Suppavāsāsutta๕๗ สุปปวาสาสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati pajjanikaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.
pajjanikaṁ → sajjanelaṁ (bj, pts1ed); pajjanelaṁ (sya-all, km) | koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (pts1ed) | koliyesu → koḷiyesu (sya-all, pts) | pajjanikaṁ → sajjanelaṁ (pts) | koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (pts) | sajjanelaṁ → pajjanīlaṁ (bj: machasaṁ. pajjanelaṁ – syā, kām) | pajjanikaṁ → sajjanelaṁ (cck: sī. pī.); pajjanelaṁ (cck: syā. kaṁ.) | Sajjanelaṁ → Pajjanikaṁ. (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ในนิคมของโกฬิยราชสกุล ชื่อ ปัชชเนละ แคว้นโกฬิยะ
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena suppavāsāya koliyadhītuyā nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | koliyadhītuyā → koliyadhītāya (bj); koḷiyadhītāya (sya-all, pts) | Koḷiyadhītāya → B. K. -dhituyā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)ครั้นในเวลาเช้าพระผู้มีพระภาคทรงครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไปยังนิเวศน์ของสุปปวาสาโกฬิยธิดา ประทับนั่งบน พุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้แล้ว
Atha kho suppavāsā koliyadhītā bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
koliyadhītā → koḷiyadhītā (sya-all); koḷiyadhitā (pts) | atha kho → athakho (th) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)ลำดับนั้น สุปปวาสาโกฬิยธิดาได้นำของขบฉันอัน ประณีตประเคนพระผู้มีพระภาคให้อิ่มหนำด้วยตนเอง
Atha kho suppavāsā koliyadhītā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.
koliyadhītā → koḷiyadhītā (sya-all, pts) | bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ → bhuttaviṁ onītapattapāniṁ (pts) | atha kho → athakho (th)เมื่อพระผู้มีพระภาคเสวย เสร็จ ทรงวางพระหัตถ์จากบาตรแล้ว สุปปวาสาโกฬิยธิดาจึงนั่ง ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho suppavāsaṁ koliyadhītaraṁ bhagavā etadavoca:
koliyadhītaraṁ → koḷiyadhītaraṁ (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสกับสุปปวาสาโกฬิยธิดาดังนี้ว่า
“Bhojanaṁ, suppavāse, dentī ariyasāvikā paṭiggāhakānaṁ cattāri ṭhānāni deti.
suppavāse → suppavase (pts)สุปปวาสา อริยสาวิกาผู้ให้โภชนะชื่อว่าให้ฐานะ ๔ ประการแก่ปฏิคาหก
Katamāni cattāri?ฐานะ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Āyuṁ deti, vaṇṇaṁ deti, sukhaṁ deti, balaṁ deti.๑. อายุ ๒. วรรณะ ๓. สุขะ ๔. พละ
Āyuṁ kho pana datvā āyussa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.ครั้นให้อายุแล้วย่อมมีส่วนได้อายุอันเป็นทิพย์หรืออันเป็นของมนุษย์
Vaṇṇaṁ datvā vaṇṇassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.ครั้นให้ วรรณะแล้วย่อมมีส่วนได้วรรณะอันเป็นทิพย์หรืออันเป็นของมนุษย์
Sukhaṁ datvā sukhassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.ครั้นให้สุขะแล้ว ย่อมมีส่วนได้สุขะอันเป็นทิพย์หรืออันเป็นของมนุษย์
Balaṁ datvā balassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.ครั้นให้พละแล้วย่อมมีส่วนได้ พละอันเป็นทิพย์หรืออันเป็นของมนุษย์
Bhojanaṁ, suppavāse, dentī ariyasāvikā paṭiggāhakānaṁ imāni cattāri ṭhānāni detīti.สุปปวาสา อริยสาวิกาผู้ให้โภชนะชื่อว่าให้ฐานะ ๔ ประการนี้แก่ปฏิคาหก
Susaṅkhataṁ bhojanaṁ yā dadāti, suciṁ paṇītaṁ rasasā upetaṁ;
Susaṅkhataṁ → saṅkhataṁ (sya-all) | dadāti → yāva deti (sya-all) | susaṅkhataṁ → saṁkhataṁ (sya-all) | yā dadāti → yāva deti (sya-all) | dadāti → S. D. yāvādi; S. T. yāvadeti; S. Tr., B. K. yā dadāti. (pts note) paṇītaṁ → supaṇītaṁ (mr) | paṇītaṁ → supaṇītaṁ (bj: kām) | paṇītaṁ → supaṇītaṁ (cck: ka.) | paṇītaṁ → B. K. supaṇitaṁ. (pts note)ทักษิณาคือโภชนะที่อริยสาวิกาให้ ซึ่งปรุงอย่างดี สะอาด ประณีต สมบูรณ์ด้วยรส Sā dakkhiṇā ujjugatesu dinnā, caraṇūpapannesu mahaggatesu;
caraṇūpapannesu → caraṇopapannesu (bj, sya-all, pts) | caraṇopapannesu → B. K. caraṇupapannesu. (pts note)ชื่อว่าให้ในท่านผู้ปฏิบัติตรง ประกอบพร้อมด้วยกิริยามารยาท ถึงความเป็นใหญ่ Puññena puññaṁ saṁsandamānā, mahapphalā lokavidūna vaṇṇitā.
lokavidūna → B. K. lokavidūnaṁ; S. T. lokavidunañ ca. (pts note)ทักษิณานั้นเชื่อมต่อบุญกับบุญ เป็นทักษิณามีผลมาก ที่พระพุทธเจ้าผู้รู้แจ้งโลกทรงสรรเสริญEtādisaṁ yaññamanussarantā, ye vedajātā vicaranti loke;
anussarantā → B. K. anussaranto. (pts note) | yaññamanussarantā → yaññaṁ anussarantā (pts) loke → S. T. loko. (pts note)ชนผู้ระลึกถึงยัญ เช่นนั้น เกิดความยินดี เที่ยวไปในโลก Vineyya maccheramalaṁ samūlaṁ, aninditā saggamupenti ṭhānan”ti.
saggamupenti ṭhānanti sattamaṁ → saggaṁ upenti ṭhānan ti (pts)กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากเหง้า ไม่ถูกใครนินทา ย่อมเข้าถึงฐานะคือสวรรค์