Kāḷakārāmasutta๒๔ กาฬการามสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sākete viharati kāḷakārāme.
kāḷakārāme → koḷikārāme (mr) | kāḷakārāme → koḷikārāme (cck: ka.) | Kāḷakārāme → S. M. Kālakārāme. (pts note) | + → evaṁ me sutaṁ (bjt)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ กาฬการาม เขตเมืองสาเกต
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลาย
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)มาตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhagavato → (pts) | bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca—
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, tamahaṁ jānāmi.
samārakassa sabrahmakassa → (pts) | tamahaṁ → tam ahaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย รูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้ง ที่ชาวโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดา และมนุษย์ถึง แสวงหา ตรองตามด้วยใจนั้นเราก็รู้
Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, tamahaṁ abbhaññāsiṁ.
samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā → (pts) | sadevamanussāya → devamanussāya (pts) | ahaṁ → S. T. omits tam ahaṁ. (pts note)รูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้งที่ชาวโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ถึง แสวงหา ตรองตามด้วยใจนั้นเราก็รู้แล้ว
Taṁ tathāgatassa viditaṁ, taṁ tathāgato na upaṭṭhāsi.
tathāgato → tathāgate (sya-all) | tathāgate → ba. tathāgato (sya-all: yu.) | taṁ → tam (pts)ตถาคตรู้แจ้งรูปที่ได้ เห็นเป็นต้นนั้น อารมณ์ นั้นไม่ปรากฏในตถาคต
Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, tamahaṁ na jānāmīti vadeyyaṁ, taṁ mamassa musā.
na → (bj, sya-all) | mamassa → mama assa (bj, pts) | samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā → (pts) | sadevamanussāya → devamanussāya (pts) | tamahaṁ na jānāmīti → tam ahaṁ jānāmī ti (pts)รูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้ง ที่ชาว โลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ถึง แสวงหา ตรองตามด้วยใจนั้นเรากล่าวว่า ‘ไม่รู้’ คำนั้นของ เราพึงเป็นคำเท็จ
Yaṁ, bhikkhave …pe… tamahaṁ jānāmi ca na ca jānāmīti vadeyyaṁ, tampassa tādisameva.
tampassa → taṁ pissa (sya-all, km); taṁ mamassa (mr) | taṁpassa → taṁ pissa (cck: syā. kaṁ.); taṁ mamassa (cck: ka.) | ca → B. K. na ca for ca na ca. (pts note) | yaṁ bhikkhave tamahaṁ → tam ahaṁ (pts) | tampassa tādisameva → taṁ p assa tādisam eva (pts)รูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้ง ฯลฯ นั้น เราพึงกล่าวว่า ‘ทั้งรู้และไม่รู้’ แม้คำนั้นพึงเป็นคำเท็จเช่นเดียวกัน
Yaṁ, bhikkhave …pe… tamahaṁ neva jānāmi na na jānāmīti vadeyyaṁ, taṁ mamassa kali.
mamassa → mama assa (bj, pts) | yaṁ bhikkhave tamahaṁ neva → tam ahaṁ n eva (pts)รูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้ง ฯลฯ นั้น เราพึงกล่าวว่า ‘รู้ก็มิใช่ ไม่รู้ก็มิใช่’ คำนั้นพึงเป็นโทษแก่เรา
Iti kho, bhikkhave, tathāgato daṭṭhā daṭṭhabbaṁ, diṭṭhaṁ na maññati, adiṭṭhaṁ na maññati, daṭṭhabbaṁ na maññati, daṭṭhāraṁ na maññati;
daṭṭhā → diṭṭhā (sya-all) | daṭṭhāraṁ → diṭṭhānaṁ (sya-all) | daṭṭhā → B. K. diṭṭhā. (pts note)ตถาคตเห็นรูปที่ควรเห็นแล้ว แต่ไม่สำคัญว่าได้เห็น ไม่สำคัญว่าไม่ได้เห็น ไม่ สำคัญว่าต้องได้เห็น ไม่สำคัญว่าเป็นผู้เห็น
sutvā sotabbaṁ, sutaṁ na maññati, asutaṁ na maññati, sotabbaṁ na maññati, sotāraṁ na maññati;
sutvā → sutā (bj, sya-all) | sotāraṁ → sutānaṁ (sya-all) | sutā → sutvā (bj: machasaṁ) | sutā → ba. sutvā (sya-all: yu.) | asutaṁ → assutaṁ (th)ฟังเสียงที่ควรฟังแล้ว แต่ไม่สำคัญว่า ได้ฟัง ไม่สำคัญว่าไม่ได้ฟัง ไม่สำคัญว่าต้องได้ฟัง ไม่สำคัญว่าเป็นผู้ฟัง
mutvā motabbaṁ, mutaṁ na maññati, amutaṁ na maññati, motabbaṁ na maññati, motāraṁ na maññati;
mutvā → mutā (bj, sya-all) | motāraṁ → mutānaṁ (sya-all) | mutā → mutvā (bj: machasaṁ) | mutaṁ → mutam (pts)ทราบอารมณ์ ที่ควรทราบแล้ว แต่ไม่สำคัญว่าได้ทราบ ไม่สำคัญว่าไม่ได้ทราบ ไม่สำคัญว่าต้อง ได้ทราบ ไม่สำคัญว่าเป็นผู้ทราบ
viññatvā viññātabbaṁ, viññātaṁ na maññati, aviññātaṁ na maññati, viññātabbaṁ na maññati, viññātāraṁ na maññati.
