PoṭṭhapādasuttaMit Poṭṭhapāda
1. Poṭṭhapādaparibbājakavatthu1. Über den Wanderer Poṭṭhapāda
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
anāthapiṇḍikassa ārāme → anāthapiṇḍikassārāme (sya-all)Einmal hielt sich der Buddha bei Sāvatthī in Jetas Wäldchen auf, dem Kloster des Anāthapiṇḍika.
Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ tiṁsamattehi paribbājakasatehi.
tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme → tiṇḍukācire ekasārike mallikārāme (sya-all) | tiṁsamattehi → timattehi (pts) | tindukācīre → SS tiṇḍukātīre here, but not in Sum. In 2 only Sd has -tīro. (pts note) | eka-sālake → Scdt sālike and so St in 2. (pts note) | Mallikāya → See J. iv. 148 foll. Dhp. Aṭṭh. 248. (pts note) | timattehi → BB tiṅsa-. (pts note) | paribbājakaparisāya → paribbājaka-parisāya (pts) | tiṁsamattehi paribbājakasatehi → timattehi paribbājaka-satehi (pts)Nun befand sich zu der Zeit der Wanderer Poṭṭhapāda zusammen mit 300 Wanderern in Mallikās Kloster für philosophische Debatten mit nur einer Halle, das von Ebenholzbäumen eingefriedet war.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaraṁ ādāya (pts)Da kleidete der Buddha sich am Morgen an, nahm Schale und Robe und betrat Sāvatthī zum Almosengang.
Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Da kam ihm in den Sinn:
“atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ.„Es ist zu früh für den Almosengang in Sāvatthī.
Yannūnāhaṁ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo, yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.
tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo → tiṇḍukāciro ekasāliko mallikārāmo (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | ekasālako → eka-sālako (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)Warum gehe ich nicht zu Mallikās Kloster und besuche den Wanderer Poṭṭhapāda?“
Atha kho bhagavā yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo tenupasaṅkami.
tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo → tiṇḍukāciro ekasāliko mallikārāmo (sya-all) | atha kho → athakho (th) | ekasālako → eka sālako (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)Und so tat er es.
Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā.
paribbājakaparisāya → paribbājaka-parisāya (pts) | uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ → uccāsadda-mahāsaddāya aneka-vihitaṁ (pts)Zu dieser Zeit saß Poṭṭhapāda mit einer großen Versammlung von Wanderern beisammen, und sie machten einen Tumult, einen Höllenlärm. Sie führten unwürdige Gespräche aller Art
Seyyathidaṁ—rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
itthikathaṁ → itthikathaṁ purisakathaṁ (bj) | vā → vāti (bj) | itthikathaṁ sūrakathaṁ → itthīkathaṁ purisakathaṁ surākathaṁ (sya-all) | itthi-kathaṁ → BB add purisa-kathaṁ; as Sd BB at D.i.1.17 (not in M.V.v.6.3). (pts note) | iti → BB omit iti. (pts note) | + → gandhakathaṁ (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ → seyyathīdaṁ rāja-kathaṁ cora-kathaṁ mahāmatta-kathaṁ senā-kathaṁ bhaya-kathaṁ (pts) | annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ → anna-kathaṁ pāna-kathaṁ vattha-kathaṁ (pts) | mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ → mālā-kathaṁ gandha-kathaṁ ñāti-kathaṁ (pts) | gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ → gāma-kathaṁ nigama-kathaṁ nagara-katham janapada-kathaṁ itthi-kathaṁ sūra-kathaṁ (pts) | kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ → kumbhaṭṭhāna-kathaṁ pubba-peta-kathaṁ (pts) | samuddakkhāyikaṁ → samudda-kkhāyikaṁ (pts)wie Gespräche über Könige, Räuber und Oberminister, über Heere, Bedrohungen und Kriege, über Essen, Trinken, Kleider und Schlafstellen, über Kränze und Düfte, über die Familie, Fahrzeuge, Dörfer, Marktflecken, Städte und Länder, über Frauen und Helden, Straßen- und Brunnengespräch, Gespräch über Verstorbene, über allerlei Dinge, Geschichten vom Land und vom Meer und Gespräche über Wiedergeburt in diesem oder jenem Daseinszustand.
Addasā kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ;
dūratova → dūrato va (th, pts)Poṭṭhapāda sah den Buddha von Weitem kommen
disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhapesi:
sakaṁ parisaṁ → sakaparisaṁ (sya-all) | saṇṭhapesi → saṇṭhāpesi (pts) | saṇṭhapesi → saṇṭhāpesi (bj: PTS) | disvā → BB disvāna. (pts note) | saṇṭhāpesi → Sm saṇṭhapesi. (pts note)und brachte seine Versammlung zum Schweigen:
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
saddamakattha → saddam akattha (pts)„Seid leise, werte Herren, macht keinen Lärm.
Ayaṁ samaṇo gotamo āgacchati.Hier kommt der Asket Gotama.
Appasaddakāmo kho so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī.
āyasmā → panāyasmā (bj); (sya-all) | kho → kho panāyasmā (sya-all); kho pana (pts) | pana → BB omit. (pts note) | appasaddakāmo → appasadda-kāmo (pts) | vaṇṇavādī → vaṇṇa-vādī (pts)Der Ehrwürdige liebt die Stille und preist die Stille.
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | upasaṅkamitabbaṁ → upasaṁkamitabbaṁ (pts)Wenn er sieht, dass unsere Versammlung still ist, wird er es hoffentlich für angebracht halten, näherzukommen.“
Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.Und diese Wanderer verstummten.
Atha kho bhagavā yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkami.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)Da ging der Buddha zum Wanderer Poṭṭhapāda.
Atha kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Dieser sagte zu ihm:
“etu kho, bhante, bhagavā.„Der Gesegnete komme her, Herr!
Svāgataṁ, bhante, bhagavato.
svāgataṁ → sāgataṁ (pts) | svāgataṁ → sāgataṁ (bj: PTS) | sāgataṁ → Sd BB svāgataṁ. (pts note)Willkommen dem Gesegneten, Herr!
Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi, yadidaṁ idhāgamanāya.
pariyāyamakāsi → pariyāyam akāsi (pts) | idhāgamanāya → idh āgamanāya (pts)Es ist lange her, dass du die Gelegenheit genutzt hast, hierherzukommen.
Nisīdatu, bhante, bhagavā, idaṁ āsanaṁ paññattan”ti.
idaṁ āsanaṁ → idamāsanaṁ (bjt, th) | idaṁ → idam (pts) | paññattanti → paññattan ti (pts)Setz dich bitte, Herr, dieser Sitz ist bereit.“
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Der Buddha setzte sich auf den ausgebreiteten Sitz,
Poṭṭhapādopi kho paribbājako aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
kho → BB pi kho. (pts note) | poṭṭhapādopi → poṭṭhapādo (pts)während Poṭṭhapāda einen niedrigeren Sitz nahm und sich zur Seite hinsetzte.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho poṭṭhapādaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte zu ihm:
“kāya nuttha, poṭṭhapāda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāya nottha (sya-all, mr) | nuttha → kāya nottha (cck: syā. ka.) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (bjt, pts) | nuttha → nu ttha (pts)„Poṭṭhapāda, worüber habt ihr gerade gesprochen, als ihr hier beisammensaßt? Welches Gespräch wurde unterbrochen?“
1.1. Abhisaññānirodhakathā1.1. Über das Aufhören der Wahrnehmung
Evaṁ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Daraufhin sagte der Wanderer Poṭṭhapāda zum Buddha:
“tiṭṭhatesā, bhante, kathā, yāya mayaṁ etarahi kathāya sannisinnā.
tiṭṭhatesā → tiṭṭhat esā (pts)„Herr, das, worüber wir gerade gesprochen haben, wollen wir beiseite lassen.
Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya.
savanāya → savaṇāya (bj) | esā → SS n'esāhaṁ. (pts note) | nesā → n esā (pts) | pacchāpi → pacchā pi (pts)Es wird nicht schwer für dich sein, das später zu erfahren.
Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni, nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kotūhalasālāya sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ abhisaññānirodhe kathā udapādi:
kotūhalasālāya → kutūhalasālāya (bj, pts); kotuhalasālāya (sya-all) | nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ kotūhalasālāya → nānā-titthiyānaṁ samaṇa-brāhmaṇānaṁ kutūhala-sālāya (pts)Herr, vor ein paar Tagen saßen mehrere Asketen und Brahmanen, die verschiedenen anderen Konfessionen anhängen, hier beisammen, und ein Gespräch über das Aufhören der Wahrnehmung kam unter ihnen auf:
‘kathaṁ nu kho, bho, abhisaññānirodho hotī’ti?
abhisaññānirodho → abhisaññanirodho (pts) | hotīti → hotī ti (bjt) | kathaṁ → kathan (pts)‚Wie kommt das Aufhören der Wahrnehmung zustande?‘
Tatrekacce evamāhaṁsu:
tatrekacce evamāhaṁsu → tatr ekacce evam āhaṁsu (pts)Manche sagten:
‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi.
ahetū → ahetu (bj, sya-all) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjatipi nirujjhatipi (sya-all) | ahetū appaccayā → ahetuapaccayā (pts) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjanti pi nirujjhanti pi (pts)‚Die Wahrnehmungen eines Menschen erscheinen ohne Grund oder Ursache und hören ohne Grund oder Ursache auf.
Yasmiṁ samaye uppajjanti, saññī tasmiṁ samaye hoti.
uppajjanti → uppajjati (sya-all)Wenn sie erscheinen, wird man jemand mit Wahrnehmung.
Yasmiṁ samaye nirujjhanti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.
nirujjhanti → nirujjhati (sya-all)Wenn sie aufhören, wird man jemand ohne Wahrnehmung.‘
Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paññāpenti → paññapenti (bj: PTS) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)So beschreiben Manche das Aufhören der Wahrnehmung.
Tamañño evamāha:
tamañño evamāha → tam añño evam āha (pts)Aber jemand anders sagt zu ihnen:
‘na kho pana metaṁ, bho, evaṁ bhavissati.
pana metaṁ → na kho nāmetaṁ (pts1ed) | pana metaṁ → nām etaṁ (pts) | me’taṁ → na kho nāmetaṁ (bj: PTS) | metaṁ → na kho nāmetaṁ (cck: sī. pī.) | bho → BB na kho pana me taṁ bho (thrice). In the next clause SS omit bho, and in the third Sm omits it, and Sdt have hoti. (pts note)‚Aber so ist es nicht, gute Herren!
Saññā hi, bho, purisassa attā.Die Wahrnehmung ist das Selbst eines Menschen,
Sā ca kho upetipi apetipi.
sā → so (sya-all) | upetipi apetipi → upeti pi apeti pi (pts)das eintritt und weggeht.
Yasmiṁ samaye upeti, saññī tasmiṁ samaye hoti.Wenn es eintritt, wird man jemand mit Wahrnehmung.
Yasmiṁ samaye apeti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.Wenn es weggeht, wird man jemand ohne Wahrnehmung.‘
Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)So beschreiben Manche das Aufhören der Wahrnehmung.
Tamañño evamāha:
tamañño evamāha → tam añño evam āha (pts)Aber jemand anders sagt zu ihnen:
‘na kho pana metaṁ, bho, evaṁ bhavissati.
pana metaṁ → nām etaṁ (pts)‚Aber so ist es nicht, gute Herren!
Santi hi, bho, samaṇabrāhmaṇā mahiddhikā mahānubhāvā.
samaṇabrāhmaṇā → samaṇa brāhmaṇā (pts)Es gibt Asketen und Brahmanen, die große Macht und Stärke besitzen.
Te imassa purisassa saññaṁ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi.
upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi → upakaḍḍhanti pi apakaḍḍhanti pi (pts)Sie setzen einem Menschen Wahrnehmung ein oder entnehmen sie.
Yasmiṁ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṁ samaye hoti.Wenn sie sie einsetzen, wird man jemand mit Wahrnehmung.
Yasmiṁ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.Wenn sie sie entnehmen, wird man jemand ohne Wahrnehmung.‘
Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)So beschreiben Manche das Aufhören der Wahrnehmung.
Tamañño evamāha:
tamañño evamāha → tam añño evam āha (pts)Aber jemand anders sagt zu ihnen:
‘na kho pana metaṁ, bho, evaṁ bhavissati.
pana metaṁ → nām etaṁ (pts) | evaṁ → evam (pts)‚Aber so ist es nicht, gute Herren!
Santi hi, bho, devatā mahiddhikā mahānubhāvā.
devatā → devā (sya-all) | devatā → devā (bj: syā)Es gibt Gottheiten, die große Macht und Stärke besitzen.
Tā imassa purisassa saññaṁ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi.
tā → te (sya-all, pts) | tā → te (bj: syā) | upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi → upakkaḍḍhantipi apakkaḍḍhantipi (th) | upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi → upakaḍḍhanti pi apakaḍḍhanti pi (pts)Sie setzen einem Menschen Wahrnehmung ein oder entnehmen sie.
Yasmiṁ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṁ samaye hoti.
upakaḍḍhanti → upakkaḍḍhanti (th)Wenn sie sie einsetzen, wird man jemand mit Wahrnehmung.
Yasmiṁ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṁ samaye hotī’ti.
apakaḍḍhanti → apakkaḍḍhanti (th)Wenn sie sie entnehmen, wird man jemand ohne Wahrnehmung.‘
Ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | ittheke abhisaññānirodhaṁ paññapenti → itth eke abhisaññā-nirodhaṁ paññāpenti (pts)So beschreiben Manche das Aufhören der Wahrnehmung.
