Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 4.195อังคุตตรนิกาย
  • 20. Mahāvagga

Vappasutta๑๙๕ วัปปสูตร

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิโครธาราม เขตกรุง กบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ Atha kho vappo sakko nigaṇṭhasāvako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho vappaṁ sakkaṁ nigaṇṭhasāvakaṁ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:
yenāyasmā → yena āyasmā (bj) | atha kho → athakho (th) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้นแล เจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์เสด็จเข้าไปหาท่าน พระมหาโมคคัลลานะถึงที่อยู่ ทรงไหว้แล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวกับเจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์ดังนี้ว่า

“Idhassa, vappa, kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto avijjāvirāgā vijjuppādā.
assa → MSS. idhāssa. (pts note) | idhassa → idh assa (pts)
“เจ้าวัปปะ บุคคลในโลกนี้พึงเป็นผู้สำรวมด้วยกาย วาจา ใจ เพราะอวิชชา สำรอกไป วิชชาเกิดขึ้น
Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?
assaveyyuṁ → anvāssaveyyuṁ (mr) | assaveyyuṁ → anvāssaveyyuṁ (cck: ka.) | passasi → S. D. passito. (pts note) | yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th) | assaveyyuṁ abhisamparāyanti → assaveyyum abhisamparāyan ti (pts)
ท่านเห็นฐานะอันเป็นเหตุให้อาสวะที่เป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนาพึงไปตามบุคคลในสัมปรายภพหรือไม่”

“Passāmahaṁ, bhante, taṁ ṭhānaṁ.
taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th) | passāmahaṁ → passām ahaṁ (pts)
เจ้าวัปปะตรัสว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเห็นฐานะนั้น คือ
Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṁ kataṁ avipakkavipākaṁ.
idhassa → idh assa (pts)
บุคคลในโลก นี้พึงทำบาปกรรมไว้ในปางก่อนซึ่งยังให้ผลไม่หมด
Tatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti.
assaveyyuṁ → So SS. but B. K. anvāssaveyyuṁ. (pts note) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | abhisamparāyanti → abhisamparāyan ti (pts)
อาสวะทั้งหลายที่เป็นปัจจัยแห่ง ทุกขเวทนาพึงไปตามบุคคลในสัมปรายภพที่มีบาปกรรมนั้นเป็นเหตุ”
Ayañceva kho pana āyasmato mahāmoggallānassa vappena sakkena nigaṇṭhasāvakena saddhiṁ antarākathā vippakatā hoti.
ayañceva → ayañca (bj); ayameva (sya-all) | pana āyasmato → panāyasmato (bj, sya-all) | hoti → B. K., S. Tr. saddhiṁ antarā kathā hoti vippakatā hoti. (pts note) | ayañceva → ayañ eva (pts)
ท่านพระ มหาโมคคัลลานะกับเจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์สนทนาเรื่องค้างไว้เท่านี้

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
paṭisallānā → patisallānā (bj) | yena upaṭṭhānasālā → yenupaṭṭhānasālā (bj, sya-all) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all); sāyaṇhasamayena (pts) | atha kho → athakho (th) | yena → yen (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้นในเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเสด็จออกจากที่หลีกเร้น เข้าไปยังหอฉัน ประทับนั่งบนพุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้แล้ว ได้ตรัสถามท่านพระมหาโมคคัลลานะว่า
“Kāya nuttha, moggallāna, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
antarākathā → antarā kathā (bjt, th) | kāya nuttha → kāyanuttha (th) | nuttha → nu ttha (pts) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (pts)
“โมคคัลลานะ บัดนี้ พวกเธอนั่งประชุมสนทนากันด้วยเรื่องอะไร และเรื่อง อะไรที่พวกเธอสนทนากันค้างไว้”