viññatvā → viññātā (bj, sya-all); viññātvā (pts) | viññātāraṁ → viññātānaṁ (sya-all) | viññātā → viññatvā (bj: machasaṁ)รู้แจ้งธรรมารมณ์ที่ควรรู้แจ้งแล้ว แต่ไม่สำคัญว่า ได้รู้แจ้ง ไม่สำคัญว่าไม่ได้รู้แจ้ง ไม่สำคัญว่าต้องได้รู้แจ้ง ไม่สำคัญว่าเป็นผู้รู้แจ้ง
Iti kho, bhikkhave, tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī.
tādīyeva tādī → tādisova tādī (sya-all, km); tādise yeva tādi (pts1ed); tādīyeva tādīyevekā (mr) | tādīyeva → tādisova (sya-all) | tādīyeva tādī → tādi se yeva tādi (pts) | tādī → tādisova tādī (cck: syā. kaṁ.); tādise yeva tādī (cck: pī.); tādīyeva tādīyevekā (cck: ka.) | diṭṭhasutamutaviññātabbesu → diṭṭha-suta-muta-viññātabbesu (pts)ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตเป็นผู้คงที่เช่นนั้นแลในรูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ธรรมารมณ์ที่รู้แจ้ง
‘Tamhā ca pana tādimhā añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti vadāmīti.
tādimhā → tāditamhā (bj, pts1ed) | tādimhā → tādi tamhā (pts) | tādī → tādi (pts) | pana → tādimhā (bj: machasaṁ) | tādimhā → tāditamhā (cck: sī. pī.) | añño → B. K. tādi yeva|| tādi yev'ekā|| tamhā ca pana tādimhā añño; S. S. tādi se yeva, &c.; S. M. tādi so. (pts note) | natthīti → n atthīti (pts)เรากล่าวว่า ‘บุคคลอื่นผู้คงที่ ยิ่งกว่าหรือ ประณีตกว่าตถาคตผู้คงที่นั้น ไม่มี’
Yaṁ kiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā, ajjhositaṁ saccamutaṁ paresaṁ;
yaṁ kiñci diṭṭhaṁva → yaṁkiñci diṭṭhaṁ ca (sya-all) | diṭṭhaṁva → diṭṭhaṁ vā (pts) paresaṁ → B. K. Yaṁ kinci diṭṭhaṁ sutaṁ vā mutaṁ vā ajjhositaṁ saccaṁ musā paresaṁ. (pts note) | saccamutaṁ → sacca mutaṁ (pts)รูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ฟัง อารมณ์ที่ได้ทราบ ที่คนเหล่าอื่นหมกมุ่นแล้ว สำคัญกันว่าจริง Na tesu tādī sayasaṁvutesu, saccaṁ musā vāpi paraṁ daheyya.
saya → B. K. tādisayaṁ; S. M. tādi sayana. (pts note) | sayasaṁvutesu → saya saṁvutesu (pts) daheyya etañca → daheyyaṁ etaṁ ca (bj) | musā vāpi → musaṁ vā pi (pts) | musaṁ → B. K. saccaṁ musā. (pts note) | musā vāpi → musāvāpi (th)ตถาคตเป็นผู้คงที่ในรูปเป็นต้นเหล่านั้น ที่สำรวมระวังดีแล้วด้วยพระองค์เอง ไม่ปักใจเชื่อว่าจริงหรือเท็จEtañca sallaṁ paṭikacca disvā, ajjhositā yattha pajā visattā;
paṭikacca → paṭigacca (bj, pts1ed) | paṭikacca → paṭigacca (pts) | paṭigacca → paṭikacca (bj: machasaṁ) | paṭikacca → paṭigacca (cck: sī. pī.) | paṭigacca → B. K. paṭikaccaṁ. (pts note) | etañca → ca (bjt) | etañca → etañ ca (pts)เราเห็นลูกศรคือทิฏฐินี้ก่อนแล้ว จึงรู้เห็นลูกศรคือทิฏฐินั้น Jānāmi passāmi tatheva etaṁ, ajjhositaṁ natthi tathāgatānan”ti.
tatheva → tath eva (pts) natthi tathāgatānanti → n atthi tathāgatānan ti na (pts)ที่หมู่สัตว์หมกมุ่นแล้ว ข้องอยู่อย่างนั้น แต่ตถาคตทั้งหลายไม่มีความหมกมุ่น