Tassa mayhaṁ, bhante, bhagavantaṁyeva ārabbha sati udapādi:
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt, pts)Da musste ich an den Buddha denken:
‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato, yo imesaṁ dhammānaṁ sukusalo’ti.
sukusaloti bhagavā bhante kusalo → sukusalo ti (pts) | ti → SS Aho nūna bhagavā sugato yo (Sdm so) bhante kusalo. (Sm has imesaṁ inserted, as a correction, after so.) (pts note)‚Sicher muss das der Gesegnete sein, der Heilige, der in solchen Dingen so bewandert ist.‘
Bhagavā, bhante, kusalo, bhagavā pakataññū abhisaññānirodhassa.Der Buddha ist bewandert im Aufhören der Wahrnehmung und damit wohl vertraut.
Kathaṁ nu kho, bhante, abhisaññānirodho hotī”ti?
hotīti → hotī ti (bjt) | kathaṁ nu → kathannu (th) | kathaṁ → kathan (pts) | abhisaññānirodho → abhisaññā-nirodho (pts)Wie kommt das Aufhören der Wahrnehmung zustande, Herr?“
1.2. Sahetukasaññuppādanirodhakathā1.2. Wahrnehmung erscheint mit einer Ursache
“Tatra, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu ahetū appaccayā → evam āhaṁsu ahetuappaccayā (pts) | samaṇabrāhmaṇā evamāhaṁsu → samaṇa-brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)„Was das betrifft, Poṭṭhapāda, so haben diese Asketen und Brahmanen, die sagen,
‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipī’ti, āditova tesaṁ aparaddhaṁ.
ahetū → ahetu (sya-all)die Wahrnehmungen eines Menschen erschienen ohne Grund oder Ursache und hörten ohne Grund oder Ursache auf, von Beginn an Unrecht.
Taṁ kissa hetu?Warum ist das so?
Sahetū hi, poṭṭhapāda, sappaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi.
sahetū → sahetu (sya-all) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjatipi nirujjhatipi (sya-all) | uppajjantipi nirujjhantipi → uppajjanti pi nirujjhanti pi (pts)Weil die Wahrnehmungen eines Menschen aus einem Grund und einer Ursache erscheinen und aufhören.
Sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (bj, pts); uppajjatipi (sya-all) | nirujjhati → nirujjhanti (bj, pts); nirujjhatipi (sya-all) | nirujjhanti → BB uppajjati . . . nirujjhati (and so in 10, 16, etc.). (pts note)Durch Schulung erscheinen manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Kā ca sikkhā”ti? Bhagavā avoca.
sikkhāti → sikkhā ti (pts)Und was ist diese Schulung?“, sagte der Buddha.
“Idha, poṭṭhapāda, tathāgato loke uppajjati arahaṁ, sammāsambuddho …pe…
loke → loko (bj) | rajopatho → rajāpatho (bj: syā) | pe → BB yathā Sāmañaphalaṁ evaṁ vitthāretabbaṁ and omit down to end of 8 (D. ii. 40-63). (pts note) | Sa → BB atha as in D. ii. 63. (pts note) | + → yathā anucchedesu evaṁ vitthāretabbaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt) | + → yathā sāmaññaphale evaṁ vitthāretabbaṁ (th)„Da erscheint, Poṭṭhapāda, ein Klargewordener in der Welt, vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha …
Evaṁ kho, poṭṭhapāda, bhikkhu sīlasampanno hoti
hoti → BB add . . . pa . . . and omit 9. (pts note) | poṭṭhabbaṁ → So SS (see D.ii. 64). (pts note)So hat ein Mönch die Tugend vervollkommnet. …
…pe…
pe → spelled out in full (bjt)
tassime pañcanīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.
pañcanīvaraṇe pahīne → pañca nīvaraṇe pahīṇe (bj) | vedeti → vedayati (sya-all) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (pts) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj: PTS) | vedeti → paṭisaṁvedeti (bj: syā) | pāmujjaṁ → BB pāmojjaṁ (SS here u, but o at D.ii. 75). (pts note) | tassime pañcanīvaraṇe → d tass ime pañca nīvaraṇe (pts) | passaddhakāyo → passaddha-kāyo (pts)Wenn er sieht, dass die Hindernisse in ihm aufgegeben sind, lodert Freude auf. Wenn er voller Freude ist, lodert Ekstase auf. Wenn der Geist in Ekstase ist, wird der Körper still. Wenn der Körper still ist, empfindet er Seligkeit. Und wenn er voller Seligkeit ist, versenkt sich der Geist im Samādhi.
So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānam (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: kesuci) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhamajjhānam (pts)Ganz abgeschieden von den Sinnenfreuden, abgeschieden von untauglichen Eigenschaften, tritt er in die erste Vertiefung ein und verweilt darin; da gibt es aus Abgeschiedenheit geborene Ekstase und Seligkeit, während man den Geist ausrichtet und hält.
Tassa yā purimā kāmasaññā, sā nirujjhati.
kāmasaññā → kāma-saññā (pts)Die sinnliche Wahrnehmung, die er vorher hatte, hört auf.
Vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
samaye → (sya-all) | Vivekaja-pītisukha-sukhuma-sacca-saññā → In 10,11 MSS. have vivekajaṁ pītisukhaṁ, in 12-15 the ṁ's are usually omitted. (pts note) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → vivekajapītisukhasukhuma-saccasaññīyeva (my) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → vivekajapītisukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → vivekaja pīti-sukha sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung der aus Abgeschiedenheit geborenen Ekstase und Seligkeit.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati → nirujjhanti (pts) | uppajjati → uppajjanti (bj: PTS) | nirujjhati → nirujjhanti (bj: PTS) | nirujjhanti → BB in 10-16 uppajjati . . . nirujjhati. SS -anti in 10-14. In 15 Sdt -ati . . . ati; Sc -anti . . . anti; Sm -ati . . . -anti. In 16 SS ati . . . anti; (Sum. requires plural, see 22.) (pts note) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayaṁ sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayaṁ → ayaṁpi (sya-all) | sikkhāti → sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (bj: PTS) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ dutiyajjhānaṁ (pts)„Wenn dann das Ausrichten und Halten des Geistes sich beruhigt, tritt ein Mönch in die zweite Vertiefung ein und verweilt darin; da gibt es aus Versenkung geborene Ekstase und Seligkeit, mit innerer Klarheit und geeintem Geist, ohne Ausrichten und Halten.
Tassa yā purimā vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā → vivekajaṁ pītisukhaṁ sukhumasaccasaññā (pts) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā → vivekajaṁ pītisukhaṁ sukhumasaññā (bj: PTS) | vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā → vivekajaṁ pīti-sukhaṁ sukhuma-sacca-saññā (pts)Die subtile und wahre Wahrnehmung der aus Abgeschiedenheit geborenen Ekstase und Seligkeit, die er vorher hatte, hört auf.
Samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → samādhijapītisukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā → samādhija pīti-sukha sukhuma-sacca-saññā (pts) | samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva → samādhija pīti-sukha sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung der aus Versenkung geborenen Ekstase und Seligkeit.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
ekā → ekaṁ (bj) | uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | tatiyaṁjhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (bj: kesuci potthakesu) | upekhako → BB upekkhako and so always. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukha-vihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts)„Mit dem Schwinden der Ekstase tritt ein Mönch dann in die dritte Vertiefung ein und verweilt darin; da meditiert er mit Gleichmut, achtsam und bewusst, und erfährt persönlich die Seligkeit, von der die Edlen erklären: ‚Gleichmütig und achtsam meditiert man in Seligkeit.‘
Tassa yā purimā samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā → samādhijaṁ pītisukhaṁ sukhumasaccasaññā (pts) | samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā → samādhijaṁ pīti-sukhaṁ sukhuma-sacca-saññā (pts)Die subtile und wahre Wahrnehmung der aus Versenkung geborenen Ekstase und Seligkeit, die er vorher hatte, hört auf.
Upekkhāsukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva → upekkhāsukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | upekkhāsukhasukhumasaccasaññā → upekhā-sukha-sukhumasacca-saññā (pts) | upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva → upekhā-sukha-sukhumasacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung von gleichmütiger Seligkeit.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | atthagamā → atathaṅgamā (bj: kesuci) | jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (bj: kesuci) | pubbeva → pubbe va (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → pubb eva somanassa-domanassānaṁ atthagamā adukkha-m-asukhaṁ upekhā-sati-pārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)„Indem er Glück und Schmerz aufgibt, und mit dem Vergehen früherer Fröhlichkeit und Traurigkeit, tritt ein Mönch dann in die vierte Vertiefung ein und verweilt darin, ohne Glück oder Schmerz, mit reinem Gleichmut und reiner Achtsamkeit.
Tassa yā purimā upekkhāsukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
upekkhāsukhasukhumasaccasaññā → upekhā-sukha-sukhuma-sacca-saññā (pts)Die subtile und wahre Wahrnehmung von gleichmütiger Seligkeit, die er vorher hatte, hört auf.
Adukkhamasukhasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva → adukkhamasukhasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | adukkhamasukhasukhumasaccasaññā → adukkha-m-asukha sukhuma-sacca-saññā (pts) | adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva → adukkha-m-asukha sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung eines neutralen Gefühls.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (bj, pts) | samatikkamā → BB samatikkamma, as in 15, 16; but see M.PṢ. p. 30. (pts note) | viharati → See D. i. 3. 13-15. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ amanasi-kārā (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)„Dann übersteigt da ein Mönch jegliche Formwahrnehmung, und mit dem Vergehen der Wahrnehmung von Eindrücken, und indem er den Geist nicht auf die Wahrnehmung von Vielfalt richtet, tritt er im Wissen: ‚Raum ist unendlich‘, in die Dimension des unendlichen Raumes ein und verweilt darin.
Tassa yā purimā rūpasaññā, sā nirujjhati.
purimā rūpasaññā → purimasaññā (mr) | rūpasaññā → purimasaññā (cck: ka.)Die Wahrnehmung von leuchtender Form, die er vorher hatte, hört auf.
Ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā → ākāsānañcāyatanasukhasukhumasaccasaññā (pts) | ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā → ākāsānañcāyatana-sukha-sukhumasacca-saññā (pts) | ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākāsānañcāyatanasukhuma-sacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung der Dimension des unendlichen Raumes.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)„Dann übersteigt da ein Mönch vollständig die Dimension des unendlichen Raumes, tritt im Wissen: ‚Bewusstsein ist unendlich‘, in die Dimension des unendlichen Bewusstseins ein und verweilt darin.
Tassa yā purimā ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā → ākāsānañcāyatana-sukhuma-sacca-saññā (pts)Die subtile und wahre Wahrnehmung der Dimension des unendlichen Raumes, die er vorher hatte, hört auf.
Viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā → viññāṇañcāyatana sukhuma-sacca-saññā (pts) | viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva → viññāṇañcāyatana sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung der Dimension des unendlichen Bewusstseins.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | uppajjati → upapajjati (bj: kesuci) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Puna caparaṁ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | natthi → n atthi (pts)„Dann übersteigt da ein Mönch vollständig die Dimension des unendlichen Bewusstseins, tritt im Wissen: ‚Da ist überhaupt nichts‘, in die Dimension des Nichts ein und verweilt darin.
Tassa yā purimā viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati.
viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā → viññāṇañcāyatana sukhuma-sacca-saññā (pts)Die subtile und wahre Wahrnehmung der Dimension des unendlichen Bewusstseins, die er vorher hatte, hört auf.
Ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṁ samaye hoti, ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṁ samaye hoti.
ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññī yeva (bjt) | ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā → ākiñcaññāyatana-sukhuma-sacca-saññā (pts) | ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva → ākiñcaññāyatana-sukhuma-sacca-saññī yeva (pts)Zu dieser Zeit hat er eine subtile und wahre Wahrnehmung der Dimension des Nichts.
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati.
uppajjati → uppajjanti (pts) | nirujjhati ayampi sikkhāti → nirujjhanti ayaṁ sikkhā ti (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts)So erscheinen durch Schulung manche Wahrnehmungen, und manche Wahrnehmungen hören auf.
Ayampi sikkhā”ti bhagavā avoca.
pāpiyo → pāpiyyo (bj: kesuci potthakesu) | ceva → na ca (bj: syā) | nu → nu kho (bj: syā) | ājānāmi → bhagavatā dhammaṁ desitaṁ anujānāmīti (bj: syā) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi sikkhāti → ayaṁ sikkhā ti (pts)Und das ist diese Schulung“, sagte der Buddha.
“Yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṁ phusati.
yato → yathā (sya-all) | sakasaññī → saka-saññī (pts)„Poṭṭhapāda, von dem Augenblick an, in dem ein Mönch die Verantwortung für seine Wahrnehmung übernimmt, geht er von einer Stufe zur nächsten voran und erreicht schrittweise den Gipfel der Wahrnehmung.
Tassa saññagge ṭhitassa evaṁ hoti:Wenn er auf dem Gipfel der Wahrnehmung steht, denkt er:
‘cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo.
pāpiyo → BB pāpiyyo, and so in 18. (pts note)‚Absichten zu haben, ist schlecht für mich; es ist besser, keine Absichten zu haben.
