SacetanasuttaÜber Pacetana
Ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.
bārāṇasiyaṁ → bāraṇāsiyaṁ (pts)Einmal hielt sich der Buddha bei Varanasi auf, im Wildpark bei Isipatana.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Da wandte sich der Buddha an die Mönche und Nonnen:
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)„Mönche und Nonnen!“
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhadante → Ph. bhaddante. (pts note) | bhadanteti → bhadante ti (pts)„Ehrwürdiger Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā ahosi sacetano nāma.
sacetano → pacetano (bj, sya-all, km, pts1ed) | sacetano → pacetano (pts) | sacetano → pacetano (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Pacetano → D. Paccetano; Tr. Pañcetano. (pts note)„Es war einmal ein König mit Namen Pacetana.
Atha kho, bhikkhave, rājā sacetano rathakāraṁ āmantesi:
sacetano → pacetano (bj, sya-all, pts) | pacetano → sacetano nāma (bj: machasaṁ) | atha kho → athakho (th)Und Pacetana wandte sich an seinen Wagenbauer:
‘ito me, samma rathakāra, channaṁ māsānaṁ accayena saṅgāmo bhavissati.
samma → Ph. bho samma. (pts note)‚In sechs Monaten, mein guter Wagenbauer, wird es eine Schlacht geben.
Sakkhissasi me, samma rathakāra, navaṁ cakkayugaṁ kātun’ti?
Sakkhissasi → sakkasi (bj); sakkhasi (sya-all, km, pts1ed) | sakkhissasi → sakkasi (bj); sakkhasi (sya-all, pts) | sakkasi → sakkhasi (bj: katthaci); sakkhissasi (bj: machasaṁ) | Sakkhissasi → sakkhasi (cck: syā. kaṁ. pī.) | sakkhasi → Ph. sakkhissasi; T. sakkasi ime. (pts note) | kātunti → kātun ti (pts)Kannst du mir bis dahin ein neues Paar Räder bauen?‘
‘Sakkomi, devā’ti kho, bhikkhave, rathakāro rañño sacetanassa paccassosi.
sacetanassa → pacetanassa (bj, sya-all, pts) | devāti → devā ti (pts)‚Das kann ich, Majestät‘, entgegnete der Wagenbauer.
Atha kho, bhikkhave, rathakāro chahi māsehi chārattūnehi ekaṁ cakkaṁ niṭṭhāpesi.
atha kho → athakho (th)Als dann sechs Tage weniger als sechs Monate um waren, hatte der Wagenbauer ein Rad fertiggestellt.
Atha kho, bhikkhave, rājā sacetano rathakāraṁ āmantesi:
sacetano → pacetano (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th)Da wandte sich König Pacetana an seinen Wagenbauer:
‘ito me, samma rathakāra, channaṁ divasānaṁ accayena saṅgāmo bhavissati, niṭṭhitaṁ navaṁ cakkayugan’ti?
te → niṭṭhitaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | cakkayuganti → cakkayugan ti (pts)‚In sechs Tagen wird es eine Schlacht geben. Ist mein neues Paar Räder fertig?‘
‘Imehi kho, deva, chahi māsehi chārattūnehi ekaṁ cakkaṁ niṭṭhitan’ti.
niṭṭhitanti → niṭṭhitan ti (pts)‚Nun, nach sechs Tagen weniger als sechs Monaten habe ich ein Rad fertiggestellt.‘
‘Sakkhissasi pana me, samma rathakāra, imehi chahi divasehi dutiyaṁ cakkaṁ niṭṭhāpetun’ti?
