SampasādanīyasuttaZuversicht wecken
1. Sāriputtasīhanāda1. Sāriputtas Löwengebrüll
Evaṁ me sutaṁ—
sīhanādo → dutiyabhāge dīgha II 130 piṭṭhe (bj note) | + → sāriputta-sīhanādo (bjt) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
nāḷandāyaṁ → nālandāyaṁ (bj: machasaṁ) | Pāvārikambavane → Cp. D. xvi. 1. 16, ante, vol. ii., p. 81. (pts note)Einmal hielt sich der Buddha bei Nāḷandā im Wollweber-Mangowäldchen auf.
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Da ging der Ehrwürdige Sāriputta zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyan”ti.
bhiññataro → So K here (D xvi. 1. 16, K -ātaro). (pts note) | evaṁpasanno → evaṁ pasanno (bjt, th, pts) | cetarahi → etarahi (pts) | bhiyyobhiññataro → bhiyyo bhiññataro (pts) | sambodhiyanti → sambodhiyan ti (pts)„Herr, ich habe solche Zuversicht zum Buddha, dass ich glaube, dass es keinen anderen Asketen oder Brahmanen gibt – weder in der Vergangenheit, der Zukunft noch der Gegenwart –, dessen unmittelbare Einsicht in Bezug auf das Erwachen über der des Buddha steht.“
“Uḷārā kho te ayaṁ, sāriputta, āsabhī vācā bhāsitā, ekaṁso gahito, sīhanādo nadito:
uḷārā → oḷārā (sya-all) | āsabhī → So St Bmr; Sd K āsabhi-; Sc asabhi. (pts note) | sāriputta āsabhī vācā → sārīputta āsabhivācā (th) | sīhanādo → sīha-nādo (pts)„Das ist eine gewaltige und dramatische Aussage, Sāriputta. Du hast ein verbindliches, kategorisches Löwengebrüll gebrüllt:
‘evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati;
evaṁpasanno → evaṁ pasanno (bjt, th, pts)‚Ich habe solche Zuversicht zum Buddha,
na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyan’ti.
sambodhiyanti kiṁ te → sambodhiyan ti kin nu (pts) | cetarahi → etarahi (pts) | bhiyyobhiññataro → bhiyyo bhiññataro (pts)dass ich glaube, dass es keinen anderen Asketen oder Brahmanen gibt – weder in der Vergangenheit, der Zukunft noch der Gegenwart –, dessen unmittelbare Einsicht in Bezug auf das Erwachen über der des Buddha steht.‘
Kiṁ te, sāriputta, ye te ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā:
Kiṁ te → kiṁ nu kho te (sya-all), kinnu (pts1ed) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | te → kiṁnu (bj: PTS); kiṁ nu kho te (bj: syā) | te → kiṁ nu (cck: sī. pī.); kiṁ nu kho te (cck: syā.) | nu → So Sdt, D. xvi. 1. 16, and Sum-Scd; Sc adds te; Bmr Sum-Br kin te; K kiṁ nu kho te. (pts note) | kiṁ te → kin nu (pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts)Was ist mit all den Vollendeten, den vollkommen erwachten Buddhas, die in der Vergangenheit gelebt haben? Hast du ihren Geist erfasst, sodass du weißt:
‘evaṁsīlā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁdhammā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁpaññā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁvihārī te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’”ti?
evaṁdhammā → evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁ vimuttā (pts) | evaṁ-dhammā → Sc Bm K repeat te Bhagavanto ahesuṁ iti pi after each adjective. (pts note) | itipīti → itipī ti (bjt)‚Diese Buddhas hatten solche Tugend, solche Eigenschaften, solche Weisheit, solche Meditation oder solche Freiheit‘?“
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → bhanteti (sya-all) | hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Kiṁ pana te, sāriputta, ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā:
pana te → kiṁ pana (pts1ed) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | te → (pts) | te → kiṁ pana (cck: sī. pī.) | pana → So SS, D. xvi. 1. 16; Bmr K add te. (pts note) | kiṁ → kim (pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts)„Und was ist mit all den Vollendeten, den vollkommen erwachten Buddhas, die in der Zukunft leben werden? Hast du ihren Geist erfasst, sodass du weißt:
‘evaṁsīlā te bhagavanto bhavissanti itipi, evaṁdhammā … evaṁpaññā … evaṁvihārī … evaṁvimuttā te bhagavanto bhavissanti itipī’”ti?
evaṁ-dhammā → SS here repeat te Bhagavanto bhavissanti iti pi after each adjective, but not Bmr K. (pts note) | itipīti → itipī ti (bjt) | evaṁsīlā → evaṁ-sīlā (pts) | itipi evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)‚Diese Buddhas werden solche Tugend, solche Eigenschaften, solche Weisheit, solche Meditation oder solche Freiheit haben‘?“
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → bhanteti (sya-all) | hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Kiṁ pana te, sāriputta, ahaṁ etarahi arahaṁ sammāsambuddho cetasā ceto paricca vidito:
pana te → kiṁ pana (pts1ed) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | te → kiṁ pana (cck: sī. pī.) | pana → So SS Bm, D. xvi. 1. 16; Br panete; K adds te. (pts note) | te → So SS Bm, D. xvi. 1. 16; Br K omit. (pts note) | kiṁ → kim (pts)„Und was ist mit mir, dem Vollendeten, dem vollkommen erwachten Buddha der Gegenwart? Hast du meinen Geist erfasst, sodass du weißt:
‘evaṁsīlo bhagavā itipi, evaṁdhammo … evaṁpañño … evaṁvihārī … evaṁvimutto bhagavā itipī’”ti?
itipi → iti pi (bjt) | itipīti → itipī ti (bjt) | evaṁsīlo → evaṁ-sīlo (pts) | itipi evaṁdhammo evaṁpañño evaṁvihārī evaṁvimutto → iti pi evaṁ dhammo evaṁ-pañño evaṁ-vihārī evaṁ-vimutto (pts) | itipīti → iti pīti (pts)‚Dieser Buddha hat solche Tugend, solche Eigenschaften, solche Weisheit, solche Meditation oder solche Freiheit‘?“
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → bhanteti (sya-all) | hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Ettha ca hi te, sāriputta, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṁ natthi.
ca → (bj, sya-all) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | ca hi → carahi (pts) | hi → ettha ca hi (bj: machasaṁ) | carahi → So SS; Bmr K ettha hi; cp. D. xvi. 1. 16. (pts note) | atītānāgatapaccuppannesu → atītānāgata-paccuppannesu (pts) | sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṁ natthi → sammā-sambuddhesu ceto-pariya-ñāṇaṁ n atthi (pts)„Nun, Sāriputta, da du nicht den Geist von Buddhas der Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart erfasst,
Atha kiṁ carahi te ayaṁ, sāriputta, uḷārā āsabhī vācā bhāsitā, ekaṁso gahito, sīhanādo nadito:
sāriputta uḷārā āsabhī vācā → sārīputta oḷārā āsabhivācā (sya-all) | kiṁ carahi → kiñcarahi (bjt, th) | kiṁ → kiñ (pts) | sīhanādo → sīha-nādo (pts)was genau tust du, dass du so eine gewaltige und dramatische Aussage machst, so ein verbindliches, kategorisches Löwengebrüll brüllst?“
‘evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyan’”ti?
evaṁpasanno → evaṁ pasanno (bjt, th, pts) | cetarahi → etarahi (pts) | bhiyyobhiññataro → bhiyyo bhiññataro (pts) | sambodhiyanti → sambodhiyan ti (pts)
“Na kho me, bhante, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṁ atthi.
Na kho me → na kho panetaṁ (sya-all, mr) | me → meṁ (bj) | meṁ → na kho panetaṁ (bj: sīmu, syā) | me → na kho panetaṁ (cck: syā. ka.) | me → So SS, D. xvi. 1. 17; Bmr K pan'; etaṁ. (pts note) | atītānāgatapaccuppannesu → atītānāgata-paccuppannesu (pts) | sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṁ → sammā-sambuddhesu ceto-pariya-ñāṇaṁ (pts)„Herr, obwohl ich nicht den Geist von Buddhas der Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart erfasse,
Api ca me dhammanvayo vidito.
Api ca me → kho me bhante (bj, pts1ed, mr) | me → me bhante (pts) | me → me bhante (cck: sī. pī. ka.) | bhante → -8 So Sc; Sdt, D. xvi. 1. 17, omit me bhante; Bmr kho me bhante; K omits bhante. (pts note) | api ca → apica (th)verstehe ich es dennoch, indem ich es von der Lehre ableite.
Seyyathāpi, bhante, rañño paccantimaṁ nagaraṁ daḷhuddhāpaṁ daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ.
daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (bj, pts1ed, mr); daḷhaddhālaṁ (sya-all) | daḷhuddhāpaṁ → daḷahuddāpaṁ (bj); daḷhuddāpaṁ (pts) | daḷahuddāpaṁ → daḷhuddhāpaṁ (bj: machasaṁ); daḷahaddhālaṁ (bj: syā) | daḷhuddhāpaṁ → daḷhuddāpaṁ (cck: sī. pī. ka.) | daḷhuddāpaṁ → So SS Br, D. xvi. 1. 17; Bm daḷhuddhāpaṁ; K daḷhaddhālaṁ. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | daḷhuddhāpaṁ daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ → daḷhuddāpaṁ daḷhapākāra-toraṇaṁ eka-dvāraṁ (pts)Wie eine königliche Grenzfestung mit befestigten Böschungen, Erdwällen und Bögen und einem einzigen Tor,
Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṁ nivāretā, ñātānaṁ pavesetā.
byatto → viyatto (sya-all, pts) | byatto → viyatto (bj: syā, PTS) | tatrassa → tatr assa (pts)die hätte einen Torwächter, der klug, fähig und verständig wäre. Fremde ließe er draußen, Bekannte ließe er ein.
So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṁ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṁ vā pākāravivaraṁ vā antamaso biḷāranikkhamanamattampi.
biḷāranikkhamanamattampi → biḷāranissakkanamattampi (bj); viḷāranikkhamanamattaṁpi (sya-all); bilālanissakkanamattam pi (pts) | samantā → sāmantā (sya-all) | anupariyāyapathaṁ anukkamamāno → anupariyāya pathaṁ anukkamante (pts) | samantā → sāmantā (bj: sīmu, syā) | anukkamamāno → anukkamante (bj: PTS) | samantā → So SS, D. xvi. 1. 17; Bmr K sāmantā. (pts note) | anukkamante → So SS; Bmr K, D. xvi. 1. 17, anukkamamāno. (pts note) | na → Sdt omit. (pts note) | pākārasandhiṁ → pākāra-sandhiṁ (pts) | biḷāranikkhamanamattampi → bilāla-nissakkana-mattam pi (pts)Wenn er seine Patrouillenrunde um die Festung machte, sähe er keine Lücke und keinen Spalt in der Festungsmauer, nicht einmal so groß, dass eine Katze hindurchschlüpfen könnte.