Ahañceva kho pana ceteyyaṁ, abhisaṅkhareyyaṁ, imā ca me saññā nirujjheyyuṁ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṁ;
uppajjeyyuṁ → Scmt uppajjeyya abhisaṁkharoti (omitting yan . . . na, which they have in 18). (pts note) | ahañceva → ahañ ce va (pts)Denn wenn ich beabsichtigen und einen Willen bilden würde, würden diese Wahrnehmungen in mir aufhören, und andere, gröbere Wahrnehmungen würden entstehen.
yannūnāhaṁ na ceva ceteyyaṁ na ca abhisaṅkhareyyan’ti.
ceva → (pts) | ca → (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | ca abhisaṅkhareyyanti → cābhisaṅkhareyyanti (bjt) | yannūnāhaṁ → yan nūnāham (pts) | ca abhisaṅkhareyyanti → abhisaṁkhareyyanti (pts)Warum bilde ich nicht weder einen Willen, noch bilde ich eine Absicht?‘
So na ceva ceteti, na ca abhisaṅkharoti.
ca → (pts) | ca abhisaṅkharoti → cābhisaṅkharoti (bjt) | ceva → eva (pts) | ca abhisaṅkharoti → abhisaṁkharoti (pts)Er bildet weder einen Willen, noch bildet er eine Absicht.
Tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti.
anabhisaṅkharoto → nābhisaṁkharoto (bj: machasaṁ) | anabhisaṁkharoto → BB na abhi-. (pts note) | ceva → eva (pts)Diese Wahrnehmungen hören in ihm auf, und andere, gröbere Wahrnehmungen entstehen nicht.
So nirodhaṁ phusati.Er berührt das Aufhören.
Evaṁ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti hoti.
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti (my) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññā-nirodha-sampajāna-samāpatti (pts)Und so, Poṭṭhapāda, wird das fortschreitende Aufhören der Wahrnehmung im Bewusstsein von Ursache und Wirkung erreicht.
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Was denkst du, Poṭṭhapāda?
api nu te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti sutapubbā”ti?
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti (my) | sutapubbāti → sutapubbā ti (bjt) | + → kho (th) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti sutapubbāti → anupubbābhisaññā-nirodha-sampajāna-samāpatti suta-pubbā ti (pts)Hast du das jemals zuvor gehört?“
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ bhante → hetambhante (bjt) | hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhagavato bhāsitaṁ ājānāmi:
bhagavato bhāsitaṁ ājānāmi → bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmīti (sya-all) | desitaṁ → bhagavato bhāsitaṁ (sya-all: sī.)Ich verstehe die Worte des Buddha so:
‘yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṁ phusati,
idha → (sya-all) | sakasaññī → saka-saññī (pts)‚Von dem Augenblick an, in dem ein Mönch die Verantwortung für seine Wahrnehmung übernimmt, geht er von einer Stufe zur nächsten voran und erreicht schrittweise den Gipfel der Wahrnehmung.
tassa saññagge ṭhitassa evaṁ hoti:Wenn er auf dem Gipfel der Wahrnehmung steht, denkt er:
“cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo.„Absichten zu haben, ist schlecht für mich; es ist besser, keine Absichten zu haben.
Ahañceva kho pana ceteyyaṁ abhisaṅkhareyyaṁ, imā ca me saññā nirujjheyyuṁ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṁ;
ahañceva → ahañ ce va (pts)Denn wenn ich beabsichtigen und einen Willen bilden würde, würden diese Wahrnehmungen in mir aufhören, und andere, gröbere Wahrnehmungen würden entstehen.
yannūnāhaṁ na ceva ceteyyaṁ, na ca abhisaṅkhareyyan”ti.
ceva → (pts) | ca abhisaṅkhareyyanti → abhisaṁkhareyyan ti (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | abhisaṅkhareyyanti → abhisaṅkhareyyan ti (ms2005) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)Warum bilde ich nicht weder einen Willen, noch bilde ich eine Absicht?“
So na ceva ceteti, na cābhisaṅkharoti, tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti.
cābhisaṅkharoti → ca abhisaṅkharoti (sya-all); abhisaṁkharoti (pts) | anabhisaṅkharoto → anabhasaṅkharoto (sya-all) | tā → Sdt na. (pts note) | ceva → eva (pts) | anabhisaṅkharoto → anabhisaṁkharoto (pts)Diese Wahrnehmungen hören in ihm auf, und andere, gröbere Wahrnehmungen entstehen nicht.
So nirodhaṁ phusati.Er berührt das Aufhören.
Evaṁ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti hotī’”ti.
anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodhasampadānasamāpatti (pts) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti (my) | anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti → anupubbābhisaññā-nirodha-sampadānasamāpatti (pts)Und so wird das fortschreitende Aufhören der Wahrnehmung im Bewusstsein von Ursache und Wirkung erreicht.‘“
“Evaṁ, poṭṭhapādā”ti.
+ → kho (bjt, pts)„Das ist richtig, Poṭṭhapāda.“
“Ekaññeva nu kho, bhante, bhagavā saññaggaṁ paññapeti, udāhu puthūpi saññagge paññapetī”ti?
ekaññeva → ekañceva (sya-all) | paññapeti → paññāpeti (pts) | puthūpi → puthu pi (pts) | paññapetīti ekampi → paññāpetīti ekam pi (pts) | ekaññeva → ekaṁ yeva (bj: kesuci potthakesu) | puthu → All MSS. ū (four times). (pts note) | paññapetīti → paññapetī ti (bjt)„Beschreibt der Buddha nur einen Gipfel der Wahrnehmung oder viele?“
“Ekampi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, saññaggaṁ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī”ti.
paññapemi puthūpi → paññāpemi puthu pi (pts) | paññapemīti → paññāpemīti (pts) | poṭṭhapāda → poṭṭhapāda ahaṁ (bj: syā) | ekampi → ekaṁpi (th) | ekampi → ekam pi (pts)„Ich beschreibe den Gipfel der Wahrnehmung sowohl als einen als auch als viele.“
“Yathā kathaṁ pana, bhante, bhagavā ekampi saññaggaṁ paññapeti, puthūpi saññagge paññapetī”ti?
paññapeti puthūpi → paññāpeti puthu pi (pts) | paññapetīti → paññāpetīti (pts) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | paññapetīti → paññapetī ti (bjt) | ekampi → ekaṁpi (th) | ekampi → ekam pi (pts)„Aber Herr, wie beschreibst du den Gipfel der Wahrnehmung sowohl als einen als auch als viele?“
“Yathā yathā kho, poṭṭhapāda, nirodhaṁ phusati tathā tathāhaṁ saññaggaṁ paññapemi.
tathāhaṁ → tathā ahaṁ (sya-all) | paññapemi → paññāpemi (pts) | tathā’haṁ → tathā ahaṁ (bj: syā) | tathāhaṁ → tathā haṁ (pts)„Ich beschreibe den Gipfel der Wahrnehmung anhand der spezifischen Art, in der jemand das Aufhören berührt.
Evaṁ kho ahaṁ, poṭṭhapāda, ekampi saññaggaṁ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī”ti.
paññapemi puthūpi → paññāpemi puthu pi (pts) | paññapemīti → paññāpemīti (pts) | pi → SS ekasmiṁ for ekam pi. (pts note) | ekampi → ekaṁpi (th)So beschreibe ich den Gipfel der Wahrnehmung sowohl als einen als auch als viele.“
“Saññā nu kho, bhante, paṭhamaṁ uppajjati, pacchā ñāṇaṁ, udāhu ñāṇaṁ paṭhamaṁ uppajjati, pacchā saññā, udāhu saññā ca ñāṇañca apubbaṁ acarimaṁ uppajjantī”ti?
uppajjantīti → Comp. Mil. 57. (pts note) | uppajjantīti → uppajjantī ti (bjt) | ñāṇañca → ñāṇaṁ ca (th) | + → paṭhamaṁ (pts) | ñāṇañca → ñāṇañ ca (pts)„Aber Herr, erscheint Wahrnehmung zuerst und Erkennen danach? Oder erscheint Erkennen zuerst und Wahrnehmung danach? Oder erscheinen beide zur gleichen Zeit?“
“Saññā kho, poṭṭhapāda, paṭhamaṁ uppajjati, pacchā ñāṇaṁ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hoti.
hoti → SS hotīti. (pts note)„Wahrnehmung erscheint zuerst und Erkennen danach. Das Erscheinen der Wahrnehmung führt zum Erscheinen des Erkennens.
So evaṁ pajānāti:Man versteht:
‘idappaccayā kira me ñāṇaṁ udapādī’ti.‚Mein Erkennen erschien durch eine spezifische Bedingung.‘
Iminā kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ—
iminā → iminā ca (sya-all) | iminā → iminā ca kho etaṁ (bj: machasaṁ); imināpetaṁ (bj: PTS) | etaṁ → Scmt etaṁ; BB kho. (pts note) | kho → p (pts)Das ist eine Art, zu verstehen,
yathā saññā paṭhamaṁ uppajjati, pacchā ñāṇaṁ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hotī”ti.
yathā → Scmt tathā. (pts note)wie Wahrnehmung zuerst erscheint und Erkennen danach, und dass das Erscheinen der Wahrnehmung zum Erscheinen des Erkennens führt.“
1.3. Saññāattakathā1.3. Wahrnehmung und das Selbst
“Saññā nu kho, bhante, purisassa attā, udāhu aññā saññā añño attā”ti?
attāti kaṁ → attā ti kim (pts)„Herr, ist Wahrnehmung das Selbst eines Menschen oder ist Wahrnehmung ein Ding, das Selbst ein anderes?“
“Kaṁ pana tvaṁ, poṭṭhapāda, attānaṁ paccesī”ti?
kaṁ → kiṁ (bj, sya-all) | pana → kiṁ (bj: sīmu) | Kim → BB Kaṁ. (pts note) | paccesīti → paccesī ti (bjt)„Aber Poṭṭhapāda, glaubst du an ein Selbst?“
“Oḷārikaṁ kho ahaṁ, bhante, attānaṁ paccemi rūpiṁ cātumahābhūtikaṁ kabaḷīkārāhārabhakkhan”ti.
cātumahābhūtikaṁ kabaḷīkārāhārabhakkhanti → cātummahābhūtikaṁ kavalīkārabhakkhanti (sya-all); cātummahābhūtikaṁ kabaliṅkārāhāra bhakkhan ti (pts) | cātummahābhūtikaṁ → cātumahābhūtikaṁ (bj: machasaṁ) | kabaḷīkārāhārabhakkhanti → kabalīkārāhāraṁ (bj: syā) | kabaḷīkārāhārabhakkha’’nti → kabaḷīkārabhakkhanti (cck: syā. ka.) | cātummahābhūtikaṁ → BB cātumahā-. (pts note) | kabaliṅkārāhāra → BB kabaliṅkāra- (thrice). See i. 3. 11. (pts note) | oḷārikaṁ → oḷārikam (pts)„Herr, ich glaube an ein festes Selbst, das geformt ist, aus den vier Grundzuständen besteht und essbare Nahrung zu sich nimmt.“
“Oḷāriko ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho. Evaṁ santaṁ kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā.
cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho (sya-all); cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhārabhakkho (pts) | aññāva → aññā ca (sya-all) | cātummahābhūtiko → cātumahābhūtikaṁ (bj: machasaṁ) | kabaḷīkārāhārabhakkho → kabalīkārāhāraṁ (bj: syā) | aññā’va → ca (bj: syā) | bhavissati → abhavissa (bj: sīmu) | attā → attāti (bj: sīmu) | hi → Sc oḷāriko hoti vegi; Sd oḷāriko va hi; Sm oḷāriko hi ce hi; St oḷārikehi ce hi. (pts note) | rūpī → Sct Bm bhūtirūpī (and so Sm with bhūti erased). (pts note) | cātummahābhūtiko → Sct -- mahārājiko ! (and so Sm prima manu). (pts note) | va → No MS. is consistent as to the five va's printed in each of the 21-23; either va or ca is written, and sometimes before, sometimes after aññā. (pts note) | bhavissati → BB bhavissa. (pts note) | attā → BB add ti. (pts note) | cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhāra-bhakkho (pts) | aññāva → aññā va (pts)„Angenommen, es gäbe so ein festes Selbst, Poṭṭhapāda. In diesem Fall wäre Wahrnehmung ein Ding, das Selbst ein anderes.
Tadamināpetaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | tadamināpetaṁ → tadaminā (bj: PTS) | aññāva → aññā va (th, pts) | tadamināpetaṁ → tad iminā p etaṁ (pts)Hier ist eine andere Art, zu verstehen, wie Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes:
Tiṭṭhateva sāyaṁ, poṭṭhapāda, oḷāriko attā rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti.
Tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhateva ayaṁ (sya-all); tiṭṭhatevāyaṁ (pts1ed) | cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho (sya-all); cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhārabhakkho (pts) | ca → va (sya-all, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | nirujjhanti → nirujjhati (sya-all) | tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhat evāyaṁ (pts) | tiṭṭhatevasāyaṁ → tiṭṭhate ca, ayaṁ (bj note) | uppajjanti → uppajjati (bj: syā) | nirujjhanti → nirujjhati (bj: syā) | sāyaṁ → tiṭṭhatevāyaṁ (cck: sī. pī.) | evāyaṁ → Sd ev'ayaṁ; Scmt evabhayaṁ(!); BB sāyaṁ (and so in 22, 23). (pts note) | aññā ca → aññāca (bjt) | cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhāra-bhakkho (pts)Solange das feste Selbst fortbesteht, erscheinen manche Wahrnehmungen in einem Menschen, und andere hören auf.
