Dutiyaidhalokikasutta๕๐ ทุติยอิธโลกิกสูตร
“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti, ayaṁsa loko āraddho hoti.
catūhi → sāvatthinidānaṁ catuhi (bj) | ayaṁsa → ayaṁsā (bj) | Catūhi → T. inserts kho. (pts note) | ayaṁsa → T. M6. M7 sā; omitted by M. Ph. M8. (pts note) | idhalokavijayāya → idha lokavijayāya (bjt)ภิกษุทั้งหลาย มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ ชื่อว่าเป็นผู้ ปฏิบัติเพื่อชัยชนะในโลกนี้ ปรารภโลกนี้
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (bjt)ธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti, saṅgahitaparijano, bhattu manāpaṁ carati, sambhataṁ anurakkhati.
saṅgahitaparijano → saṅgahītaparijano (bj) | saṅgahitaparijano → saṅgahitaparijjano (th, pts)มาตุคามในโลกนี้ ๑. จัดการงานดี ๒. สงเคราะห์คนข้างเคียง ๓. ปฏิบัติถูกใจสามี ๔. รักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti?
kathañca → katañca (bj) | kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามผู้จัดการงานดี เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo ye te bhattu abbhantarā kammantā …pe…
pe → M. M8 la; Ph. pa. (pts note)คือ มาตุคามในโลกนี้เป็นคนขยัน ไม่เกียจคร้านในการงานภายในบ้านสามี ฯลฯ
evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti.มาตุคามผู้จัดการงานดี เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo saṅgahitaparijano hoti?
saṅgahitaparijano → saṅgahītaparijano (bj) | saṅgahitaparijano → saṅgahitaparijjano (th, pts) | kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามผู้สงเคราะห์คนข้างเคียง เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo yo so bhattu abbhantaro antojano …pe…
yo so → ye te (sya-all) | abbhantaro antojano → abbhantarā antojanā (sya-all) | so → S. ye te. (pts note) | abbhantaro → S. -rā. (pts note) | antojano → S. -nā. (pts note) | pe → M. la; Ph. pa; omitted by M8. (pts note)คือ มาตุคามในโลกนี้รู้จักการงานที่คนในบ้านสามี ฯลฯ
evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo saṅgahitaparijano hoti.
saṅgahitaparijano → saṅgahītaparijano (bj) | saṅgahitaparijano → saṅgahitaparijjano (th, pts)มาตุคามผู้สงเคราะห์ คนข้างเคียง เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo bhattu manāpaṁ carati?
kathañca → katañca (bj) | kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามปฏิบัติถูกใจสามี เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo yaṁ bhattu amanāpasaṅkhātaṁ taṁ jīvitahetupi na ajjhācarati.
amanāpasaṁkhātaṁ → T. manā- (pts note) | amanāpasaṅkhātaṁ → amanāpa saṅkhātaṁ (bjt) | jīvitahetupi → jīvitahetu pi (pts)คือ มาตุคามในโลกนี้ไม่ล่วงละเมิดสิ่งที่ไม่เป็นที่พอใจของสามี แม้เพราะเหตุ แห่งชีวิต
Evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo bhattu manāpaṁ carati.มาตุคามปฏิบัติถูกใจสามี เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo sambhataṁ anurakkhati?
kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามรักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo yaṁ bhattā āharati …pe…
pe → M. la; Ph. pa; omitted by M8. M6. M7. (pts note) | idha bhikkhave → idhabhikkhave (bjt)คือ มาตุคามในโลกนี้รักษาคุ้มครองสิ่งที่สามีหามาได้ ฯลฯ
evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo sambhataṁ anurakkhati.มาตุคามรักษา ทรัพย์ที่สามีหามาได้ เป็นอย่างนี้แล
Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti, ayaṁsa loko āraddho hoti.
idhalokavijayāya paṭipanno → idha lokavijayāyapaṭipannā (bj) | ayaṁsa → ayaṁsā (bj) | sa → M6. M7 sā; omitted by M. Ph. M8. T. (pts note) | catūhi → catuhi (bjt) | ayaṁsa → ayaṁ sa (pts)ภิกษุทั้งหลาย มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล ชื่อว่าเป็นผู้ ปฏิบัติเพื่อชัยชนะในโลกนี้ ปรารภโลกนี้
Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti, paraloko āraddho hoti.
paraloko → parassāloko (bj); parassa loko (sya-all, pts) | loko → M. paraloko; T. M6 parassā loko. (pts note) | catūhi → catuhi (bjt)ภิกษุทั้งหลาย มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติ เพื่อชัยชนะในโลกหน้า ปรารภโลกหน้า
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (bjt)ธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, mātugāmo saddhāsampanno hoti, sīlasampanno hoti, cāgasampanno hoti, paññāsampanno hoti.มาตุคามในโลกนี้ ๑. ถึงพร้อมด้วยศรัทธา ๒. ถึงพร้อมด้วยศีล ๓. ถึงพร้อมด้วยจาคะ ๔. ถึงพร้อมด้วยปัญญา
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo saddhāsampanno hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo saddho hoti …pe…
pe → Ph. gives it in full; T. has saddahati sammāsambodhiṁ (sic), iti pi so Bh- arahaṁ . . . pe . . . lokassā ti (sic); M6. M7 omit pe. (pts note)คือ มาตุคามในโลกนี้เป็นผู้มีศรัทธา ฯลฯ
evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo saddhāsampanno hoti.มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo sīlasampanno hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยศีล เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe…
paṭivirato → pāṭivirato (pts) | pe → M. M8 la; Ph. pa; omitted by M6. M7. (pts note) | + → paṭiviratā hoti surāmeraya majjapamādaṭṭhānā (bjt) | pāṇātipātā paṭivirato → pāṇātipātāpaṭivirato (th)คือ มาตุคามในโลกนี้เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ
surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.เว้นขาดจากการเสพ ของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท
Evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo sīlasampanno hoti.มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยศีล เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo cāgasampanno hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati …pe…
pe → M. la; Ph. pa; omitted by M8. (pts note)คือ มาตุคามในโลกนี้มีใจปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน ฯลฯ
evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo cāgasampanno hoti.มาตุคาม ผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, mātugāmo paññāsampanno hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, mātugāmo paññavā hoti …pe…
pe → M. la; Ph. pa; omitted by M8. T. M6. M7. (pts note)คือ มาตุคามในโลกนี้เป็นผู้มีปัญญา ฯลฯ
evaṁ kho, bhikkhave, mātugāmo paññāsampanno hoti.มาตุคามผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา เป็นอย่างนี้แล
Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti, paraloko āraddho hotīti.
