SatipaṭṭhānasuttaMowa o ustanowieniach uważności
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)Oto com usłyszał –
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.
kammāsadhammaṁ → kammāssadammaṁ (bj) | kammāsadhammaṁ nāma → kammāssadhamman-nāma (pts)ewnego razu Błogosławiony przebywał w państwie Kurū, w Kammāsadhamma, jednym z miast targowych ludu Kurū.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
āmantesi → amantesi (pts)Tam Błogosławiony zwrócił się do mnichów:
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)„Mnisi”.
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadandeti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)„Bhadante”, mnisi ci posłyszeli Błogosławionego.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)Oto co Błogosławiony powiedział:
“Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā, sokaparidevānaṁ samatikkamāya, dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya, ñāyassa adhigamāya, nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā.
sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj, pts) | atthaṅgamāya → atthagamāya (bj, pts) | sokaparidevānaṁ → pariddavānaṁ (cck: sī. pī.) | + → uddeso (my) | + → uddesa (ms2005)„Mnisi, oto bezpośrednia droga do oczyszczenia dla istot, do przezwyciężenia smutku i żalu, do zmierzchu krzywdy i rozpaczy, do właściwego osiągnięcia, do realizacji Nibbāny, a mianowicie cztery ustanowienia uważności.
Katame cattāro?Które to cztery?
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;Otóż, mnisi, mnich taki, odsuwając tęsknoty i troski związane ze światem, pilnie i uważnie trwa, dostrzegając i przejrzyście pojmując ciało takie, jakim jest,
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;odsuwając tęsknoty i troski związane ze światem, pilnie i uważnie trwa, dostrzegając i przejrzyście pojmując odczucia takie, jakimi są,
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;odsuwając tęsknoty i troski związane ze światem, pilnie i uważnie trwa, dostrzegając i przejrzyście pojmując umysł taki, jakim jest,
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → pāṭhantare puna uddesoti dissati (sya-all note)odsuwając tęsknoty i troski związane ze światem, pilnie i uważnie trwa, dostrzegając i przejrzyście pojmując naturę zjawisk taką, jaka jest.
Uddeso niṭṭhito.
uddeso niṭṭhito → uddesavāro kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (bjt)Koniec wstępu
1. Kāyānupassanā1. Obserwowanie ciała
1.1. Kāyānupassanāānāpānapabba1.1. Obserwowanie ciała, ustęp o oddychaniu
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati?
kathañca → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich obserwuje ciało takie, jakim jest?
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati, pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
satiṁ → satim (pts)Otóż, mnisi, mnich taki, udaje się w ostępy leśne, u stóp drzewa bądź w pustym pomieszczeniu siada ze skrzyżowanymi nogami, utrzymując wyprostowane ciało, i ustanawia uważność przed sobą, w okolicach twarzy.
So satova assasati, satova passasati.
satova → sato (bj, sya-all, pts1ed) | satova → sato (cck: sī. syā.) | satova → sato va (pts)W ten sposób uważnie wdycha, uważnie wydycha.
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti,Robiąc głęboki wdech, pojmuje właściwie: »Robię głęboki wdech«. Robiąc głęboki wydech, pojmuje właściwie: »Robię głęboki wydech«.
rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.Robiąc płytki wdech, pojmuje właściwie: »Robię płytki wdech«. Robiąc płytki wydech, pojmuje właściwie: »Robię płytki wydech«.
‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati.»Odczuwając całe ciało, robię wdech« – tak praktykuje. »Odczuwając całe ciało, robię wydech« – tak praktykuje.
‘Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.»Uspokajając wytworzenia cielesne, robię wdech« – tak praktykuje. »Uspokajając wytworzenia cielesne, robię wydech« – tak praktykuje.
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaṁ vā añchanto ‘dīghaṁ añchāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā añchanto ‘rassaṁ añchāmī’ti pajānāti;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Tak jak ktoś, kto wprawnie posługuje się heblem, bądź uczeń tej osoby, robiąc długi ruch heblem, pojmuje właściwie: »Robię długi ruch«. Robiąc krótki ruch heblem, pojmuje właściwie: »Robię krótki ruch«.
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;W ten sam sposób mnisi, mnich, robiąc głęboki wdech, pojmuje właściwie: »Robię głęboki wdech«. Robiąc głęboki wydech, pojmuje właściwie: »Robię głęboki wydech«. Robiąc płytki wdech, pojmuje właściwie: »Robię płytki wdech«. Robiąc płytki wydech, pojmuje właściwie: »Robię płytki wydech«.
‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;»Odczuwając całe ciało, robię wdech« – tak praktykuje. »Odczuwając całe ciało, robię wydech« – tak praktykuje.
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.»Uspokajając wytworzenia cielesne, robię wdech« – tak praktykuje. »Uspokajając wytworzenia cielesne, robię wydech« – tak praktykuje.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, obserwując ciało takie, jakim jest z zewnątrz, obserwując ciało takie, jakim jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w ciele, obserwując naturę przemijania zjawisk w ciele, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w ciele.
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all, pts) | kāyoti → kāyo ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest ciało!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
Evampi kho → evampi (bj, sya-all, pts1ed) | kho → (pts) | kho → evampi (cck: sī. syā. pī.) | evampi kho → evam-pi (pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Ānāpānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.Koniec ustępu o oddychaniu.
1.2. Kāyānupassanāiriyāpathapabba1.2. Obserwowanie ciała, ustęp o pozycjach ciała
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā ‘gacchāmī’ti pajānāti, ṭhito vā ‘ṭhitomhī’ti pajānāti, nisinno vā ‘nisinnomhī’ti pajānāti, sayāno vā ‘sayānomhī’ti pajānāti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | ṭhitomhīti → ṭhito mhīti (pts) | nisinnomhīti → nisinno mhīti (pts) | sayānomhīti → sayāno mhīti (pts)Zatem, mnisi, mnich taki chodząc, pojmuje właściwie: »Chodzę«; stojąc, pojmuje właściwie: »Stoję«; siedząc, pojmuje właściwie: »Siedzę«; leżąc, pojmuje właściwie: »Leżę«.
Yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.
panassa → pan assa (pts)Jakkolwiek byłoby ułożone jego ciało, zawsze powstaje w mnichu właściwe pojmowanie pozycji ciała.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, obserwując ciało takie, jakim jest z zewnątrz, obserwując ciało takie, jakim jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w ciele, obserwując naturę przemijania zjawisk w ciele, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w ciele.
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest ciało!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (bj, sya-all, pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Iriyāpathapabbaṁ niṭṭhitaṁ.Koniec ustępu o pozycjach ciała.