Iminā kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā”ti.
iminā → iminā pi (pts) | iminā → imināpi kho (bj: PTS) | aññāva → aññā va (th, pts) | attāti → attā ti (pts)Das ist eine andere Art, zu verstehen, wie Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes.“
“Manomayaṁ kho ahaṁ, bhante, attānaṁ paccemi sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyan”ti.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ → paccaṅgaṁ (bj: syā) | ahīnindriyan → Scd abhinindriyan thrice, but St BB ahīnindriyaṁ thrice, and so Sm in the second and third places. See i. 3.12 and ii. 85, and below, 39. (pts note) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyanti → sabbaṅga-paccaṅgiṁ ahīnindriyan ti (pts)„Herr, ich glaube an ein geistgeschaffenes Selbst, das in allen Haupt- und Nebengliedern unversehrt ist, ohne dass eine Fähigkeit fehlte.“
“Manomayo ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, evaṁ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā.
aññāva → aññā ca (sya-all) | santampi → santaṁpi (th) | sabbaṅgapaccaṅgī → sabbaṅga-paccaṅgī (pts) | santampi → santam pi (pts) | aññāva → aññā va (pts)„Angenommen, es gäbe so ein geistgeschaffenes Selbst, Poṭṭhapāda. In diesem Fall wäre Wahrnehmung ein Ding, das Selbst ein anderes.
Tadamināpetaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | aññāva → aññā va (th, pts) | tadamināpetaṁ → tad iminā p etaṁ (pts)Hier ist eine andere Art, zu verstehen, wie Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes:
Tiṭṭhateva sāyaṁ, poṭṭhapāda, manomayo attā sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti.
tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhatevāyaṁ (bj, pts) | sāyaṁ → ayaṁ (sya-all) | ca → va (sya-all, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | nirujjhanti → nirujjhati (sya-all) | aññā ca → aññāca (bjt) | tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhat evāyaṁ (pts) | sabbaṅgapaccaṅgī → sabbaṅga-paccaṅgī (pts)Solange das geistgeschaffene Selbst fortbesteht, erscheinen manche Wahrnehmungen in einem Menschen, und andere hören auf.
Imināpi kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā”ti.
aññāva → aññā ca (sya-all) | imināpi → iminā pi (pts) | aññāva → aññā va (pts) | attāti → attā ti (pts)Das ist eine andere Art, zu verstehen, wie Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes.“
“Arūpiṁ kho ahaṁ, bhante, attānaṁ paccemi saññāmayan”ti.
saññāmayanti → saññāmayan ti (pts)„Herr, ich glaube an ein formloses Selbst, das aus Wahrnehmung besteht.“
“Arūpī ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa saññāmayo, evaṁ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā.
hi → (bj) | santampi → santaṁpi (th) | aññāva → aññā va (th, pts) | santampi → santam pi (pts)„Angenommen, es gäbe so ein formloses Selbst, Poṭṭhapāda. In diesem Fall wäre Wahrnehmung ein Ding, das Selbst ein anderes.
Tadamināpetaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā.
tadamināpetaṁ → tadimināpetaṁ (sya-all) | aññāva → aññā va (th, pts) | tadamināpetaṁ → tad iminā p etaṁ (pts)Hier ist eine andere Art, zu verstehen, wie Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes:
Tiṭṭhateva sāyaṁ, poṭṭhapāda, arūpī attā saññāmayo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti.
tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhatevāyaṁ (bj, pts) | sāyaṁ → ayaṁ (sya-all) | ca → va (sya-all, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | nirujjhanti → nirujjhati (sya-all) | aññā ca → aññāca (bjt) | tiṭṭhateva sāyaṁ → tiṭṭhat evāyaṁ (pts)Solange das formlose Selbst fortbesteht, erscheinen manche Wahrnehmungen in einem Menschen, und andere hören auf.
Imināpi kho etaṁ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṁ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā”ti.
aññāva → aññā va (th, pts) | imināpi → iminā pi (pts) | attāti → attā ti (pts)Das ist eine andere Art, zu verstehen, wie Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes.“
“Sakkā panetaṁ, bhante, mayā ñātuṁ:
etaṁ → evaṁ (mr) | sakkā → sakkā ca (sya-all) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)„Aber, Herr, kann ich wissen,
‘saññā purisassa attā’ti vā ‘aññāva saññā añño attā’ti vā”ti?
vāti → (bj) | aññāva → aññā ca (sya-all) | añño → añño ca (sya-all) | attāti vāti → attā ti vā (pts) | aññā → aññā ca (bj: syā) | añño → añño ca (bj: syā)ob Wahrnehmung das Selbst eines Menschen ist oder ob Wahrnehmung ein Ding ist und das Selbst ein anderes?“
“Dujjānaṁ kho etaṁ, poṭṭhapāda, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena:
aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatthaāyogena aññatthācariyakena (sya-all) | aññatrācariyakena → aññatthācariyakena (pts) | aññatrāyogena → aññattha āyogena (bj: syā) | aññatrācariyakena → aññatthācariyakena (bj: syā) | etaṁ → evaṁ (cck: ka.) | aññatrāyogena → SS twice annatra-payogena. (pts note) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena → añña-diṭṭhikena añña-khantikena añña-rucikena (pts)„Es ist schwer für dich, das zu verstehen, Poṭṭhapāda, da du eine andere Ansicht, ein anderes Bekenntnis und einen anderen Glauben hast – es sei denn, du weihst dich der Übung unter Anleitung der Tradition.“
‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attāti’ vā”ti.
aññāva → aññā ca (sya-all) | añño → añño ca (sya-all) | attāti → attā ti (pts) | attāti vāti → attā ti vā (pts)
“Sacetaṁ, bhante, mayā dujjānaṁ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena:
aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatthaāyogena aññatthācariyakena (sya-all) | aññatrācariyakena → aññatthācariyakena (pts) | sacetaṁ → sace taṁ (my, bjt, th) | sacetaṁ → sac etaṁ (pts) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena → añña-diṭṭhikena añña-khantikena añña-rucikena (pts)„Nun, wenn das so ist, Herr,
‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attā’ti vā;
aññāva → aññā ca (sya-all) | añño → añño ca (sya-all) | attāti → attā ti (pts)
kiṁ pana, bhante, ‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti?
loko → See the questions raised at M. 1. 157, 426, etc. (pts note) | kiṁ → kim (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)was sagst du dann dazu: ‚Das Weltall ist ewig. Das allein ist die Wahrheit, alles andere ist unnütz‘?“
“Abyākataṁ kho etaṁ, poṭṭhapāda, mayā:
abyākataṁ → etaṁpi (sya-all) | etaṁ → (sya-all) | mayā → mayā abyākataṁ (sya-all) | abyākataṁ → avyākataṁ (bj: sabbattha)„Das wurde von mir nicht erklärt, Poṭṭhapāda.“
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
sassato → antavā (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Kiṁ pana, bhante, ‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti?
asassato → anantavā (pts) | kiṁ → kim (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)„Was sagst du dann dazu: ‚Das Weltall ist zeitlich. Das allein ist die Wahrheit, alles andere ist unnütz‘?“
“Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṁ:
abyākataṁ asassato → avyākataṁ anantavā (pts) | etampi → etaṁpi (th) | etampi → etam pi (pts)„Auch das wurde von mir nicht erklärt.“
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Kiṁ pana, bhante, ‘antavā loko …pe…
loko → BB pa, down to anantavā loko. Then only the questions are given, ‘tam jīvaṁ taṁ sarīraṁ,'; etc. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)„Was sagst du dann dazu: ‚Das Weltall ist endlich. …‘ …
‘anantavā loko …
pe → spelled out in full (bjt)‚Das Weltall ist unendlich. …‘ …
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …
ti → SS omit this question. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)‚Seele und Körper sind ein und dasselbe. …‘ …
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …
pe → spelled out in full (bjt)‚Die Seele ist ein Ding, der Körper ein anderes. …‘ …
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | pe → spelled out in full (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod fort. …‘ …
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | pe → spelled out in full (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod nicht fort. …‘ …
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
na → na hoti (bj) | hoti → hoti ca na hoti ca (bj) | ca → St omits; Sd ca after hoti. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | paraṁ → param (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod fort und besteht auch nicht fort. …‘ …
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti?
eva → SS no ca in the question, n'eva in the answer. Cp. Trenckner, Majjhima, p. 426. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod weder fort, noch besteht er nicht fort. Das allein ist die Wahrheit, alles andere ist unnütz‘?“
“Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṁ:
etampi → etaṁpi (th) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)„Auch das wurde von mir nicht erklärt.“
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | neva → n eva (pts) | paraṁ → param (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
“Kasmā panetaṁ, bhante, bhagavatā abyākatan”ti?
panetaṁ → (pts) | Kasmā → BB add pan'etaṁ. So SS below, 30. (pts note) | Bhagavatā → SS -to. (pts note) | abyākatanti → avyākatan ti (pts)„Warum wurden diese Dinge vom Buddha nicht erklärt?“
“Na hetaṁ, poṭṭhapāda, atthasaṁhitaṁ na dhammasaṁhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati,
dhammasaṁhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ → dhammasañhitaṁ na ādibrahmacariyakaṁ (sya-all) | nādibrahmacariyakaṁ → na ādibrahmacariyakaṁ (pts) | saṁvattati → Sc -nti; Sdmt -ntīti. (pts note) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ na dhammasañhitaṁ (th) | hetaṁ → h etaṁ (pts) | atthasaṁhitaṁ → attha-saṁhitaṁ (pts) | virāgāya → virā gāya (pts)„Weil sie nicht nützlich und für die Grundlagen des geistlichen Lebens nicht bedeutsam sind. Sie führen nicht zu Ernüchterung, Schwinden der Leidenschaft, Aufhören, Frieden, Einsicht, Erwachen und Erlöschen.
tasmā etaṁ mayā abyākatan”ti.
etaṁ → taṁ (bj, pts) | tasmā etaṁ → tasmātaṁ (sya-all) | abyākatanti → avyākatan ti (pts)Darum habe ich sie nicht erklärt.“
“Kiṁ pana, bhante, bhagavatā byākatan”ti?
kiṁ → kim (pts) | byākatanti → vyākatan ti (pts)„Aber was wurde vom Buddha erklärt?“
“Idaṁ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṁ. Ayaṁ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṁ. Ayaṁ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṁ. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā byākatan”ti.
dukkhasamudayoti → dukkhanirodho ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkhanirodhagāminī paṭipadā ti (pts) | dukkha-nirodha-gāminī → BB gāmini (and so in 33). (pts note) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti (bjt) | idaṁ dukkhanti kho → idam dukkhan ti (pts) | byākataṁ → vyākataṁ (pts) | dukkhasamudayoti → dukkha-samudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkha-nirodho ti (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā ti (pts) | byākatanti → vyākatan ti (pts)„Das Folgende habe ich erklärt: ‚Das ist das Leiden.‘ … ‚Das ist der Ursprung des Leidens.‘ … ‚Das ist das Aufhören des Leidens.‘ … ‚Das ist die Übung, die zum Aufhören des Leidens führt.‘“
“Kasmā panetaṁ, bhante, bhagavatā byākatan”ti?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | byākatanti → vyākatan ti etaṁ (pts)„Warum wurden diese Dinge vom Buddha erklärt?“
“Etañhi, poṭṭhapāda, atthasaṁhitaṁ, etaṁ dhammasaṁhitaṁ, etaṁ ādibrahmacariyakaṁ, etaṁ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati;
etañhi → etaṁ hi kho (bj) | etaṁ → (sya-all) | kho → BB omit kho. (pts note) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th) | dhammasaṁhitaṁ → dhammasañhitaṁ (th) | atthasaṁhitaṁ → attha-saṁhitaṁ (pts) | dhammasaṁhitaṁ → dhamma-saṁhitaṁ (pts)„Weil sie nützlich und für die Grundlagen des geistlichen Lebens bedeutsam sind. Sie führen zu Ernüchterung, Schwinden der Leidenschaft, Aufhören, Frieden, Einsicht, Erwachen und Erlöschen.
tasmā etaṁ mayā byākatan”ti.
etaṁ → hetaṁ (sya-all) | mayā byākatanti evametaṁ → (pts) | Tasmātaṁ → BB etaṁ (but taṁ in 28). (pts note)Darum habe ich sie erklärt.“
“Evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)„Das ist wirklich wahr, Gesegneter! Das ist wirklich wahr, Heiliger!
Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)Bitte, Herr, geh nach deinem Belieben.“
Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
atha kho → athakho (th) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Da erhob sich der Buddha von seinem Sitz und ging.
