SoṇadaṇḍasuttaMit Soṇadaṇḍa
1. Campeyyakabrāhmaṇagahapatikā1. Die Brahmanen und Hausbesitzer von Campā
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅgesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena campā tadavasari.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)Einmal wanderte der Buddha im Land der Aṅger mit einem großen Saṅgha von fünfhundert Mönchen und Nonnen. Da kam er nach Campā,
Tatra sudaṁ bhagavā campāyaṁ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre.
pokkharaṇiyā → pok kharaṇiyā (pts)wo er sich am Ufer des Gaggarā-Lotusteichs aufhielt.
Tena kho pana samayena soṇadaṇḍo brāhmaṇo campaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
rāja-bhoggaṁ → Sc bhogyaṁ (as in iii. 1. 1.) (pts note) | dinnaṁ → Smt dinna- but see 5. (pts note) | rāja-dāyaṁ → Sc dāyādaṁ. (pts note) | rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ → rāja-dāyaṁ brahma-deyyaṁ (pts)Damals residierte der Brahmane Soṇadaṇḍa in Campā. Es war ein Krongut, von König Seniya Bimbisāra von Magadha verliehen, das von Lebewesen wimmelte und reichlich Heu, Wald, Wasser und Getreide besaß, ein königlicher Park, der einem Brahmanen geschenkt war.
Assosuṁ kho campeyyakā brāhmaṇagahapatikā:
brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa-gahapatikā (pts)Die Brahmanen und Hausbesitzer von Campā hörten:
“samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅgesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi campaṁ anuppatto campāyaṁ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | sakyaputto sakyakulā → sakya-putto sakya-kulā (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts)„Es scheint, der Asket Gotama – ein Sakyer, der von einer Familie der Sakyer fortgezogen ist – ist in Campā angekommen und hält sich am Ufer des Gaggarā-Lotusteichs auf.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)Er hat diesen guten Ruf:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’.
bhagavā → bhagavāti (bj, cck, sya-all) | purisadammasārathi → purisadammasārathī (pts) | itipi → iti pi (pts) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathī (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)‚Dieser Gesegnete ist vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha, von vollendetem Wissen und Verhalten, heilig, Kenner der Welt, unübertrefflicher Anleiter für alle, die schulungsfähig sind, Lehrer von Göttern und Menschen, erwacht, gesegnet.‘
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
samārakaṁ → Scdm Bp omit. (pts note) | sassamaṇabrāhmaṇiṁ → sassamaṇa-brāhmaṇiṁ (pts) | sadevamanussaṁ → sadeva-manussaṁ (pts)Er hat diese Welt – mit ihren Göttern, Māras und Brahmās, mit dieser Bevölkerung mit ihren Asketen und Brahmanen, Göttern und Menschen – durch eigene Einsicht erkannt und erklärt sie anderen.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)Er verkündet eine Lehre, die am Anfang gut, in der Mitte gut und am Ende gut ist, bedeutsam und gut ausgedrückt. Und er legt ein geistliches Leben dar, das ganz vollständig und rein ist.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.
tathārūpānaṁ → tathā-rūpānaṁ (pts)Es ist gut, solche Vollendeten zu sehen.“
Atha kho campeyyakā brāhmaṇagahapatikā campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamanti.
saṅghasaṅghī → saṅghāsaṅghī (sya-all, pts1ed) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā → saṅghāsaṅghīgaṇībhūtā (sya-all) | campāya → campāyaṁ (pts) | saṅghasaṅghī → saṁghā saṁghī (pts) | saṅghasaṅghī → saṅghā saṅghī (cck: sī. syā. pī.) | atha kho → athakho (th) | brāhmaṇagahapatikā campāya → brāhmaṇa-gahapatikā campāyaṁ (pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā → saṁghā saṁghī gaṇī-bhūtā (pts) | tenupasaṅkamanti → ten upasaṁkamanti (pts)Darauf verließen sie Campā, bildeten Gruppen und zogen zum Gaggarā-Lotusteich.
Tena kho pana samayena soṇadaṇḍo brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṁ upagato hoti.
divāseyyaṁ → divā-seyyaṁ (pts)Da hatte sich der Brahmane Soṇadaṇḍa gerade zu seiner Mittagsruhe auf den Söller seines Pfahlbau-Langhauses zurückgezogen.
Addasā kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo campeyyake brāhmaṇagahapatike campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamante.
saṅghasaṅghī → saṅghāsaṅghī (sya-all, pts1ed) | saṅghasaṅghī gaṇībhūte → saṅghāsaṅghīgaṇībhūte (sya-all) | saṅghasaṅghī → saṁghā saṁghī (pts) | saṅghasaṅghī → saṅghe saṅghī (cck: sī. pī.); saṅghā saṅghī (cck: syā.) | brāhmaṇagahapatike → brāhmaṇa-gahapatike (pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūte → saṁghā saṁghī gaṇī-bhūte (pts) | tenupasaṅkamante → ten upasaṁkamante (pts)Er sah, wie die Brahmanen und Hausbesitzer zum Gaggarā-Lotusteich zogen,
Disvā khattaṁ āmantesi:
khattaṁ → Sct khatte; Bp khettaṁ: and so afterwards (as at D. i. 1. 21). (pts note)und wandte sich an seinen Hausdiener:
“kiṁ nu kho, bho khatte, campeyyakā brāhmaṇagahapatikā campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamantī”ti?
saṅghasaṅghī gaṇībhūtā → saṅghāsaṅghīgaṇībhūtā (sya-all); saṁghā saṁghī gaṇibhūtā (pts) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | tenupasaṅkamantīti → tenupasaṅkamantī ti (bjt) | kiṁ → kin (pts) | brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa-gahapatikā (pts) | saṅghasaṅghī gaṇībhūtā → saṁghā saṁghī gaṇi-bhūtā (pts) | tenupasaṅkamantīti → ten upasaṁkamantīti (pts)„Werter Hausdiener, warum ziehen die Brahmanen und Hausbesitzer zum Gaggarā-Lotusteich?“
“Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅgesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi campaṁ anuppatto campāyaṁ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre.
kho bho → (pts) | Atthi → Bp Atthi kho bho. (pts note) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | sakyaputto sakyakulā → sakya-putto sakya-kulā (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-satehi (pts)„Der Asket Gotama ist in Campā angekommen und hält sich am Ufer des Gaggarā-Lotusteichs auf.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | kalyāṇo → Scdt kalyāṇa; Sm Bp -ṇo. (pts note) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)Er hat diesen guten Ruf:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
purisadammasārathi → purisadammasārathī (pts) | itipi → iti pi (pts) | vijjācaraṇasampanno → vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathī (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‚Dieser Gesegnete ist vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha, von vollendetem Wissen und Verhalten, heilig, Kenner der Welt, unübertrefflicher Anleiter für alle, die schulungsfähig sind, Lehrer von Göttern und Menschen, erwacht, gesegnet.‘
Tamete bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamantī”ti.
tamete → tam ete (pts) | upasaṅkamantīti → upasaṁkamantīti (pts)Sie gehen hin, um diesen werten Gotama zu sehen.“
“Tena hi, bho khatte, yena campeyyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā campeyyake brāhmaṇagahapatike evaṁ vadehi:
vadehi → vadesi (sya-all) | upasaṁkama → Scdt -kami; Bp -kamiti; Sm omits. (pts note) | vadehi → Scdmt vadesi. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → brāhmaṇa-gahapatikā ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts) | brāhmaṇagahapatike → brāhmaṇa-gahapatike (pts)„Nun, dann geh zu den Brahmanen und Hausbesitzern und sage zu ihnen:
‘soṇadaṇḍo, bho, brāhmaṇo evamāha—
bho → (pts) | evamāha → evam āha (pts)‚Werte Herren, der Brahmane Soṇadaṇḍa bittet euch, zu warten,
āgamentu kira bhavanto, soṇadaṇḍopi brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.
soṇadaṇḍopi → soṇadaṇḍo pi (pts) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)denn auch er will hingehen, um den Asketen Gotama zu sehen.‘“
“Evaṁ, bho”ti kho so khattā soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena campeyyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā campeyyake brāhmaṇagahapatike etadavoca:
bhoti → bho ti (pts) | brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → brāhmaṇa-gahapatikā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | brāhmaṇagahapatike etadavoca → brāhmaṇa-gahapatike etad avoca (pts)„Ja, werter Herr“, antwortete der Hausdiener und tat wie geheißen.
“soṇadaṇḍo bho brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘āgamentu kira bhavanto, soṇadaṇḍopi brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.
soṇadaṇḍopi → soṇadaṇḍo pi (pts) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)
2. Soṇadaṇḍaguṇakathā2. Soṇadaṇḍas Eigenschaften
Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṁ brāhmaṇānaṁ pañcamattāni brāhmaṇasatāni campāyaṁ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena.
nānāverajjakānaṁ → nānā-verajjakānaṁ (pts) | pañcamattāni brāhmaṇasatāni → pañca-mattāni brāhmaṇa-satāni (pts) | kenacideva → kenacid eva (pts)Damals befanden sich fünfhundert auswärtige Brahmanen wegen einer Angelegenheit in Campā.
Assosuṁ kho te brāhmaṇā:
kho → bho (pts)Sie hörten,
“soṇadaṇḍo kira brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.
kira → (sya-all) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)dass der Brahmane Soṇadaṇḍa hingehen wollte, um den Asketen Gotama zu sehen.
Atha kho te brāhmaṇā yena soṇadaṇḍo brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā soṇadaṇḍaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Sie begaben sich zu Soṇadaṇḍa und sagten zu ihm:
“saccaṁ kira bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti?
upasaṅkamissatīti → upasaṅkamissatī ti (bjt) | upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)„Ist es wirklich wahr, dass du dabei bist, hinzugehen, um den Asketen Gotama zu sehen?“
“Evaṁ kho me, bho, hoti:„Ja, werte Herren, das ist wahr.“
‘ahampi samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissāmī’”ti.
ahampi → aham pi (pts) | upasaṅkamissāmīti → upasaṁkamissāmīti (pts)
“Mā bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkami.
upasaṅkami → upasaṁkami (pts)„Bitte geh nicht, werter Soṇadaṇḍa!
Na arahati bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)Es ist nicht angebracht, dass du hingehst, um den Asketen Gotama zu sehen.
