Nakulamātāsutta
Nakulamātāsutta → nakulamātumanāpakāyikasuttaṁ (bj)๔๘ นกุลมาตาสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.
susumāragire → suṁsumāragire (bj, sya-all, pts1ed) | susumāragire bhesakaḷāvane → suṁsumāragire bhesakalāvane (bj) | susumāragire → suṁsumāragire (cck, pts) | suṁsumāragire → susumāragire (bj: machasaṁ) | suṁsumāragire → suṁsumāragire (cck: sī. syā. pī.) | Ekaṁ → T. puts Evaṁ me sutaṁ before Ekaṁ. (pts note) | Suṁsumāragire → M. Ph. Susu-; M8 Saṁsu- (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ เภสกฬามิคทายวัน เขตกรุง สุงสุมารคิระ แคว้นภัคคะ
Atha kho nakulamātā gahapatānī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā …pe…. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nakulamātaraṁ gahapatāniṁ bhagavā etadavoca:
pe → M. la; Ph. M8 pa; S. adds nisīdi; T. M6. M7 give it in full. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น นกุลมาตาคหปตานีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ถึงที่ประทับแล้ว ฯลฯ นั่งแล้ว พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสดังนี้ว่า
“Aṭṭhahi kho, nakulamāte, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.
paraṁ maraṇā → parammaranā (pts) | upapajjati → T. M6. M7 uppa- (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt, pts)“นกุลมาตา มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๘ ประการนี้ หลังจากตายแล้ว ย่อม ไปเกิดร่วมกับเทวดาเหล่ามนาปกายิกา
Katamehi aṭṭhahi?ธรรม ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, nakulamāte, mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṁ upādāya tassa hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.
anukampakā → omitted by M8. (pts note) | piyavādinī → S. pe || Cāgavatī. (pts note) | kiṅkārapaṭissāvinī → kiṁkārapaṭissāvinī (th, ms2005, pts)๑. มารดาบิดาผู้ปรารถนาประโยชน์ หวังเกื้อกูลอนุเคราะห์ด้วย ความเอ็นดู ยกเธอให้สามีใด เธอต้องตื่นก่อนนอนทีหลังสามีนั้น คอยรับใช้ ปฏิบัติให้เป็นที่พอใจเขา พูดคำไพเราะต่อเขา ฯลฯ
Ye te bhattu garuno honti—
mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti vā—
mātāti → mātā ti (pts) | pitāti → pitā ti (pts) | samaṇabrāhmaṇāti → samaṇabrāhmaṇā ti (pts)
te sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti, abbhāgate ca āsanodakena paṭipūjeti.
garuṁ karoti → garukaroti (bj, pts)
Ye te bhattu abbhantarā kammantā—uṇṇāti vā kappāsāti vā—tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgatā alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ.
tatrupāyāya → tatrūpāyāya (bj) | + → alaṅkātuṁ (bjt) | uṇṇāti → uṇṇā ti (pts) | kappāsāti → kappāsā ti (pts)
Yo so bhattu abbhantaro antojano—dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā—
antojano → anto jano (bjt) | dāsāti → dāsā ti (pts) | pessāti → pessā ti (pts) | kammakarāti → kammakarā ti (pts)
tesaṁ katañca katato jānāti akatañca akatato jānāti, gilānakānañca balābalaṁ jānāti khādanīyaṁ bhojanīyañcassa paccaṁsena saṁvibhajati.
paccaṁsena → M. Ph. paccattaṁsena. (pts note) | katañca → katañ ca (pts) | akatañca → akatañ ca (pts) | gilānakānañca → gilānakānañ ca (pts) | khādanīyaṁ bhojanīyañcassa → khādaniyaṁ bhojaniyañ assa (pts)
Yaṁ bhattā āharati dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā taṁ ārakkhena guttiyā sampādeti, tattha ca hoti adhuttī athenī asoṇḍī avināsikā.
