññāya → omitted by M. Ph. T. M6. (pts note) | viharathāti → abhiññāya viharathā ti (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย มาเถิด เธอทั้งหลายจงรู้แจ้งธรรมทั้งปวงเถิด ครั้นรู้แจ้งธรรมทั้งปวงแล้วจงอยู่เถิด’
mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema—
mayampi → mayam pi (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย แม้แต่เราทั้งหลายก็แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
etha tumhe, āvuso, sabbaṁ dhammaṁ abhijānātha, sabbaṁ dhammaṁ abhiññāya viharathāti.
abhiññāya → abhiññāya abhiññāya (bj, sya-all) | viharathāti → abhiññāya viharathā ti (pts) | abhiññāya → omitted by M. Ph. T. (pts note)‘ผู้มี อายุทั้งหลาย มาเถิด เธอทั้งหลายจงรู้แจ้งธรรมทั้งปวงเถิด ครั้นรู้แจ้งธรรมทั้งปวง แล้วจงอยู่เถิด’
Idha no, āvuso, ko viseso ko adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ anusāsaniyā vā anusāsanin’ti?
adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyo kiṁnānā karaṇaṁ (bj) | adhippayāso → adhippāyoso (pts) | adhippāyoso → S. -yaso. (pts note) | Gotamassa → T. M6 add vā. (pts note) | anusāsaniyā → T. M6. M7 -yaṁ. (pts note) | anusāsanin → Ph. -nan; M7 -sati. (pts note) | adhippayāso → adhippāyaso (th) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | anusāsaninti → anusāsanin ti (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ในธรรมเทศนาหรืออนุสาสนีนี้ คือ ธรรมเทศนา ของพระสมณโคดมกับธรรมเทศนาของพวกเรา หรืออนุสาสนีของพระสมณโคดมกับ อนุสาสนีของพวกเราจะผิดแผกแตกต่างกันอย่างไร”
Atha kho mayaṁ, bhante, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandimhā nappaṭikkosimhā.
abhinandimhā nappaṭikkosimhā → abhinandimha na paṭikkosimha (bj, pts) | atha kho → athakho (th) | abhinandimhā nappaṭikkosimhā → abhinandimha na ppaṭikkosimha (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ครั้งนั้น ข้าพระองค์ทั้งหลายไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิตของอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimhā:
pakkamimhā → pakkamimha (bj, pts) | pakkamimha → T. pakkammimha. (pts note) | appaṭikkositvā → apaṭikkositvā (bjt)ลุกจากอาสนะหลีกไปด้วยคิดว่า
‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā’”ti.
ājānissāmā → T. M6. M7 aj- (pts note) | ājānissāmāti → ājānissāmā ti (pts)‘เราทั้งหลายจักรู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนัก ของพระผู้มีพระภาค”
“Evaṁvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:
evaṁvādino → evaṁ vādino (bjt, pts) | evamassu → evam assu (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกมีวาทะอย่างนี้ เธอทั้งหลายควรถามอย่างนี้ว่า
‘eko, āvuso, pañho eko uddeso ekaṁ veyyākaraṇaṁ, dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇāni, tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇāni, cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇāni, pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇāni, cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇāni, satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇāni, aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇāni, nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇāni, dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti.