Sace bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto soṇadaṇḍassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati.
upasaṅkamissati → upasaṁkamissati (pts)Denn wenn du das tust, wird dein Ruhm abnehmen, und seiner wird zunehmen.
Yampi bhoto soṇadaṇḍassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
imināpaṅgena → iminā caṅgena (sya-all) | imināpaṅgena → iminā paṅgena (bjt) | yampi → yam pi (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)Aus diesem Grund ist es nicht angebracht, dass du hingehst, um den Asketen Gotama zu sehen;
samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṁ soṇadaṇḍaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
samaṇo tveva → samaṇotveva (my) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ bhavaṁ (pts)es ist angebracht, dass er herkommt, um dich zu sehen.
Bhavañhi soṇadaṇḍo ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.
pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | pitāmahā-yugā → SS -mahā (twice here, twice in 6, and always in D. v. 6-12); Bp pitāmaha-. (pts note) | anupakkuṭṭho → Bp Old. in the O. C. on Pāc. 83, anupakuṭṭhio. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt, th) | bhavañhi → hi (pts) | saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | jātivādena → jāti-vādena (pts)Du bist von guter Geburt auf mütterlicher und väterlicher Seite, von reiner Abkunft, mit unwiderlegbarem und einwandfreiem Stammbaum bis zur siebten väterlichen Generation zurück.
Yampi bhavaṁ soṇadaṇḍo ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
imināpaṅgena → iminā caṅgena (sya-all) | ca → (pts) | pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | imināpaṅgena → iminā paṅgena (bjt) | yampi → yam pi (pts) | ca saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)Aus diesem Grund ist es nicht angebracht, dass du hingehst, um den Asketen Gotama zu sehen;
samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṁ soṇadaṇḍaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
samaṇo tveva → samaṇotveva (my) | soṇadaṇḍaṁ → soṇadaṇḍam (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ bhavaṁ (pts)es ist angebracht, dass er herkommt, um dich zu sehen.
Bhavañhi soṇadaṇḍo aḍḍho mahaddhano mahābhogo …pe…
bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt, th) | bhavañhi → hi (pts)Du bist reich, wohlhabend und vermögend. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo …pe…
sanighaṇḍukeṭubhānaṁ → sanighaṇḍuketubhānaṁ (sya-all) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt, th, pts) | + → bhavaṁ (th, pts) | sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ → sākkhara-ppabhedānaṁ itihāsa-pañcamānaṁ (pts) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata-mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)Du sagst die Hymnen auf und hast sie im Gedächtnis und hast die drei Veden gemeistert zusammen mit ihren Wörterverzeichnissen und der Liturgie des Rituals, der Lautlehre und der Einteilung der Wortarten sowie den Sagen als fünftem. Du kennst sie Wort für Wort, kennst die Grammatik und bist mit der Kosmologie und den Kennzeichen eines großen Mannes vertraut. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…
brahmavacchasī → brahmavaccasī (bj, pts1ed); brahmavacchasi (sya-all) | brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaccasī akkhuddāvakāso (bj, pts) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaṇṇi brahmavacchasi akkhuddāvakāso (sya-all) | brahmavacchasī → brahmaḍḍhī (cck: sī.); brahmavaccasī (cck: pī.) | brahmavacchasi → brahmavaṇṇī brahmavaḍḍhī (sya-all: sī.) | brahma-vaccasī → Sd vaḍḍī; Sct vaḍḍhī; Sum. Sm vaccasī; Bp vacchasi. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (th, pts) | + → bhavaṁ (th, pts) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahma-vaṇṇī brahma-vaccasī akkhuddāvakāso (pts)Du bist ansprechend, gut aussehend, reizend, von unvergleichlicher Schönheit. Du bist von gottgleicher Schönheit und Herrlichkeit, von bemerkenswertem Anblick. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato …pe…
vuddhasīlī vuddhasīlena → vuḍḍhasīlī vuḍḍhasīlena (sya-all) | vuḍḍhasīlī → vuddhasīlī (sya-all: sī.) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (th, pts) | + → bhavaṁ (th, pts) | vuddhasīlī vuddhasīlena → vuddha-sīlī vuddha-sīlena (pts)Du bist tugendhaft, besitzt reife Tugend. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā …pe…
anelagalāya → aneḷagalāya (pts1ed); anelagaḷāya (mr) | anelagalāya → aneḷagalāya (pts) | anelagalāya → aneḷagalāya (cck: sī. pī.); anelagaḷāya (cck: ka) | aneḷagalāya → Scdm anelagalāya; St Bp anelagaḷāya; see MV. v. 13. 9; viii. 6. 2. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (th, pts) | + → bhavaṁ (th, pts) | kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo → kalyāṇa-vāco kalyāṇa vākkaraṇo (pts)Du bist ein guter Redner und drückst dich gut aus. Deine Worte sind geschliffen, klar und deutlich und bringen die Bedeutung zum Ausdruck. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo bahūnaṁ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti. Bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti bhoto soṇadaṇḍassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmā …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, pts) | adhiyitukāmā → adhīyitukāmā (bj) | bahū → bahukā (sya-all) | adhiyitukāmā → All MSS. ī. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (th, pts) | bahūnaṁ ācariyapācariyo → bahunnaṁ ācariya-pācariyo (pts) | māṇavakasatāni → māṇavaka-satāni (pts) | nānādisā nānājanapadā → nānā-disā nānā-janapadā (pts) | + → bhavaṁ (pts)Du lehrst die Lehrmeister Vieler, lehrst dreihundert junge Vedenstudenten das Aufsagen der Hymnen. Viele junge Vedenstudenten kommen aus verschiedenen Bezirken und Ländern um der Hymnen willen zum werten Soṇadaṇḍa, mit dem Wunsch, die Hymnen zu lernen. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto;
vuddho → vuḍḍho (sya-all) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts) | bhavañhi → hi (pts)Du bist alt, bejahrt und hochbetagt, in vorgerücktem Alter und im letzten Lebensabschnitt angekommen.
samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca …pe…
taruṇa-paribbājako → Bp pabbajito. (pts note) | ceva taruṇapabbajito → eva taruṇa-paribbājako (pts) | + → bhavaṁ (pts)Der Asket Gotama ist jung und ist erst kürzlich fortgezogen. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
mānito → St māṇito (and below). (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)Du bist geehrt, geachtet, gewürdigt, verehrt und wertgeschätzt vom König Bimbisāra von Magadha …
Bhavañhi soṇadaṇḍo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
pokkharasātissa → pokkharasādissa (pts) | Pokkharasādissa → Sct sādissa; Sm omits the clause. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | + → bhavaṁ (pts)und dem Brahmanen Pokkharasāti. …
Bhavañhi soṇadaṇḍo campaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṁ, rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
rāja-bhoggaṁ → Sc bhogga. (pts note) | rāja-dāyaṁ → Sc dāyādaṁ. (pts note) | bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → hi (pts) | rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ → rāja-dāyaṁ brahma-deyyaṁ (pts)Du residierst in Campā, einem Krongut, von König Seniya Bimbisāra von Magadha verliehen, das von Lebewesen wimmelt und reichlich Heu, Wald, Wasser und Getreide besitzt, ein königlicher Park, der einem Brahmanen geschenkt ist.
Yampi bhavaṁ soṇadaṇḍo campaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṁ, rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
yampi → yam pi (pts) | rājabhoggaṁ → rāja-bhoggaṁ (pts) | rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ → rāja-dāyaṁ brahma-deyyam (pts)
Imināpaṅgena na arahati bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
imināpaṅgena → iminā caṅgena (sya-all) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)Auch aus diesem Grund ist es nicht angebracht, dass du hingehst, um den Asketen Gotama zu sehen;
samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṁ soṇadaṇḍaṁ dassanāya upasaṅkamitun”ti.
samaṇo tveva → samaṇotveva (my) | upasaṅkamitunti → upasaṁkamitun ti (pts)es ist angebracht, dass er herkommt, um dich zu sehen.“
3. Buddhaguṇakathā3. Die Eigenschaften des Buddha
Evaṁ vutte, soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Als sie geendet hatten, sagte Soṇadaṇḍa zu diesen Brahmanen:
“Tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
tena hi → tenahi (th) | mamapi → mama pi (pts) | mayameva → mayam eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)„Nun hört denn, werte Herren, warum es angebracht ist, dass ich hingehe, um den werten Gotama zu sehen,
na tveva arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
na tveva → natveva (my, bjt) | tveva → tv eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)und nicht angebracht, dass er herkommt, um mich zu sehen:
Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.
pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | jātivādena → jāti-vādena (pts)Er ist von guter Geburt auf mütterlicher und väterlicher Seite, von reiner Abkunft, mit unwiderlegbarem und einwandfreiem Stammbaum bis zur siebten väterlichen Generation zurück.
Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;
imināpaṅgena → iminā caṅgena (sya-all) | yampi → yam pi (pts) | saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | jātivādena imināpaṅgena → jāti-vadena iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)Aus diesem Grund ist es nicht angebracht, dass der werte Gotama herkommt, um mich zu sehen;
atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
atha kho → athakho (th) | mayameva → mayam eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)es ist vielmehr angebracht, dass ich hingehe, um ihn zu sehen.
Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṁ ñātisaṅghaṁ ohāya pabbajito …pe…
khalu bho → (pts) | pabbajito → Bp inserts a gha. (pts note) | ñātisaṅghaṁ → ñāti-saṁghaṁ (pts)Als er fortzog, verließ er einen großen Familienkreis. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṁ ca …pe…
vehāsaṭṭhaṁ ca → vehāsaṭṭhañca (bjt, th) | hiraññasuvaṇṇaṁ → hirañña-suvaṇṇaṁ (pts) | bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṁ → bhūmi-gatañ ca vehāsaṭṭhañ (pts)Als er fortzog, ließ er Goldmünzen und ungemünztes Gold in Fülle zurück, das unter und über der Erde verwahrt ist. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito …pe…
yuvā susukāḷakeso → susū kāḷakeso (sya-all) | yuvā → (pts) | susukāḷakeso → susu kāḷakeso (bjt) | daharova → daharo va (th, pts) | yuvā susukāḷakeso → susukāḷa-keso (pts)Er zog aus dem Haus fort ins hauslose Leben, als er noch ein junger Mensch war, jung, mit makellos schwarzem Haar, von Jugend gesegnet, in der Blüte des Lebens. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito …pe…
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | akāmakānaṁ → Sct akāmakāmānaṁ, and so Burnouf ‘Lotus,'; 863. (pts note) | mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ → mātā-pitunnaṁ assu-mukhānaṁ (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)Obwohl seine Mutter und sein Vater es anders wollten und mit tränenüberströmtem Gesicht weinten, rasierte er sich Haar und Bart, legte ockerfarbene Roben an und zog aus dem Haus fort ins hauslose Leben. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, brahmavaṇṇī, brahmavacchasī, akhuddāvakāso dassanāya …pe…
brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaccasī akkhuddāvakāso (bj, pts) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaṇṇi brahmavacchasi akkhuddāvakāso (sya-all) | brahma-vaccasī → Scdt vaḍḍhi; Bp vacchasi (as in 13). (pts note) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahma-vaṇṇī brahma-vaccasī akkhuddāvakāso (pts)Er ist ansprechend, gut aussehend, reizend, von unvergleichlicher Schönheit. Er ist von gottgleicher Schönheit und Herrlichkeit, von bemerkenswertem Anblick. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato …pe…
kusala-sīlī → Sd Bp omit. (pts note) | ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena → ariya-sīlī kusala-sīlī kusala-sīlena (pts)Er ist tugendhaft, besitzt die Tugend, die edel und tauglich ist. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā …pe…
anelagalāya → aneḷagalāya (pts) | kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo → kalyāṇa-vāco kalyāṇa-vākkaraṇo (pts)Er ist ein guter Redner und drückt sich gut aus. Seine Worte sind geschliffen, klar und deutlich und bringen die Bedeutung zum Ausdruck. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṁ ācariyapācariyo …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, pts) | bahūnaṁ ācariyapācariyo → bahunnaṁ ācariya-pācariyo (pts)Er lehrt die Lehrmeister Vieler. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo …pe…
khīṇakāmarāgo vigatacāpallo → khīṇa-kāma-rāgo vigata-cāpallo (pts)Er hat das sinnliche Verlangen beendet und ist frei von Launenhaftigkeit. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya …pe…
kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro → kamma-vādī kiriya-vādī apāpa-purekkhāro (pts)Er lehrt die Wirksamkeit von Taten und Verhalten. Er wünscht der Gemeinschaft der Brahmanen keinen Schaden. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā …pe…
uccā kulā → uccākulā (th) | asambhinnakhattiyakulā → abhinnakhattiyakulā (th) | asambhinnakhattiyakulā → ādīnakkhattiya-kulā (pts)Er zog von einer angesehenen Familie mit ungebrochener adliger Abstammungslinie fort. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā …pe…
aḍḍhā kulā → aḍḍhakulā (pts) | aḍḍhā → addhātipi addhakulātipi aḍḍhakulātipi pāṭho (sya-all note) | aḍḍhā kulā → aḍḍha-kulā (pts) | mahābhogā → mahā-bhogā (pts)Er zog von einer reichen, wohlhabenden und vermögenden Familie fort. …
Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṁ pucchituṁ āgacchanti …pe…
pañhaṁ pucchituṁ → sampucchituṁ (bj, sya-all) | pañhaṁ pucchituṁ → saṁpucchituṁ (th) | tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṁ pucchituṁ → tiro raṭṭhā tiro janapadā sampucchituṁ (pts)Die Menschen kommen aus fernen Reichen und fernen Ländern, um ihm Fragen zu stellen. …
Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṁ gatāni …pe…
pāṇehi → Sm pānehi here but ṇ below. (pts note) | saraṇaṁ gatāni → saraṇaṅgatāni (th) | devatāsahassāni → devatā-sahassāni (pts)Viele tausend Gottheiten haben für ihr ganzes Leben zu ihm Zuflucht genommen. …
Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)Er hat diesen guten Ruf:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti …pe…
purisadammasārathi → purisadammasārathī (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (my, bjt, pts) | itipi → iti pi (pts) | vijjācaraṇasampanno → vijjācaraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-dammasārathī (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)‚Dieser Gesegnete ist vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha, von vollendetem Wissen und Verhalten, heilig, Kenner der Welt, unübertrefflicher Anleiter für alle, die schulungsfähig sind, Lehrer von Göttern und Menschen, erwacht, gesegnet.‘ …
Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato …pe…
dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa-mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts)Er besitzt die zweiunddreißig Kennzeichen eines großen Mannes. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī …pe…
ehisvāgatavādī → ehisāgatavādī (bj, sya-all, pts) | sakhilo → ehisāhatavādī sukhilo (sya-all: sī.) | ehisvāgatavādī → ehisāgata-vādī (pts) | pubbabhāsī → pubba-bhāsī (pts)Er ist einladend, sympathisch, höflich, lächelnd, offen und spricht als Erster. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṁ parisānaṁ sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
+ → samaṇaṁ (th)Er wird von den vier Versammlungen geehrt, geachtet, gewürdigt, verehrt und wertgeschätzt. …
Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā …pe…
gotame → gotamaṁ (sya-all) | ca → (pts) | Samaṇe → Sdmt ṇo; Sc omits the whole clause; Bp ṇe altered to -ṇo. (pts note) | Gotame → Sdmt Gotamo. (pts note) | devā → Sdt deva. (pts note)Viele Götter und Menschen sind ihm ergeben. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṁ gāme vā nigame vā paṭivasati, na tasmiṁ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti …pe…Während er sich in einem Dorf oder Marktflecken befindet, bedrängen nicht-menschliche Wesen die Menschen dort nicht. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati. Yathā kho pana, bho, etesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṁ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato.
etesaṁ → ekesaṁ (bj, pts) | saṅghī gaṇī gaṇācariyo → saṅghīgaṇīgaṇācariyo (th) | saṅghī → saṁghī (ms2005, pts) | puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati → puthu-tittha-karānaṁ aggam akkhāyati (pts) | etesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ → ekesaṁ samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts) | hevaṁ → h evaṁ (pts)Er leitet einen Orden und eine Gemeinschaft und unterweist eine Gemeinschaft, und er gilt als der beste der verschiedenen Religionsstifter. Er erlangte seinen Ruhm nicht auf dieselbe Weise wie jene anderen Asketen und Brahmanen.
Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato …pe…
atha kho → athakho (th) | vijjācaraṇasampadāya → vijjā-caraṇa-sampadāya (pts)Er erlangte seinen Ruhm vielmehr durch sein unübertreffliches Wissen und Verhalten. …
Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…
saraṇaṁ gato → saraṇaṅgato (th)Der König Seniya Bimbisāra von Magadha und seine Frauen und Kinder haben für ihr ganzes Leben zum Asketen Gotama Zuflucht genommen. …
Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…
pasenadi → pasenadī (bj) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | saraṇaṁ gato → saraṇaṅgato (th)Der König Pasenadi von Kosala und seine Frauen und Kinder haben für ihr ganzes Leben zum Asketen Gotama Zuflucht genommen. …
Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…
pokkharasāti → pokkharasātī (bj); pokkharasādi (pts) | saraṇaṁ gato → saraṇaṅgato (th)Der Brahmane Pokkharasāti und seine Frauen und Kinder haben für ihr ganzes Leben zum Asketen Gotama Zuflucht genommen. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…Er ist geehrt, geachtet, gewürdigt, verehrt und wertgeschätzt vom König Bimbisāra von Magadha …
Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all, pts) | pasenadissa kosalassa → pasenadi-kosalassa (pts)dem König Pasenadi von Kosala …
Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…
pokkharasātissa → pokkharasādissa (pts) | Pokkharasādissa → Sd -satidissa; Bp sātissa. (pts note)und dem Brahmanen Pokkharasāti. …
Samaṇo khalu, bho, gotamo campaṁ anuppatto, campāyaṁ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre.Der Asket Gotama ist in Campā angekommen und hält sich am Ufer des Gaggarā-Lotusteichs auf.
Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṁ gāmakhettaṁ āgacchanti atithī no te honti.
bho → (pts) | pana → Bp adds bho. (pts note) | gāmakhettaṁ → gāmakkhettaṁ (bjt, th, pts)Jeder Asket oder Brahmane, der herkommt und sich in unserem Dorfbezirk aufhält, ist unser Gast,
Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā.
atithī → atithī pi (pts) | panamhehi → pan amhehi (pts)und er sollte als solcher geehrt und geachtet werden.
Yampi, bho, samaṇo gotamo campaṁ anuppatto campāyaṁ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre, atithimhākaṁ samaṇo gotamo;
atithimhākaṁ → atithamhākaṁ (bj, pts); atithismākaṁ (sya-all) | yampi → yam pi (pts) | atithimhākaṁ → atith amhākaṁ (pts)
atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo.
apacetabbo imināpaṅgena → apacitabbo iminā caṅgena (sya-all) | kho → Sdt atithiko. (pts note) | panamhehi → pan amhehi (pts)
Imināpaṅgena na arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
imināpaṅgena → caṅgena (th) | imināpaṅgena → iminā p aṅgena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)Auch aus diesem Grund ist es nicht angebracht, dass der werte Gotama herkommt, um mich zu sehen;
Atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
kho → kho pana (bj) | kho → Bp adds pana. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mayameva → mayam eva (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)es ist vielmehr angebracht, dass ich hingehe, um ihn zu sehen.