sakkhissasi → sakkasi (bj); sakkhasi (sya-all) | Sakkhasi → Ph. sakkhisassi. (pts note) | niṭṭhāpetunti → niṭṭhāpetun ti (pts)‚Kannst du das zweite Rad in diesen sechs Tagen fertigstellen?‘
‘Sakkomi, devā’ti kho, bhikkhave, rathakāro chahi divasehi dutiyaṁ cakkaṁ niṭṭhāpetvā navaṁ cakkayugaṁ ādāya yena rājā sacetano tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ sacetanaṁ etadavoca:
sacetano → pacetano (bj, sya-all) | sacetanaṁ → pacetanaṁ (bj, sya-all) | sacetano tenupasaṅkami → pacetano ten upasaṅkami (pts) | sacetanaṁ etadavoca idaṁ → pacetanaṁ etad avocaidan (pts) | + → rañño pacetanassa paccassosi atha kho bhikkhave rathakāro (bjt) | + → rañño pacetanassa paccassosi athakho bhikkhave rathakāro (th) | devāti → devā ti kho bhikkhave rathakāro rañño pacetanassa paccassosi atha (pts)‚Das kann ich, Majestät‘, sagte der Wagenbauer und stellte das zweite Rad in sechs Tagen fertig. Er nahm das Paar Räder, ging zum König Pacetana und sprach zu ihm:
‘idaṁ te, deva, navaṁ cakkayugaṁ niṭṭhitan’ti.
idaṁ te → idante (bjt, th) | idaṁ → avoca idan (pts) | niṭṭhitanti → niṭṭhitan ti (pts)‚Majestät, das sind deine beiden neuen Räder, sie sind fertig.‘
‘Yañca te idaṁ, samma rathakāra, cakkaṁ chahi māsehi niṭṭhitaṁ chārattūnehi yañca te idaṁ cakkaṁ chahi divasehi niṭṭhitaṁ, imesaṁ kiṁ nānākaraṇaṁ?
yañca → yañ ca (pts)‚Aber, mein guter Wagenbauer, was ist der Unterschied zwischen dem Rad, das in sechs Tagen weniger als sechs Monaten fertiggestellt wurde, und dem Rad, das in nur sechs Tagen fertiggestellt wurde?
Nesāhaṁ kiñci nānākaraṇaṁ passāmī’ti.
nesāhaṁ → nesaṁ (sya-all); nesaṁ nāhaṁ (pts) | passāmīti atthesaṁ → passāmī ti atthi nesaṁ (pts) | nesāhaṁ → nāhaṁ (bj: sīmu); nesaṁ nāhaṁ (bj: PTS) | nesaṁ → Omitted by T., Tr. (pts note) | nānākaraṇaṁ → Ph. kāraṇaṁ. (pts note)Denn ich kann keinen Unterschied zwischen ihnen sehen.‘
‘Atthesaṁ, deva, nānākaraṇaṁ.
atthesaṁ → atthevesaṁ (bj) | nesaṁ → D., T. atth'; esaṁ. (pts note)‚Es gibt aber einen Unterschied, Majestät.
Passatu devo nānākaraṇan’ti.
devo nānākaraṇanti → deva nānākaraṇan ti (pts)Sieh her, das ist er.‘
Atha kho, bhikkhave, rathakāro yaṁ taṁ cakkaṁ chahi divasehi niṭṭhitaṁ taṁ pavattesi.
taṁ → Omitted by T. (pts note) | atha kho → athakho (th)Und der Wagenbauer rollte das Rad, das in sechs Tagen fertiggestellt worden war, vorwärts.
Taṁ pavattitaṁ samānaṁ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṁ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṁ papati.
abhisaṅkhārassa → abhisaṁkhārassa (th) | ciṅgulāyitvā → ciṁgulāyitvā (th)Es rollte, soweit der ursprüngliche Schwung es trug, trudelte und fiel zu Boden.
Yaṁ pana taṁ cakkaṁ chahi māsehi niṭṭhitaṁ chārattūnehi taṁ pavattesi.Danach rollte er das Rad, das in sechs Tagen weniger als sechs Monaten fertiggestellt worden war, vorwärts.
Taṁ pavattitaṁ samānaṁ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṁ gantvā akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsi.
abhisaṅkhārassa → abhisaṁkhārassa (th)Es rollte, soweit der ursprüngliche Schwung es trug, dann stand es still, als sei es an einer Achse befestigt.