“Idhāhaṁ, bhante, vappaṁ sakkaṁ nigaṇṭhasāvakaṁ etadavocaṁ:
idhāhaṁ → idāhaṁ (bj) | etadavocaṁ idhassa → etad avoca idh assa (pts)
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทาน วโรกาส ข้าพระองค์ได้กล่าวกับเจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์ว่า
‘idhassa, vappa, kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto avijjāvirāgā vijjuppādā.
saṁvuto vācāya → (pts) | idhassa → idh assa (pts)
‘วัปปะ บุคคล ในโลกนี้พึงเป็นผู้สำรวมด้วยกาย วาจา ใจ เพราะอวิชชาสำรอกไป วิชชาเกิดขึ้น
Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan’ti?
passasi → S. D. phassasi. (pts note) | yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th) | abhisamparāyanti → abhisamparāyan ti (pts)
ท่านเห็นฐานะอันเป็นเหตุให้อาสวะที่เป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนาซึ่งจะพึงไปตามบุคคลใน สัมปรายภพนั้นหรือไม่’
Evaṁ vutte, bhante, vappo sakko nigaṇṭhasāvako maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
เมื่อข้าพระองค์กล่าวอย่างนี้ เจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์ ได้กล่าวกับข้าพระองค์ว่า
‘passāmahaṁ, bhante, taṁ ṭhānaṁ.
taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th) | passāmahaṁ → passām ahaṁ (pts)
‘ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเห็นฐานะนั้น คือ
Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṁ kataṁ avipakkavipākaṁ.
idhassa → idh assa (pts)
ถ้าบุคคลทำ บาปกรรมไว้ในปางก่อนซึ่งยังให้ผลไม่หมด
Tatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan’ti.
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | abhisamparāyanti → abhisamparāyan (pts)
อาสวะทั้งหลายที่เป็นปัจจัยแห่งเวทนาจะ พึงไปตามบุคคลผู้มีบาปกรรมนั้นเป็นเหตุในสัมปรายภพ’
Ayaṁ kho no, bhante, vappena sakkena nigaṇṭhasāvakena saddhiṁ antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.
no → (bj) | no → B. K. Ayaṁ kho no; S. Tr. Ayaṁ kho me; S. D., S. T. Ayam kho. (pts note) | kathā → B. K. antarā kathā. (pts note) | ayaṁ → ti--ayaṁ (pts) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)
เรื่องนี้แลที่ข้าพระองค์ กับเจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์สนทนาค้างไว้ ก็พอดีพระผู้มีพระภาคเสด็จมาถึง พระพุทธเจ้าข้า”

Atha kho bhagavā vappaṁ sakkaṁ nigaṇṭhasāvakaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับเจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์ดังนี้ว่า
“sace me tvaṁ, vappa, anuññeyyañceva anujāneyyāsi, paṭikkositabbañca paṭikkoseyyāsi, yassa ca me bhāsitassa atthaṁ na jāneyyāsi mamevettha uttari paṭipuccheyyāsi:
uttari → uttariṁ (bj) | mamevettha uttari → mameva tatthuttariṁ (sya-all) | kho → B. K. omits kho. (pts note) | anuññeyyañceva → anuññeyyaṁ ceva (th) | anuññeyyañceva → anuññeyyañ eva (pts) | paṭikkositabbañca → paṭikkositabbañ ca (pts) | mamevettha uttari paṭipuccheyyāsi → mam eva tattha uttariṁ paṭipuccheyyāsi--idaṁ (pts)
“วัปปะ ถ้าท่านจะพึงยอมรับข้อที่ควรยอมรับและคัดค้านข้อที่ควรคัดค้านต่อเรา และท่านไม่รู้ความหมายแห่งภาษิตของเราข้อใด ท่านพึงซักถามเราในข้อนั้นยิ่งขึ้น ไปว่า
‘idaṁ, bhante, kathaṁ, imassa ko attho’ti, siyā no ettha kathāsallāpo”ti.
no → S. T. kho. (pts note) | ettha → S. D. c'; ettha. (pts note) | atthoti → attho ti (bjt, pts) | kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
‘พุทธพจน์นี้เป็นอย่างไร เนื้อความแห่งพุทธพจน์นี้เป็นอย่างไร’ เราพึง สนทนากันในเรื่องนี้ได้”

