Paṭhamanaḷakapānasutta๖๗ ปฐมนฬกปานสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena naḷakapānaṁ nāma kosalānaṁ nigamo tadavasari.
saddhiṁ → omitted by T. (pts note) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (th, ms2005) | tadavasari → tad avasari (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อมด้วยภิกษุ สงฆ์หมู่ใหญ่ ได้เสด็จถึงนิคมของชาวโกศลชื่อว่านฬกปานะ
Tatra sudaṁ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane.
Naḷakapāne → M6. M7 Nal-; T. Nālaka- (pts note)ประทับอยู่ที่ปลาสวัน ใกล้นฬกปานนิคมนั้น
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti.
bhikkhusaṅghaparivuto → bhikkhusaṁghaparivuto (th, ms2005) | tadahuposathe → tadah uposathe (pts)สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคมีภิกษุสงฆ์แวดล้อมแล้ว ประทับ นั่งในวันอุโบสถนั้น
Atha kho bhagavā bahudeva rattiṁ bhikkhūnaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:
sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | bhikkhū → M. Ph. bhikkhūnaṁ. (pts note) | tuṇhībhūtaṁ → omitted by M6. M7. (pts note) | bahudeva rattiṁ → bahudevarattiṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (th, ms2005) | bahudeva → bahu-d-eva (pts)ทรงชี้แจงให้ภิกษุทั้งหลายเห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถาสิ้นหลาย ราตรีทีเดียว ทรงชำเลืองดูภิกษุสงฆ์ผู้นิ่งเงียบอยู่ ทรงเรียกท่านพระสารีบุตรมา ตรัสว่า
“Vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho.
Vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (bj, sya-all, km, pts1ed) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (bj, sya-all, pts) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | vigatathīnamiddho → vigatathīnamiddho (bj: machasaṁ) | Vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005)“สารีบุตร ภิกษุสงฆ์ปราศจากถีนมิทธะ(ความหดหู่และเซื่องซึม)แล้ว
Paṭibhātu taṁ, sāriputta, bhikkhūnaṁ dhammī kathā.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | paṭibhātu → patibhātu (pts) | taṁ → T. naṁ; M6 paṭibhannaṁ for paṭi- taṁ. (pts note) | dhammikathā → M6 dhamma-; M7 dhammiya k- (pts note)เฉพาะ เธอเท่านั้นที่จะอธิบายธรรมีกถาให้แจ่มแจ้งแก่ภิกษุทั้งหลายได้
Piṭṭhi me āgilāyati;
āgilāyati → T. M6. M7 agi- (pts note)เราเมื่อยหลัง
tamahaṁ āyamissāmī”ti.
tamahaṁ āyamissāmīti → tam ahaṁ āyamissāmī ti (pts)จัก เอนหลัง”
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts)ท่านพระสารีบุตรได้ทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā.
catuguṇaṁ → T. M6. M7 catuggunaṁ. (pts note) | manasi karitvā → manasikaritvā (bjt, th, pts) | atha kho → athakho (th) | catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ → catuguṇaṁ saṁghāṭiṁ (th, pts)ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาครับ สั่งให้ปูลาดสังฆาฏิทบ ๔ ชั้น บรรทมสีหไสยาสน์โดยพระปรัศว์เบื้องขวา ทรงวาง พระบาทเหลื่อมพระบาท ทรงมีสติสัมปชัญญะ ทรงทำอุฏฐานสัญญา(ความกำหนด หมายว่าจะลุกขึ้น) ไว้ในพระหทัย
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sāriputto → sārīputto (sya-all)ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลาย มากล่าวว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts) | bhikkhavo → M. -ve. (pts note)ผู้มีอายุทั้งหลาย
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | āvusoti → āvuso ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นกล่าวรับคำแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระสารีบุตรจึงได้ กล่าวเรื่องนี้ว่า
“Yassa kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, km, pts1ed) | hirī → hiri (pts) | hiri → hiri (bj: machasaṁ) | hirī → hiri (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yassa kassaci → yassakassaci (th)ผู้มีอายุทั้งหลาย ผู้ใดผู้หนึ่งไม่มีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีหิริ ...
ottappaṁ natthi …ไม่มี โอตตัปปะ ...
vīriyaṁ natthi …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | viriyaṁ → viriya (bj: machasaṁ) | vīriyaṁ → viriyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)ไม่มีวิริยะ ...
paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
hāniyeva → pārihāniyeva (sya-all) | vuddhi → vuḍḍhi (sya-all) | hāniyeva → hāni yeva (pts)ไม่มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือ กลางวันของผู้นั้นผ่านไป เขาพึงหวังได้แต่ความเสื่อมอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเจริญเลย
Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena;
kāḷapakkhe → kālapakkhe (pts) | kālapakkhe → M. S. kāḷa-; M6 -pakkhe 'va. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | hāyateva → hāyat eva (pts)
evamevaṁ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, pts) | evamevaṁ → eva meva (bjt) | evamevaṁ → evameva (th) | yassa kassaci → yassakassaci (th) | evamevaṁ → evam eva (pts)ผู้ใดผู้หนึ่งไม่มีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีหิริ ...