1.3. Kāyānupassanāsampajānapabba1.3. Obserwowanie ciała, ustęp o przejrzystym pojmowaniu
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
samiñjite → sammiñjite (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sampajānakārī hoti → s h (pts)Zatem, mnisi, mnich taki działa, przejrzyście pojmując, gdy idzie do przodu bądź gdy zawraca, działa, przejrzyście pojmując, gdy spogląda gdzieś bądź gdy odwraca wzrok, działa, przejrzyście pojmując, gdy zgina bądź gdy rozciąga kończyny, działa, przejrzyście pojmując, gdy nosi szaty, trzymając miskę żebraczą oraz wierzchnią szatę, działa, przejrzyście pojmując, gdy je, pije, przełyka bądź gdy odczuwa smak pożywienia, działa, przejrzyście pojmując, gdy wydala kał bądź mocz, działa, przejrzyście pojmując, gdy chodzi, stoi, siedzi, zasypia, budzi się, mówi bądź gdy milczy.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
viharati → (bj) | + → upādiyati (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, (…)
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (bj, sya-all, pts) | evampi kho → evam-pi (pts)w ten sposób mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Sampajānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
sampajānapabbaṁ niṭṭhitaṁ → sampajaññapabbaṁ (bjt, th)Koniec ustępu o przejrzystym pojmowaniu
1.4. Kāyānupassanāpaṭikūlamanasikārapabba1.4. Obserwowanie ciała, ustęp o nakierowaniu umysłu na obrzydliwości ciała
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam-eva (pts)Zatem, mnisi, mnich taki nakierowuje umysł na swe ciało, badając je od dołu, od podeszew stóp, aż po samą górę, po końcówki włosów na głowie. Dostrzega to ciało jako ograniczone przez skórę oraz pełne wszelkich nieczystości w taki sposób:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāru (bj, pts1ed); nahārū (sya-all) | siṅghāṇikā lasikā muttan’ti → muttaṁ matthaluṅganti (mr) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahāru aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj: bahūsu) | nhāru → nahāru (cck: sī. syā. pī.) | mutta’nti → muttaṁ matthaluṅganti (cck: ka.) | muttanti → muttan-ti (pts)»To ciało ma włosy na głowie, włosy na ciele, paznokcie, zęby, skórę, mięśnie, ścięgna, kości, szpik kostny, nerki, serce, wątrobę, opłucną, śledzionę, płuca, jelito cienkie, jelito grube, żołądek z jego zawartością, fekalia, żółć, flegmę, ropę, krew, pot, tłuszcz, łzy, łój, ślinę, śluz nosowy, maź stawową i mocz«.
Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṁ—sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ. Tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya: ‘ime sālī ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā’ti.
putoḷi → mūtoḷī (bj, sya-all); mutoḷī (pts1ed) | putoḷi → mutoḷī (pts) | mūtoḷī → mutoli (bj: katthaci); mutoḷī (bj: PTS) | putoḷi → mūtoḷī (cck: sī. syā. pī.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts) | taṇḍulāti → taṇḍulā ti (pts)Tak jak, mnisi, wór, mający jeden otwór u góry, drugi u dołu, wypełniony różnego rodzaju nasionami: ryżem sālī, brązowym ryżem nizinnym, zielonym groszkiem, fasolą, sezamem oraz wyłuskanym, białym ryżem. Podobnie jak ktoś, kto ma dobry wzrok, gdyby otworzył ten wór, mógłby ocenić: »To jest ryż sālī, to jest brązowy ryż nizinny, to jest zielony groszek, to jest fasola, to jest sezam, to jest wyłuskany, biały ryż«.
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th, pts) | evameva → evam-eva (pts) | imameva → imam-eva (pts)W ten sam sposób, mnisi, mnich taki nakierowuje umysł na swe ciało, badając je od dołu, od podeszew stóp, aż po samą górę, po końcówki włosów na głowie. Dostrzega to ciało jako ograniczone przez skórę oraz pełne wszelkich nieczystości w taki sposób:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… muttan’ti.
pe → spelled out in full (bjt) | + → lasikā (th)»To ciało ma włosy na głowie, włosy na ciele, (…) i mocz«.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
+ → upādiyati (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, (…)
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (bj, sya-all, pts) | evampi kho → evam-pi (pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Paṭikūlamanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
paṭikūlamanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ → paṭikakūlamanasikārapabbaṁ (bjt) | paṭikūlamanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ → paṭikkūlapabbaṁ (th)Koniec ustępu o nakierowaniu umysłu na obrzydliwości ciała.
1.5. Kāyānupassanādhātumanasikārapabba1.5. Obserwowanie ciała, ustęp o nakierowaniu umysłu na pierwiastki
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam-eva (pts)Zatem, mnisi, mnich taki nakierowuje umysł na swe ciało jako złożone z pierwiastków, niezależnie od pozycji, jakkolwiek byłoby ułożone, w taki sposób:
‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts)»To ciało jest złożone z pierwiastków ziemi, pierwiastków wody, pierwiastków ognia, pierwiastków wiatru«.
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa.
catumahāpathe → cātummahāpathe (bj, sya-all, pts1ed) | vibhajitvā → paṭivibhajitvā (bj, pts) | catumahāpathe bilaso vibhajitvā → cātummahāpathe vilaso paṭivibhajitvā (sya-all) | catumahāpathe → cātummahāpathe (pts) | catumahāpathe → cātummahāpathe (cck: sī. syā. pī.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Tak jak ktoś, kto wprawnie posługuje się nożem rzeźnickim, bądź uczeń tej osoby, ubiwszy wcześniej krowę i podzieliwszy ją na części, usiadłby obok skrzyżowania dróg z tak poćwiartowanym mięsem.
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
evameva → evam-eva (pts) | imameva → imam-eva (pts)W ten sam sposób, mnisi, mnich taki nakierowuje umysł na swe ciało jako złożone z pierwiastków, niezależnie od pozycji, jakkolwiek byłoby ułożone, w taki sposób:
‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts)»To ciało jest złożone z pierwiastków ziemi, pierwiastków wody, pierwiastków ognia, pierwiastków wiatru«.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
+ → upādiyati (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, (…)
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (bj, sya-all, pts) | evampi kho → evam-pi (pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Dhātumanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
niṭṭhitaṁ → navasīvathikāpabbaṁ (bjt) | dhātumanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ → dhātupabbaṁ (th)Koniec ustępu o nakierowaniu umysłu na pierwiastki.