Ettake kho ahaṁ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṁ gotamo ettakavaṇṇo.
vaṇṇe → guṇe (bj) | bho tassa → (sya-all) | pariyāpuṇāmi → parayāpuṇāmi (sya-all) | bhavaṁ → Bp no kho bhavaṁ. (pts note) | ettakavaṇṇo → ettaka-vaṇṇo (pts)Soweit reicht das Lob des werten Gotama, das ich mir eingeprägt habe. Aber sein Lob ist nicht darauf beschränkt,
Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)denn das Lob des werten Gotama ist grenzenlos.“
Evaṁ vutte, te brāhmaṇā soṇadaṇḍaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:
soṇadaṇḍaṁ → soṇaḍaṇḍaṁ (sya-all) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Als er geendet hatte, sagten diese Brahmanen zu ihm:
“yathā kho bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati ito cepi so bhavaṁ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṁ api puṭosenā”ti.
puṭosenāti → puṭosena (bj); puṭaṁsenāpi (pts) | puṭosena → puṭaṁsenāti’pi pāṭho (bj: kesuci potthakesu) | puṭosenāti → puṭaṁsenāti (sya-all: sī.) | vaṇṇe → Sdtm vaṇṇo; Bp vaṇṇaṁ (Sum Sc vaṇṇe). (pts note) | puṭaṁsenāpi → Bp puṭosenāpi (but see A. iv. 190). (pts note) | cepi → ce pi (pts) | yojanasate → yojana-sate (pts) | alameva → alam eva (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ (pts)„Nach dem Lob Soṇadaṇḍas würde es sich für einen vertrauensvollen ehrbaren Menschen lohnen, hinzugehen, um den werten Gotama zu sehen, wenn er sich im Umkreis von hundert Meilen aufhielte, selbst wenn man seine eigenen Vorräte in einem Ranzen tragen müsste.“
“Tena hi, bho, sabbeva mayaṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā”ti.
sabbeva mayaṁ → sabbe va (pts) | tena hi → tenahi (th) | upasaṅkamissāmāti → upasaṁkamissāmāti (pts)„Nun, werte Herren, lasst uns alle hingehen, um den Asketen Gotama zu sehen.“
4. Soṇadaṇḍaparivitakka4. Soṇadaṇḍa überlegt hin und her
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkami.
brāhmaṇagaṇena → Sd saṁghena. (pts note) | Gaggarā → Sc Gaggarāya. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)Da ging Soṇadaṇḍa zusammen mit einer großen Gruppe von Brahmanen zum Buddha.
Atha kho soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa tirovanasaṇḍagatassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
cetaso → cetasā (pts) | atha kho → athakho (th) | tirovanasaṇḍagatassa → tiro-vana-saṇḍagatassa (pts)Doch als er die andere Seite des Waldes erreicht hatte, kam ihm dieser Gedanke in den Sinn:
“ahañceva kho pana samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ puccheyyaṁ;
ahañceva → ahaṁ ce va (pts)„Wenn ich nun dem Asketen Gotama eine Frage stellen würde,
tatra ce maṁ samaṇo gotamo evaṁ vadeyya:dann könnte er zu mir sagen:
‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṁ pucchitabbo, evaṁ nāmesa, brāhmaṇa, pañho pucchitabbo’ti, tena maṁ ayaṁ parisā paribhaveyya:
Na → Bp na kho (as in 10). (pts note) | nāmesa → nām esa (pts) | pucchitabboti → pucchitabbo ti (pts)‚Brahmane, du solltest deine Frage nicht so stellen. So solltest du sie stellen.‘ Und die Versammlung könnte deshalb auf mich herabschauen:
‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇaṁ gotamaṁ yoniso pañhaṁ pucchitun’ti.
abyatto → avyatto (pts) | pucchitunti → pucchitun ti (pts)‚Soṇadaṇḍa ist töricht und unfähig. Er ist nicht in der Lage, dem Asketen Gotama eine wohlüberlegte Frage zu stellen.‘
Yaṁ kho panāyaṁ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha.
yasopi → yaso pi (pts)Und wenn die Versammlung auf einen herabschaut, nimmt der Ruhm ab.
Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ.
bhogāpi → bhogā pi (pts)Wenn der Ruhm abnimmt, nimmt auch der Reichtum ab.
Yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā.
yasoladdhā → yaso-laddhā (pts) | panamhākaṁ → pan amhākaṁ (pts)Mein Reichtum beruht schließlich auf meinem Ruhm.
Mamañceva kho pana samaṇo gotamo pañhaṁ puccheyya, tassa cāhaṁ pañhassa veyyākaraṇena cittaṁ na ārādheyyaṁ;
mamañceva → mañceva (bj) | mamañceva kho → mañceva (sya-all) | ārādheyyaṁ → Sd āraddheyyaṁ; St ādheyyaṁ; Bp ārodheyyaṁ. (pts note) | mamañceva → maṁ ce va (pts) | cāhaṁ → cāham (pts)Oder wenn der Asket Gotama mir eine Frage stellt, könnte es sein, dass ich ihn mit meiner Antwort nicht zufriedenstelle.
tatra ce maṁ samaṇo gotamo evaṁ vadeyya:Er könnte zu mir sagen:
‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṁ byākātabbo, evaṁ nāmesa, brāhmaṇa, pañho byākātabbo’ti, tena maṁ ayaṁ parisā paribhaveyya:
byākātabbo → vyākātabbo (bjt, pts) | byākātabboti → vyākātabboti (bjt) | nāmesa → nām esa (pts) | byākātabboti → vyākātabbo ti (pts)‚Brahmane, du solltest die Frage nicht so beantworten. So solltest du sie beantworten.‘ Und die Versammlung könnte deshalb auf mich herabschauen:
‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇassa gotamassa pañhassa veyyākaraṇena cittaṁ ārādhetun’ti.
ārādhetun → Bp ārodhetun. (pts note) | abyatto → avyatto (pts) | ārādhetunti → ārādhetun ti (pts)‚Soṇadaṇḍa ist töricht und unfähig. Er ist nicht in der Lage, den Asketen Gotama mit seiner Antwort zufriedenzustellen.‘
Yaṁ kho panāyaṁ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha.
yaṁ → ya (th) | yasopi → yaso pi (pts)Und wenn die Versammlung auf einen herabschaut, nimmt der Ruhm ab.
Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ.
kho → (pts) | bhogāpi → bhogā pi (pts)Wenn der Ruhm abnimmt, nimmt auch der Reichtum ab.
Yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā.
yasoladdhā → yaso-laddhā (pts) | panamhākaṁ → pan amhākaṁ (pts)Mein Reichtum beruht schließlich auf meinem Ruhm.
Ahañceva kho pana evaṁ samīpagato samāno adisvāva samaṇaṁ gotamaṁ nivatteyyaṁ, tena maṁ ayaṁ parisā paribhaveyya:
adisvāva → adisvā va (th) | ahañceva → ahaṁ ce va (pts) | samīpagato → samīpa-gato (pts) | adisvāva → adisvā (pts)Wenn ich auf der anderen Seite umkehren würde, ohne den Asketen Gotama gesehen zu haben, nachdem ich so weit gekommen bin, könnte die Versammlung deshalb auf mich herabschauen:
‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto mānathaddho bhīto ca, no visahati samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ, kathañhi nāma evaṁ samīpagato samāno adisvā samaṇaṁ gotamaṁ nivattissatī’ti.
visahati → visahi (bj, sya-all) | evaṁ → (bj) | ca → (sya-all) | visahi → Bp visahati. (pts note) | mānathaddho → mānatthaddho (bjt) | kathañhi → kathaṁ hi (bjt) | nivattissatīti → nivattissatī ti (bjt) | abyatto mānathaddho → avyatto mānatthaddho (pts) | upasaṅkamituṁ kathañhi → upasaṁkamituṁ kathaṁ hi (pts) | samīpagato → samīpa-gato (pts)‚Soṇadaṇḍa ist töricht und unfähig. Er ist hochnäsig und furchtsam. Er traut sich nicht, hinzugehen, um den Asketen Gotama zu sehen. Denn wie in aller Welt kann er umkehren, ohne den Asketen Gotama gesehen zu haben, nachdem er so weit gekommen ist!‘
Yaṁ kho panāyaṁ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha.
yasopi → yaso pi (pts)Und wenn die Versammlung auf einen herabschaut, nimmt der Ruhm ab.
Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ,
bhogāpi → bhogā pi (pts)Wenn der Ruhm abnimmt, nimmt auch der Reichtum ab.
yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā”ti.
yasoladdhā → yaso-laddhā (pts) | panamhākaṁ bhogāti → pan amhākaṁ bhogā ti (pts)Mein Reichtum beruht schließlich auf meinem Ruhm.“
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Da ging Soṇadaṇḍa zum Buddha und tauschte Willkommensgrüße mit ihm aus.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all)Nach der Begrüßung und dem Austausch von Höflichkeiten setzte er sich zur Seite hin.
Campeyyakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu; sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | panāmetvā → Bp paṇāmetvā. (pts note) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | campeyyakāpi → campeyyakā pi (pts) | brāhmaṇagahapatikā appekacce → brāhmaṇa-gahapatikā app ekacce (pts) | appekacce → app ekacce (pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → ten añjalim panāmetvā (pts) | appekacce nāmagottaṁ → app ekacce nāma-gottaṁ (pts) | appekacce tuṇhībhūtā → app ekacce tuṇhī-bhūtā (pts)Einige der Brahmanen und Hausbesitzer von Campā verbeugten sich, andere begrüßten den Buddha und tauschten Höflichkeiten aus, wieder andere hielten ihm ihre zusammengelegten Hände entgegen, manche nannten ihren Namen und Stamm und manche schwiegen, bevor sie sich ebenfalls zur Seite hinsetzten.
