UttiyasuttaСутта Уттия
Atha kho uttiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда странник Уттия подошёл к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uttiyo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал Благословенному:
“kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti?
kiṁ nu kho → kinnukho (bjt) | kiṁ → kin (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“Так как же, Мастер Готама, мир вечен? Только это правда, а всё остальное ошибочно?”
“Abyākataṁ kho etaṁ, uttiya, mayā:
etaṁ → evaṁ (bj) | etaṁ → T. M7 evaṁ. (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts)Это не утверждено, Уттия, мной:
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)Мир вечен. Только это правда, а всё остальное ошибочно”
“Kiṁ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti?
idameva → ida meva (bjt) | asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)мир не вечен…
“Etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etampi → etam pi (pts)Так в том числе, Уттия, не утверждено мной:
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)не вечен…
“Kiṁ nu kho, bho gotama, antavā loko …pe…
loko → Ph. adds ti. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts)“Так как же, Мастер Готама, мир ограничен…
anantavā loko …
loko → omitted by T. (pts note)мир безграничен…
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …душа и тело – это одно и то же…
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …душа это одно, а тело – иное…
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā hoti ca (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)Татхагата существует после смерти…
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)Татхагата не существует после смерти…
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
hoti → T. omits this phrase. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)Татхагата и существует и не существует после смерти…
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti?
na hoti → nahoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“Значит, Мастер Готама, Татхагата ни существует, ни не существует после смерти? Только это правда, а всё остальное ошибочно?”
“Etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etampi → etam pi (pts)Так в том числе, Уттия, не утверждено мной:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
na hoti → nahoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)Татхагата ни существует, ни не существует после смерти, [и что] только это правда, а всё остальное ошибочно”.
“‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, iti puṭṭho samāno ‘abyākataṁ kho etaṁ, uttiya, mayā—
kiṁ nu → kinnu (bjt) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | kiṁ → kin (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“Будучи спрошенными: “Так как же, Мастер Готама, мир вечен…
sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
‘Kiṁ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, iti puṭṭho samāno:
kiṁ pana → kimpana (bjt) | asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
‘etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | asassato → assassato (th) | etampi → etam pi (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, antavā loko …pe…
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts)
anantavā loko …
loko → omitted by Ph. T. M7. (pts note)
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
hoti → ḥoti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
+ → hoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, iti puṭṭho samāno:
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)Татхагата ни существует, ни не существует после смерти?” – каждый раз вы отвечали:
‘etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā—
etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)“Уттия, я также и не утверждал, что
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)Татхагата ни существует, ни не существует после смерти”.
Atha kiñcarahi bhotā gotamena byākatan”ti?
kiñcarahi → Ph. kiṁ vadesi. (pts note) | byākatanti → vyākatanti (bjt) | byākatanti → vyākatan ti (pts)В таком случае, что же утверждал Мастер Готама?”
“Abhiññāya kho ahaṁ, uttiya, sāvakānaṁ dhammaṁ desemi sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā”ti.
sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj) | Abhiññāya → M7. S. abhiññā. (pts note) | kho → omitted by M. (pts note) | sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (pts)“Посредством прямого знания, Уттия, я обучаю учеников Дхамме ради очищения существ, ради преодоления страдания и плача, ради прекращения боли и недовольства, ради обретения метода, ради осуществления ниббаны”.
“Yaṁ panetaṁ bhavaṁ gotamo abhiññāya sāvakānaṁ dhammaṁ desesi sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, sabbo vā tena loko nīyati upaḍḍho vā tibhāgo vā”ti?
sabbo vā → sabbo ca (pts1ed, mr) | nīyati → nīyissati (bj); niyyāssati (sya-all); niyyissati (pts1ed) | tibhāgo vā”ti → tibhāgo vā (sya-all); tibhāgo vāti vadehi (mr) | abhiññāya → abhiññāya abhiññāya (bj) | desesi → deseti (bj) | sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj) | vā → ca (pts) | nīyati → niyyissati (pts) | nīyissati → nīyati (bj: machasaṁ); nīyyāyati (bj: syā) | vā → sabbo ca (cck: ka.) | nīyati → nīyissati (cck: sī.); niyyāssati (cck: syā.); niyyaṁssati (cck: pī.) | vā’’ti → tibhāgo vāti padehi (cck: ka.) | etaṁ → T. M7 n'; etaṁ. (pts note) | abhiññāya → M6. M7 twice. (pts note) | desesi → T. M6. M7 -ti. (pts note) | sokaparidevānaṁ → T. M6. M7 -paridda- (pts note) | atthaṅgamāya → T. M6. M7 atthaga- (pts note) | ca → S. vā. (pts note) | niyyissati → M. Ph. niyyati; S. niyyāssati; T. M7 niyyassati. (pts note) | upaḍḍho → T. -ḍḍhā. (pts note) | tibhāgo → T. -ge. (pts note) | ti → S. omits ti; M. Ph. add vadehi. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | abhiññāya → abhiññā (th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)“Но когда Мастер Готама посредством прямого знания обучает учеников Дхамме ради очищения… осуществления ниббаны, то будет ли таким образом весь мир освобождён, или половина мира, или треть мира?”
Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.Когда так было сказано, Благословенный ничего не ответил.
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда мысль пришла к уважаемому Ананде:
“mā hevaṁ kho uttiyo paribbājako pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭilabhi:
paṭilabhi → paṭilabhati (pts) | evaṁ → T. M6. M7. S. h'; eva. (pts note) | paṭilabhati → S. -labhi. (pts note) | mā hevaṁ → māhevaṁ (bjt) | mā hevaṁ → māheva (th) | hevaṁ → h evaṁ (pts)“Лучше бы страннику Уттии не принимать [такого] пагубного взгляда:
‘sabbasāmukkaṁsikaṁ vata me samaṇo gotamo pañhaṁ puṭṭho saṁsādeti, no vissajjeti, na nūna visahatī’ti.
vissajjeti → visajjeti nūna (sya-all) | nūna → (sya-all) | sabbasāmukkaṁsikaṁ → S. sabbaṁ sā- (pts note) | me → T. M6. M7 add 'va. (pts note) | saṁsādeti → M. Ph. -sāreti. (pts note) | na → S. puts na after nūna. (pts note) | sabbasāmukkaṁsikaṁ → sabbaṁ sāmukkaṁsikaṁ (th) | visahatīti → visahatī ti (pts)“Когда я задал отшельнику Готаме самый высокий вопрос из всех, он засомневался и не отвечает. Видимо, он не может [ответить]”.
Tadassa uttiyassa paribbājakassa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
assa → Ph. tan tassa. (pts note) | tadassa → tad assa (pts) | dukkhāyāti → dukkhāyā ti (pts)Это приведёт к длительному вреду, к боли странника Уттии”.
Atha kho āyasmā ānando uttiyaṁ paribbājakaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда уважаемый Ананда обратился к страннику Уттии:
“tenahāvuso uttiya, upamaṁ te karissāmi.
āvuso → T. M6. M7 tenāv- (pts note) | tenahāvuso → tena hāvuso (bjt) | upamaṁ te → upamante (th) | tenahāvuso → tena h āvuso (pts) | upamaṁ → upaman (pts)“Что же, Уттия, товарищ, в таком случае я приведу для тебя пример,
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
midhekacce → pi idhekacce (bj) | upamāyam → omitted by M6. (pts note) | upamāya midhekacce → upamāyamidhekacce (th) | upamāya midhekacce → upamāyam idh ekacce (pts)поскольку бывает так, что с помощью примера умный человек может понять значение того, что было сказано.
Seyyathāpi, āvuso uttiya, rañño paccantimaṁ nagaraṁ daḷhuddhāpaṁ daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ.
daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (bj, pts1ed); daḷhaddālaṁ (sya-all) | daḷhuddhāpaṁ → daḷahuddāpaṁ (bj); taṁ daḷhaddālaṁ (sya-all); daḷhuddāpaṁ (pts) | daḷahuddāpaṁ → daḷahuddhāpaṁ (bj: machasaṁ) | daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (cck: sī. pī.) | daḷhuddāpaṁ → S. taṁ daḷhaddālaṁ. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как если бы у царя был приграничный город с мощным валом, стенами, с лучниками, и с единственными вратами.
Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṁ nivāretā ñātānaṁ pavesetā.
aññātānaṁ → T. aṁñatanaṁ; M6. M7 aṁñatānaṁ. (pts note) | tatrassa → tatr assa (pts) | byatto → vyatto (pts)И туда бы поставили привратника – мудрого, умелого, умного; того, кто не впускает чужаков, а впускает [только] знакомых.
So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṁ anukkamati. Anupariyāyapathaṁ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṁ vā pākāravivaraṁ vā, antamaso biḷāranikkhamanamattampi.
anukkamati anupariyāyapathaṁ → (bj, sya-all, pts) | biḷāranikkhamanamattampi → biḷāra nikkamanamattampi (bj); viḷāranissakanamattampi (sya-all); biḷāranissakkanamattaṁ pi (pts) | anukkamamāno → M. -mati, then anupariyāyapathaṁ anukkamamāno. (pts note) | pākārasandhiṁ → T. M6. M7 -cchiddaṁ. (pts note) | biḷāranissakkanamattaṁ → Ph. S. -nissakana-; M. -nikkhamana-; M6 -nikkamattam. (pts note)И совершая обход вокруг города, он не увидел бы в [городской] стене ни трещины, ни проёма такого размера, чтобы в него смогла бы пролезть кошка.