“Anuññeyyañcevāhaṁ, bhante, bhagavato anujānissāmi, paṭikkositabbañca paṭikkosissāmi, yassa cāhaṁ bhagavato bhāsitassa atthaṁ na jānissāmi bhagavantaṁyevettha uttari paṭipucchissāmi:
bhagavantaṁyevettha uttari → bhagavantaṁ yevettha uttariṁ (bj); bhagavantaṁyevetthuttariṁ (sya-all) | evāhaṁ → B. K. c'; eva pāhaṁ. (pts note) | cāhaṁ → B. K. vāhaṁ. (pts note) | anuññeyyañcevāhaṁ → anuññeyyaṁ cevāhaṁ (bjt) | anuññeyyañcevāhaṁ → anuññeyyañ evāhaṁ (pts) | paṭikkositabbañca → paṭikkositabbañ ca (pts) | bhagavantaṁyevettha uttari paṭipucchissāmi → bhagavantaṁ yev ettha uttariṁ paṭipucchissāmi--idam (pts)
เจ้าวัปปศากยะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์จักยอมรับ ข้อที่ควรยอมรับและจักคัดค้านข้อที่ควรคัดค้านต่อพระผู้มีพระภาค อนึ่ง ข้าพระองค์ ไม่รู้ความหมายแห่งภาษิตของพระผู้มีพระภาคข้อใด
‘idaṁ, bhante, kathaṁ, imassa ko attho’ti?
ko atthoti → kvatthoti (bj) | atthoti → attho ti (pts)
ข้าพระองค์จักซักถามพระผู้มี พระภาคในข้อนั้นยิ่งขึ้นไปว่า ‘พุทธพจน์นี้เป็นอย่างไร เนื้อความแห่งพุทธพจน์นี้ เป็นอย่างไร’
Hotu no ettha kathāsallāpo”ti.
kathāsallāpoti → kathāsallāpo ti (pts)
ขอเราจงสนทนากันในเรื่องนี้เถิด”

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วัปปะ ท่านเข้าใจเรื่องนั้นว่าอย่างไร คือ ye kāyasamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, kāyasamārambhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.
evaṁsa → evaṁ sa (pts)
อาสวะ เหล่าใดที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน เกิดขึ้นเพราะการกระทำทางกายเป็นปัจจัย เมื่อ บุคคลเว้นขาดจากการกระทำทางกายแล้ว อาสวะเหล่านั้นที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน ย่อมไม่มีแก่เขา
So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti, sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.
viññūhi → viññūhīti (bj, pts1ed, mr) | opaneyyikā → opanayikā (bj, sya-all, pts) | purāṇañca → purāṇaṁ (pts) | byantīkaroti → vyantikaroti (pts) | viññūhi → viññūhīti (pts) | viññūhi → viññūhīti (sī. pī. ka.) saṁ. ni. 4.364 passitabbaṁ (cck note) | vyantikaroti → See Sum. p. 125. (pts note) | opanayikā → B. B. opaneyyikā. (pts note) | byantīkaroti → byantī karoti (bjt) | navañca → navañ ca (pts)
เขาไม่ทำกรรมใหม่ด้วย รับผลกรรมเก่าแล้วทำให้สิ้นไปด้วย นี้คือ ข้อปฏิบัติที่ทำให้กิเลสสิ้นไป ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกมาดู ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?
yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th) | abhisamparāyanti → abhisampārayan ti (pts)
ท่านย่อมเห็นฐานะ ที่เป็นเหตุให้อาสวะที่เป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนาซึ่งจะพึงไปตามบุคคลในสัมปรายภพนั้น หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
เจ้าวัปปศากยะกราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วัปปะ ท่านเข้าใจเรื่องนั้นว่าอย่างไร คือ ye vacīsamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, vacīsamārambhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.
vacīsamārambhapaccayā → vacīsamārambhapāccayā (pts) | evaṁsa → evaṁ sa (pts)
อาสวะ เหล่าใดที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน เกิดขึ้นเพราะการกระทำทางวาจาเป็นปัจจัย เมื่อ บุคคลเว้นขาดจากการกระทำทางวาจาแล้ว อาสวะเหล่านั้นที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน ย่อมไม่มีแก่เขา
So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti.
byantīkaroti → vyantikaroti (pts) | navañca → navañ ca (pts)
เขาไม่ทำกรรมใหม่ด้วย รับผลกรรมเก่าแล้วทำให้สิ้นไปด้วย นี้คือ ข้อปฎิบัติที่ทำให้กิเลสสิ้นไป
Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.
opaneyyikā → opanayikā (bj, sya-all) | viññūhi → viññūhīti (bj)
ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกมาดู ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?
yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th) | abhisamparāyanti → abhisamparāyan ti (pts)
ท่านย่อมเห็นฐานะ อันเป็นเหตุให้อาสวะที่เป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนาซึ่งจะพึงไปตามบุคคลในสัมปรายภพนั้น หรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
เจ้าวัปปศากยะกราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วัปปะ ท่านเข้าใจเรื่องนั้นว่าอย่างไร คือ ye manosamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, manosamārambhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.
evaṁsa → evaṁ sa (pts)
อาสวะ เหล่าใดที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน เกิดขึ้นเพราะการกระทำทางใจเป็นปัจจัย เมื่อบุคคล เว้นขาดจากการกระทำทางใจแล้ว อาสวะเหล่านั้นที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน ย่อมไม่มี แก่เขา
So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti.เขาไม่ทำกรรมใหม่ด้วย รับผลกรรมเก่าแล้วทำให้สิ้นไปด้วย นี้คือข้อ ปฏิบัติที่ทำให้กิเลสสิ้นไป Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.
opaneyyikā → opanayikā (bj, sya-all) | viññūhi → viññūhīti (bj)
ฯลฯ อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?
yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th)
ท่านย่อมเห็นฐานะอัน เป็นเหตุให้อาสวะอันเป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนาซึ่งจะพึงไปตามบุคคลในสัมปรายภพ นั้นหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
no hetaṁ → h etaṁ (pts)
เจ้าวัปปศากยะกราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วัปปะ ท่านเข้าใจเรื่องนั้นว่าอย่างไร คือ ye avijjāpaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, avijjāvirāgā vijjuppādā evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.
evaṁsa → evaṁ sa (pts)
อาสวะ เหล่าใดที่ก่อทุกข์ เดือดร้อน เกิดขึ้นเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย เพราะอวิชชาสำรอกไป วิชชาเกิดขึ้น อาสวะเหล่านั้นที่ก่อทุกข์ เดือดร้อนย่อมไม่มีแก่เขา
So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti.เขาไม่ทำกรรม ใหม่ด้วย รับผลกรรมเก่าแล้วทำให้สิ้นไปด้วย นี้คือข้อปฏิบัติที่ทำให้กิเลสสิ้นไป Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.
opaneyyikā → opanayikā (bj, sya-all) | viññūhi → viññūhīti (bj)
ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อม เข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?
yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt) | dukkhavedaniyā → dukkhavedanīyā (bjt) | taṁ ṭhānaṁ → taṇṭhānaṁ (th)
ท่านย่อมเห็นฐานะอันเป็นเหตุให้อาสวะที่ เป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนาพึงไปตามบุคคลในสัมปรายภพนั้นหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
no hetaṁ → h etaṁ (pts)
เจ้าวัปปศากยะกราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

