Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 5.58Numbered Discourses 5.58
  • 6. Nīvaraṇavagga6. Hindrances

Licchavikumārakasutta
Licchavikumārakasutta → licchavikumārasuttaṁ (bj)
The Licchavi Youths

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Ekaṁ → T. has before ekaṁ: Evaṁ me sutaṁ. (pts note)
At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | vesāliṁ → vesāliyaṁ (bj) | Vesāliṁ → T. M7 Vesāliyaṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Vesālī for alms.
Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto mahāvanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ) | divāvihāraṁ → divā vihāraṁ (th)
Then after the meal, on his return from almsround, he plunged deep into the Great Wood and sat at the root of a tree for the day’s meditation.

Tena kho pana samayena sambahulā licchavikumārakā sajjāni dhanūni ādāya kukkurasaṅghaparivutā mahāvane anucaṅkamamānā anuvicaramānā addasu bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ;
addasu → addasaṁsu (bj, sya-all, pts) | nisinnaṁ → nisinnaṁ divāvihāraṁ (bj) | dhanūni → dhanukāni (pts) | divāvihāraṁ → ‘diva vihāraṁ’ (bj: machasaṁ natthi.) | dhanukāni → M. S. dhanūni throughout. (pts note) | kukkurasaṅghaparivutā → kukkurasaṁghaparivutā (th)
Now at that time several Licchavi youths took strung bows and, escorted by a pack of hounds, were going for a walk in the Great Wood when they saw the Buddha seated at the root of a tree.
disvāna sajjāni dhanūni nikkhipitvā kukkurasaṅghaṁ ekamantaṁ uyyojetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā tuṇhībhūtā tuṇhībhūtā pañjalikā bhagavantaṁ payirupāsanti.
dhanūni → dhanukāni (pts) | uyyojetvā → S. upayojetvā. (pts note) | disvāna → disvā (th, pts) | kukkurasaṅghaṁ → kukkurasaṁghaṁ (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)
When they saw him, they put down their strung bows, dispatched their hounds to one side, and went up to him. They bowed and silently paid homage to the Buddha with cupped palms.

Tena kho pana samayena mahānāmo licchavi mahāvane jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno addasa te licchavikumārake tuṇhībhūte tuṇhībhūte pañjalike bhagavantaṁ payirupāsante;
anucaṅkamamāno → anucaṅkamamāno anuvicaramāno (bj, sya-all, pts) | licchavi → licchavī (sya-all) | jaṅghāvihāraṁ → jaṁghavihāraṁ (sya-all, pts) | jaṅghāvihāraṁ → jaṅghavihāraṁ (pts)
Now at that time Mahānāma the Licchavi was going for a walk in the Great Wood when he saw those Licchavi youths silently paying homage to the Buddha with cupped palms.
disvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
tenupasaṅkami → tenusaṅkami (bj) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Seeing this, he went up to the Buddha, bowed, sat down to one side,
Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo licchavi udānaṁ udānesi:
licchavi → licchavī (sya-all)
and expressed this heartfelt sentiment,
“bhavissanti vajjī, bhavissanti vajjī”ti.
vajjīti → vajjī ti (pts)
“They will become Vajjis! They will become Vajjis!”

“Kiṁ pana tvaṁ, mahānāma, evaṁ vadesi:“But Mahānāma, why do you say that ‘bhavissanti vajjī, bhavissanti vajjī’”ti?
vajjīti → vajjī ti (pts)
they will become Vajjis?”