Tassa evamassa:
evamassa → evam assa (pts)Er dächte:
‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṁ nagaraṁ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te imināva dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.
kho → (bj, sya-all) | kho → So Sct, D. xvi. 1. 17; Sd Bmr K omit. (pts note) | imināva → iminā va (th, pts) | vāti → vā ti (pts)‚Alle Geschöpfe einer nennenswerten Größe, die die Festung betreten oder verlassen, sie alle tun es durch dieses Tor.‘
Evameva kho me, bhante, dhammanvayo vidito.
me → SS omit. (pts note) | evameva → evam eva (pts)Ebenso verstehe ich, indem ich es von der Lehre ableite:
Ye te, bhante, ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta sambojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhiṁsu.
bhante → (sya-all, pts) | catūsu → catusu (pts) | sambojjhaṅge → bojjhaṅge (pts) | catūsu → catusuṁ (bj: PTS) | te → Bmr, D. xvi. 1. 17, add bhante. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | satta sambojjhaṅge → sattasambojjhaṅge (bjt) | suppatiṭṭhitacittā → supatiṭṭhitacittā (th) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | dubbalīkaraṇe catūsu → dubbalī-karaṇe catusu (pts) | suppatiṭṭhitacittā → supatiṭṭhita-cittā (pts) | sambojjhaṅge yathābhūtaṁ → bojjhaṅge yathā-bhūtaṁ (pts)‚Alle Vollendeten, die vollkommen erwachten Buddhas – sowohl in der Vergangenheit, der Zukunft als auch der Gegenwart – sie alle geben die fünf Hindernisse auf, die Verunreinigungen des Herzens, die die Weisheit schwächen. Ihr Geist ist in den vier Arten der Achtsamkeitsmeditation fest verankert. Sie entwickeln richtig die sieben Faktoren des Erwachens. Und sie erwachen zum unübertrefflichen vollkommenen Erwachen.‘
Yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta sambojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissanti.
bhante → (bj) | catūsu → catusu (pts) | sambojjhaṅge → bojjhaṅge (pts) | sambojjhaṅge → bojjhaṁpe (bj: PTS) | bhante → -10 So K, D. xvi. 1. 17; Sc te bhagavante; Sd ta; St na; Bmr ye te bhante. (pts note) | yepi → ye pi (bjt, pts) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | suppatiṭṭhitacittā → supatiṭṭhitacittā (th) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | dubbalīkaraṇe catūsu → dubbalī-karaṇe catusu (pts) | suppatiṭṭhitacittā → supatiṭṭhita-cittā (pts) | sambojjhaṅge yathābhūtaṁ → bojjhaṅge yathā-bhūtaṁ (pts) | sammāsambodhiṁ → sammā sambodhiṁ (pts)
Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṁ sammāsambuddho pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto satta sambojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho.
dubbalīkaraṇe catūsu → dubbalīkāraṇe catusu (pts) | sambojjhaṅge → bojjhaṅge (pts) | abhisambuddho → Thus far D. xvi. 1. 17. (pts note) | bhagavāpi → bhagavā pi (bjt, pts) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | suppatiṭṭhitacitto → supatiṭṭhitacitto (th) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | suppatiṭṭhitacitto → supatiṭṭhita-citto (pts) | sambojjhaṅge yathābhūtaṁ → bojjhaṅge yathā-bhūtaṁ (pts)
Idhāhaṁ, bhante, yena bhagavā tenupasaṅkamiṁ dhammassavanāya.
idhāhaṁ → idāhaṁ (bj) | dhammassavanāya → dhammasavaṇāya (bj) | idāhaṁ → idhāhaṁ (bj: machasaṁ) | dhammasavaṇāya → dhammassavaṇāya (bj: machasaṁ); dhammasavanāya (bj: PTS) | tenupasaṅkamiṁ dhammassavanāya → ten upasaṁkamiṁ dhamma-savanāya (pts)Herr, einmal begab ich mich zum Buddha, um die Lehre zu hören.
Tassa me, bhante, bhagavā dhammaṁ deseti uttaruttaraṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ.
deseti → desesi (bj) | deseti uttaruttaraṁ → desesi uttaruttariṁ (pts) | desesi → deseti (bj: machasaṁ) | bhante → Sc omits bhante; K omits me. (pts note) | desesi → So Sc Bm K; Sdt Br deseti. (pts note) | kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ → kaṇhasukkaṁ sappaṭibhāgaṁ (th) | deseti uttaruttaraṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ → desesi uttaruttariṁ paṇīta-paṇītaṁ kaṇha-sukka-sappaṭibhāgaṁ (pts)Er erklärte den Dhamma mit seinen immer höheren Stufen, seinen immer erleseneren Stufen und seinen dunklen und hellen Seiten.
Yathā yathā me, bhante, bhagavā dhammaṁ desesi uttaruttaraṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ tathā tathāhaṁ tasmiṁ dhamme abhiññā idhekaccaṁ dhammaṁ dhammesu niṭṭhamagamaṁ; satthari pasīdiṁ:
uttaruttaraṁ → uttaruttariṁ (pts) | uttaruttaraṁ → uttāruttariṁ (bj: syā, PTS) | kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ → kaṇhasukkaṁ sappaṭibhāgaṁ (th) | uttaruttaraṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ → uttaruttariṁ paṇīta-paṇītaṁ kaṇha-sukka-sappaṭibhāgaṁ tathā (pts) | tathāhaṁ → haṁ (pts) | idhekaccaṁ → idh ekaccaṁ (pts) | niṭṭhamagamaṁ → niṭṭham agamaṁ (pts)Als ich eine bestimmte Gesetzmäßigkeit in diesen Lehren im Einklang mit der Art, wie ich unterwiesen wurde, unmittelbar sah, kam ich zu einem Schluss über die Lehren. Ich hatte Zuversicht zum Lehrer:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno sāvakasaṅgho’ti.
sammāsambuddho → sammāsambuddho vata so (bj) | suppaṭipanno → supaṭipanno bhagavato (bj) | suppaṭipanno sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (sya-all) | suppaṭipanno sāvakasaṅghoti aparaṁ → supaṭipanno saṁgho ti aparam (pts) | supaṭipanno → suppaṭipanno sāvakasaṁgho (bj: machasaṁ) | Saṁgho → Bmr sāvaka-saṁgho. (pts note) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
1.1. Kusaladhammadesanā1.1. Taugliche Eigenschaften lehren
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti kusalesu dhammesu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha taugliche Eigenschaften lehrt.
Tatrime kusalā dhammā seyyathidaṁ—
tatrime → tatrīme (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | tatrime → tatr ime (pts)Es geht um taugliche Eigenschaften wie
cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
sammappadhānā → samma-ppadhānā (pts) | pañcindriyāni → pañc indriyāni (pts)die vier Arten der Achtsamkeitsmeditation, die vier Arten rechten Bemühens, die vier Grundlagen übersinnlicher Kraft, die fünf Fähigkeiten, die fünf Kräfte, die sieben Faktoren des Erwachens und den edlen achtfachen Pfad.
Idha, bhante, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
sacchikatvā → sacchi katvā (bjt) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttim paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)Mit diesen erlangt ein Mönch mit der Auflösung der Befleckungen in eben diesem Leben die fleckenlose Freiheit des Herzens, die fleckenlose Freiheit durch Weisheit, erkennt sie durch eigene Einsicht und lebt darin.
Etadānuttariyaṁ, bhante, kusalesu dhammesu.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich in Bezug auf taugliche Eigenschaften.
Taṁ bhagavā asesamabhijānāti, taṁ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṁ natthi, yadabhijānaṁ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa, yadidaṁ kusalesu dhammesu.
uttari → uttariṁ (bj) | dhammesu → dhammesu āyatanapaṇṇatti (bj) | asesamabhijānato uttari → asesam abhijānato uttarim (pts) | uttari abhiññeyyaṁ → uttariabhiññeyyaṁ (th) | asesamabhijānāti → asesam abhijānāti (pts) | natthi yadabhijānaṁ → n atthi yad abhijānaṁ (pts) | bhiyyobhiññataro → bhiyyo bhiññataro (pts)Der Buddha versteht es ausnahmslos. Darüber hinaus gibt es nichts zu verstehen, wodurch die unmittelbare Einsicht eines anderen Asketen oder Brahmanen in Bezug auf taugliche Eigenschaften über der des Buddha stehen könnte.
1.2. Āyatanapaṇṇattidesanā1.2. Die Sinnesfelder beschreiben
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti āyatanapaṇṇattīsu.
āyatanapaṇṇattīsu chayimāni → āyatanapaññattīsu chay imāni (pts) | āyatanapaṇṇattīsu → āyatanapaññattīsu (bj: PTS) | āyatanapaṇṇattīsu → āyatanappaṇṇattīsu (th) | aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | āyatanapaṇṇattīsu → āyatana-paññattīsu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Beschreibung der Sinnesfelder lehrt.
Chayimāni, bhante, ajjhattikabāhirāni āyatanāni.
imāni → Bm cha h'; imāni. (pts note) | chayimāni → chay imāni (pts) | ajjhattikabāhirāni → ajjhattika-bāhirāni (pts)Es gibt diese sechs inneren und sechs äußeren Sinnesfelder:
Cakkhuñceva rūpā ca, sotañceva saddā ca, ghānañceva gandhā ca, jivhā ceva rasā ca, kāyo ceva phoṭṭhabbā ca, mano ceva dhammā ca.
rūpā → rūpāni (bj, mr) | cakkhuñceva rūpā → cakkhuva (bj) | sotañceva → rūpāni ca sotañca (bj); sotañca (sya-all) | ghānañceva → ghānañca (bj, sya-all) | ceva → ca (bj, sya-all) | cakkhuva → cakkhuñceva (bj: sīmu, machasaṁ) | sotañca → so tañceva (bj: PTS) | ghānañca → ghāṇañceva (bj: PTS) | ca → jivhāceva (bj: PTS) | ca → kāyoceva (bj: PTS) | ca → phoṭṭhabba ceva (bj: sīmu) | ca → manoceva (bj: PTS) | rūpā → rūpāni (cck: ka.) | rūpā → Sd Br rūpāni. (pts note) | eva → Br K omit eva, here and afterwards. (pts note) | cakkhuñceva rūpā → cakkhuva ca rūpāni (bjt) | cakkhuñceva → cakkhuṁ eva (pts) | sotañceva → sotañ eva (pts) | ghānañceva → ghānañ eva (pts)das Auge und Bilder, das Ohr und Töne, die Nase und Gerüche, die Zunge und Geschmäcke, den Körper und Berührungen, den Geist und Vorstellungen.
Etadānuttariyaṁ, bhante, āyatanapaṇṇattīsu.
āyatanapaṇṇattīsu → āyatanapaññattīsu (pts) | āyatanapaṇṇattīsu → āyatanappaṇṇattīsu (th) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Beschreibung der Sinnesfelder geht.
Taṁ bhagavā asesamabhijānāti, taṁ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṁ natthi, yadabhijānaṁ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa yadidaṁ āyatanapaṇṇattīsu.
uttari → uttariṁ (bj) | asesamabhijānato uttari → asesam abhijānato uttariṁ (pts) | āyatanapaṇṇattīsu aparaṁ → āyatanapaññattīsu aparam (pts) | uttari abhiññeyyaṁ → uttariabhiññeyyaṁ (th) | āyatanapaṇṇattīsu → āyatanappaṇṇattīsu (th) | asesamabhijānāti → asesam abhijānāti (pts) | natthi yadabhijānaṁ → n atthi yad abhijānaṁ (pts) | bhiyyobhiññataro → bhiyyo bhiññataro (pts) | āyatanapaṇṇattīsu → āyatana-paññattīsu (pts)Der Buddha versteht es ausnahmslos. Darüber hinaus gibt es nichts zu verstehen, wodurch die unmittelbare Einsicht eines anderen Asketen oder Brahmanen in Bezug auf die Beschreibung der Sinnesfelder über der des Buddha stehen könnte.
1.3. Gabbhāvakkantidesanā1.3. Die Empfängnis des Embryo
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti gabbhāvakkantīsu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Empfängnis des Embryo lehrt.
Catasso imā, bhante, gabbhāvakkantiyo.Es gibt vier Arten der Empfängnis:
Idha, bhante, ekacco asampajāno mātukucchiṁ okkamati; asampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṁ paṭhamā gabbhāvakkanti.
idha → idha pana (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | eva → Bmr omit c'; eva. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | mātukucchiṁ → eva mātu kucchiṁ (pts)Zunächst ist da jemand nicht gewahr, wenn er im Schoß seiner Mutter empfangen wird, während er dort ist und wenn er hervorkommt. Das ist die erste Art der Empfängnis.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati; asampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṁ dutiyā gabbhāvakkanti.
mātukucchiṁ → hi kho mātu kucchiṁ (sya-all); pi kho mātu kucchiṁ (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | pi → Bmr omit pi kho; K hi. (pts note) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)Dann ist er gewahr, wenn er im Schoß seiner Mutter empfangen wird, aber nicht, während er dort ist und wenn er hervorkommt. Das ist die zweite Art der Empfängnis.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati; sampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṁ tatiyā gabbhāvakkanti.
mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | sampajāno → sampajāno pi (bj: PTS) | mātukucchimhā → mātukucchismā (bj: PTS) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)Dann ist er gewahr, wenn er im Schoß seiner Mutter empfangen wird und während er dort ist, aber nicht, wenn er hervorkommt. Das ist die dritte Art der Empfängnis.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati; sampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti; sampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṁ catutthā gabbhāvakkanti.
catutthā → catutthi (bj) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | catutthi → catuttha (bj: machasaṁ) | eva → So Scd; St pi c'; eva; Bmr K omit. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | mātukucchiṁ → eva mātu-kucchiṁ (pts)Dann ist er gewahr, wenn er im Schoß seiner Mutter empfangen wird, während er dort ist und wenn er hervorkommt. Das ist die vierte Art der Empfängnis.
Etadānuttariyaṁ, bhante, gabbhāvakkantīsu.
gabbhāvakkantīsu → gabbhāvakkantīsu ādesanavidhā desanā (bj) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Empfängnis des Embryo geht.
1.4. Ādesanavidhādesanā1.4. Arten des Enthüllens
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti ādesanavidhāsu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | ādesanavidhāsu → ādesana-vidhāsu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die verschiedenen Arten des Enthüllens lehrt.
Catasso imā, bhante, ādesanavidhā.
