Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 82Mittlere Lehrreden 82

RaṭṭhapālasuttaMit Raṭṭhapāla

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)
So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena thullakoṭṭhikaṁ nāma kurūnaṁ nigamo tadavasari.
thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhitaṁ (bj, sya-all, pts) | thullakoṭṭhitaṁ → thullakoṭṭhikaṁ (bj: machasaṁ) | thullakoṭṭhikaṁ → thūlakoṭṭhikaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Kurūsu → Bm Kurusu. (pts note) | Thullakoṭṭhitaṁ → So Si Bu; Bm Thullakoṭihikaṁ; Sk Thūlakoṭṭhitaṁ. (pts note) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | tadavasari → tad avasari (pts)
Einmal wanderte der Buddha mit einem großen Saṅgha von Mönchen und Nonnen durch das Land der Kurus. Er kam zu einem Marktflecken der Kurus mit Namen Thullakoṭṭhika.

Assosuṁ kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā:
thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (bj, sya-all, km, pts1ed) | thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (pts) | thullakoṭṭhitakā → thullakoṭṭhikā (bj: machasaṁ) | thullakoṭṭhikā → thūlakoṭṭhitakā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Die Brahmanen und Hausbesitzer von Thullakoṭṭhika hörten:

“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kurūsu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ thullakoṭṭhikaṁ anuppatto.
thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhitaṁ (bj, sya-all, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)
„Es scheint, der Asket Gotama – ein Sakyer, der von einer Familie der Sakyer fortgezogen ist – ist zusammen mit einem großen Saṅgha von Mönchen und Nonnen in Thullakoṭṭhika angekommen.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
Er hat diesen guten Ruf:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
bhagavāti → bhagavā (th) | itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)
‚Dieser Gesegnete ist vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha, von vollendetem Wissen und Verhalten, heilig, Kenner der Welt, unübertrefflicher Anleiter für alle, die schulungsfähig sind, Lehrer von Göttern und Menschen, erwacht, gesegnet.‘
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
pajaṁ → pajam (pts)
Er hat diese Welt – mit ihren Göttern, Māras und Brahmās, mit dieser Bevölkerung mit ihren Asketen und Brahmanen, Göttern und Menschen – durch eigene Einsicht erkannt und erklärt sie anderen.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
majjhekalyāṇaṁ → majjhe kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ → savyañjanaṁ (pts)
Er verkündet eine Lehre, die am Anfang gut, in der Mitte gut und am Ende gut ist, bedeutsam und gut ausgedrückt. Und er legt ein geistliches Leben dar, das ganz vollständig und rein ist.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.Es ist gut, solche Vollendeten zu sehen.“

Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (bj, sya-all, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | thullakoṭṭhitakā → thullakoṭṭhikā (bj: machasaṁ) | sārāṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā appekacce → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā app ekacce (pts) | appekacce → app ekacce (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts)
Da gingen die Brahmanen und Hausbesitzer von Thullakoṭṭhika zum Buddha. Manche verbeugten sich, manche begrüßten ihn und tauschten Höflichkeiten aus, manche hielten ihm ihre zusammengelegten Hände entgegen, manche nannten ihren Namen und Stamm und manche schwiegen. Sie setzten sich zur Seite hin.
Ekamantaṁ nisinne kho thullakoṭṭhike brāhmaṇagahapatike bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhitake (bj, sya-all, pts) | thullakoṭṭhitake → thullakoṭṭhitake (bj: sīmu8); thullakoṭṭhike (bj: machasaṁ)
Als sie sich gesetzt hatten, leitete der Buddha sie mit einem Dhammavortrag an, ermunterte, begeisterte und erhob sie.