Tatrapi sudaṁ soṇadaṇḍo brāhmaṇo etadeva bahulamanuvitakkento nisinno hoti:
tatrapi → tatra (th) | tatrapi → tatra pi (pts) | etadeva bahulamanuvitakkento → bahulam anuvitakkento (pts)Aber auch als er da saß, wurde Soṇadaṇḍa weiterhin von vielem Hin-und-Her-Überlegen geplagt. Er dachte:
“ahañceva kho pana samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ puccheyyaṁ;
ahañceva → ahaṁ ceva (bjt) | ahañceva → ahaṁ ce va (pts)
tatra ce maṁ samaṇo gotamo evaṁ vadeyya:
‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṁ pucchitabbo, evaṁ nāmesa, brāhmaṇa, pañho pucchitabbo’ti, tena maṁ ayaṁ parisā paribhaveyya:
nāmesa → nām esa (pts) | pucchitabboti → pucchitabbo ti (pts)
‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇaṁ gotamaṁ yoniso pañhaṁ pucchitun’ti.
abyatto → avyatto (pts) | pucchitunti → pucchitun ti (pts)
Yaṁ kho panāyaṁ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha.
yasopi → yaso pi (pts)
Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ.
bhogāpi → bhogā pi (pts)
Yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā.
yasoladdhā → yaso-laddhā (pts) | panamhākaṁ → pan amhākaṁ (pts)
Mamañceva kho pana samaṇo gotamo pañhaṁ puccheyya, tassa cāhaṁ pañhassa veyyākaraṇena cittaṁ na ārādheyyaṁ;
mamañceva → mañceva (bj, sya-all) | mamañceva → maṁ ce va (pts)
tatra ce maṁ samaṇo gotamo evaṁ vadeyya:
‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṁ byākātabbo, evaṁ nāmesa, brāhmaṇa, pañho byākātabbo’ti, tena maṁ ayaṁ parisā paribhaveyya:
esa → Sdt na kho 'sa; Sm na kho; Bp na kho esa. (pts note) | esa → Scd nāmo sa. (pts note) | byākātabbo → vyākātabbo (bjt, pts) | byākātabboti → vyākātabboti (bjt) | nāmesa → nām esa (pts) | byākātabboti → vyākātabbo ti (pts)
‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇassa gotamassa pañhassa veyyākaraṇena cittaṁ ārādhetun’ti.
abyatto → avyatto (pts) | ārādhetunti → ārādhetun ti (pts)
Yaṁ kho panāyaṁ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha.
yasopi → yaso pi (pts)
Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ.
bhogāpi → bhogā pi (pts)
Yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā.
yasoladdhā → yaso-laddhā (pts) | panamhākaṁ → pan amhākaṁ (pts)
Aho vata maṁ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṁ puccheyya, addhā vatassāhaṁ cittaṁ ārādheyyaṁ pañhassa veyyākaraṇenā”ti.
puccheyya → SS puccheyyāti. (pts note) | addhā vatassāhaṁ → addhāvatassāhaṁ (bjt) | + → maṁ (th) | vatassāhaṁ → va tassāhaṁ (th) | ārādheyyaṁ → ārādheyya (th) | vatassāhaṁ → vat assāhaṁ (pts)„Wenn der Asket Gotama mich doch bloß nach dem textlichen Erbe der drei Veden meines eigenen Lehrmeisters fragen würde! Dann könnte ich ihn bestimmt mit meiner Antwort zufriedenstellen.“
5. Brāhmaṇapaññatti5. Was einen Brahmanen ausmacht
Atha kho bhagavato soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi:
atha kho → athakho (th) | cetoparivitakkamaññāya etadahosi → ceto-parivitakkam aññāya etad ahosi (pts)Da dachte der Buddha, der Soṇadaṇḍas Gedankengang erkannte:
“vihaññati kho ayaṁ soṇadaṇḍo brāhmaṇo sakena cittena.„Dieser Brahmane Soṇadaṇḍa wird von seinen eigenen Gedanken beunruhigt.
Yannūnāhaṁ soṇadaṇḍaṁ brāhmaṇaṁ sake ācariyake tevijjake pañhaṁ puccheyyan”ti.
ācariyake → St ācayake. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | puccheyyanti → puccheyyan ti (pts)Warum frage ich ihn nicht nach dem textlichen Erbe der drei Veden seines eigenen Lehrmeisters?“
Atha kho bhagavā soṇadaṇḍaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Und er sagte zu Soṇadaṇḍa:
“katihi pana, brāhmaṇa, aṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
katihi → katīhi (bj, sya-all) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts) | Katihi → All MSS. ī. (pts note)„Brahmane, wie viele Faktoren muss ein Brahmane besitzen, damit die Brahmanen ihn als einen Brahmanen beschreiben
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti?
āpajjeyyāti → āpajjeyyā ti (bjt) | brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)und damit er, wenn er sagt: ‚Ich bin ein Brahmane‘, richtig spricht, ohne in Unwahrheit zu verfallen?“
Atha kho soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Da dachte Soṇadaṇḍa:
“yaṁ vata no ahosi icchitaṁ, yaṁ ākaṅkhitaṁ, yaṁ adhippetaṁ, yaṁ abhipatthitaṁ:
abhipatthitaṁ → adhipatthitaṁ (pts)„Der Asket Gotama hat mich genau nach dem gefragt, was ich wollte, was ich mir wünschte, wonach ich verlangte und mich sehnte, das heißt, nach meinem eigenen textlichen Erbe.
‘aho vata maṁ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṁ puccheyya, addhā vatassāhaṁ cittaṁ ārādheyyaṁ pañhassa veyyākaraṇenā’ti, tatra maṁ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṁ pucchati.
veyyākaraṇenāti → veyyākaraṇena (sya-all) | tatra → tatra ce (sya-all) | vatassāhaṁ → va tassāhaṁ (th) | vatassāhaṁ → vat assāhaṁ (pts)
Addhā vatassāhaṁ cittaṁ ārādhessāmi pañhassa veyyākaraṇenā”ti.
vatassāhaṁ → va tassāhaṁ (th) | vatassāhaṁ → vat assāhaṁ (pts)Ich kann ihn bestimmt mit meiner Antwort zufriedenstellen.“
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo abbhunnāmetvā kāyaṁ anuviloketvā parisaṁ bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da richtete Soṇadaṇḍa seinen Körper auf, blickte über die Versammlung und sagte zum Buddha:
“pañcahi, bho gotama, aṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
paññapenti → paññāpenti (bj) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts)„Werter Gotama, ein Brahmane muss fünf Faktoren besitzen, damit die Brahmanen ihn als einen Brahmanen beschreiben
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyya.
smīti → Stm 'mhīti. (pts note) | brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)und damit er, wenn er sagt: ‚Ich bin ein Brahmane‘, richtig spricht, ohne in Unwahrheit zu verfallen.
Katamehi pañcahi?Welche fünf?
Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;
gotama → (pts) | pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | jātivādena → jāti-vādena (pts)Da ist ein Brahmane von guter Geburt auf mütterlicher und väterlicher Seite, von reiner Abkunft, mit unwiderlegbarem und einwandfreiem Stammbaum bis zur siebten väterlichen Generation zurück.
ajjhāyako hoti mantadharo tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo;
ajjhāyako → ajjhāyako ca (sya-all) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ → sanighaṇḍuketubhānaṁ (sya-all) | mantadharo → manta-dharo (pts) | sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ → sākkhara-ppabhedānaṁ itihāsa-pañcamānaṁ (pts) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata-mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)Er sagt die Hymnen auf und hat sie im Gedächtnis und hat die drei Veden gemeistert zusammen mit ihren Wörterverzeichnissen und der Liturgie des Rituals, der Lautlehre und der Einteilung der Wortarten sowie den Sagen als fünftem. Er kennt sie Wort für Wort, kennt die Grammatik und ist mit der Kosmologie und den Kennzeichen eines großen Mannes vertraut.
abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya;
brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaccasī akkhuddāvakāso (bj, pts) | abhirūpo → abhirūpo ca (sya-all) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaṇṇi brahmavacchasi akkhuddāvakāso (sya-all) | brahma-vaccasī → Bp vacchasi (as in 6). (pts note) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahma-vaṇṇī brahma-vaccasī akkhuddāvakāso (pts)Er ist ansprechend, gut aussehend, reizend, von unvergleichlicher Schönheit. Er ist von gottgleicher Schönheit und Herrlichkeit, von bemerkenswertem Anblick.
sīlavā hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato;
sīlavā → sīlavā ca (sya-all) | vuddhasīlī vuddhasīlena → vuḍḍhasīlī vuḍḍhasīlena (sya-all) | vuddhasīlī vuddhasīlena → vuddha-sīlī vuddha-sīlena (pts)Er ist tugendhaft, besitzt reife Tugend.
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṁ paggaṇhantānaṁ.
sujaṁ → pūjaṁ (sya-all)Er ist klug und verständig, er ist der erste oder zweite, der die Opfer-Schöpfkelle hält.
Imehi kho, bho gotama, pañcahi aṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
paññapenti → paññāpenti (bj) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts)Das sind die fünf Faktoren, die ein Brahmane besitzen muss, damit die Brahmanen ihn als einen Brahmanen beschreiben
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti.
brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)und damit er, wenn er sagt: ‚Ich bin ein Brahmane‘, richtig spricht, ohne in Unwahrheit zu verfallen.“
“Imesaṁ pana, brāhmaṇa, pañcannaṁ aṅgānaṁ sakkā ekaṁ aṅgaṁ ṭhapayitvā catūhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapetuṁ;
ṭhapayitvā catūhaṅgehi → ṭhapetvā catūhi aṅgehi (bj) | brāhmaṇā → (bj, sya-all, pts) | paññapetuṁ → paññāpetuṁ (bj) | catūhaṅgehi → catūhi aṅgehi (sya-all, pts) | paññapetuṁ brāhmaṇosmīti → paññāpetuṁ brāhmaṇo smīti (pts) | catūhaṅgehi → catuhi aṅgehi (pts)„Aber Brahmane, ist es möglich, einen dieser fünf Faktoren zurückzustellen und jemanden immer noch zu Recht als einen Brahmanen zu beschreiben?“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti?
āpajjeyyāti → āpajjeyyā ti (bjt) | brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
“Sakkā, bho gotama.„Das ist möglich, werter Gotama.
Imesañhi, bho gotama, pañcannaṁ aṅgānaṁ vaṇṇaṁ ṭhapayāma.
imesañhi → imesaṁ hi (bjt, th, pts)Wir könnten das Aussehen von den fünf Faktoren ausnehmen.
Kiñhi vaṇṇo karissati?
Kiṁ → SS kim hi (kiṁ hi in 15, 16). (pts note)Denn was bedeutet schon das Aussehen?
Yato kho, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;
gotama → (pts) | pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | jātivādena → jāti-vādena (pts)
ajjhāyako ca hoti mantadharo ca tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo;
ca → (bj, sya-all, pts) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ → sanighaṇḍuketubhānaṁ (sya-all) | mantadharo ca → manta-dharo (pts) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ → sanighaṇḍu-keṭubhānaṁ sākkhara-ppabhedānaṁ itihāsa-pañcamānaṁ (pts) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata-mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)
sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato;
vuddhasīlī vuddhasīlena → vuḍḍhasīlī vuḍḍhasīlena (sya-all) | vuddhasīlī vuddhasīlena → vuddha-sīlī vuddha-sīlena (pts)
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṁ paggaṇhantānaṁ.
sujaṁ → pūjaṁ (sya-all)
Imehi kho, bho gotama, catūhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
paññapenti → paññāpenti (bj) | imehi → imhi (sya-all) | catūhaṅgehi → catūhi aṅgehi (sya-all); catuh aṅgehi (pts) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts)Ein Brahmane muss die verbleibenden vier Faktoren besitzen, damit die Brahmanen ihn zu Recht als einen Brahmanen beschreiben.“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti.
brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
“Imesaṁ pana, brāhmaṇa, catunnaṁ aṅgānaṁ sakkā ekaṁ aṅgaṁ ṭhapayitvā tīhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapetuṁ;
tīhaṅgehi → tīhi aṅgehi (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇā → (bj, sya-all, pts) | paññapetuṁ → paññāpetuṁ (bj) | paññapetuṁ brāhmaṇosmīti → paññāpetuṁ brāhmaṇo smīti (pts)„Aber Brahmane, ist es möglich, einen dieser vier Faktoren zurückzustellen und jemanden immer noch zu Recht als einen Brahmanen zu beschreiben?“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti?