ottappaṁ natthi …ไม่มีโอตตัปปะ ...
vīriyaṁ natthi …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)ไม่มี วิริยะ ...
paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
hāniyeva → pārihāniyeva (sya-all) | vuddhi → vuḍḍhi (sya-all) | hāni → S. pārihāni. (pts note) | vuddhi → S. vuḍḍhi. (pts note) | hāniyeva → hāni yeva (pts)ไม่มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของผู้นั้น ผ่านไป เขาพึงหวังได้แต่ความเสื่อมอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเจริญ เลย เปรียบเหมือนเมื่อกลางคืนหรือกลางวันของดวงจันทร์ในกาฬปักษ์(ข้างแรม)ผ่านไป ดวงจันทร์นั้น ย่อมเสื่อมจากความงาม ย่อมเสื่อมจากรัศมี ย่อมเสื่อมจากแสงสว่าง ย่อมเสื่อมจากด้านยาวและด้านกว้าง
‘Assaddho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘บุคคลผู้ไม่มีศรัทธา
‘ahiriko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ไม่มีหิริ
‘anottappī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
anottappī purisapuggaloti → anottappīpurisa puggaloti (bjt) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ไม่มีโอตตัปปะ
‘kusīto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)เกียจคร้าน
‘duppañño purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (bjt, pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)มีปัญญา ทราม
‘kodhano purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
kodhano → missing in T. down to Yassa kassaci. (pts note) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)มักโกรธ
‘upanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ผูกโกรธ
‘pāpiccho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
pāpiccho purisapuggaloti → pāpicchopurisapuggaloti (bjt) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ปรารถนาชั่ว
‘pāpamitto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ;
pāpamitto → pāpamittato (bj) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)มีมิตรชั่ว
‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṁ.
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)เป็นมิจฉาทิฏฐิ’ นี้เป็นความเสื่อม
Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, pts) | yassa kassaci → yassakassaci (th)ผู้ใดผู้หนึ่งมีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย มีหิริ ...
ottappaṁ atthi …
ottappaṁ → ottappaṁ atthi viriyaṁ (sya-all, pts) | + → viriyaṁ atthi (th, pts)มีโอตตัปปะ ...
paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | parihāni → pārihāni (sya-all) | vuddhi → S. vuḍḍhi. (pts note) | parihāni → M. Ph. S. pāri- (pts note) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)มีวิริยะ ... มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของผู้นั้นผ่านไป เขา พึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อมเลย
Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena;
juṇhapakkhe → jaṇhapakkhe (pts) | jaṇhapakkhe → T. puṇha- (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | vaḍḍhateva → vaḍḍhat eva (pts)
evamevaṁ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, pts) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | yassa kassaci → yassakassaci (th) | evamevaṁ → evam eva (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ผู้ใดผู้หนึ่งมีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย มีหิริ ...
ottappaṁ atthi …มีโอตตัปปะ ...
vīriyaṁ atthi …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)มีวิริยะ ...
paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | parihāni → pārihāni (sya-all) | vuddhi → S. vuḍḍhi; M. Ph. pāripuri. (pts note) | parihāni → S. pāri- throughout; M. Ph. pāri- and pari- (pts note) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของผู้นั้น ผ่านไป เขาพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อม เลย เปรียบเหมือนเมื่อกลางคืนหรือกลางวันของดวงจันทร์ในชุณหปักษ์(ข้างขึ้น) ผ่านไป ดวงจันทร์นั้นย่อมเจริญด้วยความงาม ย่อมเจริญด้วยรัศมี ย่อมเจริญด้วย แสงสว่าง ย่อมเจริญด้วยด้านยาวและด้านกว้าง
‘Saddho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (bjt, pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘บุคคลผู้มีศรัทธา
‘hirīmā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
hirīmā → hirimā (bj, sya-all) | hirīmā purisapuggaloti → hirimā purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)มีหิริ
‘ottappī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)มีโอตตัปปะ
‘āraddhavīriyo purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th) | āraddhavīriyo purisapuggaloti → āraddhaviriyo purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)ปรารภความเพียร
‘paññavā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)มีปัญญา
‘akkodhano purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)ไม่มักโกรธ
‘anupanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)ไม่ผูกโกรธ
‘appiccho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)มักน้อย
‘kalyāṇamitto purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametaṁ → aparihānam etaṁ (pts)มีมิตรดี
‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametan”ti.
aparihānametanti atha kho → aparihānametaṁ athakho (sya-all) | ti → omitted by S. (pts note) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | aparihānametanti → aparihānam etan ti (pts)เป็นสัมมาทิฏฐิ’ นี้ไม่เป็นความเสื่อม
Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:
sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | paccuṭṭhāya → T. paccupaṭṭhāya. (pts note) | atha kho → athakho (th)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จลุกขึ้นแล้วตรัสชมท่านพระสารีบุตรว่า
“sādhu sādhu, sāriputta.