Atha kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato poṭṭhapādaṁ paribbājakaṁ samantato vācā sannitodakena sañjhabbharimakaṁsu:
vācā → vācāya (si, sya-all, pts1ed, mr) | vācā sannitodakena sañjhabbharimakaṁsu → vācāsattitodakena sañjambhariṁ akaṁsu (bj); vācāya sannipatodakena sañjambharimakaṁsu (sya-all) | vācā → vācāya (pts) | sañjhabbharimakaṁsu evameva → sañjambhariyaṁ akaṁsu evam eva (pts) | vācāsattitodakena → vācāsattitodakehi (bj: katthaci); vācāya sattitodakena (bj: sīmu) | sañjambhariṁ → sañjabbhariṁ (bj: machasaṁ) | vācā → vācāya (cck: syā. ka.) | Bhagavato → SS -pakkante Bhagavato (See M. P. S. 4). (pts note) | sañjambhariyaṁ → Sd BB sañjabbhariyaṁ, and so in 32 (A. 3. 64. 6. sañjambhariṁ at first, then sañjhambhariṁ). (pts note) | atha kho → athakho (th) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts)Kurz nachdem der Buddha gegangen war, überhäuften diese Wanderer Poṭṭhapāda von allen Seiten mit Hohn und Spott:
“evameva panāyaṁ bhavaṁ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṁ tadevassa abbhanumodati:
bhavaṁ → (pts) | assa → BB tan tad ev'; assa, here and in 32; SS here taṁ tad eva tassa; in 32 tad ev'assa. (pts note) | taṁ tadevassa → tantadevassa (th) | evameva → evam eva (pts) | yaññadeva → yaṁ yad eva (pts)„Was der Asket Gotama auch sagt, Poṭṭhapāda stimmt ihm zu:
‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugatā’ti.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)‚Das ist wirklich wahr, Gesegneter! Das ist wirklich wahr, Heiliger!‘
Na kho pana mayaṁ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāma:
kiñci → kañci (cck: pī.)Wir verstehen, dass der Asket Gotama überhaupt keine kategorische Lehre aufstellte bezüglich der Frage, ob das Weltall ewig sei, und so weiter.“
‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā”ti.
ti → Scdt omit ti. (pts note) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | lokoti → loko ti (pts) | sarīranti → sarīran ti (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti vāti → param maraṇā ti vā ti (pts)
Evaṁ vutte, poṭṭhapādo paribbājako te paribbājake etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Daraufhin sagte Poṭṭhapāda zu ihnen:
“ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:
na → Sct omit, but insert below. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts)„Auch ich verstehe, dass der Asket Gotama überhaupt keine kategorische Lehre aufstellte bezüglich der Frage, ob das Weltall ewig sei, und so weiter.
‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā …pe…
asassato lokoti vā → (sya-all) | lokoti → loko ti (pts)
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā;
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
api ca samaṇo gotamo bhūtaṁ tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ.
paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ (bj, pts) | paññāpeti → paññapeti (bj: kesuci) | dhammaṭṭhitaṁ → dhammaṭṭhitataṁ (bj: sīmu) | dhammaniyāmakaṁ → dhammaniyāmataṁ (bj: sīmu) | dhammaṭṭhitaṁ → BB -ṭhitataṁ (and so in 32); SS -ṭṭhitam (thrice). (pts note) | api ca → apica (th) | paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhammaṭṭhitaṁ dhamma-niyāmakaṁ (pts)Dennoch ist die Übung, die er beschreibt, zutreffend, richtig und wirklich. Es ist die Beständigkeit natürlicher Gesetzmäßigkeiten, die Gewähr natürlicher Gesetzmäßigkeiten.
Bhūtaṁ kho pana tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṁ subhāsitato nābbhanumodeyyā”ti?
viññū → viññū puriso (sya-all) | nābbhanumodeyyāti atha kho → na abbhanumodeyyāti athakho (sya-all) | nāma → SS omit, here and in 32. (pts note) | paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ kathañhi → paññāpentassa dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ kathaṁ hi (bjt) | nābbhanumodeyyāti → nābbhanumodeyyā ti (bjt) | kathañhi → kathaṁ hi (th) | paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ kathañhi → paññāpentassa dhammaṭṭhitaṁ dhamma-niyāmakaṁ kathaṁ hi (pts)Wie könnte ein vernünftiger Mensch wie ich daher nicht zustimmen, dass das, was vom Asketen Gotama gut gesagt wurde, tatsächlich gut gesagt wurde?“
2. Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthu2. Über Citta Hatthisāriputta
Atha kho dvīhatīhassa accayena citto ca hatthisāriputto poṭṭhapādo ca paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā citto hatthisāriputto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
putto → Sd sāyip-. (pts note) | atha kho → athakho (th) | dvīhatīhassa → dvīha-tīhassa (pts) | hatthisāriputto → hatthisāri putto (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts)Nachdem zwei oder drei Tage vergangen waren, gingen Citta Hatthisāriputta und Poṭṭhapāda zum Buddha. Citta Hatthisāriputta verbeugte sich und setzte sich zur Seite hin,
Poṭṭhapādo pana paribbājako bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārāṇīyaṁ kathaṁ (pts) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ); saṁrañjanīyaṁ (bj: mahāyāna pothi)aber der Wanderer Poṭṭhapāda tauschte mit dem Buddha Willkommensgrüße aus, und nach der Begrüßung und dem Austausch von Höflichkeiten setzte er sich zur Seite hin.
Ekamantaṁ nisinno kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Poṭṭhapāda berichtete dem Buddha, was sich zugetragen hatte, nachdem er gegangen war. Der Buddha sagte:
“tadā maṁ, bhante, te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato samantato vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṁsu:
vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṁsu → vācāsattitodakena sañjambhariṁ akaṁsu (bj); vācāya sannipatodakena sañjambharimakaṁsu (sya-all) | te → (pts) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts) | vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṁsu → vācāya sannitodakena sañjambhariyaṁ akaṁsu (pts)
‘evameva panāyaṁ bhavaṁ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṁ tadevassa abbhanumodati:
poṭṭhapādo → poṭṭhapādo paribbājako (sya-all) | bhavaṁ → (pts) | panāyaṁ → BB add bhavaṁ. (pts note) | taṁ tadevassa → tantadevassa (th) | evameva → evam eva (pts) | yaññadeva → yaṁ yad eva (pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
“evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugatā”ti.
sugatāti → sugatā ti (ms2005) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
Na kho pana mayaṁ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāma:
pana → SS omit pana. (pts note)
“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti.
lokoti vā → loko ti va (pts) | paraṁ maraṇāti vāti → param maraṇā ti vā (pts) | vā → BB add ti. (pts note) | sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | + → hoti (bjt) | paraṁ maraṇāti vāti → parammaraṇātivā ti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (ms2005, pts) | neva → n eva (pts)
Evaṁ vuttāhaṁ, bhante, te paribbājake etadavocaṁ:
vuttāhaṁ → vuttohaṁ (bj) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
‘ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṁsikaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:
ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts)
“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…
asassato lokoti vā → (sya-all) | lokoti → loko ti (ms2005, pts)
“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā;
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
api ca samaṇo gotamo bhūtaṁ tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ.
paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ (bj) | paññāpeti → paññapeti (bj: kesuci) | dhammaṭṭhitaṁ → dhammaṭṭhitaṁ (bj: PTS); dhammaṭṭhitataṁ (bj: sīmu) | dhammaniyāmakaṁ → dhammaniyāmataṁ (bj: sīmu); dhammaniyāmakaṁ (bj: PTS); taduppādakaṁ (bj: ṭīkā) | api ca → apica (th) | paññapeti dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ → paññāpeti dhamma (pts)
Bhūtaṁ kho pana tacchaṁ tathaṁ paṭipadaṁ paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṁ subhāsitato nābbhanumodeyyā’”ti?
viññū → viññū puriso (sya-all) | nābbhanumodeyyāti sabbeva → na anumodeyyāti sabbeheva (sya-all) | dhammaṭṭhitaṁ → dhammaṭṭhitaṁ (bj: PTS); dhammaṭṭhitataṁ (bj: sīmu) | dhammaniyāmakaṁ → dhammaniyāmataṁ (bj: sīmu); dhammaniyāmakaṁ (bj: PTS); taduppādakaṁ (bj: ṭīkā) | paññapentassa dhammaṭṭhitataṁ dhammaniyāmataṁ kathañhi → paññāpentassa dhammaṭṭhitaṁ dhammaniyāmakaṁ kathaṁ hi (bjt) | nābbhanumodeyyāti → nābbhanumodeyyā ti (bjt) | kathañhi → kathaṁ hi (th)
“Sabbeva kho ete, poṭṭhapāda, paribbājakā andhā acakkhukā;
sabbeva → sabbeheva (th) | sabbeva → sabbe va (pts)„Poṭṭhapāda, alle diese Wanderer sind blind und ohne Sehvermögen.
tvaṁyeva nesaṁ eko cakkhumā.
tvaṁyeva → tvaṁ yeva (bjt, pts) | tvaṁyeva → tvaññeva (th)Du bist der einzige, dessen Augen klar sind.
Ekaṁsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā;
kho → (pts) | ekaṁsikāpi → ekaṁsikā pi (pts)Denn ich habe Lehren als kategorisch gelehrt und aufgezeigt,
anekaṁsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā.
anekaṁsikāpi → anekaṁsikā pi (pts)und ich habe Lehren als nicht kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
te → (sya-all)Und welche Lehren habe ich als nicht kategorisch gelehrt und aufgezeigt?
‘Sassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto;
loko’ti → lokoti vā (bj, mr) | lokoti → lokoti vā (bj) | lokoti kho → loko ti vā (pts) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | anekaṁsiko → ane kaṁsiko (pts)‚Das Weltall ist ewig‘ …
‘asassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto;
lokoti → lokoti vā (bj) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | lokoti → loko ti (pts)‚Das Weltall ist zeitlich‘ …
‘antavā loko’ti kho, poṭṭhapāda …pe…
lokoti → lokoti vā (bj) | poṭṭhapāda → poṭṭhapādā mayā (pts) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | ti → BB add vā. (pts note) | lokoti → loko ti (pts)‚Das Weltall ist endlich‘ …
‘anantavā loko’ti kho, poṭṭhapāda …
lokoti → lokoti vā (bj) | loko’ti → lokoti vā (cck: sī. ka.) | + → mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto (th) | lokoti → loko ti (pts)‚Das Weltall ist unendlich‘ …
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti kho, poṭṭhapāda …
sarīranti → sarīrantivā (bj) | + → mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto (th) | sarīranti → sarīran ti (pts)‚Seele und Körper sind ein und dasselbe‘ …
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti kho, poṭṭhapāda …
sarīranti → sarīrantivā (bj) | + → mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto (th) | sarīranti → sarīran ti (pts)‚Die Seele ist ein Ding, der Körper ein anderes‘ …
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda …
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | + → mayā (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod fort‘ …
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda …
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | + → mayā (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod nicht fort‘ …
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda …
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | ca → (pts) | + → mayā (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod fort und besteht auch nicht fort‘ …
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsiko dhammo desito paññatto.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti vā (bj) | neva → n eva (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod weder fort, noch besteht er nicht fort.‘
Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
ca te → cete (sya-all) | Kasmā → SS tasmā. (pts note) | anekaṁsikā → All MSS. ekaṅsikā. (pts note)Und warum habe ich solche Lehren als nicht kategorisch gelehrt und aufgezeigt?
Na hete, poṭṭhapāda, atthasaṁhitā na dhammasaṁhitā na ādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattanti.
abhiññāya → abhisaññāya (pts) | atthasaṁhitā → atthasañhitā (th) | dhammasaṁhitā → dhammasañhitā (th) | hete → h ete (pts) | atthasaṁhitā → attha-saṁhitā (pts) | dhammasaṁhitā → dhamma-saṁhitā (pts)Weil sie nicht nützlich und für die Grundlagen des geistlichen Lebens nicht bedeutsam sind. Sie führen nicht zu Ernüchterung, Schwinden der Leidenschaft, Aufhören, Frieden, Einsicht, Erwachen und Erlöschen.
Tasmā te mayā anekaṁsikā dhammā desitā paññattā.
te → ete (sya-all)Darum habe ich diese Lehren als nicht kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
2.1. Ekaṁsikadhammā2.1. Lehren, die kategorisch sind
Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
te → (sya-all)Und welche Lehren habe ich als kategorisch gelehrt und aufgezeigt?
Idaṁ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhanti → dukkhan ti (pts)‚Das ist das Leiden‘, das habe ich als kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
Ayaṁ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhasamudayoti → dukkha-samudayo ti (pts)‚Das ist der Ursprung des Leidens‘, das habe ich als kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
Ayaṁ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhanirodhoti → dukkha-nirodho ti (pts)‚das ist das Aufhören des Leidens‘, das habe ich als kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsiko dhammo desito paññatto.
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodha-gāminī paṭipadā ti (pts)‚Das ist die Übung, die zum Aufhören des Leidens führt‘, das habe ich als kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṁsikā dhammā desitā paññattā?
ca te → cete (sya-all)Und warum habe ich solche Lehren als kategorisch gelehrt und aufgezeigt?
Ete hi, poṭṭhapāda, atthasaṁhitā, ete dhammasaṁhitā, ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.
hi → (bj, cck, sya-all, pts) | atthasaṁhitā → mayā atthasañhitā (sya-all) | dhammasaṁhitā → dhammasañhitā (th) | atthasaṁhitā → attha-saṁhitā (pts)Weil sie nützlich und für die Grundlagen des geistlichen Lebens bedeutsam sind. Sie führen zu Ernüchterung, Schwinden der Leidenschaft, Aufhören, Frieden, Einsicht, Erwachen und Erlöschen.
Tasmā te mayā ekaṁsikā dhammā desitā paññattā.
te → ete (sya-all)Darum habe ich solche Lehren als kategorisch gelehrt und aufgezeigt.