“Evaṁ sammā vimuttacittassa kho, vappa, bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti.
sammā vimuttacittassa → sammāvimutticittassa (pts) | satatavihārā → S. D. santavihārā. (pts note) | satatavihārā → sattatavihārā (bjt) | sammā vimuttacittassa → sammāvimuttacittassa (th)
พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “วัปปะ ภิกษุมีจิตหลุดพ้นโดยชอบอย่างนี้แล้ว ย่อมบรรลุธรรมเป็นเครื่องอยู่เนืองนิตย์ ๖ ประการ
So cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.
neva → n eva (pts) | upekkhako → upekhako (pts)
เธอเห็นรูปทางตาแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่
Sotena saddaṁ sutvā …pe…ฟังเสียงทางหู ... ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…ดมกลิ่นทางจมูก ... jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…ลิ้มรสทางลิ้น ... kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย ... manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.
viññāya → viññā (my) | neva → n eva (pts) | upekkhako → upekhako (pts)
รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่
So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti; jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti;เธอเมื่อเสวยเวทนามีกายเป็นที่สุด ย่อม รู้ชัดว่า ‘เราเสวยเวทนามีกายเป็นที่สุด’ เมื่อเสวยเวทนามีชีวิตเป็นที่สุด ย่อมรู้ชัดว่า ‘เราเสวยเวทนามีชีวิตเป็นที่สุด’ ‘kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītī bhavissantī’ti pajānāti.
sītī bhavissantīti → sītibhavissantīti (pts) | vedayitāni → S. T. vedayitabbāni. (pts note) | anabhinanditāni → S. D. abhinanditāni. (pts note) | sītī bhavissantīti → sītībhavissantīti (bjt) | idheva sabbavedayitāni → idh eva sabba vedayitāni (pts)
ย่อมรู้ชัดว่า ‘หลังจากตายแล้ว เวทนาทั้งปวงที่ ไม่น่าเพลิดเพลินไม่น่ายินดีในโลกนี้จักสงบเย็นลง’