‘Ko nu kho, samma rathakāra, hetu ko paccayo yamidaṁ cakkaṁ chahi divasehi niṭṭhitaṁ taṁ pavattitaṁ samānaṁ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṁ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṁ papati?
yamidaṁ → yadidaṁ (mr) | yamidaṁ → yadidaṁ (cck: ka.) | abhisaṅkhārassa → abhisaṁkhārassa (th) | ciṅgulāyitvā → ciṁgulāyitvā (th) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts)‚Aber was ist der Grund, mein guter Wagenbauer, was ist die Ursache, dass das Rad, das in sechs Tagen fertiggestellt wurde, trudelte und zu Boden fiel,
Ko pana, samma rathakāra, hetu ko paccayo yamidaṁ cakkaṁ chahi māsehi niṭṭhitaṁ chārattūnehi taṁ pavattitaṁ samānaṁ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṁ gantvā akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsī’ti?
abhisaṅkhārassa → abhisaṁkhārassa (th) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | aṭṭhāsīti → aṭṭhāsī ti (pts)während dasjenige, das in sechs Tagen weniger als sechs Monaten fertiggestellt wurde, stillstand, als sei es an einer Achse befestigt?‘
‘Yamidaṁ, deva, cakkaṁ chahi divasehi niṭṭhitaṁ tassa nemipi savaṅkā sadosā sakasāvā, arāpi savaṅkā sadosā sakasāvā, nābhipi savaṅkā sadosā sakasāvā.
nemipi → nemīpi (bj, pts) | nābhipi → nābhīpi (bj, pts) | arāpi → ārāpi (sya-all) | arā → MSS. sometimes ārā- in this passage. Ke āra- throughout. (pts note) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | nemipi → nemī pi (pts) | arāpi → arā pi (pts) | nābhipi → nābhī pi (pts)‚Bei dem Rad, das in sechs Tagen fertiggestellt wurde, Majestät, sind Felge, Speichen und Nabe krumm und fehlerhaft und weisen Mängel auf.
Taṁ nemiyāpi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā, arānampi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā, nābhiyāpi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā pavattitaṁ samānaṁ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṁ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṁ papati.
arānampi → ārānaṁpi (sya-all) | abhisaṅkhārassa → abhisaṁkhārassa (th) | ciṅgulāyitvā → ciṁgulāyitvā (th) | nemiyāpi → nemiyā pi (pts) | arānampi → arānam pi (pts) | nābhiyāpi → nābhiyā pi (pts)Deshalb trudelte es und fiel zu Boden.
Yaṁ pana taṁ, deva, cakkaṁ chahi māsehi niṭṭhitaṁ chārattūnehi tassa nemipi avaṅkā adosā akasāvā, arāpi avaṅkā adosā akasāvā, nābhipi avaṅkā adosā akasāvā.
nemipi → nemīpi (bj, pts) | nābhipi → nābhīpi (bj, pts) | taṁ → (sya-all) | arāpi → ārāpi (sya-all) | nemipi → nemī pi (pts) | arāpi → arā pi (pts) | nābhipi → nābhī pi (pts)Bei dem Rad, das in sechs Tagen weniger als sechs Monaten fertiggestellt wurde, Majestät, sind Felge, Speichen und Nabe nicht krumm und fehlerhaft und weisen keine Mängel auf.
Taṁ nemiyāpi avaṅkattā adosattā akasāvattā, arānampi avaṅkattā adosattā akasāvattā, nābhiyāpi avaṅkattā adosattā akasāvattā pavattitaṁ samānaṁ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṁ gantvā akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsī’ti.
arānampi → ārānaṁpi (sya-all) | arānampi avaṅkattā → arānam pi avaṅkatta (pts) | abhisaṅkhārassa → abhisaṁkhārassa (th) | nemiyāpi → nemiyā pi (pts) | nābhiyāpi → nābhiyā pi (pts) | aṭṭhāsīti → aṭṭhāsī ti (pts)Deshalb stand es still, als sei es an einer Achse befestigt.‘
Siyā kho pana, bhikkhave, tumhākaṁ evamassa:
evamassa → evam assa (pts)Nun, Mönche und Nonnen, ihr könntet denken:
‘añño nūna tena samayena so rathakāro ahosī’ti.
ahosīti → ahosī ti (pts)‚Der Wagenbauer wird damals sicher jemand anders gewesen sein?‘
Na kho panetaṁ, bhikkhave, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)Aber so sollt ihr es nicht sehen.
Ahaṁ tena samayena so rathakāro ahosiṁ.
ahosiṁ tadāhaṁ → ahosi tadā panāhaṁ (pts)Ich selbst war damals der Wagenbauer.
Tadāhaṁ, bhikkhave, kusalo dāruvaṅkānaṁ dārudosānaṁ dārukasāvānaṁ.
tadāhaṁ → tadā panāhaṁ (bj)Damals war ich bewandert in den Krummheiten, Fehlern und Mängeln von Holz.
Etarahi kho panāhaṁ, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho kusalo kāyavaṅkānaṁ kāyadosānaṁ kāyakasāvānaṁ, kusalo vacīvaṅkānaṁ vacīdosānaṁ vacīkasāvānaṁ, kusalo manovaṅkānaṁ manodosānaṁ manokasāvānaṁ.Jetzt, da ich ein Vollendeter bin, ein vollkommen erwachter Buddha, bin ich bewandert in den Krummheiten, Fehlern und Mängeln der Handlungen mit Körper, Sprache und Geist.
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā kāyavaṅko appahīno kāyadoso kāyakasāvo, vacīvaṅko appahīno vacīdoso vacīkasāvo, manovaṅko appahīno manodoso manokasāvo, evaṁ papatitā te, bhikkhave, imasmā dhammavinayā, seyyathāpi taṁ cakkaṁ chahi divasehi niṭṭhitaṁ.
papatitā → papatikā (bj) | papatitā → Ph. patitā: D., T., Ba. papatikā; Tr. papatitā. (pts note) | yassa kassaci → yassakassaci (th)Alle Mönche und alle Nonnen, die die Krummheiten, Fehler und Mängel der Handlungen mit Körper, Sprache und Geist nicht aufgegeben haben, sind von der Lehre und Schulung abgefallen, geradeso wie das Rad, das in sechs Tagen fertiggestellt wurde.
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā kāyavaṅko pahīno kāyadoso kāyakasāvo, vacīvaṅko pahīno vacīdoso vacīkasāvo, manovaṅko pahīno manodoso manokasāvo, evaṁ patiṭṭhitā te, bhikkhave, imasmiṁ dhammavinaye, seyyathāpi taṁ cakkaṁ chahi māsehi niṭṭhitaṁ chārattūnehi.
pahīno → appahīno (sya-all) | patiṭṭhitā → Ph. Tr. patiṭṭhitā; D., T., Ba. papatitā. (pts note) | yassa kassaci → yassakassaci (th)Alle Mönche und alle Nonnen, die die Krummheiten, Fehler und Mängel der Handlungen mit Körper, Sprache und Geist aufgegeben haben, stehen fest in der Lehre und Schulung, geradeso wie das Rad, das in sechs Tagen weniger als sechs Monaten fertiggestellt wurde.
Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmāt iha (pts) | sikkhitabbaṁ → sikkhitabbam (pts)Daher sollt ihr euch so schulen:
‘kāyavaṅkaṁ pajahissāma kāyadosaṁ kāyakasāvaṁ, vacīvaṅkaṁ pajahissāma vacīdosaṁ vacīkasāvaṁ, manovaṅkaṁ pajahissāma manodosaṁ manokasāvan’ti.
kāyakasāvaṁ → kāyakasāvam (pts) | manokasāvanti → manokasāvan ti evaṁ (pts)‚Wir wollen die Krummheiten, Fehler und Mängel der Handlungen mit Körper, Sprache und Geist aufgeben.‘
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.
sikkhitabbanti pañcamaṁ → sikkhitabban ti (pts) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts)So sollt ihr euch schulen.“