“Ime, bhante, licchavikumārakā caṇḍā pharusā apānubhā.
apānubhā → apajahāti (bj); apāṭubhā (sya-all, km); apajahā (pts1ed); apānutā (katthaci) | apānubhā yānipi → apajahā yāni pi (pts) | apajahāti → apānubhā (bj: machasaṁ); apāṭugā (bj: syā) | apānubhā → apajahāti (cck: sī.); apāṭubhā (cck: syā. kaṁ.); apajahā (cck: pī.); apānutā (cck: katthaci) | apāṭubhā → apajahā ba. apānubhā (sya-all: yu.) | apajahā → M. apānubhā; S. apāṭubhā; Ph. apānutā; M 10 (Com.) apajahā ti avaḍḍhinissitā mānatthaddhā. (pts note)
“Sir, these Licchavi youths are violent, harsh, and brash.
Yānipi tāni kulesu paheṇakāni pahīyanti, ucchūti vā badarāti vā pūvāti vā modakāti vā saṅkulikāti vā, tāni vilumpitvā vilumpitvā khādanti;
paheṇakāni → pahenakāni (bj); pahīnakāni (si); pahīṇakāni (cck, sya1ed, km); pahiṇakāṇi (sya2ed, pts1ed) | saṅkulikāti vā → saṅgulikāti vā (bj); saṅkhalikāti vā (si); sakkhalakāti vā (pts1ed) | ucchūti → ucchūni (bj) | saṅkulikāti → saṅgulikāti (bj); sakkhalakā ti (pts) | paheṇakāni → pahiṇakāni (sya-all, pts) | pahenakāni → pahīṇakāni (bj: syā); pahīṇakāni (bj: sīmu) | saṅgulikāti → saṁkulikāni (bj: machasaṁ); apāṭubhā (bj: syā) | paheṇakāni → pahīnakāni (cck: sī.); pahīṇakāni (cck: syā. kaṁ. pī.) | vā → sakkhalikāti vā (cck: sī. pī.) | pahiṇakāni → S. pahīṇa-; M. Ph. pahina-; T. pahenakāni; M7 pahīna- (pts note) | ucchū → T. ujjū. (pts note) | sakkhalakā → M. Ph. S. saṁkulikā; M7 sakkhalikā. (pts note) | tāni → T. M7 add pi. (pts note) | saṅkulikāti → saṁkulikāti (my, th) | yānipi → yāni pi (pts) | ucchūti → ucchū ti (pts) | badarāti → badarā ti (pts) | pūvāti → pūvā ti (pts) | modakāti → modakā ti (pts)
Whenever sweets are left out for families—sugarcane, jujube fruits, pancakes, pies, or fritters—they filch them and eat them up.
kulitthīnampi kulakumārīnampi pacchāliyaṁ khipanti.
pacchāliyaṁ → pacchaliyaṁ (bj: katthaci) | pacchāliyaṁ → M7 pacchālikaṁ. (pts note) | kulitthīnampi kulakumārīnampi → kulitthīnaṁpi kulakumārīnaṁpi (th) | kulitthīnampi kulakumārīnampi → kulitthīnaṁ pi kulakumārīnaṁ pi (pts)
And they hit women and girls of good families on their backs.
Te dānime tuṇhībhūtā tuṇhībhūtā pañjalikā bhagavantaṁ payirupāsantī”ti.
ti → M7 namassanti Vajjī ti. (pts note) | te dānime → tedānime (bjt, th) | payirupāsantīti → payirupāsantī ti (pts)
But now they’re silently paying homage to the Buddha with cupped palms.”

“Yassa kassaci, mahānāma, kulaputtassa pañca dhammā saṁvijjanti—
pañca dhammā → pañcadhammā (bjt) | yassa kassaci → yassakassaci (th)
yadi vā rañño khattiyassa muddhāvasittassa, yadi vā raṭṭhikassa pettanikassa, yadi vā senāya senāpatikassa, yadi vā gāmagāmaṇikassa, yadi vā pūgagāmaṇikassa, ye vā pana kulesu paccekādhipaccaṁ kārenti, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.
muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (bj, sya-all, pts1ed) | gāmagāmaṇikassa → gāmagāmikassa (bj, sya-all, pts) | pūgagāmaṇikassa → pugagāmaṇikassa (sya-all) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (pts) | muddhābhisittassa → muddhāvasitassa (bj: katthaci) | raṭṭhikassa → raṭṭhakassa (bj: sīmu) | gāmagāmikassa → gāmagāmaṇikassa (bj: machasaṁ) | pettanikassa → muddhābhisittassa (ka.) a. ni. 5.135, 136 passitabbaṁ (cck note) | pugagāmaṇikassa → ba. pugagāmaṇikassa (sya-all: yu.) | muddhābhisittassa → M7 muddhāvasittassa; M. Ph. muddhāvabhisittassa. (pts note) | senāya → omitted by M. M7. (pts note) | senāpatikassa → M7 senāpatissa. (pts note) | gāmagāmikassa → T. gāmigāmikassa; M. gāmagāmaṇikassa; M7 gāmikassa. (pts note) | pūgagāmaṇikassa → T. M7 puggāmanikassa; M. Ph. pugagā- throughout. (pts note) | kārenti → T. karonti. (pts note) | vuddhi → M. Ph. buddhi; S. vuḍḍhi throughout. (pts note) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)
“Mahānāma, you can expect only growth, not decline, when you find five qualities in any gentleman—whether he’s an anointed aristocratic king, an appointed or hereditary official, an army general, a village chief, a guild chief, or a ruler of his own clan.