sattuddesā → satta uddesā (bj, sya-all) | aṭṭhuddesā → aṭṭha uddesā (bj, sya-all) | navuddesā → nava uddesā (bj, sya-all) | pañcuddesā → pañca uddesā (sya-all) | dasuddesā → dasa uddesā (sya-all) | cattāro → cattaro (pts) | cattāri → cattari (pts) | pañc → S. pañca. (pts note) | satt → T. M7. S. satta. (pts note) | aṭṭh → S. aṭṭha. (pts note) | nav → T. M6. M7. S. nava. (pts note) | das → S. dasa. (pts note) | pañcuddesā → pañc uddesā (pts) | sattuddesā → satt uddesā (pts) | aṭṭhuddesā → aṭṭh uddesā (pts) | navuddesā → nav uddesā (pts) | dasuddesā → das uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ปัญหา ๑ อุทเทส ๑ ไวยากรณ์ ๑ ปัญหา ๒ อุทเทส ๒ ไวยากรณ์ ๒ ปัญหา ๓ อุทเทส ๓ ไวยากรณ์ ๓ ปัญหา ๔ อุทเทส ๔ ไวยากรณ์ ๔ ปัญหา ๕ อุทเทส ๕ ไวยากรณ์ ๕ ปัญหา ๖ อุทเทส ๖ ไวยากรณ์ ๖ ปัญหา ๗ อุทเทส ๗ ไวยากรณ์ ๗ ปัญหา ๘ อุทเทส ๘ ไวยากรณ์ ๘ ปัญหา ๙ อุทเทส ๙ ไวยากรณ์ ๙ ปัญหา ๑๐ อุทเทส ๑๐ ไวยากรณ์ ๑๐ เป็น อย่างไร
Evaṁ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttari ca vighātaṁ āpajjissanti.
puṭṭhā → puṭṭho (bj) | uttari ca → uttariñca (bj) | neva → ba. naceva (sya-all: yu.) | eva → T. na 'va; M7 tañ ca; S. neva; omitted by M6. (pts note) | sampāyissanti → S. sampādayissanti. (pts note) | ca → M. Ph. uttari ca; S. -riṁ pi. (pts note) | na ceva sampāyissanti uttari ca → neva sampādayissanti uttariṁpi (th) | uttari → uttariñ (pts)ภิกษุทั้งหลาย พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกถูกถามอย่างนี้แล้ว จักไม่สามารถ ตอบให้บริบูรณ์ได้ จักถึงความลำบากอย่างยิ่ง
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Yathā taṁ, bhikkhave, avisayasmiṁ.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)เพราะพวก อัญเดียรถีย์ปริพาชกถูกถามปัญหาอันมิใช่วิสัย
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
yo → T. so. (pts note) | nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (bjt, th) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa brāhmaṇiyā (bjt) | sadevamanussāya → sadeva manussāya (bjt) | nāhaṁ → nāhan (pts) | imesaṁ → imesam (pts)ภิกษุทั้งหลาย ในโลกนี้พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อม ทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ เรายังไม่เห็นบุคคลที่จะยังจิตให้ยินดีได้ด้วย การตอบปัญหาเหล่านี้ เว้นจากตถาคตหรือสาวกของตถาคต หรือผู้ที่ฟังจากสาวก ของตถาคตนี้
‘Eko pañho eko uddeso ekaṁ veyyākaraṇan’ti,
uddeso → Ph. ek'; udd- (pts note) | veyyākaraṇanti → veyyākaraṇan ti (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๑ อุทเทส ๑ ไวยากรณ์ ๑’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
vuttaṁ → T. uttaṁ. (pts note) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Ekadhamme, bhikkhave, bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammatthābhisamecca → sammadatthaṁ abhisamecca (bj: machasaṁ) | nibbindamāno → T. M7 niccamāno. (pts note) | sammatthābhisamecca → M. Ph. samma-d-atthaṁ abhi- throughout; T. M7 sammātthātambhisamecca (sic). (pts note) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัด โดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบใน ธรรม ๑ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamasmiṁ ekadhamme?
ekadhamme → eka dhamme (bjt)ธรรม ๑ ประการคือ อะไร
‘Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā’—คือ สัตว์ทั้งปวงดำรงอยู่ได้ด้วยอาหาร
imasmiṁ kho, bhikkhave, ekadhamme bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | nibbindamāno → T. niccināmāno. (pts note) | sammatthābhisamecca → T. sammā Tathāgate 'bhisamecca; M7 sammā tathātambhisameca (sic). (pts note) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลาย กำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบ ในธรรม ๑ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Eko pañho eko uddeso ekaṁ veyyākaraṇan’ti,
uddeso → Ph. ek'; udd- (pts note) | veyyākaraṇanti → veyyākaraṇan ti (pts)เพราะอาศัยคำที่ เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๑ อุทเทส ๑ ไวยากรณ์ ๑’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๒ อุทเทส ๒ ไวยากรณ์ ๒’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Dvīsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammatthābhisamecca → samadatthaṁ abhisamecca (bj: machasaṁ) | dhammesu → yu.ba. etthantare bhikkhūti atthi (sya-all note) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัด โดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบใน ธรรม ๒ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu dvīsu?ธรรม ๒ ประการคือ อะไร
Nāme ca rūpe ca—คือ นามและรูป
imesu kho, bhikkhave, dvīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้น โดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๒ ประการ นี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๒ อุทเทส ๒ ไวยากรณ์ ๒’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
tīṇi → tayo (bj) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๓ อุทเทส ๓ ไวยากรณ์ ๓’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Tīsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัด โดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบใน ธรรม ๓ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu tīsu?ธรรม ๓ ประการคือ อะไร
Tīsu vedanāsu—คือ เวทนา ๓
imesu kho, bhikkhave, tīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้น โดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๓ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๓ อุทเทส ๓ ไวยากรณ์ ๓’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๔ อุทเทส ๔ ไวยากรณ์ ๔’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
paṭicca vuttaṁ catūsu → paṭiccavuttaṁ catusu (bj) | vuttaṁ → T. uttaṁ. (pts note) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัยอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Catūsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | catūsu → catusu (bjt) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดย ชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๔ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu catūsu?
catūsu catūsu → catusu catusu (bj)ธรรม ๔ ประการคืออะไร
Catūsu āhāresu—
catūsu → catusu (bjt)คือ อาหาร ๔
imesu kho, bhikkhave, catūsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
catūsu → catusu (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → samatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๔ ประการนี้แล้ว จึงเป็น ผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๔ อุทเทส ๔ ไวยากรณ์ ๔’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
pañcuddesā → pañca uddesā (sya-all) | pañc → M. S. pañca. (pts note) | pañcuddesā → pañcuddessā (bjt) | pañcuddesā → pañc uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๕ อุทเทส ๕ ไวยากรณ์ ๕’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Pañcasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลาย กำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบ ในธรรม ๕ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu pañcasu?ธรรม ๕ ประการ คืออะไร
Pañcasu upādānakkhandhesu—
upādānakkhandhesu → upādānakkhandesu (pts)คืออุปาทานขันธ์ ๕
imesu kho, bhikkhave, pañcasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๕ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
pañcuddesā → pañca uddesā (sya-all) | pañc → S. pañca. (pts note) | pañca veyyākaraṇānīti → pañcaveyyākaraṇānīti (bjt) | paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | pañcuddesā → pañc uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๕ อุทเทส ๕ ไวยากรณ์ ๕’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๖ อุทเทส ๖ ไวยากรณ์ ๖’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Chasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัด โดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบใน ธรรม ๖ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu chasu?ธรรม ๖ ประการคือ อะไร
Chasu ajjhattikesu āyatanesu—
ajjhattikesu → T. ajjhantikatesu. (pts note)คือ อายตนะภายใน ๖
imesu kho, bhikkhave, chasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๖ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
cha → ja (bj) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๖ อุทเทส ๖ ไวยากรณ์ ๖’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
sattuddesā → satta uddesā (bj, sya-all) | satt → T. M6. M7. S. satta. (pts note) | sattuddesā → satt uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๗ อุทเทส ๗ ไวยากรณ์ ๗’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Sattasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัด โดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบใน ธรรม ๗ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu sattasu?ธรรม ๗ ประการคือ อะไร
Sattasu viññāṇaṭṭhitīsu—
viññāṇaṭṭhitīsu → viññāṇaṭṭhitisu (bj)คือ วิญญาณัฏฐิติ ๗
imesu kho, bhikkhave, sattasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
bhikkhu → (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | hoti → hoti sattapañhā (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๗ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
pañhā sattuddesā → uddesā (bj) | sattuddesā → satta uddesā (sya-all) | satt → M. T. M6. M7. S. satta. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | sattuddesā → satt uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๗ อุทเทส ๗ ไวยากรณ์ ๗’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
aṭṭhuddesā → aṭṭha uddesā (sya-all) | aṭṭhuddesā → aṭṭh uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)คำที่เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๘ อุทเทส ๘ ไวยากรณ์ ๘’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัย อะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Aṭṭhasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัด โดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๘ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu aṭṭhasu?ธรรม ๘ ประการคืออะไร
Aṭṭhasu lokadhammesu—คือ โลกธรรม ๘
imesu kho, bhikkhave, aṭṭhasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno …pe… dukkhassantakaro hoti.
