Uttiyasutta๙๕ อุตติยสูตร
Atha kho uttiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)ครั้งนั้นแล อุตติยปริพาชกเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uttiyo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจพอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร ได้ ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า
“kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti?
kiṁ nu kho → kinnukho (bjt) | kiṁ → kin (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“ท่านพระโคดม โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง หรือหนอ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, uttiya, mayā:
etaṁ → evaṁ (bj) | etaṁ → T. M7 evaṁ. (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “อุตติยะ
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)ข้อว่า ‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่าง อื่นไม่จริง’ นี้เราไม่ตอบ”
“Kiṁ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti?
idameva → ida meva (bjt) | asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“ท่านพระโคดม โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริงหรือ”
“Etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etampi → etam pi (pts)“อุตติยะ แม้ข้อว่า
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ นี้เราก็ไม่ตอบ”
“Kiṁ nu kho, bho gotama, antavā loko …pe…
loko → Ph. adds ti. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts)“ท่านพระโคดม โลกมีที่สุด ...
anantavā loko …
loko → omitted by T. (pts note)โลกไม่มีที่สุด ...
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน...
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ...
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā hoti ca (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก ...
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)หลังจากตาย แล้วตถาคตไม่เกิดอีก ...
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
hoti → T. omits this phrase. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ...
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti?
na hoti → nahoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)หลังจาก ตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริงหรือ ”
“Etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etampi → etam pi (pts)“อุตติยะ แม้ข้อว่า
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
na hoti → nahoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกมีที่สุด ... โลกไม่มีที่สุด ... ชีวะกับสรีระเป็นอย่าง เดียวกัน ... ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีก ก็มี ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่น ไม่จริง’ นี้เราก็ไม่ตอบ”
“‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, iti puṭṭho samāno ‘abyākataṁ kho etaṁ, uttiya, mayā—
kiṁ nu → kinnu (bjt) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | kiṁ → kin (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“ท่านถูกข้าพเจ้าถามว่า ‘ท่านพระโคดม โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่ จริงหรือหนอ’ ก็กล่าวว่า ‘อุตติยะ ข้อว่า
sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ นี้เราไม่ตอบ’
‘Kiṁ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, iti puṭṭho samāno:
kiṁ pana → kimpana (bjt) | asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)เมื่อถูกถามว่า ‘ท่านพระโคดม โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่ จริงหรือ’
‘etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | asassato → assassato (th) | etampi → etam pi (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)ก็กล่าวว่า ‘อุตติยะ แม้ข้อว่า ‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ นี้เราก็ไม่ตอบ’
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, antavā loko …pe…
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts)เมื่อถูกถามว่า ‘ท่านพระโคดม โลกมีที่สุด ...
anantavā loko …
loko → omitted by Ph. T. M7. (pts note)โลกไม่มีที่สุด ...
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระ เป็นอย่างเดียวกัน ...
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ...
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
hoti → ḥoti (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีก ...
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ...
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
+ → hoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ...
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, iti puṭṭho samāno:
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริงหรือ’
‘etampi kho, uttiya, abyākataṁ mayā—
etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)ก็กล่าวว่า ‘อุตติยะ แม้ข้อว่า
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกมีที่สุด ... โลกไม่มีที่สุด ... ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ... ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ... หลังจากตาย แล้วตถาคตเกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ... หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีก ก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ นี้เราก็ไม่ตอบ’
Atha kiñcarahi bhotā gotamena byākatan”ti?
kiñcarahi → Ph. kiṁ vadesi. (pts note) | byākatanti → vyākatanti (bjt) | byākatanti → vyākatan ti (pts)ท่านพระโคดมจะตอบใน ทางไหน”
“Abhiññāya kho ahaṁ, uttiya, sāvakānaṁ dhammaṁ desemi sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā”ti.
sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj) | Abhiññāya → M7. S. abhiññā. (pts note) | kho → omitted by M. (pts note) | sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (pts)“อุตติยะ เราแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความหมดจด แห่งสัตว์ทั้งหลาย เพื่อก้าวล่วงโสกะ และปริเทวะ เพื่อดับทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุ ญายธรรม เพื่อทำนิพพานให้แจ้ง”
“Yaṁ panetaṁ bhavaṁ gotamo abhiññāya sāvakānaṁ dhammaṁ desesi sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, sabbo vā tena loko nīyati upaḍḍho vā tibhāgo vā”ti?