āpajjeyyāti → āpajjeyyā ti (bjt) | brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
“Sakkā, bho gotama.„Das ist möglich, werter Gotama.
Imesañhi, bho gotama, catunnaṁ aṅgānaṁ mante ṭhapayāma.
imesañhi → imesaṁ hi (bjt, th, pts)Wir könnten die Hymnen von den vier Faktoren ausnehmen.
Kiñhi mantā karissanti?
kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)Denn was bedeuten schon die Hymnen?
Yato kho, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;
gotama → (pts) | pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | saṁsuddhagahaṇiko → saṁsuddha-gahaṇiko (pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | jātivādena → jāti-vādena (pts)
sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato;
vuddhasīlī vuddhasīlena → vuḍḍhasīlī vuḍḍhasīlena (sya-all) | vuddhasīlena → vuddha-sīlena (pts)
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṁ paggaṇhantānaṁ.
sujaṁ → pūjaṁ (sya-all)
Imehi kho, bho gotama, tīhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
tīhaṅgehi → tīhi aṅgehi (bj, sya-all) | paññapenti → paññāpenti (bj) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts) | aṅgehi → Bp catuhi . . . tīhi. (pts note) | tīhaṅgehi → tīh aṅgehi (pts)Ein Brahmane muss die verbleibenden drei Faktoren besitzen, damit die Brahmanen ihn zu Recht als einen Brahmanen beschreiben.“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti.
brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
“Imesaṁ pana, brāhmaṇa, tiṇṇaṁ aṅgānaṁ sakkā ekaṁ aṅgaṁ ṭhapayitvā dvīhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapetuṁ;
ṭhapayitvā → ṭhapetvā (bj) | brāhmaṇā → (bj, sya-all, pts) | paññapetuṁ → paññāpetuṁ (bj) | dvīhaṅgehi → dvīhi aṅgehi (sya-all) | paññapetuṁ brāhmaṇosmīti → paññāpetuṁ brāhmaṇo smīti (pts) | dvīhaṅgehi → dvīh aṅgehi (pts)„Aber Brahmane, ist es möglich, einen dieser drei Faktoren zurückzustellen und jemanden immer noch zu Recht als einen Brahmanen zu beschreiben?“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti?
āpajjeyyāti → āpajjeyyā ti (bjt) | brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
“Sakkā, bho gotama.„Das ist möglich, werter Gotama.
Imesañhi, bho gotama, tiṇṇaṁ aṅgānaṁ jātiṁ ṭhapayāma.
imesañhi → imesaṁ hi (bjt, th, pts)Wir könnten die Geburt von den drei Faktoren ausnehmen.
Kiñhi jāti karissati?
kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)Denn was bedeutet schon die Geburt?
Yato kho, bho gotama, brāhmaṇo sīlavā hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato;
sīlavā → sīlavā ca (bj, sya-all, pts) | vuddhasīlī vuddhasīlena → vuḍḍhasīlī vuḍḍhasīlena (sya-all) | gotama → (pts) | bho → Scdmt omit; Bp bhogota. (pts note) | vuddhasīlī → vuddha-sīlī (pts)Wenn ein Brahmane tugendhaft ist, reife Tugend besitzt,
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṁ paggaṇhantānaṁ.
sujaṁ → pūjaṁ (sya-all)und wenn er klug und verständig ist, der erste oder zweite, der die Opfer-Schöpfkelle hält:
Imehi kho, bho gotama, dvīhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
paññapenti → paññāpenti (bj) | dvīhaṅgehi → dvīhi aṅgehi (sya-all) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts) | dvīhaṅgehi → dvīh aṅgehi (pts)Diese beiden Faktoren muss ein Brahmane besitzen, damit die Brahmanen ihn zu Recht als einen Brahmanen beschreiben.“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti.
brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
Evaṁ vutte, te brāhmaṇā soṇadaṇḍaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Als er geendet hatte, sagten diese Brahmanen zu ihm:
“mā bhavaṁ soṇadaṇḍo evaṁ avaca, mā bhavaṁ soṇadaṇḍo evaṁ avaca.„Bitte sag das nicht, werter Soṇadaṇḍa, bitte sag das nicht!
Apavadateva bhavaṁ soṇadaṇḍo vaṇṇaṁ, apavadati mante, apavadati jātiṁ, ekaṁsena bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇasseva gotamassa vādaṁ anupakkhandatī”ti.
apavadateva → apavadati (sya-all) | samaṇasseva → samaṇassayeva (sya-all) | ekaṁsena → ekaṅsena (pts) | eva → Scdm apavadate. See 19. (pts note) | mante → Scmt omit. (pts note) | apavadateva → apavadat eva (pts) | soṇadaṇḍo → soṇa daṇḍo (pts) | samaṇasseva → samaṇass eva (pts)Du verurteilst Aussehen, Hymnen und Geburt! Du läufst gänzlich zur Doktrin des Asketen Gotama über!“
Atha kho bhagavā te brāhmaṇe etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da sagte der Buddha zu ihnen:
“sace kho tumhākaṁ brāhmaṇānaṁ evaṁ hoti:
kho → All MSS. vo (see iii. 18). (pts note) | brāhmaṇā → Bp brahmaṇānaṁ. (pts note)„Nun, Brahmanen, wenn ihr denkt,
‘appassuto ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, akalyāṇavākkaraṇo ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, duppañño ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, na ca pahoti soṇadaṇḍo brāhmaṇo samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun’ti, tiṭṭhatu soṇadaṇḍo brāhmaṇo, tumhe mayā saddhiṁ mantavho asmiṁ vacane.
asmiṁ vacane → (bj, sya-all, pts) | paṭimantetunti → patimantetunti (sya-all, pts) | brāhmaṇo → Sct repeat na ca pahoti S- b-; and so Sm erased. (pts note) | akalyāṇavākkaraṇo → akalyāṇa-vākkaraṇo (pts) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)Soṇadaṇḍa sei nicht gelehrt, drücke sich nicht gut aus, sei geistlos und nicht in der Lage, mit mir über diese Sache zu debattieren, dann lasst ihn beiseite, und ihr könnt mit mir debattieren.
Sace pana tumhākaṁ brāhmaṇānaṁ evaṁ hoti:
brāhmaṇānaṁ → brāhmaṇā (bjt, pts)Aber wenn ihr denkt,
‘bahussuto ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, kalyāṇavākkaraṇo ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, paṇḍito ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, pahoti ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun’ti, tiṭṭhatha tumhe, soṇadaṇḍo brāhmaṇo mayā saddhiṁ paṭimantetū”ti.
paṭimantetunti → patimantetunti (sya-all, pts) | paṭimantetūti → patimantetūti (sya-all); mantetūti (pts) | ca → -6 Sc brāhmaṇa etad avoca; St brāhmaṇaṁ etad avocā; Sm brāhmaṇo etad avoca; Sd Bp brāhmaṇānaṁ e. h. b. c. (pts note) | patimantetun → Sd Bp paṭimantetun. (pts note) | mantetūti → Sc mantetun ti; St mante ti; Bp paṭimantetūti. (pts note) | kalyāṇavākkaraṇo → kalyāṇa-vākkaraṇo (pts) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)er sei gelehrt, drücke sich gut aus, sei klug und in der Lage, mit mir über diese Sache zu debattieren, dann solltet ihr beiseitetreten und ihn mit mir debattieren lassen.“
Evaṁ vutte, soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Darauf sagte Soṇadaṇḍa zum Buddha:
“tiṭṭhatu bhavaṁ gotamo, tuṇhī bhavaṁ gotamo hotu, ahameva tesaṁ sahadhammena paṭivacanaṁ karissāmī”ti.
ahameva → aham eva (pts) | sahadhammena → saha dhammena (pts)„Lass es gut sein, werter Gotama, schweige. Ich will ihnen selbst auf rechtmäßige Weise antworten.“
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca:
brāhmaṇo → (sya-all) | atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Dann sagte er zu diesen Brahmanen:
“mā bhavanto evaṁ avacuttha, mā bhavanto evaṁ avacuttha:
avacuttha → Bp omits repetition of this clause. (pts note)„Sagt das nicht, werte Herren, sagt das nicht:
‘apavadateva bhavaṁ soṇadaṇḍo vaṇṇaṁ, apavadati mante, apavadati jātiṁ, ekaṁsena bhavaṁ soṇadaṇḍo samaṇasseva gotamassa vādaṁ anupakkhandatī’ti.
apavadateva → apavadati (sya-all) | soṇadaṇḍo → soṇadaṇḍo brāhmaṇo (sya-all) | eva → Only St here apavadate. (pts note) | apavadateva → apavadat eva (pts) | samaṇasseva → samaṇass eva (pts)‚Du verurteilst Aussehen, Hymnen und Geburt! Du läufst gänzlich zur Doktrin des Asketen Gotama über!‘
Nāhaṁ, bho, apavadāmi vaṇṇaṁ vā mante vā jātiṁ vā”ti.
vāti → vā ti (pts)Ich verurteile nicht Aussehen, Hymnen oder Geburt.“
Tena kho pana samayena soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa bhāgineyyo aṅgako nāma māṇavako tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.
bhāgineyyo → bhāgineyyā (bj) | tassaṁ → Sd tassa. (pts note)Da saß zu dieser Zeit Soṇadaṇḍas Neffe, der junge Vedenstudent Aṅgaka, in dieser Versammlung.