No ca khvassa evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘ettakā pāṇā imaṁ nagaraṁ pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
khvassa → khvāssa (sya-all, pts) | ca → T. M6. M7 neva. (pts note) | vāti → vā ti (pts)Он может не знать о том, сколько живых существ входят или выходят из города,
Atha khvassa evamettha hoti: ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṁ nagaraṁ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te iminā dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
vā → ca (bj) | vāti evamevaṁ → cāti evameva (bj) | khvassa → khvāssa (sya-all) | khvassa evamettha → khvāssa evam ettha (pts) | khvāssa → T. M7 kho 'ssa. (pts note) | vāti → vā ti evam (pts)но он может быть уверен в том, что какие бы большие существа ни входили и ни выходили из города, все они входят и выходят через эти врата.
Evamevaṁ kho, āvuso uttiya, na tathāgatassa evaṁ ussukkaṁ hoti: ‘sabbo vā tena loko nīyati, upaḍḍho vā, tibhāgo vā’ti.
ussukkaṁ → ussukkataṁ (bj, sya-all, pts) | nīyati → nīyissati (bj, pts); niyyāssati (sya-all) | vā → ca (pts) | Uttiya → T. adds yaṁ. (pts note) | na → T. M7 add taṁ; M6 omits na. (pts note) | evaṁ → omitted by T. M7. (pts note) | ussukkataṁ → M. Ph. ussukaṁ. (pts note) | ca → S. vā. (pts note) | niyyissati → M. Ph. niyyati; S. niyyāssati; T. M7 niyyassati. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → eva (pts) | vāti → vā ti (pts)Точно так же, Уттия, товарищ, Татхагату не заботит то, будет ли весь мир освобождён или половина мира или треть мира.
Atha kho evamettha tathāgatassa hoti: ‘ye kho keci lokamhā nīyiṁsu vā nīyanti vā nīyissanti vā, sabbe te pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā.
catūsu → catusu (bj) | suppatiṭṭhitacittā satta bojjhaṅge → supaṭṭhitacittā sattabojjhaṅge (bj) | nīyissanti → niyyāssanti (sya-all) | niyyissanti → S. niyyāssanti; M7 niyyassanti. (pts note) | supatiṭṭhitacittā → M. Ph. T. pa- (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | atha kho → athakho (th) | nīyiṁsu → niyyiṁsu (th, pts) | nīyanti → niyyanti (th, pts) | evamettha → evam ettha (pts)Но он может быть уверен в том, что все те, кто освободились, или кто освобождается, или кто освободятся от мира, вначале отбросят пять помех, загрязнений ума, что ослабляют понимание, а затем, с хорошо утверждёнными умами в четырёх основах памятования, правильно разовьют семь аспектов пробуждения.
Evamete lokamhā nīyiṁsu vā nīyanti vā nīyissanti vā’ti.
Evamete → evametena (mr) | nīyissanti → niyyāssanti (sya-all) | Evamete → evametena (cck: ka.) | ete → M. Ph. ete na. (pts note) | niyyiṁsu → T. M6. M7 niyyaṁsu. (pts note) | niyyissanti → T. M7 niyyassanti; S. niyyāssanti. (pts note) | nīyanti → niyyanti (th) | evamete → evam ete (pts) | nīyiṁsu → niyyiṁsu vā niyyanti (pts) | nīyissanti vāti → ti (pts)Вот таким образом они освободились или освобождаются или освободятся от мира.
Yadeva kho tvaṁ, āvuso uttiya, bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi tadevetaṁ pañhaṁ bhagavantaṁ aññena pariyāyena apucchi.
Yadeva kho tvaṁ → yadeva khvettha (mr) | pañhaṁ → imaṁ pañhaṁ (sya-all, mr) | pañhaṁ → paññaṁ (bj) | bhagavantaṁ → bhagavantaṁ imaṁ (sya-all) | tadevetaṁ → tad eva taṁ (pts) | apucchi → āpucachi (bj: sīmu) | tvaṁ → yadeva khvettha (cck: ka.) | pañhaṁ → imaṁ pañhaṁ (cck: syā. ka.) | tvaṁ → M. Ph. khvettha. (pts note) | Bhagavantaṁ → M. Ph. -vā ca; M. Ph. S. add imaṁ. (pts note) | apucchi → T. āp- both times; M6 apucchati. (pts note) | eva → M. Ph. S. ev'; etaṁ; M6 devatā for tad ev'; etaṁ. (pts note) | taṁ → omitted by T. (pts note) | yadeva → yad eva (pts)Уттия, товарищ, ты задал Благословенному тот же самый вопрос, который уже задал ему, [но] с другого ракурса.
Tasmā te taṁ bhagavā na byākāsī”ti.
byākāsīti pañcamaṁ → vyākāsīti (bj, pts) | taṁ → Ph. tesaṁ; T. M6. M7 te va taṁ or neva taṁ. (pts note) | Bhagavā → omitted by T. (pts note) | vyākāsī → T. vya- (pts note)Поэтому Благословенный не ответил тебе”.