sāriputta yassa kassaci sāriputta → sārīputta yassakassaci sārīputta (sya-all) | sādhu → omitted by M7. (pts note)ดีละ ดีละ สารีบุตร
Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, pts) | yassa kassaci sāriputta → yassakassaci sārīputta (th)ผู้ใดผู้หนึ่งไม่มีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีหิริ ...
ottappaṁ natthi …ไม่มีโอตตัปปะ ...
vīriyaṁ natthi …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)ไม่มีวิริยะ ...
paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
vuddhi → vuḍḍhi (sya-all) | vuddhi → S. vuḍḍhi throughout. (pts note) | hāniyeva → hāni yeva (pts)ไม่มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของ ผู้นั้นผ่านไป เขาพึงหวังได้แต่ความเสื่อมอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความ เจริญเลย
Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena;
sāriputta → sārīputta (sya-all) | kāḷapakkhe → kālapakkhe (pts) | kālapakkhe → M. Ph. S. kāḷa- (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | hāyateva → hāyat eva (pts)
evamevaṁ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu …pe…
dhammesu → (bj) | sāriputta yassa kassaci → sārīputta yassakassaci (sya-all) | pe → M. la; Ph. pa. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)สารีบุตร ผู้ใดผู้หนึ่งไม่มีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย ฯลฯ
paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā …pe… no vuddhi.
no vuddhi → (sya-all) | tassa → S. pe || Assaddho; Ph. Assaddho; M. Tassa yā ro vā di- vā |la| no vuddhi. (pts note) | + → āgacchati hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu (bjt)ไม่มีปัญญาในกุศล ธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของผู้นั้น ฯลฯ ไม่มีความเจริญเลย เปรียบ เหมือนเมื่อกลางคืนหรือกลางวันของดวงจันทร์ในกาฬปักษ์ผ่านไป ดวงจันทร์นั้น ย่อมเสื่อมจากความงาม ย่อมเสื่อมจากรัศมี ย่อมเสื่อมจากแสงสว่าง ย่อมเสื่อม จากด้านยาวและด้านกว้าง
‘Assaddho purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṁ;
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘บุคคลผู้ไม่มีศรัทธา
ahiriko …ไม่มีหิริ
anottappī …ไม่มีโอตตัปปะ
kusīto …เกียจคร้าน
duppañño …มีปัญญา ทราม
kodhano …มักโกรธ
upanāhī …ผูกโกรธ
pāpiccho …ปรารถนาชั่ว
pāpamitto …มีมิตรชั่ว
‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṁ.
purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)เป็นมิจฉาทิฏฐิ’ นี้เป็นความเสื่อม
Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, pts) | yassa kassaci → yassakassaci (th)ผู้ใดผู้หนึ่งมีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย มีหิริ ...
ottappaṁ atthi …มีโอตตัปปะ ...
vīriyaṁ atthi …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)มีวิริยะ ...
paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | parihāni → pārihāni (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของผู้นั้นผ่านไป ผู้นั้นพึง หวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อมเลย
Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena;
juṇhapakkhe → T. punna- (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | vaḍḍhateva → vaḍḍhat eva (pts)
evamevaṁ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi …
hirī → hiri (bj, sya-all, pts) | yassa kassaci → yasasakassaci (sya-all) | evamevaṁ → eva meva (bjt) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → evam eva (pts)สารีบุตร ผู้ใดผู้หนึ่งมีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย มีหิริ ...
ottappaṁ atthi …มีโอตตัปปะ ...
vīriyaṁ atthi …
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)มีวิริยะ ...
paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | parihāni → pārihāni (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย เมื่อกลางคืนหรือกลางวันของผู้นั้นผ่านไป เขาพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อมเลย เปรียบเหมือนเมื่อกลางคืนหรือกลางวันของดวงจันทร์ในชุณหปักษ์ผ่านไป ดวงจันทร์ นั้น ย่อมเจริญด้วยความงาม ย่อมเจริญด้วยรัศมี ย่อมเจริญด้วยแสงสว่าง ย่อม เจริญด้วยด้านยาวและด้านกว้าง
‘Saddho purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānametaṁ;
aparihānametaṁ hirīmā → aparihānam etaṁ hirimā (pts) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts)สารีบุตร ข้อที่ว่า ‘บุคคลผู้มีศรัทธา
hirīmā …
hirīmā → hirimā (sya-all)มีหิริ
ottappī …
ottappī → Ph. continues: pe || sammādiṭṭhiko. (pts note)มีโอตตัปปะ
āraddhavīriyo …
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)ปรารภความเพียร
paññavā …มีปัญญา
akkodhano …ไม่มักโกรธ
anupanāhī …
anupanāhī → nupanāhī (bj)ไม่ผูกโกรธ
appiccho …มักน้อย
kalyāṇamitto …มีมิตรดี
‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānametan”ti.
aparihānametanti sattamaṁ → aparihānam etan ti (pts) | purisapuggaloti → purisapuggalo ti (pts)เป็นสัมมาทิฏฐิ' นี้ไม่เป็น ความเสื่อม