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da sagte Soṇadaṇḍa zu diesen Brahmanen:
“passanti no bhonto imaṁ aṅgakaṁ māṇavakaṁ amhākaṁ bhāgineyyan”ti?
bhāgineyyanti → bhāgineyyan ti (pts)„Werte Herren, seht ihr meinen Neffen, den jungen Vedenstudenten Aṅgaka?“
“Evaṁ, bho”.
bho → So all MSS. (pts note)„Ja, werter Herr.“
“Aṅgako kho, bho, māṇavako abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya, nāssa imissaṁ parisāyaṁ samasamo atthi vaṇṇena ṭhapetvā samaṇaṁ gotamaṁ.
brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaccasī akkhuddāvakāso (bj, pts) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahmavaṇṇi brahmavacchasi akkhuddāvakāso (sya-all) | imissaṁ parisāyaṁ → imissā parisāya (pts) | brahma-vaccasī → Sd vaḍḍī St vaḍasī Sm vaddhi Bp vacchasi. (pts note) | imissā → Sd 'missā: Bp imassaṁ parisayaṁ. (pts note) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts) | brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso → brahma-vaṇṇī brahma-vaccasī akkhuddāvakāso (pts)„Aṅgaka ist ansprechend, gut aussehend, reizend, von unvergleichlicher Schönheit. Er ist von gottgleicher Schönheit und Herrlichkeit, von bemerkenswertem Anblick. Es gibt niemanden in dieser Versammlung, der so gut aussieht, außer dem Asketen Gotama.
Aṅgako kho māṇavako ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
sanighaṇḍukeṭubhānaṁ → sanighaṇḍuketubhānaṁ (sya-all) | sākkhara-ppabhedānaṁ → Bp sakkhara-. (pts note) | + → bho (bjt, th, pts) | mantadharo → manta-dharo (pts) | sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ → sanighaṇḍu-keṭubhānaṁ sākkhara-ppabhedānaṁ itihāsa-pañcamānaṁ (pts) | lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata-mahāpurisa-lakkhaṇesu (pts)Aṅgaka sagt die Hymnen auf und hat sie im Gedächtnis und hat die drei Veden gemeistert zusammen mit ihren Wörterverzeichnissen und der Liturgie des Rituals, der Lautlehre und der Einteilung der Wortarten sowie den Sagen als fünftem. Er kennt sie Wort für Wort, kennt die Grammatik und ist mit der Kosmologie und den Kennzeichen eines großen Mannes vertraut.
Ahamassa mante vācetā.
ahamassa → aham assa (pts)Und ich lehre ihn die Hymnen.
Aṅgako kho māṇavako ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.
pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | + → bho (bjt, th, pts) | pitāmahayugā → pitāmahā-yugā (pts) | jātivādena → jāti-vādena (pts)Aṅgaka ist von guter Geburt auf mütterlicher und väterlicher Seite, von reiner Abkunft, mit unwiderlegbarem und einwandfreiem Stammbaum bis zur siebten väterlichen Generation zurück.
Ahamassa mātāpitaro jānāmi.
ahamassa mātāpitaro → aham assa mātā-pitaro (pts)Und ich kenne seine Mutter und seinen Vater.
Aṅgako kho māṇavako pāṇampi haneyya, adinnampi ādiyeyya, paradārampi gaccheyya, musāvādampi bhaṇeyya, majjampi piveyya, ettha dāni, bho, kiṁ vaṇṇo karissati, kiṁ mantā, kiṁ jāti?
musāvādampi → musāpi (bj, pts) | musāvādampi bhaṇeyya majjampi → musāpi bhāseyya majjaṁpi (sya-all) | ettha dāni bho → etthadāni (sya-all) | mantā → mantaṁ (pts) | bhaṇeyya → So all MSS. (Scdt n): Sum. bhāseyya. (pts note) | pāṇampi → pāṇaṁpi (th) | adinnampi → adinnaṁpi (th) | paradārampi → paradāraṁpi (th) | pāṇampi → pāṇam pi (pts) | adinnampi → adinnam pi (pts) | paradārampi → paradāram pi (pts) | musāvādampi → musā pi (pts) | majjampi → majjam pi (pts)Aber wenn Aṅgaka lebende Geschöpfe töten, stehlen, Ehebruch begehen, lügen oder Branntwein trinken würde, was würden ihm dann sein Aussehen, seine Hymnen oder seine Geburt nützen?
Yato kho, bho, brāhmaṇo sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato,
vuddhasīlī vuddhasīlena → vuḍḍhasīlī vuḍḍhasīlena (sya-all) | vuddhasīlī vuddhasīlena → vuddha-sīlī vuddha-sīlena (pts)Wenn ein Brahmane tugendhaft ist, reife Tugend besitzt,
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṁ paggaṇhantānaṁ.
sujaṁ → pūjaṁ (sya-all)und wenn er klug und verständig ist, der erste oder zweite, der die Opfer-Schöpfkelle hält:
Imehi kho, bho, dvīhaṅgehi samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapenti;
paññapenti → paññāpenti (bj) | dvīhaṅgehi → dvīhi aṅgehi (sya-all) | paññapenti brāhmaṇosmīti → paññāpenti brāhmaṇo smīti (pts) | dvīhaṅgehi → dvīh aṅgehi (pts)Diese beiden Faktoren muss ein Brahmane besitzen, damit die Brahmanen ihn zu Recht als einen Brahmanen beschreiben.“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti.
brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
6. Sīlapaññākathā6. Das Gespräch über Tugend und Weisheit
“Imesaṁ pana, brāhmaṇa, dvinnaṁ aṅgānaṁ sakkā ekaṁ aṅgaṁ ṭhapayitvā ekena aṅgena samannāgataṁ brāhmaṇā brāhmaṇaṁ paññapetuṁ;
brāhmaṇā → (bj, sya-all, pts) | paññapetuṁ → paññāpetuṁ (bj) | paññapetuṁ brāhmaṇosmīti → paññāpetuṁ brāhmaṇo smīti (pts)„Aber Brahmane, ist es möglich, einen dieser beiden Faktoren zurückzustellen und jemanden immer noch zu Recht als einen Brahmanen zu beschreiben?“
‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṁ āpajjeyyā”ti?
āpajjeyyāti → āpajjeyyā ti (bjt) | brāhmaṇosmīti → brāhmaṇo smīti (pts) | musāvādaṁ → musā-vādaṁ (pts)
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)„Nein, werter Gotama.
Sīlaparidhotā hi, bho gotama, paññā; paññāparidhotaṁ sīlaṁ.
sīlaparidhotā → sīla-paridhotā (pts) | paññāparidhotaṁ → paññā paridhotaṁ (pts)Denn Weisheit wird durch Tugend geläutert und Tugend durch Weisheit.
Yattha sīlaṁ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṁ.Tugend und Weisheit gehen immer Hand in Hand.
Sīlavato paññā, paññavato sīlaṁ.
paññavato → paññāvato (pts)Ein tugendhafter Mensch ist weise und ein weiser Mensch ist tugendhaft.
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṁ aggamakkhāyati.
sīlapaññāṇañca → sīlapaññānañca (sya-all) | sīlapaññāṇañca → sīlapaññāṇaṁ ca (bjt) | sīlapaññāṇañca → sīla paññāṇañ ca (pts) | aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)Und Tugend und Weisheit gelten als die besten Dinge in der Welt.
Seyyathāpi, bho gotama, hatthena vā hatthaṁ dhoveyya, pādena vā pādaṁ dhoveyya;
dhoveyya → dhopeyya (pts) | dhoveyya evameva → dhopeyya evam eva (pts) | dhopeyya → Bp dhoveyya. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Wie wenn man eine Hand mit der anderen wäscht oder einen Fuß mit dem anderen:
evameva kho, bho gotama, sīlaparidhotā paññā, paññāparidhotaṁ sīlaṁ.
evameva → evam eva (pts) | paññāparidhotaṁ → paññā-paridhotaṁ (pts)Ebenso wird Weisheit durch Tugend geläutert und Tugend durch Weisheit.
Yattha sīlaṁ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṁ.Tugend und Weisheit gehen immer Hand in Hand.
Sīlavato paññā, paññavato sīlaṁ.
paññavato → paññāvato (pts)Ein tugendhafter Mensch ist weise und ein weiser Mensch ist tugendhaft.
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṁ aggamakkhāyatī”ti.
aggamakkhāyatīti evametaṁ brāhmaṇa → aggamakkhāyati (bj) | sīlapaññāṇañca → sīlapaññānañca (sya-all) | aggamakkhāyatīti evametaṁ brāhmaṇa evametaṁ → aggam akkhāyatīti evam etaṁ (pts) | sīlapaññāṇañca → sīla paññāṇañ ca (pts)Und Tugend und Weisheit gelten als die besten Dinge in der Welt.“
“Evametaṁ, brāhmaṇa, evametaṁ, brāhmaṇa, sīlaparidhotā hi, brāhmaṇa, paññā, paññāparidhotaṁ sīlaṁ.
evametaṁ → evam etaṁ (pts) | evametaṁ brāhmaṇa sīlaparidhotā → sīla-paridhotā (pts) | paññāparidhotaṁ → paññā-paridhotaṁ (pts)„Das ist wirklich wahr, Brahmane, das ist wirklich wahr! Denn Weisheit wird durch Tugend geläutert und Tugend durch Weisheit.
Yattha sīlaṁ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṁ.Tugend und Weisheit gehen immer Hand in Hand.
Sīlavato paññā, paññavato sīlaṁ.
paññavato → paññāvato (pts)Ein tugendhafter Mensch ist weise und ein weiser Mensch ist tugendhaft.
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṁ aggamakkhāyati.
sīlapaññāṇañca → sīlapaññānañca (sya-all) | sīlapaññāṇañca → sīla paññāṇañ ca (pts)Und Tugend und Weisheit gelten als die besten Dinge in der Welt.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, hatthena vā hatthaṁ dhoveyya, pādena vā pādaṁ dhoveyya;Wie wenn man eine Hand mit der anderen wäscht oder einen Fuß mit dem anderen:
evameva kho, brāhmaṇa, sīlaparidhotā paññā, paññāparidhotaṁ sīlaṁ.Ebenso wird Weisheit durch Tugend geläutert und Tugend durch Weisheit.
Yattha sīlaṁ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṁ.Tugend und Weisheit gehen immer Hand in Hand.
Sīlavato paññā, paññavato sīlaṁ.Ein tugendhafter Mensch ist weise und ein weiser Mensch ist tugendhaft.