sabbo vā → sabbo ca (pts1ed, mr) | nīyati → nīyissati (bj); niyyāssati (sya-all); niyyissati (pts1ed) | tibhāgo vā”ti → tibhāgo vā (sya-all); tibhāgo vāti vadehi (mr) | abhiññāya → abhiññāya abhiññāya (bj) | desesi → deseti (bj) | sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj) | vā → ca (pts) | nīyati → niyyissati (pts) | nīyissati → nīyati (bj: machasaṁ); nīyyāyati (bj: syā) | vā → sabbo ca (cck: ka.) | nīyati → nīyissati (cck: sī.); niyyāssati (cck: syā.); niyyaṁssati (cck: pī.) | vā’’ti → tibhāgo vāti padehi (cck: ka.) | etaṁ → T. M7 n'; etaṁ. (pts note) | abhiññāya → M6. M7 twice. (pts note) | desesi → T. M6. M7 -ti. (pts note) | sokaparidevānaṁ → T. M6. M7 -paridda- (pts note) | atthaṅgamāya → T. M6. M7 atthaga- (pts note) | ca → S. vā. (pts note) | niyyissati → M. Ph. niyyati; S. niyyāssati; T. M7 niyyassati. (pts note) | upaḍḍho → T. -ḍḍhā. (pts note) | tibhāgo → T. -ge. (pts note) | ti → S. omits ti; M. Ph. add vadehi. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | abhiññāya → abhiññā (th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)“ข้อที่ท่านพระโคดมได้ทรงแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อ ความหมดจดแห่งสัตว์ทั้งหลาย เพื่อก้าวล่วงโสกะและปริเทวะ เพื่อดับทุกข์และ โทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม เพื่อทำนิพพานให้แจ้งนั้น ก็จักเป็นเหตุให้สัตว์โลก ทั้งหมดหรือกึ่งหนึ่ง หรือสามส่วนออกไปจากทุกข์ได้หรือ”
Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.เมื่ออุตติยปริพาชกทูลถามอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคได้ทรงนิ่งเสีย
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้นแล ท่านพระอานนท์มีความคิดอย่างนี้ว่า
“mā hevaṁ kho uttiyo paribbājako pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭilabhi:
paṭilabhi → paṭilabhati (pts) | evaṁ → T. M6. M7. S. h'; eva. (pts note) | paṭilabhati → S. -labhi. (pts note) | mā hevaṁ → māhevaṁ (bjt) | mā hevaṁ → māheva (th) | hevaṁ → h evaṁ (pts)“อุตติยปริพาชกอย่าได้มี มิจฉาทิฏฐิอย่างนี้เลยว่า
‘sabbasāmukkaṁsikaṁ vata me samaṇo gotamo pañhaṁ puṭṭho saṁsādeti, no vissajjeti, na nūna visahatī’ti.
vissajjeti → visajjeti nūna (sya-all) | nūna → (sya-all) | sabbasāmukkaṁsikaṁ → S. sabbaṁ sā- (pts note) | me → T. M6. M7 add 'va. (pts note) | saṁsādeti → M. Ph. -sāreti. (pts note) | na → S. puts na after nūna. (pts note) | sabbasāmukkaṁsikaṁ → sabbaṁ sāmukkaṁsikaṁ (th) | visahatīti → visahatī ti (pts)‘พระสมณโคดมถูกเราถามปัญหาเฉพาะหน้าทั้งหมด ย่อม เลี่ยง ไม่ทรงวิสัชนา หรือไม่สามารถวิสัชนาแน่นอน’
Tadassa uttiyassa paribbājakassa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
assa → Ph. tan tassa. (pts note) | tadassa → tad assa (pts) | dukkhāyāti → dukkhāyā ti (pts)เพราะมิจฉาทิฏฐินั้น จะพึง เป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์ตลอดกาลนานแก่เธอ”
Atha kho āyasmā ānando uttiyaṁ paribbājakaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)ลำดับนั้น ท่านพระอานนท์จึงกล่าวกับอุตติยปริพาชกว่า
“tenahāvuso uttiya, upamaṁ te karissāmi.