ādesanavidhā → ādesana-vidhā (pts)Es gibt vier Arten des Enthüllens.
Idha, bhante, ekacco nimittena ādisati:Zunächst enthüllt da jemand mithilfe eines Merkmals:
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti.
itipi → iti pi (bjt, pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | itthampi → ittham pi (pts) | cittanti → cittan ti (pts)‚Das denkst du gerade, so ist dein Gedanke, so ist dein Geisteszustand.‘
So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā.
ce → SS omit ce. (pts note) | aññathā → K adds ti. (pts note) | bahuñcepi → bahuṁ cepi (my, bjt, th) | aññathā → aññathāti (th) | bahuñcepi → bahuṁ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)Und selbst wenn er solche Dinge oft enthüllt, zeigt sich, dass es genauso ist und nicht anders.
Ayaṁ paṭhamā ādesanavidhā.
ādesanavidhā → ādesanvidhā (th) | ādesanavidhā → ādesana-vidhā (pts)Das ist die erste Art des Enthüllens.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati. Api ca kho manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati:
api ca → apica (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | heva → h eva (pts)Dann enthüllt da jemand, nachdem er es von Menschen oder nicht-menschlichen Wesen oder Gottheiten gehört hat:
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti.
evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | itthampi → ittham pi (pts) | itipi → iti pi (pts) | cittanti → cittan ti (pts)‚Das denkst du gerade, so ist dein Gedanke, so ist dein Geisteszustand.‘
So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā.
pi → SS va. (pts note) | aññathā → Sc K add ti. (pts note) | bahuñcepi → bahuṁ cepi (my, bjt) | aññathā → aññathāti (th) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)Und selbst wenn er solche Dinge oft enthüllt, zeigt sich, dass es genauso ist und nicht anders.
Ayaṁ dutiyā ādesanavidhā.
ādesanavidhā → ādesana-vidhā (pts)Das ist die zweite Art des Enthüllens.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati. Api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati:
nāpi → na pi (pts) | api ca → apica (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | heva → h eva (pts) | vitakkavipphārasaddaṁ → vitakka-vipphāra-saddaṁ (pts)Dann enthüllt da jemand, indem er hört, wie der Ton eines Gedankens sich ausbreitet, wenn jemand denkt und erwägt:
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti.
evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | itthampi → ittham pi (pts) | itipi → iti pi (pts) | cittanti → cittan ti (pts)‚Das denkst du gerade, so ist dein Gedanke, so ist dein Geisteszustand.‘
So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā.
aññathā → aññathāti (sya-all) | pi → So Sc Bmr K; Sdt va. (pts note) | bahuñcepi → bahuṁ cepi (my, bjt) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)Und selbst wenn er solche Dinge oft enthüllt, zeigt sich, dass es genauso ist und nicht anders.
Ayaṁ tatiyā ādesanavidhā.
ādesanavidhā → ādesana-vidhā (pts)Das ist die dritte Art des Enthüllens.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, nāpi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati. Api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ → vitakkavicārasamādhisamāpannassa (bj); vitakkavicārasamādhiṁ (sya-all, mr) | avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa → vitakkavicārasamādhisamāpannassa (bj) | nāpi → napi (sya-all, pts) | samāpannassa → vitakkavicārasamādhisamāpannassa (syā. ka.) a. ni. 3.61 passitabbaṁ (cck note) | samādhiṁ → -2 So SS (Sc samādhi); Bmr api ca kho vitakka-vicārasamādhi-; K atha kho vitakka-vicāra-samādhiṁ. (pts note) | api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ → athakho vitakkavicārasamādhiṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | heva → h eva (pts) | nāpi → na pi (pts) | vitakkavipphārasaddaṁ → vitakkavipphāra-saddaṁ (pts)Dann erfasst da jemand den Geist eines Menschen, der die Versenkung erreicht hat, in der man den Geist nicht ausrichtet und hält. Er versteht:
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā. Tathā imassa cittassa anantarā imaṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
imaṁ → amuṁ (pts) | paṇihitā → -3 So Sc Bmr K; Sdt mano panihitā saṁkhārā. (pts note) | amuṁ → So Sc; Sdt amun; Bmr K imaṁ. (pts note) | manosaṅkhārā → mano-saṁkhārā (pts)‚Wenn man davon ausgeht, wie die Absichten dieses Menschen ausgerichtet sind, so wird er unmittelbar, nachdem er aus diesem Geisteszustand auftaucht, diesen Gedanken denken.‘
So bahuñcepi ādisati, tatheva taṁ hoti, no aññathā.
aññathā → aññathāti (bj, sya-all) | bahuñcepi → bahuṁ cepi (my) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)Und selbst wenn man solche Dinge oft enthüllt, zeigt sich, dass es genauso ist und nicht anders.
Ayaṁ catutthā ādesanavidhā.
ayaṁ → ayaṁ bhante (sya-all) | ādesanavidhā → ādesana-vidhā (pts)Das ist die vierte Art des Enthüllens.
Etadānuttariyaṁ, bhante, ādesanavidhāsu.
ādesanavidhāsu → ādesanavidhāsu dassanasamāpatti desanā (bj) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | ādesanavidhāsu → ādesana-vidhāsu (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Arten des Enthüllens geht.
1.5. Dassanasamāpattidesanā1.5. Das Sehen erlangen
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti dassanasamāpattīsu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | dassanasamāpattīsu → dassana-samāpattīsu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha das Erlangen des Sehens lehrt.
Catasso imā, bhante, dassanasamāpattiyo.
dassanasamāpattiyo → dassana-samāpattiyo (pts)Es gibt vier Arten, das Sehen zu erlangen.
Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
citte → For the following passage cp. D. xxii. 5, ante, vol. ii., p. 293. (pts note) | aṭṭhi-miñjā → So SS; Bmr K miñjaṁ as in xxii. 5. (pts note) | kheḷo → SS khelo. (pts note) | siṅghānikā → So SS Bm K; Br siṅghanikā; cp. xxii. 5. (pts note) | anvāya → Bmr K pa down to tathārūpaṁ. (pts note) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt) | pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th)Zunächst erfährt da ein Asket oder Brahmane durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art, dass er seinen eigenen Körper betrachtet, von den Fußsohlen aufwärts und von den Haarspitzen abwärts, der von Haut umhüllt und mit zahlreichen widerlichen Dingen angefüllt ist:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāra (bj) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | nahāra → nhāru (bj: syā, PTS) | aṭṭhi → aṭṭhi (bj: syā, PTS) | aṭṭhimiñjā → aṭṭhimiñjaṁ (bj: machasaṁ) | lomā → K pa down to lasikā. (pts note) | dantā → Bm pa down to lasikā. (pts note) | muttaṁ → Bmr muttan ti. (pts note) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhi-miñjā (pts) | medo → medu (pts)‚In diesem Körper gibt es Kopfhaare, Körperhaare, Nägel, Zähne, Haut, Fleisch, Sehnen, Knochen, Knochenmark, Nieren, Herz, Leber, Zwerchfell, Milz, Lungen, Därme, Gekröse, Speisebrei, Kot, Galle, Schleim, Eiter, Blut, Schweiß, Fett, Tränen, Talg, Speichel, Nasenschleim, Gelenkschmiere, Urin.‘
Ayaṁ paṭhamā dassanasamāpatti.Das ist die erste Art, das Sehen zu erlangen.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt) | imameva → imañceva (bjt) | pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th)Dann erlangt da ein Asket oder Brahmane durch eifriges … Bemühen diese Versenkung des Herzens und betrachtet seinen Körper:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… lasikā muttan’ti.
muttanti → muttaṁ (sya-all, pts) | + → nakhā dantā (bjt)‚In diesem Körper gibt es Kopfhaare … Urin.‘
Atikkamma ca purisassa chavimaṁsalohitaṁ aṭṭhiṁ paccavekkhati.
chavimaṁsalohitaṁ → chavimaṁsa lohitaṁ (bjt) | chavimaṁsalohitaṁ → chavi-maṁsa-lohitaṁ (pts)Indem er darüber hinausgeht, betrachtet er die Knochen eines Menschen mit Haut, Fleisch und Blut.
Ayaṁ dutiyā dassanasamāpatti.
dassana-samāpatti → SS insert pe. (pts note)Das ist die zweite Art, das Sehen zu erlangen.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
pe → Bm and K repeat the previous sentence, each with its pa. (pts note) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt) | imameva → imañceva (bjt) | pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th)Dann erlangt da ein Asket oder Brahmane durch eifriges … Bemühen diese Versenkung des Herzens und betrachtet seinen Körper:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… lasikā muttan’ti.
muttanti → muttaṁ (sya-all)‚In diesem Körper gibt es Kopfhaare … Urin.‘
Atikkamma ca purisassa chavimaṁsalohitaṁ aṭṭhiṁ paccavekkhati.
chavimaṁsalohitaṁ → chavimaṁsa lohitaṁ (bjt) | chavimaṁsalohitaṁ → chavi-maṁsa-lohitaṁ (pts)Indem er darüber hinausgeht, betrachtet er die Knochen eines Menschen mit Haut, Fleisch und Blut.
Purisassa ca viññāṇasotaṁ pajānāti, ubhayato abbocchinnaṁ idha loke patiṭṭhitañca paraloke patiṭṭhitañca.
patiṭṭhitañca → patiṭṭhitaṁ ca (bjt) | idha loke → idhaloke (th) | viññāṇasotaṁ → viññāṇa-sotaṁ (pts) | idha loke patiṭṭhitañca → idha-loke patiṭṭhitañ ca (pts) | patiṭṭhitañca → patiṭṭhitañ ca (pts)Und er versteht bei einem Menschen, dass sein Bewusstseinsstrom auf beiden Seiten gleichbleibend ist: sowohl in dieser als auch in jener Welt verankert.
Ayaṁ tatiyā dassanasamāpatti.
dassanasamāpatti → dassana-samāpatti (pts)Das ist die dritte Art, das Sehen zu erlangen.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:Dann erlangt da ein Asket oder Brahmane durch eifriges … Bemühen diese Versenkung des Herzens und betrachtet seinen Körper:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… lasikā muttan’ti.
muttanti → muttaṁ (sya-all)‚In diesem Körper gibt es Kopfhaare … Urin.‘
Atikkamma ca purisassa chavimaṁsalohitaṁ aṭṭhiṁ paccavekkhati.
ca → Sdt omit. (pts note) | purisassa → K inserts ca. (pts note) | chavimaṁsalohitaṁ → chavimaṁsa-lohitaṁ (pts)Indem er darüber hinausgeht, betrachtet er die Knochen eines Menschen mit Haut, Fleisch und Blut.
Purisassa ca viññāṇasotaṁ pajānāti, ubhayato abbocchinnaṁ idha loke appatiṭṭhitañca paraloke appatiṭṭhitañca.
idha loke → idhaloke (th) | idha loke appatiṭṭhitañca → idha-loke appatiṭṭhitañ ca (pts) | appatiṭṭhitañca → appatiṭṭhitañ ca (pts)Und er versteht bei einem Menschen, dass sein Bewusstseinsstrom auf beiden Seiten gleichbleibend ist: weder in dieser noch in jener Welt verankert.
Ayaṁ catutthā dassanasamāpatti.
dassanasamāpatti → dassana-samāpatti (pts)Das ist die vierte Art, das Sehen zu erlangen.
Etadānuttariyaṁ, bhante, dassanasamāpattīsu.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um das Erlangen des Sehens geht.
1.6. Puggalapaṇṇattidesanā1.6. Beschreibung von Personen
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti puggalapaṇṇattīsu.
puggalapaṇṇattīsu sattime → puggalapaññattīsu satt ime (pts) | puggalapaṇṇattīsu → puggalapaññattisu (bj: sīmu) | aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | puggalapaṇṇattīsu → puggala-paññattīsu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Beschreibung von Personen lehrt.
Sattime, bhante, puggalā.
sattime → satt ime (pts)Es gibt sieben Personen:
Ubhatobhāgavimutto paññāvimutto kāyasakkhi diṭṭhippatto saddhāvimutto dhammānusārī saddhānusārī.
kāyasakkhi → kāyasakkhī (cck, pts) | saddhānusārī → Sc omits. (pts note)Eine, die auf beide Arten befreit ist, eine, die durch Weisheit befreit ist, einen unmittelbaren Zeugen, eine, die zur Ansicht gelangt ist, eine, die durch Vertrauen befreit ist, einen Nachfolger der Lehren und einen Nachfolger durch Vertrauen.
Etadānuttariyaṁ, bhante, puggalapaṇṇattīsu.
puggalapaṇṇattīsu aparaṁ → puggalapaññattīsu aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | puggalapaṇṇattīsu → puggala-paññattīsu (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Beschreibung von Personen geht.