Seyyathāpi, vappa, thūṇaṁ paṭicca chāyā paññāyati.วัปปะ เงาปรากฏเพราะอาศัยต้นไม้ Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya.
kuddālapiṭakaṁ → kudālapiṭakaṁ (bj: machasaṁ) | puriso → B. K. paññāyetha puriso gaccheyya. (pts note)
ครั้งนั้น บุรุษถือจอบและตะกร้ามา
So taṁ thūṇaṁ mūle chindeyya;
mūle → B. K. mūlaṁ. See Aṅguttara III. 69. 11. (pts note)
เขาตัด ต้นไม้นั้นที่โคน
mūle chinditvā palikhaṇeyya;
chinditvā palikhaṇeyya palikhaṇitvā → chetvā paḷikhaṇeyya paḷikhaṇitvā (bj) | chinditvā → chetvā (sya-all, pts) | chetvā → mūte chinditvā (bj: machasaṁ)
ครั้นแล้วขุดคุ้ยเอารากขึ้น
palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīranāḷimattānipi.
usīranāḷimattānipi → usīranāḷamattānipi (bj); usīranālimattānipi (pts1ed) | usīranāḷimattānipi → usīranāḷa mattānipi (bj); usīranālimattāni pi (pts) | palikhaṇitvā → palikhaṇetvā (pts) | usīranāḷa → usīranāḷimattānipi (bj: machasaṁ) | usīranāḷimattānipi → usīranāḷamattānipi (cck: sī.) | palikhaṇitvā → paḷikhaṇitvā (bjt)
ตัดไม่ให้เหลือแม้ขนาดเท่าต้นแฝก
So taṁ thūṇaṁ khaṇḍākhaṇḍikaṁ chindeyya.เขา ตัดต้นไม้นั้นเป็นท่อนๆ Khaṇḍākhaṇḍikaṁ chetvā phāleyya.
chetvā → mūte chinditvā (bj: machasaṁ) | khaṇḍākhaṇḍikaṁ → S. D. kaṇḍākaṇḍiṁ. (pts note)
ทำให้เป็นซีก ๆ
Phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya.
sakalikaṁ → (sya-all)
Sakalikaṁ sakalikaṁ katvā vātātape visoseyya.
katvā → karitvā (bj, pts) | sakalikaṁ katvā → karitvā (sya-all) | karitvā → katvā (bj: machasaṁ)
แล้วผึ่งลมและแดด
Vātātape visosetvā agginā ḍaheyya.
ḍaheyya → daheyya (sya-all)
ครั้นผึ่งลมและแดด แห้งแล้ว เผา
Agginā ḍahetvā masiṁ kareyya.
ḍahetvā → ḍahitvā (bj, pts); dahitvā (sya-all) | ḍahitvā → ḍahetvā (bj: machasaṁ) | ḍahitvā → B. K. dahetvā. (pts note)
ทำให้เป็นขี้เถ้า
Masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.
ophuṇeyya → opuneyya (bj, pts); ophuneyya (sya-all) | karitvā → katvā (pts) | opuneyya → B. K. ophuneyya; S. D. -thuneyya. (pts note)
โปรยในที่มีลมพัดจัดหรือลอยในแม่น้ำอันมีกระแสเชี่ยว
Evaṁ hissa, vappa, yā thūṇaṁ paṭicca chāyā sā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, ms2005) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvaṁkatā āyatiṁanuppādadhammā (th) | hissa → hi ssa (pts)
เมื่อเป็นเช่นนั้น เงาที่ปรากฏเพราะอาศัยต้นไม้ที่ถูกตัดรากถอนโคนเหมือนต้นตาล ที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ แม้ฉันใด

Evamevaṁ kho, vappa, evaṁ sammā vimuttacittassa bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti.
satatavihārā → santatavihārā (bj) | sammā vimuttacittassa → sammāvimutticittassa (pts) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evaṁ sammā vimuttacittassa → evaṁsammāvimuttacittassa (th) | evamevaṁ → evaṁ eva (pts)
ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีจิตหลุดพ้นโดยชอบอย่างนี้แล้ว ย่อมได้บรรลุธรรม เป็นเครื่องอยู่เนืองนิตย์ ๖ ประการ
So cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.เธอเห็นรูปทางตาแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่ Sotena saddaṁ sutvā …pe…ฟังเสียงทางหู ... ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…ดมกลิ่นทางจมูก ... jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…ลิ้มรสทางลิ้น ... kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย ... manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.
neva → n eva (pts) | upekkhako → upekhako (pts)
รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่
So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti; jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti;เธอเมื่อเสวยเวทนามีกายเป็นที่สุด ย่อมรู้ชัดว่า ‘เราเสวยเวทนามีกายเป็นที่สุด’ เมื่อเสวยเวทนามีชีวิตเป็นที่สุด ย่อมรู้ชัดว่า ‘เรา เสวยเวทนามีชีวิตเป็นที่สุด’ ‘kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītī bhavissantī’ti pajānāti”.
sītī bhavissantīti pajānāti → sītībhavissantīti pajānātīti (bj) | pajānāti → pajānātīti (sya-all)
ย่อมรู้ชัดว่า ‘หลังจากตายแล้ว เวทนาทั้งปวงที่ไม่น่า เพลิดเพลินไม่น่ายินดีในโลกนี้จักสงบเย็นลง”