āvuso → T. M6. M7 tenāv- (pts note) | tenahāvuso → tena hāvuso (bjt) | upamaṁ te → upamante (th) | tenahāvuso → tena h āvuso (pts) | upamaṁ → upaman (pts)“อุตติยะผู้มีอายุ ถ้าเช่นนั้น เราจักอุปมาแก่ท่าน
Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.
midhekacce → pi idhekacce (bj) | upamāyam → omitted by M6. (pts note) | upamāya midhekacce → upamāyamidhekacce (th) | upamāya midhekacce → upamāyam idh ekacce (pts)บุคคลผู้รู้บางพวกในโลกนี้ ย่อมรู้อรรถแห่งภาษิตได้ ด้วยอุปมา
Seyyathāpi, āvuso uttiya, rañño paccantimaṁ nagaraṁ daḷhuddhāpaṁ daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ.
daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (bj, pts1ed); daḷhaddālaṁ (sya-all) | daḷhuddhāpaṁ → daḷahuddāpaṁ (bj); taṁ daḷhaddālaṁ (sya-all); daḷhuddāpaṁ (pts) | daḷahuddāpaṁ → daḷahuddhāpaṁ (bj: machasaṁ) | daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (cck: sī. pī.) | daḷhuddāpaṁ → S. taṁ daḷhaddālaṁ. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)เปรียบเหมือนนครของพระราชาที่ตั้งอยู่ชายแดน นครนั้นมีป้อมมั่นคง มีกำแพงและประตูมั่นคง มีประตูเดียว
Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṁ nivāretā ñātānaṁ pavesetā.
aññātānaṁ → T. aṁñatanaṁ; M6. M7 aṁñatānaṁ. (pts note) | tatrassa → tatr assa (pts) | byatto → vyatto (pts)นายประตูในนครนั้น เป็นบัณฑิต ฉลาด มีปัญญา ห้ามคนที่ไม่รู้จัก ให้คนที่รู้จักเข้าไปได้
So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṁ anukkamati. Anupariyāyapathaṁ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṁ vā pākāravivaraṁ vā, antamaso biḷāranikkhamanamattampi.
anukkamati anupariyāyapathaṁ → (bj, sya-all, pts) | biḷāranikkhamanamattampi → biḷāra nikkamanamattampi (bj); viḷāranissakanamattampi (sya-all); biḷāranissakkanamattaṁ pi (pts) | anukkamamāno → M. -mati, then anupariyāyapathaṁ anukkamamāno. (pts note) | pākārasandhiṁ → T. M6. M7 -cchiddaṁ. (pts note) | biḷāranissakkanamattaṁ → Ph. S. -nissakana-; M. -nikkhamana-; M6 -nikkamattam. (pts note)เขาเดินเลียบไปตามทางเลียบ กำแพงโดยรอบนครนั้น ไม่เห็นที่ต่อกำแพงหรือช่องกำแพงโดยที่สุดแม้เพียงช่องที่แมว ออกได้
No ca khvassa evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘ettakā pāṇā imaṁ nagaraṁ pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
khvassa → khvāssa (sya-all, pts) | ca → T. M6. M7 neva. (pts note) | vāti → vā ti (pts)และเขาก็ไม่มีความรู้อย่างนี้ว่า ‘สัตว์มีจำนวนเท่านี้เข้ามายังนครนี้ หรือออก ไปจากนครนี้’
Atha khvassa evamettha hoti: ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṁ nagaraṁ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te iminā dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
vā → ca (bj) | vāti evamevaṁ → cāti evameva (bj) | khvassa → khvāssa (sya-all) | khvassa evamettha → khvāssa evam ettha (pts) | khvāssa → T. M7 kho 'ssa. (pts note) | vāti → vā ti evam (pts)โดยที่แท้ เขามีความรู้ในเรื่องนี้อย่างนี้ว่า ‘สัตว์ใหญ่ ๆ บางเหล่า ที่เข้ามายังนครนี้ หรือออกไปจากนครนี้ทั้งหมด เข้ามาหรือออกไปทางประตูนี้’ แม้ฉันใด
Evamevaṁ kho, āvuso uttiya, na tathāgatassa evaṁ ussukkaṁ hoti: ‘sabbo vā tena loko nīyati, upaḍḍho vā, tibhāgo vā’ti.