1.7. Padhānadesanā1.7. Arten des Bemühens
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti padhānesu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Arten des Bemühens lehrt.
Sattime, bhante, sambojjhaṅgā satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.
sambojjhaṅgā → bojjhaṅgā (sya-all, pts) | viriyasambojjhaṅgo → vīriya (bj: machasaṁ) | bojjhaṅgā → Bmr sambojjhaṅgā. For the seven bojjhaṅgas cp. D. xvi. 1. 9; xxii. 16. (pts note)Es gibt diese sieben Faktoren des Erwachens: Achtsamkeit, Erforschung der Gesetzmäßigkeiten, Energie, Ekstase, Stille, Versenkung und Gleichmut.
Etadānuttariyaṁ, bhante, padhānesu.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Arten des Bemühens geht.
1.8. Paṭipadādesanā1.8. Übungswege
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti paṭipadāsu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Übungswege lehrt.
- Catasso imā, bhante, paṭipadā dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,
dukkhā paṭipadā → dukkhāpaṭipadā (th)Es gibt die schmerzhafte Übung mit langsamer Einsicht, - dukkhā paṭipadā khippābhiññā,
dukkhā paṭipadā → dukkhāpaṭipadā (th)die schmerzhafte Übung mit rascher Einsicht, - sukhā paṭipadā dandhābhiññā,
sukhā paṭipadā → sukhāpaṭipadā (th)die angenehme Übung mit langsamer Einsicht - sukhā paṭipadā khippābhiññāti.
khippābhiññā → Sc K add ti. (pts note) | sukhā paṭipadā → sukhāpaṭipadā (th)und die angenehme Übung mit rascher Einsicht.
Tatra, bhante, yāyaṁ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṁ, bhante, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati dukkhattā ca dandhattā ca.
ayaṁ → ayaṁ pana (sya-all) | ayaṁ → Sc yaṁ. K in each clause adds pana. (pts note) | ubhayeneva → ubhayen eva (pts)Von diesen gilt die schmerzhafte Übung mit langsamer Einsicht in zweierlei Hinsicht als geringer: weil sie schmerzhaft ist und weil sie langsam ist.
Tatra, bhante, yāyaṁ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṁ pana, bhante, paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati.
pana → (pts) | ayaṁ → Bmr add pana, and below. (pts note)Die schmerzhafte Übung mit rascher Einsicht gilt als geringer, weil sie schmerzhaft ist.
Tatra, bhante, yāyaṁ paṭipadā sukhā dandhābhiññā, ayaṁ pana, bhante, paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati.
pana → (pts)Die angenehme Übung mit langsamer Einsicht gilt als geringer, weil sie langsam ist.
Tatra, bhante, yāyaṁ paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṁ pana, bhante, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati sukhattā ca khippattā ca.
pana → (pts) | ubhayeneva → ubhayen eva (pts)Doch die angenehme Übung mit rascher Einsicht gilt als besser in zweierlei Hinsicht: weil sie angenehm ist und weil sie rasch ist.
Etadānuttariyaṁ, bhante, paṭipadāsu.
paṭipadāsu → paṭipadāsu bhassasamācārādi desanā (bj) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Übungswege geht.
1.9. Bhassasamācārādidesanā1.9. Verhalten mit der Sprache
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti bhassasamācāre.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | bhassasamācāre → bhassa-samācāre (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha das Verhalten mit der Sprache lehrt.
Idha, bhante, ekacco na ceva musāvādupasañhitaṁ vācaṁ bhāsati na ca vebhūtiyaṁ na ca pesuṇiyaṁ na ca sārambhajaṁ jayāpekkho;
musāvādupasañhitaṁ → musāvādūpasaṁhitaṁ (bj) | na ca → (sya-all) | pesuṇiyaṁ → pesuniyaṁ (bj: machasaṁ) | jayāpekkho → Sd jāyāmekho; St jayāmekho. (pts note) | ceva musāvādupasañhitaṁ → eva musāvādūpasaṁhitaṁ (pts)Da gebraucht jemand keine Rede, die mit Lügen verbunden ist, die Zwietracht sät oder entzweit oder versucht, sich mit Angriffslust durchzusetzen.
mantā mantā ca vācaṁ bhāsati nidhānavatiṁ kālena.
ca vācaṁ → vācam (pts) | mantā → Bmr K add ca. (pts note) | mantā mantā → mantāmantā (th)Er gibt nur weisen Rat, redet sinnvoll und zur rechten Zeit.
Etadānuttariyaṁ, bhante, bhassasamācāre.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | bhassasamācāre → bhassa-samācāre (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um das Verhalten mit der Sprache geht.
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti purisasīlasamācāre.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | purisasīlasamācāre → purisa-sīla-samācāre (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Tugendhaftigkeit eines Menschen lehrt.
Idha, bhante, ekacco sacco cassa saddho ca, na ca kuhako, na ca lapako, na ca nemittiko, na ca nippesiko, na ca lābhena lābhaṁ nijigīsanako, indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññū, samakārī, jāgariyānuyogamanuyutto, atandito, āraddhavīriyo, jhāyī, satimā, kalyāṇapaṭibhāno, gatimā, dhitimā, matimā, na ca kāmesu giddho, sato ca nipako ca.
nijigīsanako → nijihiṁsanako (bj); nijigiṁsanako (sya-all); nijigiṁsitā (pts1ed) | sacco → (bj) | nippesiko → nipphesiko (sya-all) | bhojane → bhojanesu (sya-all) | kalyāṇapaṭibhāno → kalyāṇapaṭibhāṇo (sya-all) | ca → care (sya-all) | nijigīsanako → nijigiṁsitā (pts) | āraddhavīriyo jhāyī → āraddhaviriyo ñāyī (pts) | matimā → mutimā (pts) | nijihiṁsanako → nijigīṁsanako (bj: syā); nijigīsanako (bj: machasaṁ) | nijigīsanako → jijigiṁsanako (cck: syā.); nijigiṁsitā (cck: sī. pī.) | kuhako → Cp. D. i. 1. 20. (pts note) | nijigiṁsitā → So Sc (and D. i. 1. 20); Sdt -satā; Bm K -sanako; Br nijigisanako. (pts note) | bhojane → So SS Bmr; K bhojanesu. (pts note) | sama-kārī → So St Bm K Sum; Scd Br sampajānakārī, cp. D. ii. 65. (pts note) | ñāyī → So Bm K; SS ñāyi; Br Sum jhāyī. (pts note) | mutimā → So SS Bm; Br K matimā. (pts note) | ca → K care. (pts note) | cassa → assa (pts) | guttadvāro → gutta-dvāro (pts) | samakārī jāgariyānuyogamanuyutto → sama-kārī jāgariyānuyogam anuyutto (pts) | āraddhavīriyo jhāyī → āraddha-viriyo ñāyī (pts)Da ist jemand wahrhaftig und vertrauensvoll. Er heuchelt und schmeichelt nicht, macht keine Andeutungen und wertet andere nicht ab, und er benutzt materiellen Besitz nicht, um mehr materiellem Besitz nachzujagen. Er bewacht die Tore der Sinne und hält maß beim Essen. Er ist gerecht, weiht sich dem Wachsein, ist unermüdlich und energisch und weiht sich der Meditation. Er hat ein gutes Gedächtnis, gute Wortgewandtheit, eine große Reichweite der Erinnerung, Merkfähigkeit und Bedachtsamkeit. Er ist nicht gierig nach Sinnenfreuden. Er ist achtsam und wach.
Etadānuttariyaṁ, bhante, purisasīlasamācāre.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | purisasīlasamācāre → purisa-sīla-samācāre (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Tugendhaftigkeit eines Menschen geht.
1.10. Anusāsanavidhādesanā1.10. Wie man auf die Anleitung anspricht
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti anusāsanavidhāsu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | anusāsanavidhāsu → anusāsana-vidhāsu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die verschiedenen Grade lehrt, zu denen jemand auf die Anleitung anspricht.
Catasso imā, bhante, anusāsanavidhā—
anusāsanavidhā → anusāsana-vidhā (pts)Es gibt vier Grade, zu denen jemand auf die Anleitung anspricht.
jānāti, bhante, bhagavā aparaṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā
aparaṁ → paraṁ (bj, sya-all) | aparaṁ puggalaṁ → parapuggalaṁ (pts) | paraṁ → aparaṁ (bj: machasaṁ); parapuggalaṁ (bj: PTS) | yonisomanasikārā → yoniso manasikārā (bjt) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.
sambodhiparāyaṇoti → sambodhiparāyanoti (sya-all, pts) | parikkhayā → SS add rāga-dosa-mohānaṁ; but the next clause shows that these cannot be the three meant here. Cp. D. xvi. 2. 7. (pts note) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | sambodhiparāyaṇoti → sambodhi-parāyano ti (pts)‚Diese Person wird, wenn sie gemäß der Anleitung übt, mit dem Auflösen von drei Fesseln in den Strom eintreten, sie muss nicht mehr in der Unterwelt wiedergeboren werden und ist für das Erwachen bestimmt.‘
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
paraṁ puggalaṁ → parapuggalaṁ (pts) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissatī’ti.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | rāgadosamohānaṁ → rāga-dosamohānaṁ (pts) | sakideva → sakid eva (pts) | dukkhassantaṁ → dukkhass antaṁ (pts)‚Diese Person wird, wenn sie gemäß der Anleitung übt, mit dem Auflösen von drei Fesseln und dem Abschwächen von Gier, Hass und Täuschung ein Einmalwiederkehrer werden. Nur einmal kehrt sie in diese Welt zurück, um dann dem Leiden ein Ende zu machen.‘
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
paraṁ puggalaṁ → parapuggalaṁ (pts) | yonisomanasikārā → yoniso manasikārā (bjt) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’ti.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | lokāti → lokā ti (pts)‚Diese Person wird, wenn sie gemäß der Anleitung übt, mit dem Auflösen der fünf niederen Fesseln durch unmittelbares Erscheinen wiedergeboren werden. Sie erlischt dort und muss von jener Welt nicht zurückkehren.‘
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
paraṁ puggalaṁ → parapuggalaṁ (pts) | yonisomanasikārā → yoniso manasikārā (bjt) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti.
khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ → parikkhayā anāsavañcetovimuttiṁ (sya-all) | khayā → K parikkhayā. (pts note) | sacchikatvā → sacchi katvā (bjt) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)‚Diese Person wird, wenn sie gemäß der Anleitung übt, mit der Auflösung der Befleckungen in eben diesem Leben die fleckenlose Freiheit des Herzens erlangen, die fleckenlose Freiheit durch Weisheit, sie durch eigene Einsicht erkennen und darin leben.‘
Etadānuttariyaṁ, bhante, anusāsanavidhāsu.
anusāsanavidhāsu aparaṁ → anusāsani vidhāsu aparam (pts) | anusāsani → Bmr K anusana. (pts note) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die verschiedenen Grade geht, zu denen jemand auf die Anleitung anspricht.
1.11. Parapuggalavimuttiñāṇadesanā1.11. Freiheit und Erkennen anderer Personen
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti parapuggalavimuttiñāṇe.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | parapuggalavimuttiñāṇe → para-puggala-vimutti-ñāṇe (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha Freiheit und Erkennen anderer Personen lehrt.
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
paraṁ puggalaṁ → parapuggalaṁ (pts) | paraṁ puggalaṁ → para-puggalaṁ (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.
sambodhiparāyaṇoti → sambodhiparāyanoti (sya-all, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | avinipātadhammo → avinipāta-dhammo (pts) | sambodhiparāyaṇoti → sambodhi-parāyano ti (pts)‚Diese Person wird mit dem Auflösen von drei Fesseln in den Strom eintreten, sie muss nicht mehr in der Unterwelt wiedergeboren werden und ist für das Erwachen bestimmt.‘
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
paraṁ puggalaṁ → parapuggalaṁ (pts) | yonisomanasikārā → yoniso manasikārā (bjt) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissatī’ti.
bhavissati → (sya-all) | bhavissati sakideva → sakid eva (pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | rāgadosamohānaṁ → rāga-dosa-mohānaṁ (pts) | dukkhassantaṁ → dukkhass antaṁ (pts)‚Diese Person wird mit dem Auflösen von drei Fesseln und dem Abschwächen von Gier, Hass und Täuschung ein Einmalwiederkehrer werden. Nur einmal kehrt sie in diese Welt zurück, um dann dem Leiden ein Ende zu machen.‘
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
yonisomanasikārā → yoniso manasikārā (bjt) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’ti.
anāvattidhammo → anāvattidhammā (bj) | bhavissati → (sya-all, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | anāvattidhammo → anāvatti-dhammo (pts) | lokāti → lokā ti (pts)‚Diese Person wird mit dem Auflösen der fünf niederen Fesseln durch unmittelbares Erscheinen wiedergeboren werden. Sie erlischt dort und muss von jener Welt nicht zurückkehren.‘
Jānāti, bhante, bhagavā paraṁ puggalaṁ paccattaṁ yonisomanasikārā:
yonisomanasikārā → yoniso manasikārā (bjt) | yonisomanasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Indem er den Geist wohlüberlegt auf eine andere Person richtet, weiß der Buddha:
‘ayaṁ puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti.
paññāvimuttiṁ → paññā vimuttiṁ (bjt) | sacchikatvā → sacchi katvā (bjt) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)‚Diese Person wird mit der Auflösung der Befleckungen in eben diesem Leben die fleckenlose Freiheit des Herzens erlangen, die fleckenlose Freiheit durch Weisheit, sie durch eigene Einsicht erkennen und darin leben.‘
Etadānuttariyaṁ, bhante, parapuggalavimuttiñāṇe.
parapuggalavimuttiñāṇe aparaṁ → paraṁ puggalaṁ vimuttiñāṇe aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | parapuggalavimuttiñāṇe → paraṁ puggalaṁ vimutti-ñāṇe (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um Freiheit und Erkennen anderer Personen geht.