Santi, poṭṭhapāda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
eke → ete (sya-all) | + → kho (bjt, th) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa brāhmaṇā (pts) | evaṁdiṭṭhino → evaṁ-diṭṭhino (pts)Es gibt manche Asketen und Brahmanen, die diese Doktrin, diese Ansicht haben:
‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
arogo → Sdt ārogo. (pts note) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)‚Das Selbst erfährt nach dem Tod ausschließlich Glück, und es ist heil.‘
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)Ich gehe zu ihnen und sage:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)‚Ist es wirklich wahr, ist das die Ansicht der Ehrwürdigen?‘
“ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
Te ce me evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
āmāti → āmo ti (pts) | āmā’ti → āmoti (bj: PTS) | ti → BB āmāti (and so at 35, 36 and xiii. 16). (pts note)Und sie antworten: ‚Ja.‘
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Ich sage zu ihnen:
‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṁ lokaṁ jānaṁ passaṁ viharathā’ti?
api → apica (sya-all) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)‚Aber meditiert ihr, indem ihr eine ausschließlich glückliche Welt erkennt und seht?‘
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)Wenn sie so gefragt werden, sagen sie: ‚Nein.‘
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Ich sage zu ihnen:
‘api pana tumhe āyasmanto ekaṁ vā rattiṁ ekaṁ vā divasaṁ upaḍḍhaṁ vā rattiṁ upaḍḍhaṁ vā divasaṁ ekantasukhiṁ attānaṁ sañjānāthā’ti?
sañjānāthā’ti → sampajānāthāti (bj, mr); sampajānathāpi (sya-all) | api → api ca (bj, sya-all) | sañjānāthāti → sampajānāthāti (bj); sampajānathāti (sya-all) | sañjānāthā’ti → sampajānāthāti (cck: sī. syā. ka.) | sañjānāthāti → Sc pajānathāti; BB sampajānathāti (and so in 36, 38). (pts note) | sañjānāthāti → sampajānāthā ti (bjt) | api → apica (th) | ekantasukhiṁ → ekanta sukhiṁ (pts)‚Aber habt ihr für einen einzigen Tag oder eine einzige Nacht, oder nur für einen halben Tag oder eine halbe Nacht, ein ausschließlich glückliches Selbst wahrgenommen?‘
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)Wenn sie so gefragt werden, sagen sie: ‚Nein.‘
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Ich sage zu ihnen:
‘api pana tumhe āyasmanto jānātha:
api → apica (sya-all)‚Aber kennt ihr
“ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā”’ti?
sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (bjt, ms2005) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)einen Pfad und eine Übung, um eine ausschließlich glückliche Welt zu verwirklichen?‘
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)Wenn sie so gefragt werden, sagen sie: ‚Nein.‘
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:Ich sage zu ihnen:
‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā, tāsaṁ bhāsamānānaṁ saddaṁ suṇātha:
api → apica (sya-all) | upapannā → uppannā (pts) | uppannā → BB upapannā, here and below. (pts note)‚Aber habt ihr je die Stimme der Gottheiten gehört, die in einer ausschließlich glücklichen Welt wiedergeboren wurden, die sagten:
“suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya;
suppaṭipannāttha → supaṭipannattha (sya-all, pts) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannattha (sya-all, pts) | Suppaṭipann → BB supaṭippannā . . . paṭippannā twice. (pts note) | suppaṭipannāttha → supaṭipannāttha (bjt) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannāttha (bjt) | suppaṭipannāttha → suppaṭipann attha (pts) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipann attha (pts) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)„Übt gut, Kameraden, übt aufrichtig, um eine ausschließlich glückliche Welt zu verwirklichen.
mayampi hi, mārisā, evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā”’ti?
upapannāti → uppannā ti (pts) | evaṁpaṭipannā → evampaṭipannā (bjt) | mayampi → mayaṁpi (th) | upapannāti → upapannā ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts) | evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ → evam pi paṭipannā ekanta-sukhaṁ (pts)Denn so haben wir geübt, und wir wurden in einer ausschließlich glücklichen Welt wiedergeboren“?‘
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)Wenn sie so gefragt werden, sagen sie: ‚Nein.‘
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
poṭṭhapāda nanu → poṭṭhapada na nu (pts) | kiṁ → kim (pts)Was denkst du, Poṭṭhapāda?
nanu evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | appāṭihīrakataṁ → BB apāṭihira- in this sutta, appātihira in D. xiii. 14,18; -kataṁ here, and vary in D. xiii.; Scdt appaṭihīra- in this sutta, and so in D. xiii. 14, but in xiii.18 foll. usually appāṭihīra-; as Smt here also, except in the first place; Sd kathaṁ; Scmt -kataṁ in both suttas. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | nanu → na nu (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass das, was sie sagen, keine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all)„Sicherlich ist das so, Herr.“
“Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso evaṁ vadeyya:
seyyathāpi poṭṭhapāda → seyyathā pi (pts)„Angenommen, Poṭṭhapāda, ein Mann würde sagen:
‘ahaṁ yā imasmiṁ janapade janapadakalyāṇī, taṁ icchāmi taṁ kāmemī’ti.
janapadakalyāṇī → janapada-kalyāṇī (pts)‚Ganz gleich, wer die erlesenste Dame im Land ist, sie ist es, die ich will, die ich begehre!‘
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Man sagte zu ihm:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti?
khattiyī → khattiyiṁ (sya-all) | brāhmaṇī → brāhmaṇiṁ (sya-all); disāya pacchimāya (pts) | vessī → vessiṁ (sya-all); disāya uttarāya (pts) | suddī → suddiṁ (sya-all) | yaṁ → yassa (pts) | janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi → pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi (pts) | janapadakalyāṇiṁ khattiyī → pāsādaṁ puratthimāya (pts) | vāti → vā ti (bjt, pts) | yaṁ → yan (pts) | janapadakalyāṇiṁ → janapada-kalyāṇiṁ (pts) | janapadakalyāṇiṁ khattiyī → janapada-kalyāṇiṁ khattī (pts)‚He, Mann, diese erlesenste Dame im Land, die du begehrst – weißt du, ob sie eine Adlige, eine Brahmanin, eine Landarbeiterin oder eine Hilfsarbeiterin ist?‘
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → va no ti (pts)Wenn er so gefragt würde, würde er sagen: ‚Nein.‘
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Man sagte zu ihm:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā evaṅgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṁ gāme vā nigame vā nagare vā’ti?
evaṅgottāti → vā evaṁgottā (sya-all) | kāḷī → kaṇhā (sya-all) | maṅguracchavī → maṅguracchavi (sya-all) | amukasmiṁ → asukasmiṁ (sya-all) | ti → All MSS. ti vā . . . ti vā . . . vā ti . . . vā ti except that in the first place Sc has vā ti, and Sdmt ti vā ti. (pts note) | evaṅgottāti → evaṁgottāti (my, ms2005) | evaṁnāmā → evannāmā (bjt) | janapadakalyāṇiṁ → janapada-kalyāṇiṁ (pts) | janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā evaṅgottāti → janapada-kalyāṇiṁ evaṁ-nāmā evaṁ-gottā ti (pts) | maṅguracchavī vāti → maṅgura-cchavī vā ti (pts)‚He, Mann, diese erlesenste Dame im Land, die du begehrst – kennst du ihren Namen oder ihren Stamm? Weißt du, ob sie groß, klein oder mittelgroß ist? Ob ihre Haut schwarz, braun oder von schmutziger Farbe ist? Aus welchem Dorf, welchem Marktflecken oder welcher Stadt sie stammt?‘
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
puṭṭho → SS add samāno (but not at D. xiii. 19). (pts note) | noti → no ti (pts)Wenn er so gefragt würde, würde er sagen: ‚Nein.‘
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Man sagte zu ihm:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi, taṁ tvaṁ icchasi kāmesī’ti?
taṁ → tassa (pts) | icchasi kāmesīti → pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosīti (pts) | kāmesīti → kāmesī ti (bjt) | yaṁ → yan (pts)‚He, Mann, begehrst du eine, die du nie auch nur gekannt oder gesehen hast?‘
Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
āmāti → āmo ti (pts)Wenn er so gefragt würde, würde er sagen: ‚Ja.‘
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ → kim (pts)Was denkst du, Poṭṭhapāda?
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | nanu → na nu (pts)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass die Aussage dieses Mannes keine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)„Sicherlich ist das so, Herr.“
“Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evameva → evam eva (pts) | samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa-brāhmaṇā evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)„Ebenso gibt es da Asketen und Brahmanen, die diese Doktrin, diese Ansicht haben …
‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṁkamitvā → BB omit. (pts note)
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁdiṭṭhino → evaṁ-diṭṭhino (pts)
“ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
Te ce me evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
āmāti → āmo ti (pts) | ce → ca (bj: PTS)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṁ lokaṁ jānaṁ passaṁ viharathā’ti?
api → apica (sya-all) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
puṭṭhā → puṭṭho (sya-all) | noti → no ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto ekaṁ vā rattiṁ ekaṁ vā divasaṁ upaḍḍhaṁ vā rattiṁ upaḍḍhaṁ vā divasaṁ ekantasukhiṁ attānaṁ sañjānāthā’ti?
sañjānāthāti → sampajānāthāti (bj); sampajānathāti (sya-all) | api → apica (sya-all) | ekantasukhiṁ → ekanta-sukhiṁ (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto jānātha:
api → apica (sya-all)
“ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā”’ti?
sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (ms2005) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā, tāsaṁ bhāsamānānaṁ saddaṁ suṇātha:
api → apica (sya-all) | upapannā → uppannā (pts)
“suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya;
suppaṭipannāttha → supaṭipannattha (sya-all, pts) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannattha (sya-all, pts) | suppaṭipannāttha → supaṭipannāttha (bjt) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannāttha (bjt) | suppaṭipannāttha → supaṭipann attha (pts) | ujuppaṭipannāttha → uju paṭipann attha (pts) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
mayampi hi, mārisā, evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā”’ti?
mayampi → mayaṁpi (th) | upapannāti → upapannā ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts) | evaṁpaṭipannā ekantasukhaṁ → evaṁ paṭipannā ekanta-sukhaṁ (pts) | upapannāti → uppannā ti (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (sya-all) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | poṭṭhapāda nanu → poṭṭhapada na nu (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ appāṭihīra-kataṁ (pts)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass das, was sie sagen, keine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ appāṭihīra-kataṁ (pts)„Sicherlich ist das so, Herr.“
“Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso cātumahāpathe nisseṇiṁ kareyya pāsādassa ārohaṇāya.
cātumahāpathe → cātummahāpathe (bjt, th, pts) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)„Angenommen, Poṭṭhapāda, ein Mann würde an einer Kreuzung eine Leiter bauen, um damit auf ein Pfahlbau-Langhaus zu steigen.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Man sagte zu ihm:
‘ambho purisa, yassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi, jānāsi taṁ pāsādaṁ puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti?
yassa tvaṁ → yaṁ tvaṁ (mr) | tvaṁ → yaṁ tvaṁ (cck: sī. ka.) | yassa → BB yaṁ. (pts note) | disāya → BB (as usual) put the fourth direction 2nd (so in 46). (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | majjhimo → majjho (th) | dakkhiṇāya → pacchimāya (pts) | pacchimāya → uttarāya (pts) | uttarāya → dakkhiṇāya (pts)‚He, Mann, dieses Pfahlbau-Langhaus, für das du eine Leiter baust – weißt du, ob es im Norden, im Süden, im Osten oder im Westen ist? Ob es groß, klein oder mittelgroß ist?‘
Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → va no ti (pts)Wenn er so gefragt würde, würde er sagen: ‚Nein.‘
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Man sagte zu ihm:
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi, tassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosī’ti?
karosīti → karosī ti (bjt) | ārohaṇāya → ārohanāya (th) | yaṁ → yan (pts)‚He, Mann, baust du eine Leiter für ein Pfahlbau-Langhaus, das du nie auch nur gekannt oder gesehen hast?‘
Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
āmāti → āmo ti (pts)Wenn er so gefragt würde, würde er sagen: ‚Ja.‘
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ → kim (pts)Was denkst du, Poṭṭhapāda?
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | nanu → na nu (pts)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass die Aussage dieses Mannes keine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th)„Sicherlich ist das so, Herr.“
“Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evameva → evam eva (pts) | samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa-brāhmaṇā evaṁ-vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)„Ebenso gibt es da Asketen und Brahmanen, die diese Doktrin, diese Ansicht haben …
‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ-vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)
“ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | maraṇāti → maraṇā ti (ms2005) | ekantasukhī → ekanta-sukhī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
Te ce me evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
āmāti → āmo ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṁ lokaṁ jānaṁ passaṁ viharathā’ti?
api → apica (th) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
puṭṭhā → puṭṭho (th) | noti → no ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto ekaṁ vā rattiṁ ekaṁ vā divasaṁ upaḍḍhaṁ vā rattiṁ upaḍḍhaṁ vā divasaṁ ekantasukhiṁ attānaṁ sañjānāthā’ti?
sañjānāthāti → sampajānāthāti (bj) | api → apica (th) | sañjānāthāti → sampajānathāti (th) | ekantasukhiṁ → ekanta-sukhiṁ (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṁ maggo ayaṁ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti?
api → apica (th) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā tāsaṁ devatānaṁ bhāsamānānaṁ saddaṁ suṇātha:
tāsaṁ → BB (here only) add devatānaṁ. (pts note) | api → apica (th) | upapannā → uppannā (pts)
“suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya;
suppaṭipannāttha → supaṭipannāttha (bjt) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannāttha (bjt) | suppaṭipannāttha → supaṭipannattha (th) | ujuppaṭipannāttha → ujupaṭipannattha (th) | suppaṭipannāttha → supaṭipann attha (pts) | ujuppaṭipannāttha → uju-paṭipann attha (pts) | ekantasukhassa → ekanta-sukhassa (pts)
mayampi hi, mārisā, evaṁ paṭipannā ekantasukhaṁ lokaṁ upapannā”’ti?
upapannāti → uppannā ti (pts) | mayampi → mayaṁpi (th) | evaṁ paṭipannā → evaṁpaṭipannā (th) | upapannāti → upapannā ti (ms2005) | mayampi → mayam pi (pts) | ekantasukhaṁ → ekanta-sukhaṁ (pts)
Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
noti → no ti (pts)
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | kiṁ → kim (pts) | nanu → na nu (pts) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass das, was sie sagen, keine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirikataṁ (th) | samaṇabrāhmaṇānaṁ → samaṇa-brāhmaṇānaṁ (pts)„Sicherlich ist das so, Herr.“
2.2. Tayoattapaṭilābha2.2. Drei Arten der Verkörperung
“Tayo kho me, poṭṭhapāda, attapaṭilābhā—
atta-paṭilābhā → SS paṭilābhāya. (pts note) | kho me → khome (bjt, th)„Poṭṭhapāda, es gibt diese drei Arten der Verkörperung:
oḷāriko attapaṭilābho, manomayo attapaṭilābho, arūpo attapaṭilābho.
attapaṭilābho → attapaṭilābhoti (bj) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)eine feste Verkörperung, eine geistgeschaffene Verkörperung und eine formlose Verkörperung.