paraloko → parassa loko (bj, sya-all, pts) | loko → M. paraloko; T. M6. M7 parassā loko. (pts note) | catūhi → catuhi (bjt) | hotīti → hotī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล ชื่อว่าเป็นผู้ ปฏิบัติเพื่อชัยชนะในโลกหน้า ปรารภโลกหน้า
Susaṁvihitakammantā, saṅgahitaparijjanā;
susaṁvihitakammantā saṅgahitaparijjanā → susaṁvihitakammanto saṅgahitaparijjano (sya-all) | Susaṁvihitakammantā → S. has the masculine throughout. (pts note) saṅgahitaparijjanā → saṅgahītaparijjanā (bj) | saṅgahitaparijjanā → saṅgahitaparijjano (th)ภรรยาเป็นผู้จัดการงานดี สงเคราะห์คนข้างเคียง Bhattu manāpaṁ carati, sambhataṁ anurakkhati.ปฏิบัติถูกใจสามี รักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้Saddhā sīlena sampannā, vadaññū vītamaccharā;
saddhā sīlena sampannā → saddhāsīlena sampanno (sya-all) vītamaccharā → vītamaccharo (sya-all)เป็นผู้มีศรัทธา ถึงพร้อมด้วยศีล รู้ความประสงค์ของผู้ขอ ปราศจากความตระหนี่ Niccaṁ maggaṁ visodheti, sotthānaṁ samparāyikaṁ.ชำระทางแห่งประโยชน์ที่มีอยู่ในชาติหน้าอยู่เป็นนิตย์Iccete aṭṭha dhammā ca, yassā vijjanti nāriyā;
ca → omitted by T. M6. M7. (pts note) | iccete → ete (pts)ธรรม ๘ ประการดังกล่าวมานี้ มีอยู่แก่สตรีใด Tampi sīlavatiṁ āhu, dhammaṭṭhaṁ saccavādiniṁ.
tampi → tam pi (pts) saccavādiniṁ → saccāvādiniṁ (bj)สตรีนั้น นักปราชญ์ทั้งหลายเรียกว่า ‘ผู้มีศีล ตั้งอยู่ในธรรม กล่าวคำสัตย์’Soḷasākārasampannā, aṭṭhaṅgasusamāgatā;
aṭṭhaṅgasusamāgatā → aṭṭhaṅgasusamāgatā sā (bj)อุบาสิกาเช่นนั้นผู้ถึงพร้อมด้วยอาการ ๑๖ อย่าง ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ Tādisī sīlavatī upāsikā, upapajjati devalokaṁ manāpan”ti.
manāpanti dasamaṁ → manāpaṁ (bj) | upapajjati → T. M7 uppa- (pts note) | manāpanti → manāpan ti (pts)เป็นผู้มีศีล ย่อมเกิดในเทวโลกชื่อว่ามนาปกายิกะ
Dasamaṁ.ทุติยอิธโลกิกสูตรที่ ๑๐ จบ
Uposathavaggo pañcamo.
+ → tatruddānaṁ (bjt, th)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Saṅkhitte vitthate visākhe, vāseṭṭho bojjhāya pañcamaṁ;
saṅkhitte → saṁkhitte (my, ms2005, pts) bojjhāya → M8 Bombhoya. (pts note) | pañcamaṁ → Ph. -mī. (pts note)๑. สังขิตตุโปสถสูตร ๒. วิตถตุโปสถสูตร ๓. วิสาขาสูตร ๔. วาเสฏฐสูตร ๕. โพชฌาสูตร Anuruddhaṁ puna visākhe, nakulā idhalokikā dveti.
puna → pana (sya-all) | Anuruddhaṁ → M. M8 -ddha. (pts note) | puna → S. pana. (pts note) | anuruddhaṁ → anuruddha (bjt) lokikā → lokiyā (bj: sīmu) | idhalokikā → M8 idhatikā. (pts note) | samattaṁ → M. pathamaṁ; M8 sattamaṁ; omitted by T. M6. M7. (pts note) | idhalokikā → idha lokikā (bjt) | dveti → dve ti paṇṇāsakaṁ samattaṁ (pts)๖. อนุรุทธสูตร ๗. ทุติยวิสาขาสูตร ๘. นกุลมาตาสูตร ๙. ปฐมอิธโลกิกสูตร ๑๐. ทุติยอิธโลกิกสูตร
Paṭhamo paṇṇāsako samatto.
paṭhamo → (sya-all) | paṇṇāsako → paṇṇāsakaṁ paṭhamaṁ (bj: sīmu) | paṭhamo paṇṇāsako samatto → paṭhamapaṇṇāsakaṁ samattaṁ (my) | + → paṇṇāsakāsaṅgahitā vaggā sandhānavaggo paṭhamo (th)ปฐมปัณณาสก์ จบ