1.12. Sassatavādadesanā1.12. Ewigkeitsglaube
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti sassatavādesu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | sassatavādesu → sassata-vādesu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha Doktrinen mit Ewigkeitsglauben lehrt.
Tayome, bhante, sassatavādā.
tayome → tayo me (bjt, pts) | sassatavādā → sassata-vādā (pts)Es gibt drei Doktrinen mit Ewigkeitsglauben:
Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
Idha → Cp. D. i. 1. 31, ante, vol. i., p. 13. (pts note) | anvāya → -3 Bmr K substitute pa. (pts note) | + → padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammā manasikāramanvāya (bjt) | tathārūpaṁ cetosamādhiṁ → tathārūpañcetosamādhiṁ (th) | pe → spelled out in full (pts) | yathāsamāhite → yathā samāhite (pts) | anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → aneka-vihitaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)Zunächst ist da ein Asket oder Brahmane, der durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art erfährt, dass er sich an viele hunderttausend frühere Leben erinnert
Seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni, ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
cattālīsampi → cattāḷīsampi (bj, sya-all); cattārīsam pi (pts) | idhūpapannoti → idhupapannoti (sya-all) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | udapādiṁ → upapādiṁ (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: PTS) | cattāḷīsampi → cattālisampi (bj: syā); cattārisaṁ (bj: PTS) | udapādiṁ → uppādi (bj: PTS) | vīsatim → Bmr K vīsaṁ. (pts note) | upapādiṁ → SS uppādiṁ; Bmr K udapādiṁ. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, bjt, th, ms2005) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | dvepi → dve pi (bjt, pts) | tissopi → tisso pi (bjt, pts) | catassopi → catasso pi (bjt, pts) | pañcapi → pañca pi (bjt, pts) | dasapi → dasa pi (bjt, pts) | anekānipi → anekāni pi (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt, th) | vīsampi → vīsaṁpi (th) | tiṁsampi → tiṁsaṁpi (th) | cattālīsampi → cattāḷīsaṁpi (th) | paññāsampi → paññāsaṁpi (th) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi → sataṁpi jātiṁ sahassaṁpi jātiṁ satasahassaṁpi jātiṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni → jāti-satam pi jāti-sahassam pi jāti-sata-sahassam pi anekāni pi jāti-satāni anekāni pi jāti-sahassāni anekāni pi jāti-sata-sahassāni (pts) | evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → evaṁ-nāmo evaṁgotto evaṁ-vaṇṇo evam-āhāro evaṁ-sukha-dukkha-paṭisaṁvedī evam-āyu-pariyanto (pts) | evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo → evaṁ-nāmo evaṁ-gotto evaṁ-vaṇṇo (pts) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → evaṁ-sukha-dukkha-paṭisaṁvedī evam-āyu-pariyanto (pts) | idhūpapannoti → idhūpapanno ti (pts) | sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → sa-uddesaṁ aneka-vihitaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)mit den Merkmalen und Einzelheiten.
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)Er sagt:
‘atītampāhaṁ addhānaṁ jānāmi—saṁvaṭṭi vā loko vivaṭṭi vāti.
vāti anāgataṁpāhaṁ → vā loko anāgatañca khvāhaṁ (bj) | atītampāhaṁ → atītaṁ cāhaṁ (sya-all) | atītampāhaṁ → atītaṁ vāhaṁ (bj: syā); atītampihaṁ (bj: PTS) | saṁvaṭṭi → saṁvaṭṭi vā ... vivaṭṭi vā (bj: sīmu) | ahaṁ → So SS; Bmr pāhaṁ; K cāhaṁ (so in next clause, and in the repetitions 14 and 15). (pts note) | addhānaṁ → SS insert na here and in the next clause; similarly in 14, but not in 15. (pts note) | ti → Sdt omit. (pts note) | atītampāhaṁ → atītaṁpāhaṁ (my) | vā → pi (bjt) | vāti → pi ti (bjt) | atītampāhaṁ → atītaṁ p ahaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)‚Ich weiß, dass das Weltall sich in der Vergangenheit ausgedehnt oder zusammengezogen hat.
Anāgataṁpāhaṁ addhānaṁ jānāmi—saṁvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti.
anāgataṁpāhaṁ → anāgataṁ cāhaṁ (sya-all) | addhānaṁ → addhānaṁ na (pts) | anāgataṁpāhaṁ → anāgatampāhaṁ (bjt) | vāti → vā ti (bjt, pts) | anāgataṁpāhaṁ → anāgataṁ p ahaṁ (pts)Ich weiß nicht, ob es sich in Zukunft ausdehnen oder zusammenziehen wird.
Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṁsaranti cavanti upapajjanti, atthi tveva sassatisaman’ti.
esikaṭṭhāyiṭṭhito te ca → esikaṭṭhāyī ṭhito teca (bj) | kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito → ca kuṭaṭṭho esikaṭṭhāyī ṭhito (sya-all) | kūṭaṭṭho → kuṭaṭṭo (bj: syā) | atthi tveva → atthitveva (my, bjt, th) | esikaṭṭhāyiṭṭhito → esika-ṭṭhāyi-ṭṭhito (pts) | tveva sassatisamanti → tv eva sassati-saman ti (pts)Das Selbst und das Weltall sind ewig, unfruchtbar, beständig wie ein Berggipfel, feststehend wie eine Säule. Sie bleiben für alle Ewigkeit gleich, während diese Lebewesen umherstreifen und umherwandern, sterben und wieder erscheinen.‘
Ayaṁ paṭhamo sassatavādo.
paṭhamo → bhante dutiyo (bj) | sassatavādo → sassata-vādo (pts)Das ist die erste Doktrin mit Ewigkeitsglauben.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pe → spelled out in full (pts) | cetosamādhiṁ → ceto-samādhiṁ (pts) | pubbenivāsaṁ → pubbe-nivāsaṁ (pts)Dann ist da ein Asket oder Brahmane, der durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art erfährt, dass er sich an seine früheren Leben während einer Zahl von zehn Äonen erinnert, in denen sich das Weltall ausdehnte und zusammenzog,
Seyyathidaṁ—ekampi saṁvaṭṭavivaṭṭaṁ dvepi saṁvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṁvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṁvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṁvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṁvaṭṭavivaṭṭāni, ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
tīṇipi → vīsampi (bj) | cattāripi → tiṁsampi (bj) | pañcapi saṁvaṭṭavivaṭṭāni dasapi → cattāḷīsampi (bj) | idhūpapannoti → idhupapannoti (sya-all) | udapādiṁ → upapādiṁ (pts) | seyyathīdaṁ → seyyathidaṁ (bj: machasaṁ) | saṁvaṭṭa-vivaṭṭāni → -5 Bmr K omit. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, bjt, th, ms2005) | dvepi → dve pi (bjt) | tīṇipi → tīṇi pi (bjt) | cattāripi → cattāri pi (bjt) | pañcapi → pañca pi (bjt) | dasapi → dasa pi (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt, th) | evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evannāmo evaṁgotto (bjt) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekaṁpi (th) | evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁgotto (th)mit den Merkmalen und Einzelheiten.
So evamāha:
evamāha → evam āha atītaṁ kho (pts)Er sagt:
‘atītampāhaṁ addhānaṁ jānāmi saṁvaṭṭi vā loko vivaṭṭi vāti.
vā → pi (bj, pts) | vāti anāgataṁpāhaṁ → pīti anāgatampāhaṁ (bj) | atītampāhaṁ → atītaṁ kho cāhaṁ (sya-all) | ahaṁ → -6 So SS: Bmr pāhaṁ: K kho cāham. (pts note) | pi → So SS: Bmr K vā. (pts note) | loko → -8 So SS: Bmr K vā ti. (pts note) | atītampāhaṁ → atītaṁpāhaṁ (my) | vāti → vā loko (bjt) | vāti → pi loko anāgataṁ (pts)‚Ich weiß, dass das Weltall sich in der Vergangenheit ausgedehnt oder zusammengezogen hat.
Anāgataṁpāhaṁ addhānaṁ jānāmi saṁvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti.
vā → pi (bj) | vāti → pīti (bj) | anāgataṁpāhaṁ → anāgatañca khvāhaṁ (sya-all) | ca → So Sd Bmr K; Sc omits; St va. (pts note) | anāgataṁpāhaṁ → ca kho ahaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)Ich weiß nicht, ob es sich in Zukunft ausdehnen oder zusammenziehen wird.
Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito.
esikaṭṭhāyiṭṭhito te ca → esikaṭṭhāyī ṭhito teca (bj) | kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito → kuṭaṭṭho esikaṭṭhāyī ṭhito (sya-all)Das Selbst und das Weltall sind ewig, unfruchtbar, beständig wie ein Berggipfel, feststehend wie eine Säule.
Te ca sattā sandhāvanti saṁsaranti cavanti upapajjanti, atthi tveva sassatisaman’ti.
atthi tveva → atthitveva (my, bjt, th) | te ca → teca (bjt) | tveva sassatisamanti → tv eva sassati-saman ti (pts)Sie bleiben für alle Ewigkeit gleich, während diese Lebewesen umherstreifen und umherwandern, sterben und wieder erscheinen.‘
Ayaṁ dutiyo sassatavādo.
dutiyo sassatavādo puna caparaṁ → (bj) | + → bhante (bjt) | sassatavādo → sassata-vādo (pts)Das ist die zweite Doktrin mit Ewigkeitsglauben.
Puna caparaṁ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | ātappamanvāya → ātappam anvāya (pts) | tathārūpaṁ cetosamādhiṁ → tathā-rūpaṁ ceto samādhiṁ (pts) | anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → aneka-vihitaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)Dann ist da ein Asket oder Brahmane, der durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art erfährt, dass er sich an seine früheren Leben während einer Zahl von vierzig Äonen erinnert, in denen sich das Weltall ausdehnte und zusammenzog,
Seyyathidaṁ—dasapi saṁvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṁvaṭṭavivaṭṭāni tiṁsampi saṁvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṁvaṭṭavivaṭṭāni, ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
cattālīsampi → cattāḷīsaṁpi (sya-all); cattārīsam pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | udapādiṁ → upapādiṁ (pts) | seyyathīdaṁ → Br K insert pa. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, bjt, th, ms2005) | seyyathidaṁ dasapi → seyyathīdaṁ dasa pi (bjt) | cattālīsampi → cattāḷīsampi (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt, th) | vīsampi → vīsaṁpi (th) | tiṁsampi → tiṁsaṁpi (th)mit den Merkmalen und Einzelheiten.
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)Er sagt:
‘atītampāhaṁ addhānaṁ jānāmi saṁvaṭṭipi loko vivaṭṭipīti;
atītampāhaṁ → atītaṁ cāhaṁ (sya-all) | loko → So Scd; St vivaṭṭiṭṭhi pi; Bm vivaṭṭi piti; Br K vivaṭṭi pīti. (pts note) | atītampāhaṁ → atītaṁpāhaṁ (my) | saṁvaṭṭipi → saṁvaṭṭi pi (bjt) | atītampāhaṁ → atītaṁ p ahaṁ (pts) | saṁvaṭṭipi → saṁvaṭṭi pi loko vivaṭṭi pi (pts)‚Ich weiß, dass das Weltall sich in der Vergangenheit ausgedehnt oder zusammengezogen hat.
anāgataṁpāhaṁ addhānaṁ jānāmi saṁvaṭṭissatipi loko vivaṭṭissatipīti.
anāgataṁpāhaṁ → anāgataṁ cāhaṁ (sya-all) | vivaṭṭissatipīti → vivaṭṭissati pi loko ti (pts) | anāgataṁpāhaṁ → anāgatampāhaṁ (bjt) | saṁvaṭṭissatipi → saṁvaṭṭissati pi (bjt) | vivaṭṭissatipīti → vivaṭṭissati pīti (bjt) | anāgataṁpāhaṁ → anāgataṁ p ahaṁ (pts) | saṁvaṭṭissatipi → saṁvaṭṭissati pi loko vivaṭṭissati pi (pts)Ich weiß nicht, ob es sich in Zukunft ausdehnen oder zusammenziehen wird.
Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito.
kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito → kuṭaṭṭho esikaṭṭhāyī ṭhito (sya-all)Das Selbst und das Weltall sind ewig, unfruchtbar, beständig wie ein Berggipfel, feststehend wie eine Säule.
Te ca sattā sandhāvanti saṁsaranti cavanti upapajjanti, atthi tveva sassatisaman’ti.
atthi tveva → atthitveva (my, bjt, th) | te ca → teca (bjt) | tveva sassatisamanti → tv eva sassati-saman ti (pts)Sie bleiben für alle Ewigkeit gleich, während diese Lebewesen umherstreifen und umherwandern, sterben und wieder erscheinen.‘
Ayaṁ tatiyo sassatavādo,
ayaṁ → ayaṁ bhante (sya-all)Das ist die dritte Doktrin mit Ewigkeitsglauben.
etadānuttariyaṁ, bhante, sassatavādesu.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | sassatavādesu → sassata-vādesu (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Doktrinen mit Ewigkeitsglauben geht.
1.13. Pubbenivāsānussatiñāṇadesanā1.13. Sich an frühere Leben erinnern
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti pubbenivāsānussatiñāṇe.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | pubbenivāsānussatiñāṇe → pubbe-nivāsānussati-ñāṇe (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die Erinnerung an frühere Leben lehrt.
Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
ātappamanvāya → ātappam anvāya (pts) | tathārūpaṁ cetosamādhiṁ → tathā-rūpaṁ ceto-samādhiṁ (pts) | yathāsamāhite → yathā samāhite (pts) | anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → aneka-vihitaṁ pubbe nivāsaṁ (pts)Da ist ein Asket oder Brahmane, der durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art erfährt, dass er sich an viele Arten früherer Leben erinnert,
Seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe,
cattālīsampi → cattāḷīsampi (bj, sya-all); cattārīsam pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | pi → Bmr sataṁ pi jātiyo; K sataṁ pi jātiṁ, and onwards. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt) | dvepi → dve pi (bjt, pts) | tissopi → tisso pi (bjt, pts) | catassopi → catasso pi (bjt, pts) | pañcapi → pañca pi (bjt, pts) | dasapi → dasa pi (bjt, pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → satampi jātiyo sahassampi jātiyo satasahassampi jātiyo aneke pi (bjt) | anekepi → aneke pi (bjt) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekaṁpi (th) | vīsampi → vīsaṁpi (th) | tiṁsampi → tiṁsaṁpi (th) | cattālīsampi → cattāḷīsaṁpi (th) | paññāsampi → paññāsaṁpi (th) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi → sataṁpi jātiṁ sahassaṁpi jātiṁ satasahassaṁpi jātiṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe → jāti-satam pi jāti-sahassam pi jātisata-sahassam pi aneke pi saṁvaṭṭa-kappe aneke pi vivaṭṭa-kappe aneke pi saṁvaṭṭa-vivaṭṭa-kappe (pts)das heißt: eine Wiedergeburt, zwei Wiedergeburten, drei, vier, fünf, zehn, zwanzig, dreißig, vierzig, fünfzig, hundert, tausend, hunderttausend Wiedergeburten; viele Äonen des Zusammenziehens der Welt, viele Äonen des Ausdehnens der Welt, viele Äonen des Zusammenziehens und Ausdehnens der Welt.
‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
udapādiṁ → upapādiṁ (pts) | Amutrāsiṁ → Bmr omit down to iti; K pa. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, ms2005) | evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → evaṁ-nāmo evaṁ-gotto evaṁ-vaṇṇo evam-āhāro evaṁ-sukha-dukkha-paṭisaṁvedī evam-āyu-pariyanto (pts) | evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → evaṁ-nāmo evaṁgotto evaṁ-vaṇṇo evam-āhāro evaṁ-sukha-dukkha-paṭisaṁvedī evam-āyu-pariyanto (pts) | idhūpapannoti → idhūpapanno ti (pts) | sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → sa-uddesaṁ aneka-vihitaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)‚Dort hatte ich diesen Namen, gehörte zu jenem Stamm, sah so aus, und das war meine Speise. So erlebte ich Glück und Schmerz, und so lange dauerte mein Leben. Als ich von jenem Ort verschied, wurde ich woanders wiedergeboren. Und dort hatte ich diesen Namen, gehörte zu jenem Stamm, sah so aus, und das war meine Speise. So erlebte ich Glück und Schmerz, und so lange dauerte mein Leben. Als ich von jenem Ort verschied, wurde ich hier wiedergeboren.‘ Und so erinnert er sich an viele Arten früherer Leben mit ihren Merkmalen und Einzelheiten.
Santi, bhante, devā, yesaṁ na sakkā gaṇanāya vā saṅkhānena vā āyu saṅkhātuṁ.
devā → sattā (sya-all) | āyu → āyuṁ (bj, pts); ayaṁ (sya-all) | yesaṁ → yesaṁ ca (sya-all) | saṅkhānena → saṁkhāto (pts) | devā → sattā (bj: syā) | saṁkhānena → saṁkhāto (bj: PTS) | devā → sattā (cck: syā.) | devā → So SS Bmr; K sattā. (pts note) | saṁkhāto → So SS; Bmr K saṅkhānena; Sum-Scd saṅkhātena; Sum-Br saṅkhyānena. (pts note) | āyuṁ → So Bmr; SS āyu; K ayaṁ. (pts note) | āyu saṅkhātuṁ → āyuṁ saṁkhātuṁ (pts)Herr, es gibt Götter, deren Lebensdauer man nicht zählen oder berechnen kann.
Api ca yasmiṁ yasmiṁ attabhāve abhinivuṭṭhapubbo hoti yadi vā rūpīsu yadi vā arūpīsu yadi vā saññīsu yadi vā asaññīsu yadi vā nevasaññīnāsaññīsu.
abhinivuṭṭhapubbo → abhinivutthapubbo (bj, sya-all); abhinivutthapubbaṁ (pts) | api ca yasmiṁ → apica (sya-all) | nevasaññīnāsaññīsu → nevasaññināsaññīsu (sya-all, pts) | abhinivutthapubbo → abhinivuṭṭhapubbo (bj: machasaṁ) | abhinivuṭṭhapubbo → abhinivutthapubbo (cck: sī. syā. pī.) | yasmiṁ → K omits. (pts note) | abhinivuttha-pubbaṁ → So Sc; Sd anivutta-; St anivuttha-; Bmr abhinivuṭṭhapubbo; K abhinivutthapubbo. (pts note) | attabhāve abhinivuṭṭhapubbo → atta-bhāve abhinivuttha-pubbaṁ (pts) | nevasaññīnāsaññīsu → nevasaññi-nāsaññīsu (pts)Ganz gleich, in welcher Verkörperung sie zuvor geboren worden sind – geformt oder formlos, mit Wahrnehmung oder ohne Wahrnehmung oder weder mit noch ohne Wahrnehmung –
Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
anekavihitaṁ → (pts) | sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → sa-uddesaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)sie erinnern sich dennoch an viele Arten früherer Leben mit ihren Merkmalen und Einzelheiten.
Etadānuttariyaṁ, bhante, pubbenivāsānussatiñāṇe.
pubbenivāsānussatiñāṇe → pubbenivāsānussati ñāṇe (bjt) | bhante pubbenivāsānussatiñāṇe → bhantepubbenivāsānussatiñāṇe (th) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | pubbenivāsānussatiñāṇe → pubbe-nivāsānussatiñāṇe (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die Erinnerung an frühere Leben geht.
1.14. Cutūpapātañāṇadesanā1.14. Tod und Wiedergeburt
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti sattānaṁ cutūpapātañāṇe.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | cutūpapātañāṇe → cutūpapāta-ñāṇe (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha das Erkennen von Tod und Wiedergeburt der Lebewesen lehrt.
Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne
ātappamanvāya → ātappam anvāya padhānam anvāya (pts) | upapajjamāne → uppajjamāne (pts) | citte → Cp. D. ii. 95, ante, vol. i., p. 82. (pts note) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | tathārūpaṁ → tathā-rūpaṁ (pts) | atikkantamānusakena → atikkanta-mānusakena (pts)Da ist ein Asket oder Brahmane, der durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art erfährt, dass er mit geläuterter und übermenschlicher Hellsichtigkeit Lebewesen sieht, wie sie hinscheiden und wieder geboren werden –
hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | yathākammūpage → yathā-kammūpage (pts) | kāyaduccaritena → kāya-duccaritena (pts) | vacīduccaritena → vacī-duccaritena (pts) | manoduccaritena → mano-duccaritena (pts) | micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā → micchā-diṭṭhikā micchā-diṭṭhi-kamma-samādānā (pts) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts) | kāyasucaritena → kāya-sucaritena (pts) | vacīsucaritena samannāgatā → vacī (pts) | sammādiṭṭhikammasamādānā → sammā-diṭṭhi-kamma-samādānā (pts) | upapannāti → upapannā ti (pts) | atikkantamānusakena → atikkanta-mānusakena (pts)gering oder hochstehend, schön oder hässlich, an einem guten oder einem schlechten Ort. Er versteht, wie Lebewesen entsprechend ihrer Taten weiterziehen: ‚Diese lieben Wesen taten Schlechtes mit dem Körper, der Sprache und dem Geist. Sie brachten die Edlen in Verruf, hatten falsche Ansicht und unternahmen Handlungen aus dieser falschen Ansicht heraus. Als ihr Körper auseinanderbrach, nach dem Tod, wurden sie an einem verlorenen Ort wiedergeboren, einem schlechten Ort, in der Unterwelt, der Hölle. Diese lieben Wesen hingegen taten Gutes mit dem Körper, der Sprache und dem Geist. Sie brachten nie die Edlen in Verruf, hatten rechte Ansicht und unternahmen Handlungen aus dieser rechten Ansicht heraus. Als ihr Körper auseinanderbrach, nach dem Tod, wurden sie an einem guten Ort wiedergeboren, in einer himmlischen Welt.‘ Und so sieht er mit geläuterter und übermenschlicher Hellsichtigkeit Lebewesen, wie sie hinscheiden und wieder geboren werden – gering oder hochstehend, schön oder hässlich, an einem guten oder einem schlechten Ort. Er versteht, wie Lebewesen entsprechend ihrer Taten weiterziehen.
Etadānuttariyaṁ, bhante, sattānaṁ cutūpapātañāṇe.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | cutūpapātañāṇe → cutūpapāta-ñāṇe (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um das Erkennen von Tod und Wiedergeburt der Lebewesen geht.
1.15. Iddhividhadesanā1.15. Übersinnliche Kräfte
Aparaṁ pana, bhante, etadānuttariyaṁ, yathā bhagavā dhammaṁ deseti iddhividhāsu.
aparaṁ → aparam (pts) | etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | iddhividhāsu → iddhi-vidhāsu (pts)Und mehr noch, Herr: Es ist unübertrefflich, wie der Buddha die übersinnlichen Kräfte lehrt.
Dvemā, bhante, iddhividhāyo—
iddhividhāyo → iddhiyo (pts) | iddhividhāyo → iddhiye (bj: PTS) | iddhiyo → So SS: Bm K iddhi-vidhāyo. (pts note) | dvemā → dve mā (pts)Es gibt zwei Arten übersinnlicher Kräfte:
atthi, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati.
yā → So Sct; Sd vā; Bm K omit. (pts note) | saupadhikā → sa-upadhikā (pts) | ariyāti → ariyā ti (pts)Es gibt übersinnliche Kräfte, die mit Befleckungen und Bindungen verbunden sind und als unedel gelten.
Atthi, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā ‘ariyā’ti vuccati.
vuccati → (bj) | yā → So SS: Bm K omit, and below. (pts note) | ariyāti → ariyā ti (pts)Und es gibt übersinnliche Kräfte, die frei von Befleckungen und Bindungen sind und als edel gelten.