bhikkhu → (bj) | pe → spelled out in full (bjt) | sammā nibbindamāno → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca diṭṭheva dhamme (th)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๘ ประการนี้แล้ว จึงเป็น ผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
aṭṭhuddesā → aṭṭha uddesā (sya-all) | aṭṭh → S. aṭṭha. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | aṭṭhuddesā → aṭṭh uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวว่า ‘ปัญหา ๘ อุทเทส ๘ ไวยากรณ์ ๘’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
navuddesā → nava uddesā (bj, sya-all) | nav → T. M6. M7. S. nava. (pts note) | navuddesā → nav uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๙ อุทเทส ๙ ไวยากรณ์ ๙’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัยอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Navasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดย ชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๙ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu navasu?ธรรม ๙ ประการคืออะไร
Navasu sattāvāsesu—คือ สัตตาวาส ๙
imesu kho, bhikkhave, navasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | + → sammāvimuccamāno (bjt) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhismecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์โดยชอบในธรรม ๙ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
navuddesā → nava uddesā (bj, sya-all) | nav → T. M6. M7. S. nava. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | navuddesā → nav uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เพราะอาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๙ อุทเทส ๙ ไวยากรณ์ ๙’ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
‘Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti,
dasuddesā → dasa uddesā (sya-all) | dasuddesā → das uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts)เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ปัญหา ๑๐ อุทเทส ๑๐ ไวยากรณ์ ๑๐’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะ อาศัยอะไรเราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Dasasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลาย กำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์ โดยชอบในธรรม ๑๐ ประการแล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Katamesu dasasu?ธรรม ๑๐ ประการคืออะไร
Dasasu akusalesu kammapathesu—
kammapathesu → dhammesu (bj) | akusalesu kammapathesu → akusalakammapathesu (sya-all) | dhammesu → akusalesu kammapathesu (bj: machasaṁ) | kammapathesu → M. S. -lakamma- (pts note)คือ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ
imesu kho, bhikkhave, dasasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
sammadatthaṁ abhisamecca → sammatthābhisamecca (bj) | sammadatthaṁ abhisamecca diṭṭheva → sammatthābhisamecca diṭṭh eva (pts) | sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṁ abhisamecca → sammānibbindamāno sammāvirajjamāno sammāvimuccamāno sammāpariyantadassāvī sammatthābhisamecca (th) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts)ภิกษุเมื่อเบื่อหน่ายโดยชอบ คลายกำหนัดโดยชอบ หลุดพ้นโดยชอบ มีปกติเห็นที่สุดโดยชอบ บรรลุประโยชน์ โดยชอบในธรรม ๑๐ ประการนี้แล้ว จึงเป็นผู้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในปัจจุบัน
‘Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti,
dasuddesā → dasa uddesā (sya-all) | das → S. dasa; M6 dasa and das'. (pts note) | dasuddesā → das uddesā (pts) | veyyākaraṇānīti → veyyākaraṇānī ti (pts)เพราะ อาศัยคำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘ปัญหา ๑๐ อุทเทส ๑๐ ไวยากรณ์ ๑๐’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttan”ti.
vuttanti sattamaṁ → vuttan ti (pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น