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṁ aggamakkhāyati.
sīlapaññāṇañca → sīlapaññānañca (sya-all) | aggamakkhāyati → aggamakkhāyatīti (sya-all)Und Tugend und Weisheit gelten als die besten Dinge in der Welt.
Katamaṁ pana taṁ, brāhmaṇa, sīlaṁ?Aber, Brahmane, was ist diese Tugend?
Katamā sā paññā”ti?
katamā → katamā pana (sya-all) | paññāti → paññā ti (bjt, pts)Und was ist diese Weisheit?“
“Ettakaparamāva mayaṁ, bho gotama, etasmiṁ atthe.
ettakaparamāva → ettakaparamā ca (sya-all) | etasmiṁ → kismiṁ (sya-all) | ettakaparamāva → ettaka-paramā va (pts)„Das ist alles, was ich über diese Sache weiß, werter Gotama.
Sādhu vata bhavantaṁyeva gotamaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho”ti.
bhavantaṁyeva → bhavantaṁ yeva bho (pts) | atthoti → attho ti (pts)Dass der werte Gotama selbst doch bitte die Bedeutung dieser Sache klarstelle.“
“Tena hi, brāhmaṇa, suṇohi, sādhukaṁ manasikarohi, bhāsissāmī”ti.
suṇohi → suṇāhi (bj, sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th)„Nun, Brahmane, hör zu und gebrauche den Geist gut, ich werde sprechen.“
“Evaṁ, bho”ti kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavato paccassosi.
bhoti → bho ti (pts)„Ja, werter Herr“, antwortete Soṇadaṇḍa.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho …pe…
+ → yathā anucchedesu tathā vitthāretabbaṁ (my) | + → yathā sāmaññaphale evaṁ vitthāretabbaṁ (bjt, th)„Da erscheint ein Klargewordener in der Welt, vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha …
Evaṁ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hoti.
kho → kho pana (sya-all)So hat ein Mönch die Tugend vervollkommnet.
Idaṁ kho taṁ, brāhmaṇa, sīlaṁ …pe…
idaṁ → idaṁpi (sya-all, pts) | pe → SS omit this pe. (pts note) | idaṁ → idam pi (pts)Das, Brahmane, ist diese Tugend. …
paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …Er tritt in die erste Vertiefung ein und verweilt darin …
dutiyaṁ jhānaṁ …in die zweite Vertiefung …
tatiyaṁ jhānaṁ …
+ → upasampajja viharati (bjt)in die dritte Vertiefung …
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…in die vierte Vertiefung …
ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati, abhininnāmeti …pe…
ñāṇadassanāya → ayaṁ kho so brāhmaṇa samādhi āsavānaṁ khayañāṇāya (bjt)Er streckt seinen Geist aus und richtet ihn auf das Erkennen und Sehen …
Idampissa hoti paññāya …pe…
idampissa → idam pi ssa (pts)Das ist Teil seiner Weisheit. …
nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.Er versteht: ‚… es gibt nichts weiter für diesen Ort.‘
Idampissa hoti paññāya
idampissa → idam pi ssa (pts)Das ist Teil seiner Weisheit.
ayaṁ kho sā, brāhmaṇa, paññā”ti.
paññā → Scdmt paññāyāti. (pts note) | paññāti → paññā ti (pts)Das, Brahmane, ist diese Weisheit.“
7. Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanā7. Soṇadaṇḍa erklärt sich zu einem Laienanhänger
Evaṁ vutte, soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Als der Buddha geendet hatte, sagte Soṇadaṇḍa zu ihm:
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.„Vortrefflich, werter Gotama! Vortrefflich!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva (bj, pts) | bhotā → Sm bho (and so in iii. 22; comp. iii. 17, 19). (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela pajjotaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)Als würde er das Umgestürzte aufrichten oder das Verborgene enthüllen oder den Verirrten den Weg weisen oder im Dunkeln ein Licht anzünden, sodass Menschen mit klaren Augen sehen könnten, was da ist, so hat der werte Gotama die Lehre auf vielerlei Weise klargemacht.
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)Ich nehme Zuflucht zum werten Gotama, zur Lehre und zum Saṅgha der Mönche und Nonnen.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.
saraṇaṁ gataṁ → saraṇaṅgataṁ (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts)Von diesem Tag an soll der werte Gotama mich als Laienanhänger in Erinnerung behalten, der für sein ganzes Leben Zuflucht genommen hat.
Adhivāsetu ca me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)Würdest du bitte zusammen mit dem Saṅgha der Mönche und Nonnen die morgige Mahlzeit von mir annehmen?“
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
tuṇhībhāvena → tuṇhī-bhāvena (pts)Der Buddha schwieg zum Zeichen der Zustimmung.
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
atha kho → athakho (th) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Da erhob sich, als er die Zustimmung des Buddha erkannt hatte, Soṇadaṇḍa von seinem Sitz, verbeugte sich, umrundete den Buddha respektvoll, die rechte Seite ihm zugewandt, und ging.
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi:
atha kho → athakho (th) | khādanīyaṁ bhojanīyaṁ → khādaniyaṁ bhojaniyaṁ (pts)Als dann die Nacht vorüber war, ließ Soṇadaṇḍa in seiner eigenen Wohnung vorzügliche frische und gekochte Speisen zubereiten. Dann ließ er den Buddha über die Zeit benachrichtigen:
“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)„Es ist Zeit, werter Gotama, das Essen ist fertig.“
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaraṁ ādāya (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Da kleidete der Buddha sich am Morgen an, nahm Schale und Robe, ging zusammen mit dem Saṅgha der Mönche und Nonnen zu Soṇadaṇḍas Haus und setzte sich auf den ausgebreiteten Sitz.
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddha-pamukhaṁ bhikkhu-saṁghaṁ (pts) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)Und Soṇadaṇḍa bewirtete und bediente den Saṅgha der Mönche und Nonnen mit dem Buddha an der Spitze eigenhändig mit vorzüglichen frischen und gekochten Speisen.
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
atha kho → athakho (th) | onītapattapāṇiṁ → onīta-patta-pāṇiṁ (pts)Als der Buddha gegessen und Hand und Schale gewaschen hatte, nahm Soṇadaṇḍa einen niedrigen Sitz und setzte sich zur Seite hin.
Ekamantaṁ nisinno kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Dann sagte er zum Buddha:
“ahañceva kho pana, bho gotama, parisagato samāno āsanā vuṭṭhahitvā bhavantaṁ gotamaṁ abhivādeyyaṁ, tena maṁ sā parisā paribhaveyya.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | Bhagavantaṁ → Bp Bhavantaṁ. (pts note) | ahañceva → ahañ ce va (pts) | parisagato → parisa-gato (pts)„Werter Gotama, wenn ich zu einer Versammlung gegangen bin und ich erhebe mich dort von meinem Sitz und verbeuge mich vor dem Buddha, könnte diese Versammlung deshalb auf mich herabschauen.
Yaṁ kho pana sā parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha.
yasopi → yaso pi (pts)Und wenn die Versammlung auf einen herabschaut, nimmt der Ruhm ab.
Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ.
bhogāpi → bhogā pi (pts)Wenn der Ruhm abnimmt, nimmt auch der Reichtum ab.
Yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā.
panamhākaṁ → pan amhākaṁ (pts)Mein Reichtum beruht schließlich auf meinem Ruhm.
Ahañceva kho pana, bho gotama, parisagato samāno añjaliṁ paggaṇheyyaṁ, āsanā me taṁ bhavaṁ gotamo paccuṭṭhānaṁ dhāretu.
ahañceva → ahañ ce va (pts) | parisagato → parisa-gato (pts)Wenn ich zu einer Versammlung gegangen bin und meine zusammengelegten Hände erhebe, bitte nimm das, als hätte ich mich von meinem Sitz erhoben.
Ahañceva kho pana, bho gotama, parisagato samāno veṭhanaṁ omuñceyyaṁ, sirasā me taṁ bhavaṁ gotamo abhivādanaṁ dhāretu.
veṭhanaṁ → veṭṭhanaṁ (th) | ahañceva → ahañ ce va (pts) | parisagato → parisa-gato (pts)Und wenn ich meinen Turban lüfte, bitte nimm das, als hätte ich mich verbeugt.
Ahañceva kho pana, bho gotama, yānagato samāno yānā paccorohitvā bhavantaṁ gotamaṁ abhivādeyyaṁ, tena maṁ sā parisā paribhaveyya.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | ahañceva → ahañ ce va (pts) | yānagato → yāna-gato (pts)Und, werter Gotama, wenn ich in einer Kutsche bin und ich steige von meiner Kutsche ab und verbeuge mich vor dem werten Gotama, könnte diese Versammlung deshalb auf mich herabschauen.
Yaṁ kho pana sā parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha, yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṁ.
yasopi → yaso pi (pts) | bhogāpi → bhogā pi (pts)
Yasoladdhā kho panamhākaṁ bhogā.
panamhākaṁ → pan amhākaṁ (pts)
Ahañceva kho pana, bho gotama, yānagato samāno patodalaṭṭhiṁ abbhunnāmeyyaṁ, yānā me taṁ bhavaṁ gotamo paccorohanaṁ dhāretu.
abbhunnāmeyyaṁ → abbhunnameyyaṁ (sya-all) | kho → Scdt omit. (pts note) | pana → Bp omits. (pts note) | ahañceva → ahañ ce va (pts) | yānagato → yāna-gato (pts) | patodalaṭṭhiṁ → patoda-laṭṭhiṁ (pts)Wenn ich in einer Kutsche bin und meine Peitsche hochhalte, bitte nimm das, als wäre ich von meiner Kutsche abgestiegen.
Ahañceva kho pana, bho gotama, yānagato samāno chattaṁ apanāmeyyaṁ, sirasā me taṁ bhavaṁ gotamo abhivādanaṁ dhāretū”ti.
chattaṁ → hatthaṁ (pts) | ahañceva → ahañ ce va (pts)Und wenn ich meinen Sonnenschirm herablasse, bitte nimm das, als hätte ich mich verbeugt.“
Atha kho bhagavā soṇadaṇḍaṁ brāhmaṇaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
atha kho → athakho (th)Dann leitete der Buddha Soṇadaṇḍa mit einem Dhammavortrag an, ermunterte, begeisterte und erhob ihn. Darauf erhob er sich von seinem Sitz und ging.