Katamā ca, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati?
sāsavā → iddhi sāsavā (bj: machasaṁ) | + → yā (bjt, pts) | saupadhikā → sa-upadhikā (pts) | ariyāti → ariyā ti (pts)Welches sind die übersinnlichen Kräfte, die mit Befleckungen und Bindungen verbunden sind und als unedel gelten?
idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya …pe… tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—
yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt) | + → padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya (th) | pe → spelled out in full (pts) | yathāsamāhite → yathā-samāhite (pts) | anekavihitaṁ iddhividhaṁ → aneka-vihitaṁ iddhi-vidhaṁ (pts)Da ist ein Asket oder Brahmane, der durch eifriges, entschlossenes, hingegebenes und beflissenes Bemühen und richtigen Gebrauch des Geistes eine Versenkung des Herzens solcher Art erfährt, dass er die vielen Arten übersinnlicher Kraft ausübt:
ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.
tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (bj, sya-all, pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyā pi (bj, pts) | pathaviyaṁ ākāsepi → paṭhaviyaṁ ākāse pi (bj) | imepi candimasūriye → ime pi candimasuriye (bj) | parāmasati → parimasati (bj, pts) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyāpi ummujjanimmujjaṁ (sya-all) | pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (sya-all) | kamati → caṅkamati (sya-all) | candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | udakepi abhijjamāne → udake pi abhijjamāno (pts) | tirokuḍḍaṁ → tirokuṭṭaṁ (bj: machasaṁ) | asajjamāno → abhijjamāno (bj: PTS) | candimasuriye → candimasūriye (bj: machasaṁ) | parimasati → parāmasati (bj: sīmu) | udake → K omits. (pts note) | abhijjamāno → Sc asajjamāno; Sd abhejj-; St abejj-; Bmr K abhijjamāne. (pts note) | kamati → K caṅkamati. (pts note) | parimasati → Bmr K parāmasati. (pts note) | vatteti → -8 So SS Bmr; K saṁvatteti. (pts note) | ekopi → eko pi (bjt, pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (bjt, pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (bjt) | tirobhāvaṁ tirokuṭṭaṁ → tiro-bhāvaṁ tiro-kuḍḍaṁ (pts) | tiropabbataṁ asajjamāno → tiro-pabbataṁ asajjamān (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyā pi ummujja-nimujjaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi udake (pts) | seyyathāpi pathaviyaṁ ākāsepi → seyyathā pi paṭhaviyaṁ ākāse pi (pts) | seyyathāpi pakkhī sakuṇo imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → seyyathā pi pakkhi-sakuṇo ime pi candima-suriye evaṁ-mahiddhike evaṁ-mahānubhāve (pts) | brahmalokāpi → brahma-lokā pi (pts)sich vervielfältigen und wieder eins werden; Form annehmen und wieder auflösen; ungehindert durch eine Mauer, einen Erdwall oder einen Berg gehen wie durch leeren Raum; in die Erde eintauchen und wieder auftauchen, als wäre sie Wasser; über das Wasser gehen, als wäre es Land; mit gekreuzten Beinen durch die Luft fliegen wie ein Vogel; Sonne und Mond, so mächtig und gewaltig, mit der Hand berühren und streicheln; den Körper beherrschen bis hin zur Brahmāwelt.
Ayaṁ, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati.
yā → So SS (St added); Bmr K omit. (pts note) | ariyāti → ariyā ti (bjt, pts) | saupadhikā → sa-upadhikā (pts)Das sind die übersinnlichen Kräfte, die mit Befleckungen und Bindungen verbunden sind und als unedel gelten.
Katamā pana, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā, ‘ariyā’ti vuccati?
pana → ca (sya-all, pts) | yā → Sc; Sdt Bmr K omit. (pts note) | ariyāti → ariyā ti (bjt, pts)Aber welches sind die übersinnlichen Kräfte, die frei von Befleckungen und Bindungen sind und als edel gelten?
Idha, bhante, bhikkhu sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyanti appaṭikūlasaññī → paṭikkūle appaṭikkūla-saññī vihareyyan ti appaṭikkūlasaññī (pts)Wenn da ein Mönch wünscht: ‚Möge ich meditieren, indem ich das, was nicht widerwärtig ist, im Widerwärtigen wahrnehme‘, dann tut er es.
Sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyanti paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūla-saññī vihareyyan ti paṭikkūla-saññī (pts)Wenn er wünscht: ‚Möge ich meditieren, indem ich das Widerwärtige in dem wahrnehme, was nicht widerwärtig ist‘, dann tut er es.
Sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle → paṭikkūle (pts) | appaṭikūle → appaṭikkūle (pts) | appaṭikūlasaññī vihareyyanti appaṭikūlasaññī → appaṭikkūla-saññī vihareyyan ti appaṭikkūla-saññī (pts)Wenn er wünscht: ‚Möge ich meditieren, indem ich das, was nicht widerwärtig ist, sowohl im Widerwärtigen wahrnehme als auch in dem, was nicht widerwärtig ist‘, dann tut er es.
Sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle → appaṭikkūle (pts) | appaṭikūle → paṭikkūle (pts) | paṭikūlasaññī vihareyyanti paṭikūlasaññī → paṭikkūla-saññī vihareyyan ti paṭikkūla-saññī (pts)Wenn er wünscht: ‚Möge ich meditieren, indem ich das Widerwärtige sowohl in dem wahrnehme, was nicht widerwärtig ist, als auch im Widerwärtigen‘, dann tut er es.
Sace ākaṅkhati: ‘paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
upekhako → Bmr K upekkhako. (pts note) | paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṁ → paṭikkūlañ ca appaṭikkūlañ ca tad ubhayaṁ (pts) | sampajānoti upekkhako → sampajāno ti upekhako (pts)Wenn er wünscht: ‚Möge ich meditieren, indem ich gleichmütig bleibe, achtsam und bewusst, und sowohl das Widerwärtige zurückweise als auch das, was nicht widerwärtig ist‘, dann tut er es.
Ayaṁ, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā ‘ariyā’ti vuccati.
ayaṁ → ayaṁ pana (bj, sya-all) | Ayaṁ → Bmr K add pana. (pts note) | ariyāti → ariyā ti (bjt, pts)Das sind die übersinnlichen Kräfte, die frei von Befleckungen und Bindungen sind und als edel gelten.
Etadānuttariyaṁ, bhante, iddhividhāsu.
etadānuttariyaṁ → etad ānuttariyaṁ (pts) | iddhividhāsu → iddhi-vidhāsu (pts)Das ist unübertrefflich, wenn es um die übersinnlichen Kräfte geht.
Taṁ bhagavā asesamabhijānāti, taṁ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṁ natthi, yadabhijānaṁ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa yadidaṁ iddhividhāsu.
uttari → uttariṁ (bj) | assa → natthi (sya-all) | asesamabhijānato uttari → asesam abhijānato uttariṁ (pts) | Tam → Cp. 3 and 4. The words are to be understood at the close of each of the 16 Anuttariyas. (pts note) | assa → K natthi. (pts note) | + → yantaṁ (bjt, th) | uttari abhiññeyyaṁ → uttariabhiññeyyaṁ (th) | asesamabhijānāti taṁ → asesam abhijānāti tam (pts) | natthi yadabhijānaṁ → n atthi yad abhijānaṁ (pts) | bhiyyobhiññataro → bhiyyo bhiññataro (pts) | iddhividhāsu → iddhi-vidhāsu (pts)Der Buddha versteht es ausnahmslos. Darüber hinaus gibt es nichts zu verstehen, wodurch die unmittelbare Einsicht eines anderen Asketen oder Brahmanen in Bezug auf die übersinnlichen Kräfte über der des Buddha stehen könnte.
1.16. Aññathāsatthuguṇadassana1.16. Die vier Vertiefungen
Yaṁ taṁ, bhante, saddhena kulaputtena pattabbaṁ āraddhavīriyena thāmavatā purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena purisadhorayhena, anuppattaṁ taṁ bhagavatā.
āraddhavīriyena → āraddhaviriyena (bjt, th) | purisavīriyena → purisaviriyena (bjt) | purisathāmena purisavīriyena → purisatthāmena purisaviriyena (th) | yaṁ → yan (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts) | āraddhavīriyena → āraddha-viriyena (pts) | purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena purisadhorayhena → purisa-thāmena purisa-viriyena purisa-parakkamena purisa-dhorayhena (pts) | taṁ → tam (pts)Der Buddha hat erreicht, was ein vertrauensvoller ehrbarer Mensch erreichen sollte, wenn er energisch und stark ist, mit menschlicher Stärke, Energie, Tatkraft und Anstrengung.
Na ca, bhante, bhagavā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyutto hīnaṁ gammaṁ pothujjanikaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ, na ca attakilamathānuyogamanuyutto dukkhaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ.
kāmasukhallikānuyogamanuyutto → kāmasukhallikānuyogayutto (pts) | kāmasukhallikānuyoga-yutto → Bmr K -yogam anuyutto. (pts note) | anatthasaṁhitaṁ → anatthasañhitaṁ (th) | anatthasaṁhitaṁ → anattha-saṁhitaṁ (pts) | attakilamathānuyogamanuyutto → atta-kilamathānuyogam anuyutto (pts)Der Buddha schwelgt nicht in Sinnenfreuden – sie sind nieder, derb, gewöhnlich, unedel und nutzlos. Und er schwelgt nicht in Selbstquälerei – sie ist schmerzvoll, unedel und nutzlos.
Catunnañca bhagavā jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.
akasiralābhī → akasiralābhī anuyogadānappakāro (bj) | catunnañca → catunnaṁ (pts) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | catunnaṁ → Bmr K add ca. (pts note) | catunnañca → catunnaṁ ca (bjt)Er erlangt nach Wunsch, ohne Mühe und Not, die vier Vertiefungen – Zustände seliger Meditation in diesem Leben, die zum höheren Geist gehören.
1.17. Anuyogadānappakāra1.17. Über das Befragtwerden
Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyya:
puccheyya → So Bmr; SS K puccheyyaṁ. (pts note)Herr, wenn ich gefragt würde:
‘kiṁ nu kho, āvuso sāriputta, ahesuṁ atītamaddhānaṁ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyobhiññatarā sambodhiyan’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | bhiyyobhiññatarā → bhiyyobhiññataro (sya-all) | aññe → SS añño (and following words singular); Bmr K aññe. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | kiṁ → kin (pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | bhiyyobhiññatarā sambodhiyanti → bhiyyo bhiññatarā sambodhiyan ti (pts) | noti → no ti (pts)‚Geehrter Sāriputta, gibt es irgendeinen anderen Asketen oder Brahmanen – in der Vergangenheit, der Zukunft oder der Gegenwart –, dessen unmittelbare Einsicht in Bezug auf das Erwachen über der des Buddha steht?‘, so würde ich sagen: ‚Nein.‘
‘Kiṁ panāvuso sāriputta, bhavissanti anāgatamaddhānaṁ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyobhiññatarā sambodhiyan’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | bhiyyobhiññatarā → bhiyyobhiññataro (sya-all) | kiṁ panāvuso → kim pan āvuso (pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | bhiyyobhiññatarā sambodhiyanti → bhiyyo bhiññatarā sambodhiyan ti (pts) | noti → no ti (pts)
‘Kiṁ panāvuso sāriputta, atthetarahi añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro sambodhiyan’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | añño samaṇo → aññe samaṇā (sya-all) | brāhmaṇo → brāhmaṇā (sya-all) | añño → Sd Bm have singular in -o throughout the clause; Br plural; Sct K vary between singular and plural in the different terms. See below. (pts note) | kiṁ panāvuso → kim pan āvuso (pts) | atthetarahi → atth etarahi (pts) | bhiyyobhiññataro sambodhiyanti → bhiyyo bhiññataro sambodhiyan ti (pts) | noti → no ti (pts)
Sace pana maṁ, bhante, evaṁ puccheyya:Aber wenn ich gefragt würde:
‘kiṁ nu kho, āvuso sāriputta, ahesuṁ atītamaddhānaṁ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiyan’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, ‘evan’ti vadeyyaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | sambodhiyanti → sambodhiyan ti (pts) | evanti → evan ti (pts)‚Geehrter Sāriputta, gibt es irgendeinen anderen Asketen oder Brahmanen – in der Vergangenheit oder der Zukunft –, dessen unmittelbare Einsicht in Bezug auf das Erwachen der des Buddha gleichkommt?‘, so würde ich sagen: ‚Ja.‘
‘Kiṁ panāvuso sāriputta, bhavissanti anāgatamaddhānaṁ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiyan’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, ‘evan’ti vadeyyaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | brāhmaṇā → brāhmaṇa (pts) | kiṁ panāvuso → kim pan āvuso (pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | sambodhiyanti → sambodhiyan ti (pts) | evanti → evan ti (pts)
‘Kiṁ panāvuso sāriputta, atthetarahi aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiyan’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | atthetarahi aññe samaṇā → atth etarahi añño samaṇo (pts) | brāhmaṇā vā → brāhmaṇo (pts) | samasamā sambodhiyanti → samasamo sambodhiyan ti (pts) | samasamo → This question has been bruoght into the same form as the preceding, though all read plurals. The singular seems required after atthi. Cp. D. xvi. 1. 16. (pts note) | bhante noti → bhantenoti (bjt) | kiṁ panāvuso → kim pan āvuso (pts) | noti → no ti (pts)Aber wenn ich gefragt würde: ‚Geehrter Sāriputta, gibt es irgendeinen anderen Asketen oder Brahmanen in der Gegenwart, dessen unmittelbare Einsicht in Bezug auf das Erwachen der des Buddha gleichkommt?‘, so würde ich sagen: ‚Nein.‘
Sace pana maṁ, bhante, evaṁ puccheyya:Und wenn ich gefragt würde:
‘kiṁ panāyasmā sāriputto ekaccaṁ abbhanujānāti, ekaccaṁ na abbhanujānātī’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
na abbhanujānātīti → nābbhanujānātīti (bj, pts) | kiṁ → kasmā (sya-all) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | kiṁ panāyasmā → kasmā pan āyasmā (pts) | Kasmā → So SS K; Bmr kiṁ. (pts note) | nābbhanujānātīti → So Sct; Sd omits ekaccaṁ nābbh-; Bm nabbh-; Br K na abbh-. (pts note) | na abbhanujānātīti → nābbhanujānātī ti (bjt) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (pts)‚Aber warum gesteht der Ehrwürdige Sāriputta dies bei manchen zu und bei anderen nicht?‘, so würde ich folgendermaßen antworten:
‘sammukhā metaṁ, āvuso, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)‚Geehrte, ich habe unter den Augen des Buddha gehört und gelernt:
“ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiyan”ti.