Tena kho pana samayena raṭṭhapālo nāma kulaputto tasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto tissaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.
aggakulassa → aggakulikassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | ti → ettha labheyy …pe… upasampada v sabbesupi m dissati pa sudinnabh p pana eta natthi. ma bhagav ida mr potthake yeva tadeva atthi bj sya-all potthakesu | thullakoṭṭhike aggakulassa → thullakoṭṭhite aggakulikassa (bj, sya-all) | tissaṁ → tassaṁ (bj) | tasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa → tasmiṁ yeva thullakoṭṭhite aggakulikassa (pts) | thullakoṭṭhite → thullakoṭṭhitake (bj: sīmu8); thullakoṭṭhike (bj: machasaṁ) | aggakulikassa → aggakulassa (bj: machasaṁ) | aggakulassa → aggakulikassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | aggakulikassa → Bm aggakulassa. (pts note)
Da saß zu dieser Zeit ein ehrbarer Mann mit Namen Raṭṭhapāla, der Sohn des führenden Stammes in Thullakoṭṭhika, in dieser Versammlung.
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Er dachte:
“yathā yathā khvāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
yathā yathā khvāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi → yathā yathā kho bhagavā dhammaṁ deseti (bj) | khvāhaṁ bhagavatā → kho bhagavā (bj) | deseti → khavāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | ājānāmi → yathā yathā kho bhagavā dhammaṁ deseti (cck: sī.) | ājānāmi → So Bm Si; Sk yathā yathā kho Bhagavā dhammaṁ deseti. (pts note) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)
„So, wie ich die Lehre des Buddha verstehe, ist es nicht einfach, wenn man im Haus lebt, das geistliche Leben ganz vollständig und rein zu führen wie eine blank gescheuerte Muschel.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan”ti.
yannūnāhaṁ → So Sk Si; Bm yaṁ nunāhaṁ. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)
Warum rasiere ich mir nicht Haar und Bart, lege ockerfarbene Roben an und ziehe aus dem Haus fort ins hauslose Leben?“

Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.
thullakoṭṭhikā → thullakoṭṭhitakā (bj, pts); dullakoṭṭhitakā (sya-all) | pakkamiṁsu → pakkāmiṁsu (sya-all) | thullakoṭṭhitakā → thullakoṭṭhikā (bj: machasaṁ) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
Da begrüßten die Brahmanen und Hausbesitzer von Thullakoṭṭhika die Worte des Buddha und stimmten ihm zu. Sie erhoben sich von ihren Sitzen, verbeugten sich, umrundeten den Buddha respektvoll, die rechte Seite ihm zugewandt, und gingen.

Atha kho raṭṭhapālo kulaputto acirapakkantesu thullakoṭṭhikesu brāhmaṇagahapatikesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṁ etadavoca:
thullakoṭṭhikesu → thullakoṭṭhitakesu (bj, sya-all, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Kurz nachdem sie gegangen waren, ging Raṭṭhapāla zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“yathā yathāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
carituṁ → icchāmahaṁ bhante, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ (bj: adhikaṁ machasaṁ, PTS, syā, potthakesu.) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)
„Herr, so, wie ich die Lehre des Buddha verstehe, ist es nicht einfach, wenn man im Haus lebt, das geistliche Leben ganz vollständig und rein zu führen wie eine blank gescheuerte Muschel.
Icchāmahaṁ, bhante, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
pabbajituṁ → Sk omits this sentance. (pts note) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Ich wünsche, mir Haar und Bart zu rasieren, ockerfarbene Roben anzulegen und aus dem Haus fortzuziehen ins hauslose Leben.
Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadaṁ.
upasampadaṁ pabbājetu maṁ bhagavāti → upasampadanti (bj, sya-all) | Labheyyāhaṁ → Bm labheyyām'; ahaṁ. (pts note)
Herr, darf ich in Gegenwart des Buddha die Weihe des Fortziehens erhalten, die Ordination?
Pabbājetu maṁ bhagavā”ti.
bhagavā’’ti → ettha ‘‘labheyyāhaṁ…pe… upasampadaṁ’’ti vākyadvayaṁ sabbesupi mūlapotthakesu dissati, pārājikapāḷiyaṁ pana sudinnabhāṇavāre etaṁ natthi. ‘‘pabbājetu maṁ bhagavā’’ti idaṁ pana vākyaṁ marammapotthake yeva dissati, pārājikapāḷiyañca tadeva atthi (cck note) | upasampadan → Bm adds pabbājetu maṁ Bhagavā (as Vinaya III 12). (pts note) | pabbājetu maṁ bhagavāti → upasampadan ti (pts)
Dass der Buddha mir bitte die Weihe des Fortziehens gebe!“