Katamo ca, poṭṭhapāda, oḷāriko attapaṭilābho?
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Und was ist eine feste Verkörperung?
Rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, ayaṁ oḷāriko attapaṭilābho.
cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho → cātummahābhūtiko kavalīkārabhakkho (sya-all); cātummahābhūtiko kabaliṅkārāhāra bhakkho (pts) | kabaḷīkārāhārabhakkho → kabaḷīkārabhakkho (cck: syā. ka.) | kabaliṅkārāhāra → BB kabaliṅkāra-. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Sie ist geformt, besteht aus den vier Grundzuständen und nimmt essbare Nahrung zu sich.
Katamo manomayo attapaṭilābho?
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Was ist eine geistgeschaffene Verkörperung?
Rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, ayaṁ manomayo attapaṭilābho.
ahīnindriyo → Scdt abhinindriyo; Sm abhīnindriyo; BB ahīn- (see 22). (pts note) | sabbaṅgapaccaṅgī → sabbaṅga-paccaṅgī (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Sie ist geformt, geistgeschaffen, in allen Haupt- und Nebengliedern unversehrt, ohne dass eine Fähigkeit fehlte.
Katamo arūpo attapaṭilābho?
katamo → katamo ca (bj, pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Was ist eine formlose Verkörperung?
Arūpī saññāmayo, ayaṁ arūpo attapaṭilābho.
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Sie ist formlos und besteht aus Wahrnehmung.
Oḷārikassapi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṁ desemi:
Oḷārikassa → BB add pi. (pts note) | attapaṭilābhassa → atta-paṭilābhassa (pts)Ich lehre den Dhamma für das Ziel, die feste, die geistgeschaffene und die formlose Verkörperung aufzugeben:
‘yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
viharissathāti → viharissantī ti (bj) | vepullattañca → vepullataṁ (bj: PTS) | viharissantī → vihārissatī (bj: bahūsu) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)‚Wenn ihr danach übt, werden verunreinigende Eigenschaften in euch aufgegeben und läuternde Eigenschaften nehmen zu. Ihr werdet in die Fülle und den Überfluss der Weisheit eintreten und darin leben, nachdem ihr sie durch eigene Einsicht in eben diesem Leben erkannt habt.‘
Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa:
te → SS omit te. (pts note) | evamassa → evam assa (pts)Poṭṭhapāda, du denkst vielleicht:
‘saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti.
viharissati → viharissāma (bj) | kho → (sya-all) | viharissati → SS viharissanti here and twice in 41, but Sm -ati the second time in 40, and all four -ati twice in 42. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, bjt, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | vihāroti → vihāro ti (pts)‚Verunreinigende Eigenschaften werden aufgegeben und läuternde Eigenschaften nehmen zu. Man wird in die Fülle und den Überfluss der Weisheit eintreten und darin leben, nachdem man sie durch eigene Einsicht in eben diesem Leben erkannt hat. Aber ein solches Leben ist Leiden.‘
Na kho panetaṁ, poṭṭhapāda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)Aber so sollst du es nicht sehen.
Saṅkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjañceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
ca → (bj, pts) | viharissati → viharissanti (bj) | pāmujjañceva → pāmojjañceva (sya-all) | vodāniyā → BB add ca (three times). (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ ceva (my) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | saṅkilesikā ceva → saṁkilesikā eva (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)Verunreinigende Eigenschaften werden aufgegeben und läuternde Eigenschaften nehmen zu. Man wird in die Fülle und den Überfluss der Weisheit eintreten und darin leben, nachdem man sie durch eigene Einsicht in eben diesem Leben erkannt hat. Und da wird nur Freude und Glück sein, Stille, Achtsamkeit und Situationsbewusstsein. Ein solches Leben ist selig.
Manomayassapi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṁ desemi:
manomayassapi → manomayassa pi (pts) | attapaṭilābhassa → atta-paṭilābhassa (pts)
‘yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
viharissathāti → viharissati (bj: bahūsu) | vo → SS kho. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
‘saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti.
viharissati → viharissāma (bj) | kho → (sya-all) | vihāroti → vihāro cāti (pts) | cāti → SS dukkho vihāro cāti(here and in 42). (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
Na kho panetaṁ, poṭṭhapāda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Saṅkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjañceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
ca → (bj, pts) | viharissati → viharissatha (bj) | eva → SS omit here. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ ceva (my) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati pāmujjañceva → peyyālo pāmojjañceva (th) | saṅkilesikā ceva → saṁkilesikā eva (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Arūpassapi kho ahaṁ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṁ desemi:
arūpassapi → arūpassa pi (pts) | attapaṭilābhassa → atta-paṭilābhassa (pts)
‘yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
‘saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti.
viharissati → viharissāma (bj) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | vihāroti → vihāro ti (pts)
Na kho panetaṁ, poṭṭhapāda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Saṅkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjañceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
ca → (bj, pts) | viharissati → viharissatha (bj) | ca → SS omit ca. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ ceva (my) | saṅkilesikā ceva → saṁkilesikā eva (pts) | vepullattañca diṭṭheva → vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | pāmujjañceva → pāmujjaṁ eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṁ puccheyyuṁ:Poṭṭhapāda, wenn andere uns fragen würden:
‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
pahānāya → pahāṇāya (bj) | abhivaḍḍhissanti → ābhivaḍḍhissanti (pts) | viharissathā’ti → viharissatīti (bj: sīmu); viharissathāti (bj: PTS) | āvuso → katamā panāvuso (sya-all: sī.) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | abhivaḍḍhissanti paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → ābhivaḍḍhissanti paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts) | byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)‚Aber Geehrte, was ist diese feste Verkörperung, für deren Aufgeben ihr lehrt?‘, dann würden wir so antworten:
‘ayaṁ vā so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)‚Dieses ist diese feste Verkörperung.‘
Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṁ puccheyyuṁ:Wenn andere uns fragen würden:
‘katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti?
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)‚Aber Geehrte, was ist diese geistgeschaffene Verkörperung, für deren Aufgeben ihr lehrt?‘,
Tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)dann würden wir so antworten:
‘ayaṁ vā so, āvuso, manomayo attapaṭilābho yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
desema → SS deseyyāma (here only). (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)‚Dieses ist diese geistgeschaffene Verkörperung.‘
Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṁ puccheyyuṁ:Wenn andere uns fragen würden:
‘katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti?
āvuso → (sya-all) | arūpo → SS rūpo. (pts note) | saṁkilesikā → St adds c'; eva. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)‚Aber Geehrte, was ist diese formlose Verkörperung, für deren Aufgeben ihr lehrt?‘,
Tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)dann würden wir so antworten:
‘ayaṁ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
yassa → MSS yassa vā (here only). (pts note) | saṁkilesikā → St adds c'; eva. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)‚Dieses ist diese formlose Verkörperung.‘
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Was denkst du, Poṭṭhapāda?
nanu evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all) | evaṁ → Sct c'; eva; Sm c'evam. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass diese Aussage eine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all)„Sicherlich ist das so, Herr.“
“Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso nisseṇiṁ kareyya pāsādassa ārohaṇāya tasseva pāsādassa heṭṭhā.
ārohaṇāya → ārohanāya (sya-all) | + → kho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tasseva → tass eva (pts)„Angenommen, Poṭṭhapāda, ein Mann würde direkt unter einem Pfahlbau-Langhaus eine Leiter bauen, um damit auf dieses Pfahlbau-Langhaus zu steigen.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Man sagte zu ihm:
‘ambho purisa, yassa tvaṁ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṁ karosi, jānāsi taṁ pāsādaṁ, puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti?
ārohaṇāya → ārohanāya (sya-all) | majjhimo → majjho (sya-all) | majjhimo vāti → majjho vā ti (pts)‚He, Mann, dieses Pfahlbau-Langhaus, für das du eine Leiter baust – weißt du, ob es im Norden, im Süden, im Osten oder im Westen ist? Ob es groß, klein oder mittelgroß ist?‘
So evaṁ vadeyya:
so → so ce (bj, sya-all, pts)Er würde sagen:
‘ayaṁ vā so, āvuso, pāsādo, yassāhaṁ ārohaṇāya nisseṇiṁ karomi, tasseva pāsādassa heṭṭhā’ti.
ārohaṇāya → ārohanāya (sya-all) | vā → BB omit. (pts note) | tasseva → tass eva (pts) | heṭṭhāti → heṭṭhā ti (pts)‚Dieses ist das Pfahlbau-Langhaus, für das ich direkt darunter eine Leiter baue.‘
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda,Was denkst du, Poṭṭhapāda?
nanu evaṁ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all) | sappāṭihīrakataṁ → Sd sappaṭihīrakathaṁ. (pts note) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt)Wenn das so ist, stellt sich da nicht heraus, dass die Aussage dieses Mannes eine beweisbare Grundlage hat?“
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all)„Sicherlich ist das so, Herr.“
“Evameva kho, poṭṭhapāda, pare ce amhe evaṁ puccheyyuṁ:
evameva → evam eva (pts)
‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho …pe…
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho …pe…
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | + → pare ce poṭṭhapāda amhe evaṁ puccheyyuṁ (pts)
katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṁ desetha, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti?
pahānāya → pahāṇāya (bj) | sayaṁ → (pts) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
Tesaṁ mayaṁ evaṁ puṭṭhā evaṁ byākareyyāma:
byākareyyāma → vyākareyyāma (pts)
‘ayaṁ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa mayaṁ pahānāya dhammaṁ desema, yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005, pts) | + → oḷāriko attapaṭilābho manomayo attapaṭilābho (bjt) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (pts) | paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva → paññā-pāripūriṁ vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
Taṁ kiṁ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | sampajjatīti → sampajjatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | nanu → na nu (pts)
“Addhā kho, bhante, evaṁ sante sappāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
sappāṭihīrakataṁ → sappāṭihirikataṁ (sya-all)
Evaṁ vutte, citto hatthisāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Als der Buddha geendet hatte, sagte Citta Hatthisāriputta:
“yasmiṁ, bhante, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṁ samaye manomayo attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti;
attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | moghassa → mogh assa (pts)„Herr, sind, während man eine feste Verkörperung hat, die geistgeschaffene und die formlose Verkörperung fiktiv,
oḷāriko vāssa attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco hoti.
oḷāriko vāssa → oḷārikopassa (sya-all) | vāssa → assa (pts) | assa → BB va 'ssa (thrice). (pts note)und nur die feste Verkörperung ist wirklich?
Yasmiṁ, bhante, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti;
hoti → (bj) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | moghassa → mogh assa (pts)Sind, während man eine geistgeschaffene Verkörperung hat, die feste und die formlose Verkörperung fiktiv,
manomayo vāssa attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco hoti.
vāssa → va (bj); (sya-all) | vāssa attapaṭilābho → assa atta paṭilābho (pts)und nur die geistgeschaffene Verkörperung ist wirklich?
Yasmiṁ, bhante, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho manomayo attapaṭilābho hoti;
hoti arūpo vāssa → arūpovāssa (bj) | moghassa → mogh assa (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Sind, während man eine formlose Verkörperung hat, die feste und die geistgeschaffene Verkörperung fiktiv,
arūpo vāssa attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco hotī”ti.
vāssa → (sya-all); assa (pts) | arūpo vāssa → arūpovāssa (bjt) | vāssa attapaṭilābho → assa atta-paṭilābho (pts)und nur die formlose Verkörperung ist wirklich?“
“Yasmiṁ, citta, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (sya-all: sī.) | ti → SS hoti for ti throughout 49, 51, 53: (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)„Während man eine feste Verkörperung hat, wird das nicht als geistgeschaffene oder formlose Verkörperung gerechnet,
oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)sondern nur als feste Verkörperung.
Yasmiṁ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)Während man eine geistgeschaffene Verkörperung hat, wird das nicht als feste oder formlose Verkörperung gerechnet,
manomayo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)sondern nur als geistgeschaffene Verkörperung.
Yasmiṁ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)Während man eine formlose Verkörperung hat, wird das nicht als feste oder geistgeschaffene Verkörperung gerechnet,
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)sondern nur als formlose Verkörperung.