Katame pañca?What five?

Idha, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi mātāpitaro sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.
garuṁ karoti → garukaroti (sya-all, pts) | garu → garu (bj: machasaṁ) | sedāvakkhittehi → Ph. sedāmakkhitehi throughout. (pts note) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts)
Firstly, a gentleman uses his legitimate wealth—earned by his efforts and initiative, built up with his own hands, gathered by the sweat of the brow—to honor, respect, esteem, and venerate his mother and father.
Tamenaṁ mātāpitaro sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Honored in this way, his mother and father love him with a good heart, wishing:
‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.
dīghamāyuṁ pālehīti → dīgham āyuṁ pālehī ti (pts)
‘Live long! Stay alive for a long time!’
Mātāpitānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)
When a gentleman is loved by his mother and father, you can expect only growth, not decline.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi puttadāradāsakammakaraporise sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.
garuṁ karoti → garukaroti (bj, sya-all, pts) | puttadāradāsakammakaraporise → … sāmantasaṁvohāre (cck: sī. pī.) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Furthermore, a gentleman uses his legitimate wealth to honor, respect, esteem, and venerate his wives and children, bondservants, workers, and staff.
Tamenaṁ puttadāradāsakammakaraporisā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Honored in this way, his wives and children, bondservants, workers, and staff love him with a good heart, wishing:
‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.
dīghamāyuṁ pālehīti → dīgham āyuṁ pālehī ti (pts)
‘Live long! Stay alive for a long time!’
Puttadāradāsakammakaraporisānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)
When a gentleman is loved by his wives and children, bondservants, workers, and staff, you can expect only growth, not decline.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi khettakammantasāmantasabyohāre sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.
khettakammantasāmantasabyohāre → … sāmantasaṁvohāre (bj, pts1ed) | khettakammantasāmantasabyohāre → khettakammantasāmantasaṁvohāre (bj, pts) | garuṁ karoti → garukaroti (bj, sya-all, pts) | khettakammantasāmantasaṁvohāre → sāmantasabyohāre (bj: machasaṁ) | khettakammantasāmantasaṁvohāre → M. S. -sabyohāre; Ph. -sabbohāre throughout. (pts note) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Furthermore, a gentleman uses his legitimate wealth to honor, respect, esteem, and venerate those who work the neighboring fields, and those he does business with.
Tamenaṁ khettakammantasāmantasabyohārā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:
khettakammantasāmantasabyohārā → khettakammantasāmantasaṁvohārā (bj) | tamenaṁ khettakammantasāmantasabyohārā → tam enaṁ khettakammantasāmantasaṁvohārā (pts)
Honored in this way, those who work the neighboring fields, and those he does business with love him with a good heart, wishing:
‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.
dīghamāyuṁ pālehīti → dīgham āyuṁ pālehī ti (pts)
‘Live long! Stay alive for a long time!’
Khettakammantasāmantasabyohārānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.
khettakammantasāmantasabyohārānukampitassa → khettakammantasāmantasaṁvohārānukampitassa (bj) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)
When a gentleman is loved by those who work the neighboring fields, and those he does business with, you can expect only growth, not decline.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yāvatā balipaṭiggāhikā devatā sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.
garuṁ karoti → garukaroti (bj, sya-all, pts) | yāvatā → yā tā (sya-all, pts) | tā → M. Ph. M7 yāvatā. (pts note) | taṁ → omitted by M. Ph. (pts note) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Furthermore, a gentleman uses his legitimate wealth to honor, respect, esteem, and venerate the deities who receive spirit-offerings.
Tamenaṁ balipaṭiggāhikā devatā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Honored in this way, the deities who receive spirit-offerings love him with a good heart, wishing:
‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.
dīghamāyuṁ pālehīti → dīgham āyuṁ pālehī ti (pts)
‘Live long! Stay alive for a long time!’
devatānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)
When a gentleman is loved by the deities, you can expect only growth, not decline.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi samaṇabrāhmaṇe sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.
garuṁ karoti → garukaroti (bj, sya-all, pts) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
Furthermore, a gentleman uses his legitimate wealth to honor, respect, esteem, and venerate ascetics and brahmins.
Tamenaṁ samaṇabrāhmaṇā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Honored in this way, ascetics and brahmins love him with a good heart, wishing:
‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.
dīghamāyuṁ pālehīti → dīgham āyuṁ pālehī ti (pts)
‘Live long! Stay alive for a long time!’
Samaṇabrāhmaṇānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)
When a gentleman is loved by ascetics and brahmins, you can expect only growth, not decline.