1.6. Kāyānupassanānavasivathikapabba1.6. Obserwowanie ciała, ustęp o dziewięciu cmentarnych stopniach rozkładu
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.
sivathikāya → sīvathikāya (bj, sya-all, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Zatem, mnisi, mnich taki, jakby widział leżące na cmentarzysku martwe ciało, obserwując je po jednym, dwóch, trzech dniach po śmierci, jak pęcznieje, jak zmienia kolor, jak zaczyna się rozkładać.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam-eva (pts)Porównuje je do własnego ciała:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatīto ti (pts) | evaṁanatīto’ti → etaṁ anatītoti (cck: sī. pī.) | anatītoti → etaṁ anatītotipi pāṭho (sya-all: sī.) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ dhammo evambhāvī evaṁ anatītoti (bjt) | evaṁanatītoti → evaṁ anatītoti (th) | ayampi → ayam-pi (pts)»Doprawdy, me ciało ma tę samą naturę, czeka je taki sam los, to jest nieuniknione«.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → upādiyati (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, (…)
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all, pts) | evampi kho → evam-pi (pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.
kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā → kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ supāṇehi vā khajjamānaṁ sigālehi vā (si, pts1ed), gijjhehi vā khajjamānaṁ kulalalehi vā khajjamānaṁ suvāṇehi vā khajjamānaṁ siṇigālehi vā (sya-all) | sivathikāya → sīvathikāya (sya-all, pts) | kākehi → kākehi vā khajjamānaṁ gijjhehi (sya-all) | kaṅkehi → supāṇehi (pts) | vā → gijjhehi vā khajjamānaṁ, suvānehi vā khajjamānaṁ, sigālehi vā (cck: syā. pī.) | suvāṇehi → supāṇehi (sya-all: sī. yu.) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Zatem, mnisi, mnich taki, jakby widział martwe ciało leżące na cmentarzysku, jak jest pożerane przez kruki, jak jest pożerane przez sokoły, jak jest pożerane przez sępy, jak jest pożerane przez czaple, jak jest pożerane przez psy, jak jest pożerane przez tygrysy, jak jest pożerane przez pantery, jak jest pożerane przez szakale, jak jest pożerane przez różnorakie insekty i robaki.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam-eva (pts)Porównuje je do własnego ciała:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatīto ti (pts) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ dhammo evambhāvī etaṁ anatītoti (bjt) | evaṁanatītoti → evaṁ anatītoti (th) | ayampi → ayam-pi (pts)»Doprawdy, me ciało ma tę samą naturę, czeka je taki sam los, to jest nieuniknione«.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
kāye kāyānupassī → k k (pts) | + → upādiyati (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, (…)
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all, pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all, pts) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (pts)Zatem, mnisi, mnich taki, jakby widział leżące na cmentarzysku martwe ciało – pozostały jedynie zwłoki ze strzępami tkanek i skrzepami krwi, ze ścięgnami, które utrzymują szkielet w całości (…),
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ nimmaṁsalohitamakkhitaṁ (sya-all) | nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ → nimmaṁsa-lohitamakkhitaṁ nahārusambandhaṁ (pts)pozostały jedynie zwłoki bez tkanek, o krwawym zabarwieniu, ze ścięgnami, które utrzymują szkielet w całości (…),
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (pts)pozostały jedynie zwłoki bez tkanek i bez śladu krwi, ze ścięgnami, które utrzymują szkielet w całości (…),
Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ.
aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ → aññena piṭṭhikaṇṭakaṁ aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena uraṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ (sya-all) | aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇṭakaṁ (pts1ed) | aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ → aññena sīsakaṭāhaṁ (si) | apagatasambandhāni → apagatanhārusambandhāni (sya-all) | gopphakaṭṭhikaṁ aññena → (sya-all, pts) | aññena → aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena (sya-all) | piṭṭhiṭṭhikaṁ → uraṭṭhikaṁ (sya-all) | hanukaṭṭhikaṁ → hanuṭṭhikaṁ (sya-all) | ūruṭṭhikaṁ → ūraṭṭhikaṁ (pts) | kaṭiṭṭhikaṁ → kaṭaṭṭhikaṁ (pts) | apagatasambandhāni → apagatanhārusambandhāni (cck: syā.) | gopphakaṭṭhikaṁ → ‘‘aññena gopphakaṭṭhika’’nti idaṁ sī. syā. pī. potthakesu natthi (cck note) | kaṭiṭṭhikaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhaṭṭhikaṁ aññena kaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena uraṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ (cck: syā.) | khandhaṭṭhikaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhaṭṭhikaṁ aññena kaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena uraṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ (cck: syā.) | apagatanhārusambandhāni → apagatasambandhanāni. * yu. aṭṭhikasaṅkhalikanti dissati (sya-all: sī. yu.) | disā vidisā → disāvidisā (pts)pozostały niczym niepołączone kości rozrzucone we wszystkich kierunkach, tutaj kość ręki, tam kość stopy, tutaj kość piszczelowa, tam kość udowa, tutaj kość miednicy, tam kość kręgosłupa, tutaj kości żeber, tam kość mostka, tutaj kość ramienna, tam kość łopatki, tutaj kręgi szyjne, tam kość żuchwy, tutaj zęby, tam czaszka.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam-eva (pts)Porównuje je do własnego ciała:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatīto ti (pts) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ dhammo evambhāvī etaṁ anatītoti (bjt) | evaṁanatītoti → evaṁ anatītoti (th) | ayampi → ayam-pi (pts)»Doprawdy, me ciało ma tę samą naturę, czeka je taki sam los, to jest nieuniknione«.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
kāye kāyānupassī → k k (pts) | + → upādiyati (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, (…)
evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all, pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe…
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all, pts) | saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni (cck: sī. syā. pī.) | pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Zatem, mnisi, mnich taki, jakby widział leżące na cmentarzysku martwe ciało – pozostały białe niczym muszle kości (…),
Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe…
pe → spelled out in full (bjt)po trzech latach pozostał stos gnatów (…),
Aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.pozostały jedynie zbutwiałe szczątki i proch.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam-eva (pts)Porównuje je do własnego ciała:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatīto ti (pts) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ dhammo evambhāvī etaṁ anatītoti (bjt) | evaṁanatītoti → evaṁ anatītoti (th) | ayampi → ayam-pi (pts)»Doprawdy, me ciało ma tę samą naturę, czeka je taki sam los, to jest nieuniknione«.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;
kāye kāyānupassī → k k (pts)W ten sposób trwa, obserwując ciało takie, jakim jest od wewnątrz, obserwując ciało takie, jakim jest z zewnątrz, obserwując ciało takie, jakim jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w ciele, obserwując naturę przemijania zjawisk w ciele, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w ciele.
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all, pts) | kāyoti → kāyo ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest ciało!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
evampi → evaṁ (sya-all, pts) | + → bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati evaṁ (bjt)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując ciało takie, jakim jest.
Navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ → kāyānupassanā satipaṭṭhānaṁ (bjt) | navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ → navasīvathikāpabbaṁ kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (th)Koniec ustępu o dziewięciu cmentarnych stopniach rozkładu.
Cuddasakāyānupassanā niṭṭhitā.
cuddasakāyānupassanā niṭṭhitā → vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (bjt)Koniec czternastu obserwacji ciała.
2. Vedanānupassanā2. Obserwowanie odczuć
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati?
kathañca → kathañca pana (cck) | kathañca → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich obserwuje odczucia takie, jakimi są?
Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
sukhaṁ vā → sukhaṁ (bj, sya-all, pts1ed, mr) | vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all, pts) | vā → (pts) | vā → sukhaṁ, dukkhaṁ, adukkhamasukhaṁ (cck: sī. syā. pī. ka.)Otóż, mnisi, mnich taki, odczuwając przyjemne odczucie, pojmuje właściwie: »Odczuwam przyjemne odczucie«.
Dukkhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
Dukkhaṁ vā → dukkhaṁ (bj, sya-all, pts1ed, mr) | vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all) | vā → (pts) | vā → sukhaṁ, dukkhaṁ adukkhamasukhaṁ (cck: sī. syā. pī. ka.)Odczuwając nieprzyjemne odczucie, pojmuje właściwie: »Odczuwam nieprzyjemne odczucie«.
Adukkhamasukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vā → (bj, sya-all, pts) | vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all)Odczuwając ani przyjemne, ani nieprzyjemne odczucie, pojmuje właściwie: »Odczuwam ani przyjemne, ani nieprzyjemne odczucie«.
Sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all, pts)Odczuwając miłe doznanie cielesne, pojmuje właściwie: »Odczuwam miłe doznanie cielesne«.
Nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all)Odczuwając błogie uczucie umysłowe, pojmuje właściwie: »Odczuwam błogie uczucie umysłowe«.
Sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all)Odczuwając bolesne doznanie cielesne, pojmuje właściwie: »Odczuwam bolesne doznanie cielesne«.
Nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all)Odczuwając krzywdzące uczucie umysłowe, pojmuje właściwie: »Odczuwam krzywdzące uczucie umysłowe«.
Sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all)Odczuwając ani przyjemne, ani nieprzyjemne doznanie cielesne, pojmuje właściwie: »Odczuwam ani przyjemne, ani nieprzyjemne doznanie cielesne«.
Nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, sya-all, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, sya-all, pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham-asukhaṁ (pts)Odczuwając ani przyjemne, ani nieprzyjemne uczucie umysłowe, pojmuje właściwie: »Odczuwam ani przyjemne, ani nieprzyjemne uczucie umysłowe«.
Iti ajjhattaṁ vā vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując odczucia takie, jakimi są od wewnątrz, obserwując odczucia takie, jakimi są z zewnątrz, obserwując odczucia takie, jakimi są zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, vayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, samudayavayadhammānupassī vā vedanāsu viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w odczuciach, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w odczuciach, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w odczuciach.
‘Atthi vedanā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all, pts) | vedanāti → vedanā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto są odczucia!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati.
evampi → evaṁ (bj, sya-all, pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując odczucia takie, jakimi są.
Vedanānupassanā niṭṭhitā.
vedanānupassanā niṭṭhitā → vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (bjt) | vedanānupassanā niṭṭhitā → vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (th)Koniec obserwacji odczuć
3. Cittānupassanā3. Obserwowanie umysłu
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati?
kathañca → kathañca pana (cck) | kathañca → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując umysł takim, jakim jest?
Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan-ti (pts)Otóż, mnisi, mnich taki, mając umysł pełen pożądania, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen pożądania«.
Vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan-ti (pts)Mając umysł pozbawiony pożądania, pojmuje właściwie: »Mam umysł pozbawiony pożądania«.
Sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen niechęci, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen niechęci«.
Vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pozbawiony niechęci, pojmuje właściwie: »Mam umysł pozbawiony niechęci«.
Samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen ułudy, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen ułudy«.
Vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pozbawiony ułudy, pojmuje właściwie: »Mam umysł pozbawiony ułudy«.
Saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti.
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, ms2005)Mając umysł pełen przygnębienia, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen przygnębienia«.
Vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen wzburzenia, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen wzburzenia«.
Mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen wzniosłości, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen wzniosłości«.
Amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen przyziemności, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen przyziemności«.
Sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen uzależnienia, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen uzależnienia«.
Anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen niezależności, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen niezależności«.
Samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen skupienia, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen skupienia«.
Asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pozbawiony skupienia, pojmuje właściwie: »Mam umysł pozbawiony skupienia«.
Vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti.Mając umysł pełen swobody, pojmuje właściwie: »Mam umysł pełen swobody«.
Avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan-ti (pts)Mając umysł pozbawiony swobody, pojmuje właściwie: »Mam umysł pozbawiony swobody«.
Iti ajjhattaṁ vā citte cittānupassī viharati, bahiddhā vā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując umysł taki, jakim jest od wewnątrz, obserwując umysł taki, jakim jest z zewnątrz, obserwując umysł taki, jakim jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w umyśle, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w umyśle, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w umyśle.
‘Atthi cittan’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all, pts) | cittanti → cittan-ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest umysł!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati.
evampi → evaṁ (bj, sya-all, pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując umysł taki, jakim jest.
Cittānupassanā niṭṭhitā.
cittānupassanā niṭṭhitā → cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (bjt) | cittānupassanā niṭṭhitā → cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ (th)Koniec obserwacji umysłu.
4. Dhammānupassanā4. Obserwowanie natury zjawisk
4.1. Dhammānupassanānīvaraṇapabba4.1. Obserwowanie natury zjawisk, ustęp o pięciu przeszkodach
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati?
kathañca → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest?
Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.Otóż, mnisi, mnich taki trwa, obserwując naturę zjawisk poprzez pięć przeszkód.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu?
pana → (bj, sya-all, pts) | kathañca pana → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk poprzez pięć przeszkód?
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th) | kāmacchandoti → kāmachandoti (th) | kāmacchandassa → kāmachandassa (th) | kāmacchandoti → kāmacchando ti (pts) | natthi → na-tthi (pts) | tañca → tañ-ca (pts)Otóż, mnisi, mnich taki, gdy istnieje wewnątrz niego pragnienie przyjemności zmysłowej, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie pragnienie przyjemności zmysłowej«, gdy nie istnieje wewnątrz niego pragnienie przyjemności zmysłowej, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie pragnienie przyjemności zmysłowej«, pojmuje właściwie, jak niepowstałe pragnienie przyjemności zmysłowej w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe pragnienie przyjemności zmysłowej zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane pragnienie przyjemności zmysłowej więcej w nim nie powstaje.
Santaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.Gdy istnieje wewnątrz niego gniew, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie gniew«, gdy nie istnieje wewnątrz niego gniew, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie gniew«, pojmuje właściwie, jak niepowstały gniew w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstały gniew zostaje w nim powstrzymany, pojmuje właściwie, jak powstrzymany gniew więcej w nim nie powstaje.
Santaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | thinamiddhanti → thīnamiddhanti (bj, cck, sya-all) | thinamiddhassa → thīnamiddhassa (bj, cck, sya-all)Gdy istnieje wewnątrz niego odrętwienie i ospałość, pojmuje właściwie: »Istnieją we mnie odrętwienie i ospałość«, gdy nie istnieją wewnątrz niego odrętwienie i ospałość, pojmuje właściwie: »Nie istnieją we mnie odrętwienie i ospałość«, pojmuje właściwie, jak niepowstałe odrętwienie i ospałość w nim powstają, pojmuje właściwie, jak powstałe odrętwienie i ospałość zostają w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane odrętwienie i ospałość więcej w nim nie powstają.
Santaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.Gdy istnieje wewnątrz niego niezrównoważenie i zaniepokojenie, pojmuje właściwie: »Istnieją we mnie niezrównoważenie i zaniepokojenie«, gdy nie istnieją wewnątrz niego niezrównoważenie i zaniepokojenie, pojmuje właściwie: »Nie istnieją we mnie niezrównoważenie i zaniepokojenie«, pojmuje właściwie, jak niepowstałe niezrównoważenie i zaniepokojenie w nim powstają, pojmuje właściwie, jak powstałe niezrównoważenie i zaniepokojenie zostają w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane niezrównoważenie i zaniepokojenie więcej w nim nie powstają.
Santaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti; yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
vicikicchāti → vicikicchā ti (pts) | natthi → na-tthi (pts) | tañca → tañ-ca (pts)Gdy istnieją wewnątrz niego wątpliwości, pojmuje właściwie: »Istnieją we mnie wątpliwości«, gdy nie istnieją wewnątrz niego wątpliwości, pojmuje właściwie: »Nie istnieją we mnie wątpliwości«, pojmuje właściwie, jak niepowstałe wątpliwości w nim powstają, pojmuje właściwie, jak powstałe wątpliwości zostają w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane wątpliwości więcej w nim nie powstają.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
dhammesu dhammānupassī → dh dh (pts)W ten sposób trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest od wewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest z zewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
dhammesu viharati → dh (pts)W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w naturze zjawisk.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest natura zjawisk!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.
evampi → evaṁ (pts) | evampi kho → evampikho (th)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez pięć przeszkód.
Nīvaraṇapabbaṁ niṭṭhitaṁ.Koniec ustępu o pięciu przeszkodach
4.2. Dhammānupassanākhandhapabba4.2. Obserwowanie natury zjawisk, ustęp o pięciu grupach składowych
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pañcasu → pañcas (pts)Zatem, mnisi, mnich taki obserwuje naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez pięć grup składowych, do których się lgnie.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu?
pana → (bj, sya-all, pts) | pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj); pañcas upādānakkhandesu (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez pięć grup składowych, do których się lgnie?
Idha, bhikkhave, bhikkhu:Otóż, mnisi, mnich taki pojmuje właściwie:
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (bj, pts)»Oto forma materialna, oto początek formy materialnej, oto koniec formy materialnej,
iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (bj) | samudayo → s (pts) | atthaṅgamo → a (pts)oto odczucia, oto początek odczuć, oto koniec odczuć,
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (bj) | samudayo → s (pts) | atthaṅgamo → a (pts)oto rozpoznawanie, oto początek rozpoznawania, oto koniec rozpoznawania,
iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (bj) | samudayo → s (pts) | atthaṅgamo → a (pts)oto wytworzenia umysłowe, oto początek wytworzeń umysłowych, oto koniec wytworzeń umysłowych,
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;
atthaṅgamoti → atthagamoti (bj, pts) | atthaṅgamoti → atthagamo ti (pts)oto świadomość, oto początek świadomości, oto koniec świadomości«.
iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest od wewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest z zewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w naturze zjawisk.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest natura zjawisk!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.
evampi → evaṁ (bj, pts) | pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | pañcasu → pañcas (pts)w ten sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez pięć grup składowych, do których się lgnie.
Khandhapabbaṁ niṭṭhitaṁ.Koniec ustępu o pięciu grupach składowych.
4.3. Dhammānupassanāāyatanapabba4.3. Obserwowanie natury zjawisk, ustęp o obszarach zmysłowych
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Zatem, mnisi, mnich taki obserwuje naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez sześć wewnętrznych i zewnętrznych obszarów zmysłowych.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?
pana → (bj, sya-all, pts) | kathañca pana → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez sześć wewnętrznych i zewnętrznych obszarów zmysłowych?
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | saṁyojanassa → saññojanassa (th) | cakkhuñca → cakkhuñ-ca (pts) | yañca → yañ-ca (pts) | tañca → tañ-ca (pts)Otóż, mnisi, mnich taki pojmuje właściwie, czym jest oko, pojmuje właściwie, czym jest forma materialna, pojmuje właściwie zniewolenie powstające w zależności od obydwu, pojmuje właściwie, jak niepowstałe zniewolenie w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe zniewolenie zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane zniewolenie więcej w nim nie powstaje.
Sotañca pajānāti, sadde ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.Pojmuje właściwie, czym jest ucho, pojmuje właściwie, czym są dźwięki, pojmuje właściwie zniewolenie powstające w zależności od obydwu, pojmuje właściwie, jak niepowstałe zniewolenie w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe zniewolenie zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane zniewolenie więcej w nim nie powstaje.
Ghānañca pajānāti, gandhe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.Pojmuje właściwie, czym jest nos, pojmuje właściwie, czym są zapachy, pojmuje właściwie zniewolenie powstające w zależności od obydwu, pojmuje właściwie, jak niepowstałe zniewolenie w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe zniewolenie zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane zniewolenie więcej w nim nie powstaje.
Jivhañca pajānāti, rase ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.Pojmuje właściwie, czym jest język, pojmuje właściwie, czym jest smak, pojmuje właściwie zniewolenie powstające w zależności od obydwu, pojmuje właściwie, jak niepowstałe zniewolenie w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe zniewolenie zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane zniewolenie więcej w nim nie powstaje.
Kāyañca pajānāti, phoṭṭhabbe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.Pojmuje właściwie, czym jest ciało, pojmuje właściwie, czym jest dotyk, pojmuje właściwie zniewolenie powstające w zależności od obydwu, pojmuje właściwie, jak niepowstałe zniewolenie w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe zniewolenie zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane zniewolenie więcej w nim nie powstaje.
Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | saṁyojanassa → saññojanassa (th) | yañca tadubhayaṁ → yañ-ca tad-ubhayaṁ (pts) | tañca → tañ-ca (pts)Pojmuje właściwie, czym jest umysł, pojmuje właściwie, czym są myśli, pojmuje właściwie zniewolenie powstające w zależności od obydwu, pojmuje właściwie, jak niepowstałe zniewolenie w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstałe zniewolenie zostaje w nim powstrzymane, pojmuje właściwie, jak powstrzymane zniewolenie więcej w nim nie powstaje.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest od wewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest z zewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w naturze zjawisk.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest natura zjawisk!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
evampi → evaṁ (bj, pts)w ten sposób mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez sześć wewnętrznych i zewnętrznych obszarów zmysłowych.
Āyatanapabbaṁ niṭṭhitaṁ.Koniec ustępu o obszarach zmysłowych.
4.4. Dhammānupassanābojjhaṅgapabba4.4. Obserwowanie natury zjawisk, ustęp o czynnikach Przebudzenia
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Zatem, mnisi, mnich taki, obserwuje naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez siedem czynników Przebudzenia.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu?
pana → (bj, sya-all, pts) | kathañca pana → kathañ-ca (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez siedem czynników Przebudzenia?
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūrī (bj, pts); bhāvanāpāripūri (sya-all) | satisambojjhaṅgoti → satisambojjhaṅgo ti (pts) | natthi → na-tthi (pts) | tañca → tañ-ca (pts)Otóż, mnisi, mnich taki, gdy istnieje wewnątrz niego uważność będąca czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie uważność będąca czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego uważność, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie uważność, będąca czynnikiem Przebudzenia«, pojmuje właściwie, jak niepowstała uważność będąca czynnikiem Przebudzenia w nim powstaje, pojmuje właściwie, jak powstała uważność będąca czynnikiem Przebudzenia rozwijana jest do doskonałości.
Santaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūrī (bj) | dhammavicayasambojjhaṅgoti → upekhāsambojjhaṅgo ti (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgassa → upekhāsambojjhaṅgassa (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī → upekhāsambojjhaṅgassa bhāvanāpāripūrī (pts)Gdy istnieje wewnątrz niego badanie Dhammy będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie badanie Dhammy będące czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego badanie Dhammy będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie badanie Dhammy będące czynnikiem Przebudzenia«, rozumie właściwie, jak niepowstałe badanie Dhammy, będące czynnikiem Przebudzenia, w nim powstaje, rozumie właściwie, jak powstałe badanie Dhammy, będące czynnikiem Przebudzenia, doprowadzane jest do doskonałości.
Santaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa vīriyasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī → viriyasambojjhaṅgassa bhāvanāpāripūrī (bj) | santaṁ → iti ajjhattaṁ (pts) | vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt) | vīriyasambojjhaṅgoti → viriyasambojjhaṅgoti (bjt)Gdy istnieje wewnątrz niego energia będącą czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie energia będąca czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego energia będąca czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie energia będąca czynnikiem Przebudzenia«, rozumie właściwie, jak niepowstała energia, będąca czynnikiem Przebudzenia, w nim powstaje, rozumie właściwie, jak powstała energia, będąca czynnikiem Przebudzenia, doprowadzane jest do doskonałości.
Santaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa pītisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūrī (bj)Gdy istnieje wewnątrz niego radosne uniesienie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie radosne uniesienie będące czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego radosne uniesienie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie radosne uniesienie będące czynnikiem Przebudzenia«, rozumie właściwie, jak niepowstałe radosne uniesienie, będące czynnikiem Przebudzenia, w nim powstaje, rozumie właściwie, jak powstałe radosne uniesienie, będące czynnikiem Przebudzenia, doprowadzane jest do doskonałości.
Santaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa passaddhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūrī (bj)Gdy istnieje wewnątrz niego uspokojenie będące czynnikiem Przebudzenia, rozumie właściwie: »Istnieje we mnie uspokojenie będące czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego uspokojenie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie uspokojenie będące czynnikiem Przebudzenia«, rozumie właściwie, jak niepowstałe uspokojenie, będące czynnikiem Przebudzenia, w nim powstaje, rozumie właściwie, jak powstałe uspokojenie, będące czynnikiem Przebudzenia, doprowadzane jest do doskonałości.
Santaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa samādhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūrī (bj) | + → santaṁ vā ajjhattaṁ upekhāsambojjhaṅgaṁ (pts) | samādhisambojjhaṅgoti → upekhāsambojjhaṅgo ti (pts) | samādhisambojjhaṅgaṁ natthi → upekhāsambojjhaṅgaṁ na-tthi (pts) | samādhisambojjhaṅgassa → upekhāsambojjhaṅgassa (pts) | tañca → tañ-ca (pts) | samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī → upekhāsambojjhaṅgassa bhāvanāpāripūrī (pts) | tañca pajānāti → tañ (pts)Gdy istnieje wewnątrz niego skupienie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie skupienie będące czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego skupienie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie skupienie będące czynnikiem Przebudzenia«, rozumie właściwie, jak niepowstałe skupienie, będące czynnikiem Przebudzenia, w nim powstaje, rozumie właściwie, jak powstałe skupienie, będące czynnikiem Przebudzenia, doprowadzane jest do doskonałości.
Santaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūrī (bj); bhāvanāpāripūri (sya-all)Gdy istnieje wewnątrz niego zrównoważenie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Istnieje we mnie zrównoważenie będące czynnikiem Przebudzenia«, gdy nie istnieje wewnątrz niego zrównoważenie będące czynnikiem Przebudzenia, pojmuje właściwie: »Nie istnieje we mnie zrównoważenie będące czynnikiem Przebudzenia«, rozumie właściwie, jak niepowstałe zrównoważenie, będące czynnikiem Przebudzenia, w nim powstaje, rozumie właściwie, jak powstałe zrównoważenie, będące czynnikiem Przebudzenia, doprowadzane jest do doskonałości.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;W ten sposób trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest od wewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest z zewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w naturze zjawisk.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, sya-all, pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest natura zjawisk!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.
evampi → evaṁ (pts)w ten sposób mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez siedem czynników Przebudzenia.
Bojjhaṅgapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
niṭṭhitaṁ → bojjhaṅgapabbaṁ niṭṭhitaṁ. paṭhamabhāṇavāraṁ (cck: syā.) | bojjhaṅgapabbaṁ → pāṭhantare puna paṭhamabhāṇavāroti dissaṁti (sya-all note)Koniec ustępu o czynnikach Przebudzenia
4.5. Dhammānupassanāsaccapabba4.5. Obserwowanie natury zjawisk, ustęp o Prawdach
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | catūsu → catusu (pts)Zatem, mnisi, mnich taki obserwuje naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez Cztery Szlachetne Prawdy.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu?
pana → (bj, sya-all) | kathañca pana → kathañ-ca (pts) | catūsu → catusu (pts)W jaki sposób, mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez Cztery Szlachetne Prawdy?
Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
pajānāti → pajānāti Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. Dukkhasaccaniddesa Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Katamā ca, bhikkhave, jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho, ayaṃ vuccati, bhikkhave, jāti. Katamā ca, bhikkhave, jarā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko, ayaṃ vuccati, bhikkhave, jarā. Katamañca, bhikkhave, maraṇaṃ? Yaṃ tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālaṃkiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo, idaṃ vuccati, bhikkhave, maraṇaṃ. Katamo ca, bhikkhave, soko? Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko, ayaṃ vuccati, bhikkhave, soko. Katamo ca, bhikkhave, paridevo? Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ, ayaṃ vuccati, bhikkhave, paridevo. Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ. Katamañca, bhikkhave, domanassaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ asātaṃ manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassaṃ. Katamo ca, bhikkhave, upāyāso? Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ, ayaṃ vuccati, bhikkhave, upāyāso. Katamo ca, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho? Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukakāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṃ saṅgati samāgamo samodhānaṃ missībhāvo, ayaṃ vuccati, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho. Katamo ca, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho? Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukakāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātisālohitā vā, yā tehi saddhiṃ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṃ amissībhāvo, ayaṃ vuccati, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho. Katamañca, bhikkhave, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ? Jātidhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṃ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā’ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Jarādhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṃ na jarādhammā assāma, na ca vata no jarā āgaccheyyā’ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Byādhidhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṃ na byādhidhammā assāma, na ca vata no byādhi āgaccheyyā’ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Maraṇadhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṃ na maraṇadhammā assāma, na ca vata no maraṇaṃ āgaccheyyā’ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṃ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun’ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Katame ca, bhikkhave, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā? Seyyathidaṃ rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ. Samudayasaccaniddesa Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī. Seyyathidaṃ kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā. Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaṃ loke pe ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpā loke… saddā loke… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Cakkhuviññāṇaṃ loke… sotaviññāṇaṃ loke… ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Cakkhusamphasso loke… sotasamphasso loke… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Cakkhusamphassajā vedanā loke… sotasamphassajā vedanā loke… ghānasamphassajā vedanā loke… jivhāsamphassajā vedanā loke… kāyasamphassajā vedanā loke… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpasaññā loke… saddasaññā loke… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpasañcetanā loke… saddasañcetanā loke… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpataṇhā loke… saddataṇhā loke… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke… phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpavitakko loke… saddavitakko loke… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpavicāro loke… saddavicāro loke… gandhavicāro loke… rasavicāro loke… phoṭṭhabbavicāro loke… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ. Nirodhasaccaniddesa Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotaṃ loke pe ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpā loke… saddā loke… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Cakkhuviññāṇaṃ loke… sotaviññāṇaṃ loke… ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Cakkhusamphasso loke… sotasamphasso loke… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Cakkhusamphassajā vedanā loke… sotasamphassajā vedanā loke… ghānasamphassajā vedanā loke… jivhāsamphassajā vedanā loke… kāyasamphassajā vedanā loke… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpasaññā loke… saddasaññā loke… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpasañcetanā loke… saddasañcetanā loke… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpataṇhā loke… saddataṇhā loke… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke… phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpavitakko loke… saddavitakko loke… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpavicāro loke… saddavicāro loke… gandhavicāro loke… rasavicāro loke… phoṭṭhabbavicāro loke… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ. Maggasaccaniddesa Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi. Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo? Nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṃsāsaṅkappo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo. Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā? Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvācā. Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammākammanto. Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo? Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvitaṃ kappeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo. Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo. Katamā ca, bhikkhave, sammāsati? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsati. Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. (MS 2005: 1309 words SC left out) | pajānāti → pāṭhantare iti ajjhattaṁ vā …pe… paṭhamabhāṇavāroti imāni na dissanti (sya-all note) | dukkhanti → dukkhan-ti (pts) | dukkhasamudayoti → dukkhasamudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkhanirodho ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)Otóż, mnisi, mnich taki pojmuje, jak to w rzeczywistości jest: »Oto krzywda«. Pojmuje, jak to w rzeczywistości jest: »Oto przyczyna powstania krzywdy«. Pojmuje, jak to w rzeczywistości jest: »Oto ustanie krzywdy«. Pojmuje, jak to w rzeczywistości jest: »Oto Ścieżka prowadząca do ustania krzywdy«.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;
dukkho → ‘‘appiyehi…pe… vippayogopi dukkho’’ti pāṭho ceva taṁniddeso ca sī. pī. potthakesu na dissati, sumaṅgalavilāsiniyaṁpi taṁsaṁvaṇṇanā natthi (cck note) | pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhāpi (cck: ka.) | Yaṁ → sumaṅgalavilāsinī oloketabbā (cck note) | dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (cck: syā.) | ponobbhavikā → ponobhavikā (cck: sī. pī.) | nandīrāgasahagatā → nandirāgasahagatā (cck: sī. syā. pī.) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (cck: syā.) | veramaṇī → veramaṇi (cck: ka.) | dhammesu dhammānupassī → dh dh (pts)W ten sposób trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest od wewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest z zewnątrz, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz.
samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.W ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę przemijania zjawisk w naturze zjawisk, w ten sposób trwa, obserwując naturę pojawiania się i przemijania zjawisk w naturze zjawisk.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj) | ariyasaccesu → sīhaḷapotthake ettakamidaṁ (sya-all note) | katamañca → syāmapotthake vitthārapāṭho (sya-all note) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Jego uważność jest utwierdzona: »Oto jest natura zjawisk!«. Taka właśnie jest miara jego zrozumienia i ciągłej uważności, pozostaje tak, niezależny, bez jakiegokolwiek lgnięcia do świata –
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.
ariyasaccesu → pāṭhantare puna saccapabbaṁ. dhammānupassanāsatipaṭṭhānanti dissanti (sya-all note) | evampi → evaṁ (pts) | catūsu → catusu (pts)w ten sposób mnisi, mnich trwa, obserwując naturę zjawisk taką, jaka jest poprzez Cztery Szlachetne Prawdy.
Saccapabbaṁ niṭṭhitaṁ.Koniec ustępu o Prawdach.