Evaṁ vutte, vappo sakko nigaṇṭhasāvako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว เจ้าวัปปศากยะ สาวกนิครนถ์ได้กราบทูล พระผู้มีพระภาคว่า

“seyyathāpi, bhante, puriso udayatthiko assapaṇiyaṁ poseyya.
assapaṇiyaṁ → assa paṇīyaṁ (pts) | udayatthiko → S. D. udāyatthika . . . udāyañ; S. T. udāyattiko . . . udāyañ; S. Tr. udrayatthiko . . . udrayañ. (pts note) | paṇīyaṁ → B. K. paṇiyaṁ; S. T. pāṇiyaṁ; S. Tr. paṇiyā. (pts note)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุรุษต้องการกำไร เลี้ยงลูกม้าไว้ขาย
So udayañceva nādhigaccheyya, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī assa.
nādhigaccheyya uttariñca → na labheyya uttariṁ ca (bj) | labheyya → B. K. nādhigaccheyya. (pts note) | udayañceva nādhigaccheyya uttariñca → udayañ eva na labheyya uttariñ ca (pts)
แต่ไม่ได้กำไร ซ้ำยังต้องเหน็ดเหนื่อย ลำบากใจยิ่งขึ้นไป แม้ฉันใด
Evamevaṁ kho ahaṁ, bhante, udayatthiko bāle nigaṇṭhe payirupāsiṁ.
nigaṇṭhe → niganthe (pts) | bāle → B. K. bālaṁ; S. S. bāle. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)
ข้าพระองค์ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ต้องการกำไร เข้าคบหานิครนถ์ผู้โง่ก็ไม่ได้กำไร
Svāhaṁ udayañceva nādhigacchiṁ, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī ahosiṁ.
svāhaṁ → so haṁ (bj, sya-all) | haṁ → svāhā (bj: machasaṁ) | nādhigacchiṁ → nādhigacchesyaṁ (bj: machasaṁ) | svāhaṁ → sohaṁ (th) | udayañceva → udayañ eva (pts) | uttariñca → uttariñ ca (pts)
ทั้งเหน็ดเหนื่อย ลำบากใจยิ่งขึ้นไป
Esāhaṁ, bhante, ajjatagge yo me bālesu nigaṇṭhesu pasādo taṁ mahāvāte vā ophuṇāmi nadiyā vā sīghasotāya pavāhemi.
pasādo → sampasādo (bj, pts) | ophuṇāmi → opunāmi (bj, pts); ophunāmi (sya-all) | opunāmi → B. K. odhunāmi. (pts note)
ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป ข้าพระองค์นี้จักโปรย ความเลื่อมใสในพวกนิครนถ์ผู้โง่เสียในที่ลมพัดจัดหรือลอยเสียในแม่น้ำอันมีกระแสเชี่ยว

Abhikkantaṁ, bhante …pe… upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti pañcamaṁ → gatan ti (pts) | pe → spelled out in full (th)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระผู้มีพระภาคชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระผู้มีพระภาคชัดเจนไพเราะยิ่งนัก พระผู้มีพระภาค ทรงประกาศธรรมแจ่มแจ้งโดยประการต่าง ๆ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่ผู้หลงทาง หรือตามประทีปในที่มืดโดยตั้งใจว่า ‘คนมี ตาดีจักเห็นรูปได้’ ข้าพระองค์นี้ขอถึงพระผู้มีพระภาคพร้อมทั้งพระธรรมและพระ สงฆ์เป็นสรณะ ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต”

Pañcamaṁ.
pañcamaṁ → ti (pts)
วัปปสูตรที่ ๕ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย