CatumahārājasuttaDie vier großen Könige (1)
“Aṭṭhamiyaṁ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṁ mahārājānaṁ amaccā pārisajjā imaṁ lokaṁ anuvicaranti:„Am achten Tag der Monatshälfte, Mönche und Nonnen, ziehen die Minister und Räte der vier großen Könige durch die Welt mit dem Gedanken:
‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | karontīti cātuddasiṁ → karontī ti cātuddasī (pts) | paṭijāgaranti → paṭijāgaronti (bj: machasaṁ, syā) | kacci → Ph. kiñci. (pts note) | metteyyā → D., T. matteyya. (pts note) | paṭijāgarenti → Ph. paṭijālaṁ karonti; SS., Com. paṭijāgaronti. (pts note) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th)‚Hoffentlich erweisen viele Menschen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung und ehren die Ältesten in der Familie, halten den Besinnungstag einschließlich der Nachtwache ein und schaffen Verdienst.‘
Cātuddasiṁ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṁ mahārājānaṁ puttā imaṁ lokaṁ anuvicaranti:
Cātuddasiṁ → cātuddisaṁ (bj); cātuddasiyaṁ (sya-all); cātuddasī (pts1ed) | cātuddasiṁ → cātuddasiyaṁ (bj, sya-all) | cātuddasiyaṁ → cātuddasiṁ (bj: machasaṁ)Und am vierzehnten Tag der Monatshälfte ziehen die Söhne der vier großen Könige durch die Welt mit dem Gedanken:
‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | paṭijāgaranti → paṭijāgaronti (bj: machasaṁ, syā) | kacci → Ph. kiñci. (pts note) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th) | karontīti → karontī ti (pts)‚Hoffentlich erweisen viele Menschen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung … und schaffen Verdienst.‘
Tadahu, bhikkhave, uposathe pannarase cattāro mahārājāno sāmaññeva imaṁ lokaṁ anuvicaranti:
mahārājāno → mahārājā (bj) | pannarase → paṇṇarase (bj, sya-all, pts) | mahārājā → mahārājāno (bj: machasaṁ) | tadahu → tad ahu (pts) | sāmaññeva → sāmaṁ yeva (pts)Und am fünfzehnten Tag, dem Besinnungstag, ziehen die vier großen Könige selbst durch die Welt mit dem Gedanken:
‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | kacci → Ph. Kiñci. (pts note) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th) | karontīti → karontī ti (pts)‚Hoffentlich erweisen viele Menschen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung … und schaffen Verdienst.‘
Sace, bhikkhave, appakā honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | karonti → karontīti (sya-all) | karonti tamenaṁ → karontī ti tam enaṁ (pts) | paṭijāgarenti → SS. paṭijāgaronti; Ph. paṭijālaṁ karonti. (pts note) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th)Wenn nur wenige Menschen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung erweisen … und Verdienst schaffen,
Tamenaṁ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ārocenti:
mahārājāno → mahārājā (bj) | sudhammāya sabhāya → sudhammāyaṁ sabhāyaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | sudhammāya sabhāya → sudhammāyaṁ sabhāyaṁ (pts) | mahārājā → mahārājāno (bj: machasaṁ) | sabhāyaṁ → sudhammāya sabhāya (bj: machasaṁ) | tamenaṁ → ti tam enaṁ (pts)wenden sich die vier großen Könige an die Götter der Dreiunddreißig, die in ihrer Halle der Gerechtigkeit zusammensitzen:
‘appakā kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th) | karontīti → karontī ti (pts)‚Nur wenige Menschen, Kameraden, erweisen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung … und schaffen Verdienst.‘
Tena kho, bhikkhave, devā tāvatiṁsā anattamanā honti:
kho → (bj, sya-all); hi (pts) | tena → tena kho (bj: machasaṁ)Dann sind die Götter der Dreiunddreißig enttäuscht und denken:
‘dibbā vata, bho, kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asurakāyā’ti.
asurakāyā’ti → asurā kāyāti (bj) | asurakāyāti → asurā kāyāti (bj) | paripūrissanti → paripūressanti (sya-all) | asurā → asurakāyā (bj: machasaṁ, PTS) | asurakāyāti → asurakāyā ti (pts)‚Die himmlischen Heere werden schrumpfen und die Heere der Titanen werden anschwellen!‘
Sace pana, bhikkhave, bahū honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | karonti → karontīti (sya-all) | karonti tamenaṁ → karontī ti tam enaṁ (pts) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th)Aber wenn viele Menschen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung erweisen … und Verdienst schaffen,
Tamenaṁ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ārocenti:
sudhammāya sabhāya → sudhammāyaṁ sabhāyaṁ (bj, sya-all, pts) | mahārājāno → D., T. -rājā; Pg. -rājāno. (pts note) | mahārājāno → mahārājā (bjt) | tamenaṁ → ti tam enaṁ (pts)wenden sich die vier großen Könige an die Götter der Dreiunddreißig, die in ihrer Halle der Gerechtigkeit zusammensitzen:
‘bahū kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṁ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti.
paṭijāgaronti → paṭijāgaranti (bj); paṭijāgarenti (pts) | matteyyā → metteyyā (sya-all, pts) | paṭijāgarenti → Ph. paṭijālaṁ karonti; T., Tr., Com. paṭijāgaronti. (pts note) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino (bjt, th) | karontīti → karontī ti (pts)‚Viele Menschen, Kameraden, erweisen Mutter und Vater sowie Asketen und Brahmanen die gebührende Achtung … und schaffen Verdienst.‘
Tena, bhikkhave, devā tāvatiṁsā attamanā honti:
tena → tena hi (pts) | hi → Ph. tena kho; Tr. tena. (pts note)Dann sind die Götter der Dreiunddreißig erfreut und denken:
‘dibbā vata bho kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asurakāyā’ti.
asurakāyā’ti → asurā kāyāti (bj) | asurakāyāti → asurā kāyāti (bj) | paripūrissanti → paripūressanti (sya-all) | kāyāti → asurakāyā (bj: machasaṁ, PTS) | dibbā → T., Bb. divyā. (pts note) | parihāyissanti → Ph. parihārissanti. (pts note) | asurakāyāti → asurakāyā ti (pts)‚Die himmlischen Heere werden anschwellen und die Heere der Titanen werden schrumpfen!‘
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṁse anunayamāno tāyaṁ velāyaṁ imaṁ gāthaṁ abhāsi:
anunayamāno → anusaññāyamāno (bj: aṭṭhakathā) | anunayamāno → Com. anusaññayamāno = anubodhayamāno. (pts note) | abhāsi → The first couplet recurs Saṁyutta, X. 5 = Therī-gāthā, 31. Dh. 404. (pts note) | devānamindo → devānaṁ indo (pts) | gāthaṁ → gātham (pts)Es war einmal eine Zeit, da sagte Sakka der Götterfürst, indem er die Götter der Dreiunddreißig anleitete, diese Strophe auf:
‘Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ → cātuddasī pañcadasī (pts1ed) | cātuddasiṁ pañcadasiṁ yā ca → cātuddasī pañcadasī yāva (pts) | pañcadasiṁ → cātuddasī pañcadasī (bj: PTS) aṭṭhamī → aṭṭhamiṁ (si) | aṭṭhamī → yāva pakkhassa aṭṭhamiṁ (bj: sīmu) | yāva → ChS. yā ca throughout. (pts note)‚Jeder, der wie ich sein möchte, wird den Besinnungstag einhalten, Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṁ;
pāṭihāriyapakkhañca → pāṭihāriyapakkhaṁ ca (bjt) | pāṭihāriyapakkhañca → pāṭihāriyapakkhañ ca (pts)vollständig mit allen acht Faktoren, am vierzehnten und fünfzehnten Tag Uposathaṁ upavaseyya, yopissa mādiso naro’ti.
yopissa → yopassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | yopissa → yo passa (bj) | passa → ye, pissa (bj: machasaṁ) | yopissa → yopassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yopissa → yo p assa (pts) | naroti → naro ti (pts)und am achten Tag der Monatshälfte sowie bei den vierzehntägigen besonderen Darbietungen.‘
Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā.
sugītā → Ph. omits na sugītā. (pts note) | panesā → pan esā (pts) | devānamindena → devānaṁ indena (pts)Aber diese Strophe wurde von Sakka dem Götterfürsten schlecht gesungen, nicht gut gesungen; schlecht gesprochen, nicht gut gesprochen.
Taṁ kissa hetu?Warum ist das so?
Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho.
hi → (pts) | devānamindo → devānaṁ indo (pts)Sakka der Götterfürst ist nicht frei von Gier, Hass und Täuschung.
Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā brahmacariyo katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, tassa kho etaṁ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṁ vacanāya:
tassa kho etaṁ, bhikkhave, bhikkhuno → tassa kho etaṁ bhikkhuno (sya-all); tassa kho evaṁ bhikkhave bhikkhuno (mr) | brahmacariyo → (bj, sya-all, pts) | bhikkhave → (sya-all) | vusitavā → brahmacariyo (bj: machasaṁ) | bhikkhuno → tassa kho etaṁ bhikkhuno (cck: sī. syā.); tassa kho evaṁ bhikkhave bhikkhuno (cck: ka.) | vusitavā → Ph. inserts brahmacariyo after vusitavā. (pts note) | sammadaññāvimutto → sammadaññā vimutto (my) | parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto → parikkhīṇabhavasaññojano sammadaññā vimutto (bjt) | anuppattasadattho → anuppatta-sadattho (pts)Aber für einen Mönch, der vollendet ist – dessen Befleckungen aufgelöst sind, der das geistliche Leben erfüllt hat, der getan hat, was zu tun war, die Bürde abgelegt, das Ziel seines Herzens erreicht, der die Fessel des fortgesetzten Daseins endgültig gelöst hat und durch Erleuchtung richtig befreit ist – für einen solchen Mönch ist es angebracht, zu sagen:
‘Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
cātuddasiṁ pañcadasiṁ yā ca → cātuddasī pañcadasī yāva (pts) | cātuddasiṁ → cātuddasī pañcadasī (bj: PTS) | pañcadasī → Tr., ChS. -dasiṁ. (pts note) pakkhassa → yāva pakkhassa aṭṭhamiṁ (bj: sīmu) | aṭṭhamī → Ph., T., Tr. aṭṭhamī. (pts note)‚Jeder, der wie ich sein möchte, wird den Besinnungstag einhalten, Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṁ;
pāṭihāriyapakkhañca → pāṭihāriyapakkhaṁ ca (bjt) | pāṭihāriyapakkhañca → pāṭihāriyapakkhañ ca (pts)vollständig mit allen acht Faktoren, am vierzehnten und fünfzehnten Tag Uposathaṁ upavaseyya, yopissa mādiso naro’ti.
yopissa → yopassa (bj, sya-all) | yopassa → ye, pissa (bj: machasaṁ) | yopissa mādiso naroti → yo p assa māsido naro ti (pts)und am achten Tag der Monatshälfte sowie bei den vierzehntägigen besonderen Darbietungen.‘
Taṁ kissa hetu?Warum ist das so?
So hi, bhikkhave, bhikkhu vītarāgo vītadoso vītamoho”ti.
vītamohoti sattamaṁ → vītamoho ti (pts)Weil dieser Mönch frei von Gier, Hass und Täuschung ist.“