Upāsikā kho pana hoti buddhaṁ saraṇaṁ gatā dhammaṁ saraṇaṁ gatā saṅghaṁ saraṇaṁ gatā.
saṅghaṁ saraṇaṁ gatā → (pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)
Sīlavatī kho pana hoti—
pāṇātipātā paṭiviratā …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā …pe….
pe → M. la; Ph. M8 pa. (pts note) | paṭiviratā → M. adds la; Ph. M8 add pa. (pts note) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānā → surāmeraya majjapamādaṭṭhānā (bjt)
Cāgavatī kho pana hoti vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgā payatapāṇinī vossaggaratā yācayogā dānasaṁvibhāgaratā.
muttacāgā payatapāṇinī → muttacāgī payatapāṇī (sya-all) | payatapāṇinī → payatapāṇī (pts) | payatapāṇinī → payatapāṇī (bj: sī, syā, PTS) | muttacāgā → M. Ph. M8. S. -gī. (pts note)๘. เธอเป็นผู้มีจาคะ คือ มีใจปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะอันสละแล้ว มีฝ่ามือชุ่ม ยินดีในการสละ ควรแก่การขอ ยินดีในการแจกทานอยู่ครองเรือน
Imehi kho, nakulamāte, aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.
upapajjatī → T. M6. M7 uppa- (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt) | sahabyataṁ upapajjatīti → sahavyataṁ upapajjatī ti (pts)นกุลมาตา มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๘ ประการนี้แล หลังจากตายแล้ว ย่อมไปเกิดร่วมกับเทวดาเหล่ามนาปกายิกา”
Yo naṁ bharati sabbadā, niccaṁ ātāpi ussuko;
ātāpi → ātāpī (bj)สตรีผู้เป็นบัณฑิต ย่อมไม่ดูหมิ่นสามี ผู้มีความเพียร ขวนขวายเป็นนิตย์ เลี้ยงตนเองทุกเมื่อ Taṁ sabbakāmadaṁ posaṁ, bhattāraṁ nātimaññati.
sabbakāmadaṁ → sabbakāmaharaṁ (sya-all, pts) | sabbakāmaharaṁ → M. -kāmadaṁ. (pts note)ผู้ให้สิ่งที่ต้องการได้ทุกอย่างNa cāpi sotthi bhattāraṁ, issāvādena rosaye;ไม่ทำให้สามีขุ่นเคืองด้วยการแสดงความหึงหวง Bhattu ca garuno sabbe, paṭipūjeti paṇḍitā.
bhattu ca → bhattuñaca (sya-all) | bhattu → bhattuñ (pts) paṭipūjeti → patipūjeti (bj)ยกย่องทุกคนที่สามีเคารพUṭṭhāhikā analasā, saṅgahitaparijjanā;
uṭṭhāhikā → uṭṭhāyikā (bj) | Uṭṭhāhikā → M. Ph. -yikā. (pts note) saṅgahitaparijjanā → saṅgahītaparijjanā (bj)เป็นคนขยัน ไม่เกียจคร้าน สงเคราะห์คนข้างเคียงของสามี Bhattu manāpaṁ carati, sambhataṁ anurakkhati.
manāpaṁ carati → manāpañcarati (th)ปฏิบัติถูกใจสามี รักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้Yā evaṁ vattati nārī, bhattu chandavasānugā;
vattati → vattatī (bj) chandavasānugā → T. M6. M7 cchanda- (pts note)สตรีผู้ยังประพฤติตามใจสามีอยู่อย่างนี้ Manāpā nāma te devā, yattha sā upapajjatī”ti.
Manāpā nāma te → manāpakāyikā (si, mr) | te → manāpakāyikā (cck: sī.) upapajjatīti aṭṭhamaṁ → upapajjatī ti (pts) | upapajjatī → M7 uppa- (pts note)จะเข้าถึงความเป็นเทวดาเหล่ามนาปกายิกา