ussukkaṁ → ussukkataṁ (bj, sya-all, pts) | nīyati → nīyissati (bj, pts); niyyāssati (sya-all) | vā → ca (pts) | Uttiya → T. adds yaṁ. (pts note) | na → T. M7 add taṁ; M6 omits na. (pts note) | evaṁ → omitted by T. M7. (pts note) | ussukkataṁ → M. Ph. ussukaṁ. (pts note) | ca → S. vā. (pts note) | niyyissati → M. Ph. niyyati; S. niyyāssati; T. M7 niyyassati. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → eva (pts) | vāti → vā ti (pts)พระตถาคตก็ฉันนั้นเหมือนกันแล มิได้ทรงมีความขวนขวายอย่างนี้ว่า ‘สัตว์โลก ทั้งหมด หรือกึ่งหนึ่ง หรือสามส่วนจักออกจากทุกข์ได้’
Atha kho evamettha tathāgatassa hoti: ‘ye kho keci lokamhā nīyiṁsu vā nīyanti vā nīyissanti vā, sabbe te pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā.
catūsu → catusu (bj) | suppatiṭṭhitacittā satta bojjhaṅge → supaṭṭhitacittā sattabojjhaṅge (bj) | nīyissanti → niyyāssanti (sya-all) | niyyissanti → S. niyyāssanti; M7 niyyassanti. (pts note) | supatiṭṭhitacittā → M. Ph. T. pa- (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | atha kho → athakho (th) | nīyiṁsu → niyyiṁsu (th, pts) | nīyanti → niyyanti (th, pts) | evamettha → evam ettha (pts)โดยที่แท้ พระตถาคตทรงมี พระญาณในเรื่องนี้อย่างนี้ว่า ‘สัตว์เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่ออกไปแล้ว กำลังออกไป หรือจักออกไปจากโลก สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดละนิวรณ์ ๕ ประการที่เป็นเครื่องเศร้า หมองแห่งใจ เป็นเครื่องทอนกำลังปัญญา เป็นผู้มีจิตตั้งมั่นดีในสติปัฏฐาน ๔ เจริญ โพชฌงค์ ๗ ตามความเป็นจริง
Evamete lokamhā nīyiṁsu vā nīyanti vā nīyissanti vā’ti.
Evamete → evametena (mr) | nīyissanti → niyyāssanti (sya-all) | Evamete → evametena (cck: ka.) | ete → M. Ph. ete na. (pts note) | niyyiṁsu → T. M6. M7 niyyaṁsu. (pts note) | niyyissanti → T. M7 niyyassanti; S. niyyāssanti. (pts note) | nīyanti → niyyanti (th) | evamete → evam ete (pts) | nīyiṁsu → niyyiṁsu vā niyyanti (pts) | nīyissanti vāti → ti (pts)แล้วจึงออกไป กำลังออกไป หรือจักออกไปจากโลก อย่างนี้’
Yadeva kho tvaṁ, āvuso uttiya, bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi tadevetaṁ pañhaṁ bhagavantaṁ aññena pariyāyena apucchi.
Yadeva kho tvaṁ → yadeva khvettha (mr) | pañhaṁ → imaṁ pañhaṁ (sya-all, mr) | pañhaṁ → paññaṁ (bj) | bhagavantaṁ → bhagavantaṁ imaṁ (sya-all) | tadevetaṁ → tad eva taṁ (pts) | apucchi → āpucachi (bj: sīmu) | tvaṁ → yadeva khvettha (cck: ka.) | pañhaṁ → imaṁ pañhaṁ (cck: syā. ka.) | tvaṁ → M. Ph. khvettha. (pts note) | Bhagavantaṁ → M. Ph. -vā ca; M. Ph. S. add imaṁ. (pts note) | apucchi → T. āp- both times; M6 apucchati. (pts note) | eva → M. Ph. S. ev'; etaṁ; M6 devatā for tad ev'; etaṁ. (pts note) | taṁ → omitted by T. (pts note) | yadeva → yad eva (pts)ท่านอุตติยะ ก็เพราะท่านได้ทูลถามปัญหานั้นกับพระผู้มีพระภาคด้วยเหตุ อย่างอื่น
Tasmā te taṁ bhagavā na byākāsī”ti.
byākāsīti pañcamaṁ → vyākāsīti (bj, pts) | taṁ → Ph. tesaṁ; T. M6. M7 te va taṁ or neva taṁ. (pts note) | Bhagavā → omitted by T. (pts note) | vyākāsī → T. vya- (pts note)ฉะนั้น พระผู้มีพระภาคจึงไม่ทรงตอบปัญหานั้นแก่ท่าน”