“Anuññātosi pana tvaṁ, raṭṭhapāla, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
raṭṭhapāla → raṭṭhapāl (th) | anuññātosi → anuññāto si (pts)
„Aber Raṭṭhapāla, hast du die Erlaubnis deiner Eltern?“

“Na khohaṁ, bhante, anuññāto mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.
khohaṁ → kho ahaṁ (bj, pts) | ahaṁ → Bm Si kho 'haṁ. (pts note) | agārasmā → āgārasmā (th)
„Nein, Herr.“

“Na kho, raṭṭhapāla, tathāgatā ananuññātaṁ mātāpitūhi puttaṁ pabbājentī”ti.
puttaṁ → (bj, pts)
„Raṭṭhapāla, Buddhas erteilen dem Kind von Eltern, die nicht ihre Erlaubnis gegeben haben, nicht die Weihe des Fortziehens.“

“Svāhaṁ, bhante, tathā karissāmi yathā maṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.„Herr, ich werde dafür sorgen, dass ich die Erlaubnis meiner Eltern erhalte.“

Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Da erhob sich Raṭṭhapāla von seinem Sitz, verbeugte sich und umrundete den Buddha respektvoll. Dann ging er zu seinen Eltern und sagte:
“ammatātā, yathā yathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
ammatātā → amma tāta (bj) | tāta → ammatātā (bj: machasaṁ, PTS) | Ammatātā → So Sk Bm; Si ammatāta. (pts note) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | dhammaṁ → dhammam (pts) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)
„Mutter, Vater, so, wie ich die Lehre des Buddha verstehe, ist es nicht einfach, wenn man im Haus lebt, das geistliche Leben ganz vollständig und rein zu führen wie eine blank gescheuerte Muschel.
Icchāmahaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
pabbajituṁ → pabbajjuṁ (pts) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Ich wünsche, mir Haar und Bart zu rasieren, ockerfarbene Roben anzulegen und aus dem Haus fortzuziehen ins hauslose Leben.
Anujānātha maṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.Bitte gebt mir die Erlaubnis zum Fortziehen.“

Evaṁ vutte, raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Daraufhin entgegneten die Eltern Raṭṭhapāla:
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all, km, mr) | raṭṭhapāla → ratthapāla (pts) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → tvaṁ kho (bj: PTS) | sukhedhito → sukhe ṭhito (bj: PTS) | sukhaparibhato → sukhaparihato (bj: syā) | sukhaparibhato → sukhaparihato (syā. kaṁ. ka.) (ehi tvaṁ tāta raṭṭhapāla bhuñja ca piva ca paricāre hi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu, na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya,) sabbattha dissati, sudinnakaṇḍe pana natthi, aṭṭhakathāsupi na dassitaṁ (cck note) | ṭhito → So Sk Bu; Bm Si sukhedhito. (pts note) | sukhaparibhato → So Bu; Sk Bm Si parihato. (pts note)
„Aber lieber Raṭṭhapāla, du bist unser einziges Kind. Du bist uns lieb und teuer. Du bist verhätschelt und wurdest in Bequemlichkeit aufgezogen.
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all) | kassaci → kiñci (bj: syā) | kāmāni → kāme (bj: machasaṁ, syā, PTS) | kāme → kāmāni. * yu. chasu ṭhānesu sukhe ṭhitoti dissati (sya-all: sī.)
Du weißt nichts vom Leiden.
(…) Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
(…) → (ehi tvaṁ tāta raṭṭhapāla bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu, na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya) sabbattha dissati, sudinnakaṇḍe pana natthi, aṭṭhakathāsupi na | kāme → So Bu Bm Si, the latter noting that the Sinh. reading is kāmāni (which Sk reads). (pts note) | pabbajjāya → The passage in brackets occurs in all MSS., but not at Vinaya III 13. From the order in which Bu comments on words in this passage, it is evident that it did not occur in his MS. (pts note) | pe → spelled out in full (pts)
Selbst wenn du stirbst, werden wir dich gegen unseren Willen verlieren.
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?Wie können wir dir daher erlauben, fortzuziehen, solange du noch lebst?“

Dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto …pe…
raṭṭhapālo kulaputto → (bj, sya-all, pts) | dutiyampi → dutiyam pi (pts)
Zum zweiten
tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto mātāpitaro etadavoca:
tatiyampi → tatiyaṁ pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
und zum dritten Mal bat Raṭṭhapāla seine Eltern um Erlaubnis und erhielt jeweils die gleiche Antwort.
“ammatātā, yathā yathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi, nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
ammatātā → amma tāta (bj, sya-all) | ammatātā → ammatāta (th) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | saṅkhalikhitaṁ → saṁkhalikhitaṁ (pts)
Icchāmahaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajituṁ.
icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
Anujānātha maṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti. Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | kho → Here, as above, Bm Si add si. (pts note)
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all)
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?

Atha kho raṭṭhapālo kulaputto:
kulaputto → ito paraṁ sīhaḷapotthake mātāpitūsu pabbajjaṁ alabhamāno tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipajjīti vacanaṁ dissati (sya-all note)
Da dachte Raṭṭhapāla:
“na maṁ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipajji:
alabhamāno → na maṁ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyāti (bj: machasaṁ, syā) | alabhamāno → So Sk; Bm Si read na maṁ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyāti, tatth'; eva . . ., with note that: Ito paraṁ Sīhalapotthake: Mātāpitūsu pabbajjaṁ alabhamāno tatth'; eva anantarahitāya bhūmiyā nipajjīti vacanaṁ dassati. (pts note) | nipajji → Bm nippajji (& nippanno infra). (pts note)
„Meine Eltern erlauben mir nicht, fortzuziehen.“ Er legte sich eben da auf den blanken Boden und sagte:
“idheva me maraṇaṁ bhavissati pabbajjā vā”ti.
idheva → idha vā (sya-all) | vāti → ‘atha kho raṭṭhapālo kulaputto ekampi bhattaṁ na bhuñji -pe- sattapi bhattāni na bhuñji. iti sudinnabhāvāre viya (bj: machasaṁ, syāma potthakesu dissati.) | eva → Si throughout, & Sk infra, idha vā. (pts note) | ti → Like Vinaya III. 13, Bm (but not Sk or Si) adds: atha kho R. kulaputto ekam pi bhattaṁ na bhuñji dve pi bhattāni . . . satta pi bhattani na bhuñji. Bu does not favour this interpolation. (pts note) | idheva → idh eva (pts) | vāti → vā ti (pts)
„Entweder sterbe ich eben hier oder ich ziehe fort.“
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto ekampi bhattaṁ na bhuñji, dvepi bhattāni na bhuñji, tīṇipi bhattāni na bhuñji, cattāripi bhattāni na bhuñji, pañcapi bhattāni na bhuñji, chapi bhattāni na bhuñji, sattapi bhattāni na bhuñji.Und er verweigerte das Essen bis hin zur siebten Mahlzeit.

Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Da sagten Raṭṭhapālas Eltern zu ihm:
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → kho (pts)
„Lieber Raṭṭhapāla, du bist unser einziges Kind. Du bist uns lieb und teuer. Du bist verhätschelt und wurdest in Bequemlichkeit aufgezogen.
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci, dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all) | jānāsi → ‘‘maraṇenapi te…pe… pabbajjāyā’’ti vākyadvayaṁ sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu dutiyaṭṭhāne yeva dissati, pārājikapāḷiyaṁ pana paṭhamaṭṭhāne yeva dissati. tasmā idha dutiyaṭṭhāne punāgataṁ adhikaṁ viya dissati (cck note)
Du weißt nichts vom Leiden.
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.Wenn du stirbst, werden wir dich gegen unseren Willen verlieren. Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.Wie können wir dir daher erlauben, aus dem Haus fortzuziehen ins hauslose Leben, solange du noch lebst? Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca;Steh auf, Raṭṭhapāla! Iss und trink und vergnüge dich! bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)
Genieße Sinnenfreuden und freue dich am Verdienstschaffen!
Na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
pabbajjāya → ‘‘maraṇenapi te…pe… pabbajāyā’’ti vākyadvayaṁ sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu dutiyaṭṭhāne yeva dissati, pārājikapāḷiyaṁ pana paṭhamaṭṭhāne yeva dissati. tasmā idha dutiyaṭṭhāne punāgataṁ adhikaṁ viya dissati (cck note)
Wir erlauben dir nicht, fortzuziehen.
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
maraṇenapi → maraṇena pi (pts)
Wenn du stirbst, werden wir dich gegen unseren Willen verlieren.
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?
mayaṁ → (pts)
Wie können wir dir daher erlauben, fortzuziehen, solange du noch lebst?“

Evaṁ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.Auf diese Worte schwieg Raṭṭhapāla.

Dutiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ …pe…Zum zweiten dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
und zum dritten Mal wiederholten Raṭṭhapālas Eltern ihr Drängen,
“tvaṁ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → kho (pts)
Na tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all)
Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma, kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya. Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca; bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)
Na taṁ mayaṁ anujānāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya. Maraṇenapi te mayaṁ akāmakā vinā bhavissāma.
maraṇenapi → maraṇena pi (pts)
Kiṁ pana mayaṁ taṁ jīvantaṁ anujānissāma agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?

Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
tatiyampi → tatiyam pi (pts)
und jedes Mal schwieg Raṭṭhapāla. Raṭṭhapālas Eltern gingen zu seinen Freunden. Sie schilderten ihnen die Lage und baten um ihre Hilfe.

Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
kulaputtassa → kulaputtassa mātāpitaro yena raṭṭhapālassa kulaputtassa (bj, pts) | tenupasaṅkamiṁsu → tenupasaṅkamatha (bj, pts) | etadavocuṁ → evaṁ vadetha (bj, pts) | etha → ehi (bj: PTS) | pabbajjāyā’ti → atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa -pe- pabbajjāyāti. ayaṁ pāṭho machasaṁ, syāmapotthakesu na dissati (bj note) | paṭissutvā → ‘raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitunnaṁ paṭissutvā’ iti machasaṁ, syāma potthakesu natthi (bj note) | tātā → Sk tāta (bis). (pts note) | Ehi → So Sk. (pts note)
Da kamen Raṭṭhapālas Freunde zu ihm und sagten:
“tvaṁ khosi, samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.
tvaṁ khosi → tvaṁ kho (bj, pts1ed) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | sukhaparibhato → sukhaparihato (sya-all) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts) | khosi → tvaṁ kho (cck: sī. pī.)
„Unser Freund Raṭṭhapāla, du bist das einzige Kind deiner Eltern. Du bist ihnen lieb und teuer. Du bist verhätschelt und wurdest in Bequemlichkeit aufgezogen.
Na tvaṁ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi.
kassaci → kiñci (sya-all)
Du weißt nichts vom Leiden.
Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.Wenn du stirbst, werden deine Eltern dich gegen ihren Willen verlieren. Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
anujānissanti → anujānanti (bj, sya-all, km)
Wie können sie dir daher erlauben, fortzuziehen, solange du noch lebst?
Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca;Steh auf, Raṭṭhapāla! Iss und trink und vergnüge dich! bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)
Genieße Sinnenfreuden und freue dich am Verdienstschaffen!
Na taṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
anujānissanti → anujānanti (bj, sya-all) | anujānissanti → anujānanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Deine Eltern erlauben dir nicht, fortzuziehen.
Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.
maraṇenapi → maraṇena pi (pts)
Selbst wenn du stirbst, werden sie dich gegen ihren Willen verlieren.
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti?Wie können wir dir daher erlauben, fortzuziehen, solange du noch lebst?“

Evaṁ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
vutte → Bm reads atha kho for evaṁ vutte. (pts note)
Auf diese Worte schwieg Raṭṭhapāla.