Yassa kassaci, mahānāma, kulaputtassa ime pañca dhammā saṁvijjanti—
kassaci → T. kassa. (pts note) | yassa kassaci → yassakassaci (th)
You can expect only growth, not decline, when you find these five qualities in any gentleman—
yadi vā rañño khattiyassa muddhābhisittassa, yadi vā raṭṭhikassa pettanikassa, yadi vā senāya senāpatikassa, yadi vā gāmagāmaṇikassa, yadi vā pūgagāmaṇikassa, ye vā pana kulesu paccekādhipaccaṁ kārenti, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihānīti.
gāmagāmaṇikassa → gāmagāmikassa (bj, sya-all, pts) | muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (cck) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | senāya → omitted by M. M7. (pts note) | gāmagāmikassa → M. gāmagāmaṇikassa; M7 gāmasamikassa. (pts note) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts) | parihānīti → parihānī ti (pts)
whether he’s an anointed aristocratic king, an appointed or hereditary official, an army general, a village chief, a guild chief, or a ruler of his own clan.

Mātāpitukiccakaro, puttadārahito sadā;
Mātāpitukiccakaro → M. Ph. mātu- (pts note)
He’s always dutiful to his mother and father, and for the good of his wives and children.
Antojanassa atthāya, ye cassa anujīvino.
antojanassa → anto janassa (bjt) anujīvino ubhinnañceva → upajivino ubhinnaṁ yeva (bj)
He looks after those in his household, and those dependent on him for their livelihood.

Ubhinnañceva atthāya, vadaññū hoti sīlavā;
ubhinnañceva → ubhinnaññeva (sya-all, pts) | yeva → ceva (bj: machasaṁ) | yeva → M. Ph. ubhinnañ c'eva. (pts note) | ubhinnañceva → ubhinnaṁ yeva (pts)
A bountiful and ethical person looks after the welfare of relatives—
Ñātīnaṁ pubbapetānaṁ, diṭṭhe dhamme ca jīvataṁ.
diṭṭhe dhamme → diṭṭhadhamme (bj) | jīvataṁ → jīvinaṁ (bj); jīvitaṁ (sya1ed, sya2ed, km, pts1ed, mr) | diṭṭhe dhamme → diṭṭhadhamme (bj) | jīvataṁ → jīvitaṁ (sya-all, pts) | jīvinaṁ → diṭṭhedhamme ca jīvataṁ (bj: machasaṁ); jīvitaṁ (bj: syā) | jīvataṁ → jīvinaṁ (cck: sī.); jīvitaṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.)
both those who have passed away, and those alive at present.

Samaṇānaṁ brāhmaṇānaṁ, devatānañca paṇḍito;
devatānañca → devatānaṁ ca (bjt) | devatānañca → devatānañ ca (pts)
While living at home, an astute person uses legitimate means to give rise to joy
Vittisañjanano hoti, dhammena gharamāvasaṁ.
gharamāvasaṁ → gharam āvasaṁ (pts)
for ascetics, brahmins, and also the gods.

So karitvāna kalyāṇaṁ, pujjo hoti pasaṁsiyo;
pujjo → M. Ph. pūjo; S. pujjo. (pts note)
Having done good, he’s venerable and praiseworthy.
Idheva naṁ pasaṁsanti, pecca sagge pamodatī”ti.
idheva → idha ceva (bj) | naṁ → idhevanaṁ (bj: machasaṁ) pamodatīti aṭṭhamaṁ → ca modatīti (bj); pamodatī ti (pts) | pecca → M. Ph. pacca. (pts note)
They praise him in this life, and he departs to rejoice in heaven.”

Aṭṭhamaṁ.
modatī’ti → sagge pamodati (bj: machasaṁ) | aṭṭhamaṁ → ti (pts)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali · English


Translations: English · Русский · Deutsch