Dhammānupassanā niṭṭhitā.Koniec obserwacji natury zjawisk
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya satta vassāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁMnisi, ktokolwiek doskonaliłby te cztery ustanowienia uważności w taki sposób przez siedem lat, może oczekiwać jednego z dwóch rezultatów:
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)doprowadzenia jeszcze w tym życiu do najwyższego poznania lub – gdy pozostało szczątkowe przywiązanie – do Niepowracania.
Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta vassāni.Zostawiając nawet, mnisi, te siedem lat.
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha vassāni …pe…
cha vassāni → chabbassāni (bj) | chabbassāni → chavassāni (bj: PTS, machasaṁ)Jeśli ktokolwiek doskonaliłby te cztery ustanowienia uważności w taki sposób przez sześć lat (…),
pañca vassāni …pięć lat (…),
cattāri vassāni …cztery lata (…),
tīṇi vassāni …trzy lata (…),
dve vassāni …dwa lata (…),
ekaṁ vassaṁ …jeden rok (…),
tiṭṭhatu, bhikkhave, ekaṁ vassaṁ.Zostawiając nawet, mnisi, ten jeden rok.
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya satta māsāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁJeśli ktokolwiek doskonaliłby te cztery ustanowienia uważności w taki sposób przez siedem miesięcy (…),
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)doprowadzenia jeszcze w tym życiu do najwyższego poznania lub – gdy pozostało szczątkowe przywiązanie – do Niepowracania.
Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta māsāni.Zostawiając nawet, mnisi, te siedem miesięcy.
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha māsāni …pe…Jeśli ktokolwiek doskonaliłby te cztery ustanowienia uważności w taki sposób przez sześć miesięcy (…),
pañca māsāni …pięć miesięcy (…),
cattāri māsāni …cztery miesiące (…),
tīṇi māsāni …trzy miesiące (…),
dve māsāni …dwa miesiące (…),
ekaṁ māsaṁ …
ekaṁ → (sya-all, pts) | māsaṁ → ekaṁ māsaṁ (bj: machasaṁ)jeden miesiąc (…),
aḍḍhamāsaṁ …
aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (sya-all, pts)przez pół miesiąca,
tiṭṭhatu, bhikkhave, aḍḍhamāso.
aḍḍhamāso → addhamāso (bj, sya-all, pts)Zostawiając nawet, mnisi, te pół miesiąca.
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattāhaṁ, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁJeśli ktokolwiek doskonaliłby te cztery ustanowienia uważności w taki sposób przez siedem dni, może oczekiwać jednego z dwóch rezultatów:
diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitāti.
anāgāmitāti → anāgāmitā (th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)doprowadzenia jeszcze w tym życiu do najwyższego poznania lub – gdy pozostało szczątkowe przywiązanie – do Niepowracania.
‘Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā’ti.
sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj, pts) | atthaṅgamāya → atthagamāya (bj, pts) | satipaṭṭhānāti → satipaṭṭhānā ti (pts)„Mnisi, oto bezpośrednia droga do oczyszczenia dla istot, do przezwyciężenia smutku i żalu, do zmierzchu krzywdy i rozpaczy, do właściwego osiągnięcia, do realizacji Nibbāny, a mianowicie cztery ustanowienia uważności.
Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttan”ti.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ taṁ → yan-taṁ (pts) | vuttanti → vuttan-ti (pts)Odnośnie do tego zostało to powiedziane”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)To właśnie powiedział Błogosławiony.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)Uradowani mnisi rozkoszowali się słowami Błogosławionego.
Satipaṭṭhānasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
satipaṭṭhānasuttaṁ → mahāsatipaṭṭhānasuttaṁ (bj: machasaṁ)Koniec – dziesiątej w zbiorze – mowy o ustanowieniach uważności.
Mūlapariyāyavaggo niṭṭhito paṭhamo.
tassavaggassa → tassuddānaṁ (bj: syā, machasaṁ) | + → tassudānaṁ ajaraṁ amaraṁ amatādhigamaṁ phalamagganidassanaṁ dukkhanudaṁ sahitatthamahārahassakaraṁ (th)Koniec – pierwszego w zbiorze – rozdziału o porządku podstaw.
Tassuddānaṁ
→ ito paraṁ kesuci potthakesu imāpi gāthāyo evaṁ dissanti –§ajaraṁ amataṁ amatādhigamaṁ, phalamagganidassanaṁ dukkhanudaṁ. sahitattaṁ mahārasahassakaraṁ, bhūtamiti sāraṁ vividhaṁ suṇātha.§taḷākaṁ vasupūritaṁ ghammapathe, tividhaggipiḷesitanibbāpanaṁ. byādhipanudanaosadhayo, pacchimasuttapavarā ṭhapitā.§madhumandavarasāmadānaṁ, khiḍḍārati jananimanusaṅghātaṁ. tathā sutte veyyākaraṇā ṭhapitā, sakyaputtānamabhidamanatthāya.§paññāsaṁ ca diyaḍḍhasataṁ, dve ca veyyākaraṇaṁ apare ca. tevanāmagataṁ ca anupubbaṁ, ekamanā nisāmetha mudaggaṁ (cck note)
Mūlasusaṁvaradhammadāyādā, bheravānaṅgaṇākaṅkheyyavatthaṁ;
mūlasusaṁvaradhammadāyādā → bahupītiharaṁ vividhaṁ suṇātha taḷākāva supūritaṁ ghammapathe (th) bheravānaṅgaṇākaṅkheyyavatthaṁ → tividhaggisilesitanibbānaṁ byādhipanodanaopadayo majjhimasuttavarā ṭhapitā madhumaddavamandarasā amarānaṁ khiḍḍaratijananī (th) Sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṁ, vaggavaro asamo susamatto.
sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṁ → uddānaṁ (bjt) | sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṁ → manusaṅghaṁ taṁ suttabyākaraṇañca ṭhapitā sakyaputtānmābhiramattā tipaññāsavaraṁ (th) mūlaāsavadhammadāyāda → subhavayavādāyacapubbagamo agaṇigaṇaaṅgaṇasabbhayano piyakāravapaṇḍarasallikhino tathādiṭṭhisatiasamo paṭhamo brūvarovaravaggoti pāṭho dissati (sya-all: sī.) | vaggavaro asamo susamatto → diyaḍḍhasataṁ dve ca veyyākaraṇaṁ apare ca te asame pathavaggavagge anupubbena ekamanā nisāmetha mūdaggaṁ mūlaāsavadhammadāyāda bheravanaṅgaṇakaṅkhasuttaṁ vatthasallekhadiṭṭhisati pathavaggavaro so samatto (th)