Sace taṁ, citta, evaṁ puccheyyuṁ:Citta, angenommen, du würdest gefragt:
‘ahosi tvaṁ atītamaddhānaṁ, na tvaṁ nāhosi;
nāhosi → na ahosi (sya-all, pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts)‚Warst du in der Vergangenheit?
bhavissasi tvaṁ anāgatamaddhānaṁ, na tvaṁ na bhavissasi;
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts)Wirst du in der Zukunft sein?
atthi tvaṁ etarahi, na tvaṁ natthī’ti.
natthīti → n atthīti (pts)Bist du in der Gegenwart?‘
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, citta, kinti byākareyyāsī”ti?
kinti byākareyyāsīti → kin ti vyākareyyāsītī (pts) | byākareyyāsīti → byākareyyāsī ti (bjt)Wie würdest du antworten?“
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:„Herr, wenn ich so gefragt würde,
‘ahosi tvaṁ atītamaddhānaṁ, na tvaṁ na ahosi;
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts)
bhavissasi tvaṁ anāgatamaddhānaṁ, na tvaṁ na bhavissasi;
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts)
atthi tvaṁ etarahi, na tvaṁ natthī’ti.
natthīti → natthī ti (bjt) | natthīti → n atthīti (pts)
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
ahaṁ → haṁ (bj) | vyākareyyaṁ → BB -yuṁ. (pts note)würde ich folgendermaßen antworten:
‘ahosāhaṁ atītamaddhānaṁ, nāhaṁ na ahosiṁ;
ahosāhaṁ → ahosahaṁ (bj note)‚Ich war in der Vergangenheit.
bhavissāmahaṁ anāgatamaddhānaṁ, nāhaṁ na bhavissāmi;
ahaṁ → SS bhavissāhaṁ. (pts note) | bhavissāmahaṁ anāgatamaddhānaṁ → bhavissām ahaṁ anāgatam addhānam (pts)Ich werde in der Zukunft sein.
atthāhaṁ etarahi, nāhaṁ natthī’ti.
natthīti → n atthīti (pts)Ich bin in der Gegenwart.‘
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
ahaṁ → haṁ (bj) | ti → SS vyākareyyaṁ; BB byākareyyan ti. (pts note) | byākareyyanti → vyākareyyan ti (pts)So würde ich antworten.“
“Sace pana taṁ, citta, evaṁ puccheyyuṁ:
taṁ → SS evaṁ. (pts note)„Aber Citta, angenommen, du würdest gefragt:
‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno?
sova → svera (bj, pts1ed); soyeva (sya-all); so ca (mr) | sova → sveva (bj, pts) | sveva → soyeva (bj: syā) | sova → sveva (cck: sī. pī.); soyeva (cck: syā.) | sveva → Sd so ca; St so ca va (here only); Sm so c'eva; BB so va through this paragraph, so ca through the next. (pts note) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)‚Ist die Verkörperung, die du in der Vergangenheit hattest, deine einzig wirkliche, und die in der Zukunft und der Gegenwart sind fiktiv?
Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno?
Yo → yo va (pts1ed) | sova → sveva (bj); soyeva (sya-all) | yo → yo vā (pts) | te → yo vā te (bj: PTS) | Yo → yo vā (cck: pī.) | vā → BB omit vā (six times). (pts note) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | atīto → anāgato (pts)Ist die Verkörperung, die du in der Zukunft haben wirst, deine einzig wirkliche, und die in der Vergangenheit und der Gegenwart sind fiktiv?
Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti.
yo te etarahi paccuppanno → (bj) | sova → sveva (bj); soyeva (sya-all) | Yo → yo vā (cck: pī.) | sova → so ca (cck: ka.) | anāgatoti → anāgato ti (bjt, pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Ist die Verkörperung, die du in der Gegenwart hast, deine einzig wirkliche, und die in der Vergangenheit und der Zukunft sind fiktiv?‘
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, citta, kinti byākareyyāsī”ti?
byākareyyāsīti → byākareyyāsī ti (bjt) | kinti byākareyyāsīti → kin ti vyākareyyāsīti (pts)Wie würdest du antworten?“
“Sace pana maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → SS omit. (pts note)„Herr, wenn ich so gefragt würde,
‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo vā (pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo vā (pts) | anāgatoti → anāgato ti (bjt, pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (pts)würde ich folgendermaßen antworten:
‘yo me ahosi atīto attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco ahosi, mogho anāgato, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo ca (sya-all) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)‚Die Verkörperung, die ich in der Vergangenheit hatte, war zu der Zeit wirklich, und die in der Zukunft und der Gegenwart waren fiktiv.
Yo me bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṁ samaye sacco bhavissati, mogho atīto, mogho paccuppanno.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo ca (sya-all); yo vā (pts) | atīto → atīto bhavissati (pts) | yo → yo ca (bj: syā); yo vā (bj: PTS) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Die Verkörperung, die ich in der Zukunft haben werde, wird zu der Zeit wirklich sein, und die in der Vergangenheit und der Gegenwart werden fiktiv sein.
Yo me etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti.
sova → sveva (bj, pts); soyeva (sya-all) | yo → yo ca (sya-all) | anāgatoti → anāgato ti (bjt, pts) | attapaṭilābho sova → atta-paṭilābho sveva (pts)Die Verkörperung, die ich in der Gegenwart habe, ist zu dieser Zeit wirklich, und die in der Vergangenheit und der Zukunft sind fiktiv.‘
Evaṁ puṭṭho ahaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
evaṁ byākareyyanti evameva → vyākareyyan ti evam eva (pts)So würde ich antworten.“
“Evameva kho, citta, yasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | neva tasmiṁ → n eva tasmim (pts) | attapaṭilābhoti → attapaṭilābho ti (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)„Ebenso wird, während man eine feste Verkörperung hat, das nicht als geistgeschaffene oder formlose Verkörperung gerechnet, sondern nur als feste Verkörperung.
Oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → attapaṭilābho tveva (my) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
Yasmiṁ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Während man eine geistgeschaffene Verkörperung hat, wird das nicht als feste oder formlose Verkörperung gerechnet, sondern nur als geistgeschaffene Verkörperung.
yasmiṁ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → SS omit. (pts note) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)Während man eine formlose Verkörperung hat, wird das nicht als feste oder geistgeschaffene Verkörperung gerechnet, sondern nur als formlose Verkörperung.
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → attapaṭilābho tveva (my) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
Seyyathāpi, citta, gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo.
dadhimhā → dadimhā (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Von der Kuh stammt die Milch, von der Milch die Sauermilch, von der Sauermilch die Butter, von der Butter das Ghee und vom Ghee die Ghee-Crème; und die Ghee-Crème gilt als das Beste unter ihnen.
Yasmiṁ samaye khīraṁ hoti, neva tasmiṁ samaye dadhīti saṅkhaṁ gacchati, na navanītanti saṅkhaṁ gacchati, na sappīti saṅkhaṁ gacchati, na sappimaṇḍoti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | neva → n eva (pts) | navanītanti → navanītan ti (pts) | sappimaṇḍoti → sappi-maṇḍo ti (pts)Während es Milch ist, wird es nicht als Sauermilch, Butter, Ghee oder Ghee-Crème gerechnet,
khīrantveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | khīrantveva → khīraṁ tveva (my, bjt) | khīrantveva → khīraṁtveva (th) | khīrantveva → khīran tveva (pts)sondern nur als Milch.
Yasmiṁ samaye dadhi hoti …pe…Während es Sauermilch,
navanītaṁ hoti …Butter,
sappi hoti …
+ → yasmiṁ samaye (bjt)Ghee
sappimaṇḍo hoti, neva tasmiṁ samaye khīranti saṅkhaṁ gacchati, na dadhīti saṅkhaṁ gacchati, na navanītanti saṅkhaṁ gacchati, na sappīti saṅkhaṁ gacchati;
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | sappimaṇḍo → sappi-maṇḍo (pts) | neva → n eva (pts) | khīranti → khīran ti (pts) | navanītanti → navanītan ti (pts)oder Ghee-Crème ist, wird es nicht als etwas anderes gerechnet,
sappimaṇḍotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | sappimaṇḍotveva → sappimaṇḍo tveva (my) | sappimaṇḍotveva → sappi-maṇḍo tveva (pts)sondern nur als das jeweilige Produkt.
Evameva kho, citta, yasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti …pe…
+ → neva (th) | evameva → evam eva (pts)Ebenso wird, während man eine feste Verkörperung hat, das nicht als geistgeschaffene oder formlose Verkörperung gerechnet, sondern nur als feste Verkörperung.
yasmiṁ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti …pe…
pe → spelled out in full (th) | + → samaye (th) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts)Während man eine geistgeschaffene Verkörperung hat, wird das nicht als feste oder formlose Verkörperung gerechnet, sondern nur als geistgeschaffene Verkörperung.
yasmiṁ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṁ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṁ gacchati;
yasmiṁ citta samaye → (sya-all) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | na → na ca (sya-all) | attapaṭilābho → atta-paṭilābho (pts) | neva → n eva (pts) | attapaṭilābhoti → atta-paṭilābho ti (pts)Während man eine formlose Verkörperung hat, wird das nicht als feste oder geistgeschaffene Verkörperung gerechnet, sondern nur als formlose Verkörperung.
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṁ samaye saṅkhaṁ gacchati.
saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | attapaṭilābhotveva → attapaṭilābho tveva (my) | attapaṭilābhotveva → atta-paṭilābho tveva (pts)
Imā kho, citta, lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyo, yāhi tathāgato voharati aparāmasan”ti.
aparāmasanti → aparāmasantoti (sya-all) | imā → itimā (pts) | imā → itimā (bj: PTS) | Itimā → BB Imā (and so Sm itimā corrected to imā). (pts note) | lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyo → loka-samaññā loka-niruttiyo loka-vohārā loka-paññattiyo (pts) | aparāmasanti → aparāmasan ti (pts)Das sind der Sprachgebrauch, die Begriffsbestimmungen, Ausdrücke und Beschreibungen, die in der Welt gemeinsam sind, und der Klargewordene benutzt sie, ohne daran hängenzubleiben.“
Evaṁ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantametadavoca (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Als der Buddha geendet hatte, sagte Poṭṭhapāda zu ihm:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.„Vortrefflich, Herr! Vortrefflich!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva bhante (bj); dakkhintīti evam evaṁ (pts) | nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya → (sya-all) | paṭicchannaṁ → paticchannaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | andhakāre → andha-kāre (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)Als würde er das Umgestürzte aufrichten oder das Verborgene enthüllen oder den Verirrten den Weg weisen oder im Dunkeln ein Licht anzünden, sodass Menschen mit klaren Augen sehen könnten, was da ist, so hat der Buddha die Lehre auf vielerlei Weise klargemacht.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)Ich nehme Zuflucht zum Buddha, zur Lehre und zum Saṅgha der Mönche und Nonnen.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
maṁ → maṁ bhante (bj) | bhagavā → bhagavā (bj: syā); bhavaṁ gotamo (bj: sīmu) | saraṇaṁ → So all MSS. (pts note) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | gatanti → gatan ti (pts)Von diesem Tag an soll der Buddha mich als Laienanhänger in Erinnerung behalten, der für sein ganzes Leben Zuflucht genommen hat.“
2.3. Cittahatthisāriputtaupasampadā2.3. Citta Hatthisāriputtas Ordination
Citto pana hatthisāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantametadavoca (th) | hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Aber Citta Hatthisāriputta sagte zum Buddha:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.„Vortrefflich, Herr! Vortrefflich!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva bhante (bj); dakkhintīti evam evaṁ (pts) | paṭicchannaṁ → paticchannaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)Als würde er das Umgestürzte aufrichten oder das Verborgene enthüllen oder den Verirrten den Weg weisen oder im Dunkeln ein Licht anzünden, sodass Menschen mit klaren Augen sehen könnten, was da ist, so hat der Buddha die Lehre auf vielerlei Weise klargemacht.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)Ich nehme Zuflucht zum Buddha, zur Lehre und zum Saṅgha der Mönche und Nonnen.
Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)Herr, darf ich in Gegenwart des Buddha die Weihe des Fortziehens erhalten, die Ordination?“
Alattha kho citto hatthisāriputto bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.
hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts)Und Citta Hatthisāriputta erhielt in Gegenwart des Buddha die Weihe des Fortziehens, die Ordination.
Acirūpasampanno kho panāyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
panāyasmā citto → āyasmā (sya-all) | eko → BB omit. (pts note) | na cirasseva → nacirasseva (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | panāyasmā → pan āyasmā (pts) | hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts) | cirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva → cirass eva yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad anuttaraṁ brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)Nicht lange nach seiner Ordination gelangte der Ehrwürdige Citta Hatthisāriputta, als er allein lebte, zurückgezogen, beflissen, eifrig und entschlossen, bald in eben diesem Leben zum äußersten Höhepunkt des geistlichen Lebens. Er lebte an dem Ziel, das er durch eigene Einsicht erkannt hatte, für welches ehrbare Menschen zu Recht aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben.
“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthAttāyā”ti abbhaññāsi.
nāparaṁ → nāparam (pts)Er verstand: „Wiedergeburt ist beendet; das geistliche Leben ist erfüllt; was zu tun war, ist getan; es gibt nichts weiter für diesen Ort.“
Aññataro kho panāyasmā citto hatthisāriputto arahataṁ ahosīti.
aññataro → aññataro ca (bj) | panāyasmā citto → āyasmā (sya-all) | panāyasmā → pan āyasmā (pts) | hatthisāriputto → hatthisāri-putto (pts)Und der Ehrwürdige Citta Hatthisāriputta wurde einer der Vollendeten.