sambodhiyanti → sambodhiyan ti (ms2005, pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts)„Die Vollendeten, die vollkommen erwachten Buddhas der Vergangenheit kamen mir in Bezug auf das Erwachen gleich.“
Sammukhā metaṁ, āvuso, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)Und ich habe unter den Augen des Buddha gehört und gelernt:
“bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiyan”ti.
arahanto sammāsambuddhā → arahantosammāsambuddhā (bjt) | sambodhiyanti → sambodhiyan ti (ms2005, pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgataṁ addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts)„Die Vollendeten, die vollkommen erwachten Buddhas der Zukunft werden mir in Bezug auf das Erwachen gleichkommen.“
Sammukhā metaṁ, āvuso, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ aṭṭhānametaṁ → paṭiggahītaṁ aṭṭhānam etaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)Und ich habe auch unter den Augen des Buddha gehört und gelernt:
“aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṁ acarimaṁ uppajjeyyuṁ, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”’ti.
Aṭṭhānam → Cp. D. xix. 14. (pts note) | vijjatīti → vijjatī ti (ms2005) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhānam etaṁ (pts) | lokadhātuyā → loka-dhātuyā (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)„Es ist ganz unmöglich, dass zwei Vollendete, zwei vollkommen erwachte Buddhas gleichzeitig im selben Sonnensystem erscheinen.“‘
Kaccāhaṁ, bhante, evaṁ puṭṭho evaṁ byākaramāno vuttavādī ceva bhagavato homi, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhāmi, dhammassa cānudhammaṁ byākaromi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchatī”ti?
vādānuvādo → vādānupāto (bj) | kaccāhaṁ → ekaccāhaṁ (bj); kiñcāhaṁ (sya-all) | ceva → ceva ahaṁ (sya-all) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | vādānupāto → vādanuvādo (bj: machasaṁ) | vādānuvādo → vādānupāto (cck: sī.) | Kaccāhaṁ → So Sc Bmr; Sdt ekaccāhaṁ; K kiñcāhaṁ. (pts note) | eva → Bmr cevāham; K adds ahaṁ. (pts note) | vādānuvādo → So Bmr K Sum-Br; Sc vādānupāvādo; Sdt Sum-Scd vādānupāto. (pts note) | ṭhānaṁ → So SS Bm; Br gārayhaṭhānaṁ; K gārayhaṭṭhānaṁ. (pts note) | āgacchatīti → āgacchatī ti (bjt) | byākaramāno vuttavādī ceva → vyākaramāno vutta-vādī eva (pts) | byākaromi → vyākaromi (pts)Ich hoffe, ich gebe, wenn ich so antworte, die Worte des Buddha wieder und stelle ihn nicht auf unzutreffende Art falsch dar. Ich hoffe, meine Erklärung ist im Einklang mit der Lehre, und es gibt keinen rechtmäßigen Grund für eine Gegendarstellung und Tadel.“
“Taggha tvaṁ, sāriputta, evaṁ puṭṭho evaṁ byākaramāno vuttavādī ceva me hosi, na ca maṁ abhūtena abbhācikkhasi, dhammassa cānudhammaṁ byākarosi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchatī”ti.
hosi → hoti (bj) | vādānuvādo → vādānupāto (bj) | āgacchatīti → āgacchatīti acchariyabbhutāni (bj) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | mama → Bmr K me. (pts note) | taggha tvaṁ → tagghatvaṁ (bjt) | byākaramāno vuttavādī ceva me → vyākaramāno vutta-vādī eva mama (pts) | byākarosi → vyākarosi (pts)„Jawohl, Sāriputta, wenn du so antwortest, gibst du meine Worte wieder und stellst mich nicht auf unzutreffende Art falsch dar. Deine Erklärung ist im Einklang mit der Lehre, und es gibt keinen rechtmäßigen Grund für eine Gegendarstellung und Tadel.“
2. Acchariyaabbhuta2. Unglaublich und erstaunlich
Evaṁ vutte, āyasmā udāyī bhagavantaṁ etadavoca:
udāyī → udāyi (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Daraufhin sagte der Ehrwürdige Udāyī zum Buddha:
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante, tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā.
abbhutaṁ → So SS Br; Bm K abbhūtaṁ. (pts note)„Es ist unglaublich, Herr, es ist erstaunlich! Der Klargewordene ist so genügsam, so zufrieden, tilgt sich selbst so aus!
Yatra hi nāma tathāgato evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṁ pātukarissati.
nevattānaṁ → neva attānaṁ (sya-all); na attānaṁ (pts) | evaṁ → SS omit. (pts note) | na → So SS Sum; Bmr nev; K neva, and below. (pts note) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo (pts) | nevattānaṁ pātukarissati → na attānaṁ pātu-karissati (pts)Denn obwohl der Klargewordene solche Macht und Stärke besitzt, wird er sich nicht selbst zur Schau stellen.
Ekamekañcepi ito, bhante, dhammaṁ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṁ, te tāvatakeneva paṭākaṁ parihareyyuṁ.
ekamekañcepi → ekamekañcapi (sya-all) | ce → K ca. (pts note) | ekamekañcepi → ekamekaṁ cepi (bjt) | ekamekañcepi → ekamekañ ce pi (pts) | aññatitthiyā → añña-titthiyā (pts) | tāvatakeneva → tāvataken eva (pts)Wenn die Wanderer anderer Konfessionen auch nur eine einzige dieser Eigenschaften bei sich selbst sähen, würden sie sie auf einem Banner herumtragen.
Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante, tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā.Es ist unglaublich, Herr, es ist erstaunlich! Der Klargewordene ist so genügsam, so zufrieden, tilgt sich selbst so aus!
Yatra hi nāma tathāgato evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo. Atha ca pana nevattānaṁ pātukarissatī”ti.
nevattānaṁ → neva attānaṁ (sya-all); na attānaṁ (pts) | evaṁmahiddhiko → evaṁ mahiddhiko (my) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo (pts) | nevattānaṁ pātukarissatīti → na attānaṁ pātu-karissatīti (pts)Denn obwohl der Klargewordene solche Macht und Stärke besitzt, wird er sich nicht selbst zur Schau stellen.“
“Passa kho tvaṁ, udāyi, ‘tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā.„Sieh, Udāyī, wie genügsam der Klargewordene ist, wie zufrieden er ist, wie er sich selbst austilgt.
Yatra hi nāma tathāgato evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṁ pātukarissati’.
nevattānaṁ pātukarissati ekamekañcepi → neva attānaṁ pātukarissatīti ekamekañcapi (sya-all) | pātu-karissatīti → Sdt omit this sentence. (pts note) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo (pts) | nevattānaṁ pātukarissati → na attānaṁ pātu-karissatīti (pts)Denn obwohl der Klargewordene solche Macht und Stärke besitzt, wird er sich nicht selbst zur Schau stellen.
Ekamekañcepi ito, udāyi, dhammaṁ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṁ, te tāvatakeneva paṭākaṁ parihareyyuṁ.
ekamekañcepi → ekamekaṁ cepi (bjt) | ekamekañcepi → ekamekañcapi (th) | ekamekañcepi → ekamekañ ce pi (pts) | aññatitthiyā → añña-titthiyā (pts) | tāvatakeneva → tāvataken eva (pts)Wenn die Wanderer anderer Konfessionen auch nur eine einzige dieser Eigenschaften bei sich selbst sähen, würden sie sie auf einem Banner herumtragen.
Passa kho tvaṁ, udāyi, ‘tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā.Sieh, Udāyī, wie genügsam der Klargewordene ist, wie zufrieden er ist, wie er sich selbst austilgt.
Yatra hi nāma tathāgato evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṁ pātukarissatī’”ti.
nevattānaṁ → neva attānaṁ (sya-all); na attānaṁ (pts) | na → Sc neva here. (pts note) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo (pts) | nevattānaṁ pātukarissatīti → na attānaṁ pātu-karissatīti (pts)Denn obwohl der Klargewordene solche Macht und Stärke besitzt, wird er sich nicht selbst zur Schau stellen.“
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:
sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th)Darauf sagte der Buddha zum Ehrwürdigen Sāriputta:
“Tasmātiha tvaṁ, sāriputta, imaṁ dhammapariyāyaṁ abhikkhaṇaṁ bhāseyyāsi bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ.
tasmātiha → yasmātiha (sya-all) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | tasmātiha → yasmā (bj: syā) | Tasmāt → So SS Bmr; K yasmā tiha. (pts note) | Sāriputta → So Bmr K; SS omit. (pts note) | tasmātiha → tasmā tiha (my) | tasmātiha → tasmāt iha (pts) | dhammapariyāyaṁ → dhamma-pariyāyaṁ (pts)„Daher, Sāriputta, sollst du diese Lehrdarlegung häufig den Mönchen, Nonnen, Laienanhängern und Laienanhängerinnen vortragen.
Yesampi hi, sāriputta, moghapurisānaṁ bhavissati tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, tesamimaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, sā pahīyissatī”ti.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | tesamimaṁ → tesaṁpīmaṁ (sya-all); tesam pi imaṁ (pts) | tesamimaṁ → tesampi imaṁ (bj: PTS); tesampi maṁ (bj: syā) | hi → So Bmr K; SS omit. (pts note) | yā → So SS; Bmr K omit. (pts note) | pahīyissatīti → So Sc K; Sd pahissatīti; St pahīss-; Bmr pahiyiss-. (pts note) | yesampi → yesaṁpi (th) | yesampi → yesam pi (pts) | tesamimaṁ dhammapariyāyaṁ → tesam pi imaṁ dhamma-pariyāyaṁ (pts)Zwar wird es einige unnütze Menschen geben, die Zweifel oder Unsicherheit in Bezug auf den Klargewordenen haben; aber wenn sie diese Lehrdarlegung hören, werden sie diesen Zweifel und diese Unsicherheit aufgeben.“
Iti hidaṁ āyasmā sāriputto bhagavato sammukhā sampasādaṁ pavedesi.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | hidaṁ → h idaṁ (pts)So erklärte der Ehrwürdige Sāriputta unter den Augen des Buddha seine Zuversicht.
Tasmā imassa veyyākaraṇassa sampasādanīyantveva adhivacananti.
Sampasādanīyan → So K, and below; SS Bmr sampasādaniyan, and below. (pts note) | eva → Br K tveva. (pts note) | sampasādanīyantveva → sampasādanīyaṁ tveva (my) | sampasādanīyantveva → sampasādaniyantveva (bjt) | sampasādanīyantveva adhivacananti → sampasādanīyan t eva (pts)Und darum trägt dieses Gespräch den Namen „Zuversicht wecken“.
Sampasādanīyasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.
sampasādanīyasuttaṁ → sampasādaniyasuttaṁ (bjt) | sampasādanīyasuttaṁ niṭṭhitaṁ → adhivacanan ti (pts)