Dutiyampi kho …
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
Zum zweiten
tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → pe-tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
und zum dritten Mal wiederholten Raṭṭhapālas Freunde ihr Drängen,
“tvaṁ khosi, samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato, na tvaṁ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | khosi → kho (bjt, pts) | sukhedhito → sukhe ṭhito (pts)
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya? Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu.
kāme → kāmāni (bj)
Na taṁ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti.
anujānissanti → anujānanti (sya-all) | maraṇenapi → maraṇena pi (pts)
Kiṁ pana te taṁ jīvantaṁ anujānissanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti? Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
tatiyampi → tatiyam pi (pts)
und jedes Mal schwieg Raṭṭhapāla.

Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro etadavocuṁ:
tassa → kā cassa (bj) | atha → atho (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Da gingen Raṭṭhapālas Freunde zu seinen Eltern und sagten:
“ammatātā, eso raṭṭhapālo kulaputto tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipanno:
tattheva → tatthevassa (bj) | ammatātā → amma tāta (bj, sya-all) | ammatātā → ammatāta (th) | tattheva → tatth eva (pts)
„Mutter, Vater, Raṭṭhapāla liegt da auf dem blanken Boden und sagt:
‘idheva me maraṇaṁ bhavissati pabbajjā vā’ti.
idheva → idha vā (sya-all) | idheva → idh eva (pts) | vāti → vā ti (pts)
‚Entweder sterbe ich eben hier oder ich ziehe fort.‘
Sace tumhe raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ nānujānissatha agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, tattheva maraṇaṁ āgamissati.
tattheva → tatthevassa (bj) | āgamissati → bhavissati (sya-all) | tatthevassa → tate tava maraṇaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | tattheva → tatthevassa (cck: sī.) | tattheva → tatth eva (pts)
Wenn ihr ihm nicht erlaubt, fortzuziehen, wird er eben da sterben.
Sace pana tumhe raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ anujānissatha agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, pabbajitampi naṁ dakkhissatha.
pana → pana te (sya-all, km, mr) | pabbajitampi → pabbajitaṁpi (th) | pabbajitampi → pabbajitaṁ pi (pts)
Aber wenn ihr ihm erlaubt, fortzuziehen, werdet ihr ihn später wieder sehen.
Sace raṭṭhapālo kulaputto nābhiramissati agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya, kā tassa aññā gati bhavissati? Idheva paccāgamissati.
tassa → cassa (bj) | tassa → kā cassa (cck: sī.) | idheva → idh eva (pts)
Und wenn er das hauslose Leben nicht genießt, wo soll er sonst hingehen? Er wird eben hierher zurückkommen.
Anujānātha raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāyā”ti.Bitte gebt Raṭṭhapāla die Erlaubnis zum Fortziehen.“

“Anujānāma, tātā, raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.„Dann, ihr Lieben, geben wir Raṭṭhapāla die Erlaubnis zum Fortziehen. Pabbajitena ca pana mātāpitaro uddassetabbā”ti.
pana → pana te (sya-all) | pana → pana te (cck: syā. kaṁ. ka.) | pana → Bm Si add te. (pts note) | uddassetabbā → Bm uddisetabbā. (pts note) | uddassetabbāti → uddassetabbā ti (pts)
Aber wenn er fortgezogen ist, muss er seine Eltern besuchen.“

Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ uṭṭhehi → etad avocuṁ tvaṁ kho (pts) | + → tvaṁ kho samma raṭṭhapāla mātāpitunnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato na tvaṁ samma raṭṭhapāla kassaci dukkhassa jānāsi (bjt) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | pe → spelled out in full (pts)
Da gingen Raṭṭhapālas Freunde zu ihm und sagten:
“uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, anuññātosi mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla → | uṭṭhehi samma raṭṭhapāla → (sya-all) | raṭṭhapāla → ‘‘tvaṁ khosi samma raṭṭhapāla mātāpitūnaṁ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparihato, na tvaṁ samma raṭṭhapāla kassaci dukkhassa jānāsi, uṭṭhehi samma raṭṭhapāla bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu, (cck: sī. pī. ka.) | abhiramassu → So Sk Bm; Si (cf. Vinaya III 14) omits from Tvaṁ kho to abhiramassu. (pts note) | + → bhuñja ca piva ca paricārehi ca bhuñjanto pivanto paricārento kāmāni paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu (bjt) | samma raṭṭhapāla anuññātosi → bhuñja ca piva ca paricārehi ca bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu anuññāto si (pts)
„Steh auf, Raṭṭhapāla! Deine Eltern haben dir die Erlaubnis gegeben, aus dem Haus fortzuziehen ins hauslose Leben.
Pabbajitena ca pana te mātāpitaro uddassetabbā”ti.
uddassetabbāti → uddassetabbā ti (pts)
Aber wenn du fortgezogen bist, musst du deine Eltern besuchen.“

Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhahitvā balaṁ gāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṁ etadavoca:
gāhetvā → gahetvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad (pts)
Raṭṭhapāla erhob sich und kam wieder zu Kräften. Dann ging er zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“anuññāto ahaṁ, bhante, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
anuññāto → anuññātomhi (sya-all) | avoca:-Anuññāto → Si inserts 'smi. (pts note)
„Herr, ich habe die Erlaubnis meiner Eltern, um aus dem Haus fortzuziehen ins hauslose Leben.
Pabbājetu maṁ bhagavā”ti.
bhagavāti → bhagavā ti (pts)
Dass der Buddha mir bitte die Weihe des Fortziehens gebe!“

Alattha kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.Und Raṭṭhapāla erhielt in Gegenwart des Buddha die Weihe des Fortziehens, die Ordination. Atha kho bhagavā acirūpasampanne āyasmante raṭṭhapāle aḍḍhamāsupasampanne thullakoṭṭhike yathābhirantaṁ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.
aḍḍhamāsupasampanne thullakoṭṭhike → aḍḍhamāsūpasampanne thullakoṭṭhiketa (bj); aḍḍhamāsūpasampanne thullakoṭṭhite (sya-all) | aḍḍhamāsupasampanne → aḍḍhamāsūpasampanne (cck) | sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | aḍḍhamāsupasampanne thullakoṭṭhike yathābhirantaṁ → addhamāsūpasampanne thullakoṭṭhite yathā bhirantaṁ (pts)
Nicht lange nach der Ordination des Ehrwürdigen Raṭṭhapāla, einen halben Monat später, brach der Buddha, nachdem er so lange in Thullakoṭṭhika geblieben war, wie es ihm gefiel, nach Sāvatthī auf.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | tadavasari → tad avasari (pts)
Er wanderte Stück für Stück, bis er nach Sāvatthī kam,
Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.und blieb dort in Jetas Wäldchen, dem Kloster des Anāthapiṇḍika.

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
nacirasseva → na cirasseva (bjt) | nacirasseva yassatthāya → na cirass eva yass aṭṭhāya (pts) | sammadeva → sammad-eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
Da gelangte der Ehrwürdige Raṭṭhapāla, als er allein lebte, zurückgezogen, beflissen, eifrig und entschlossen, bald in eben diesem Leben zum äußersten Höhepunkt des geistlichen Lebens. Er lebte an dem Ziel, das er durch eigene Einsicht erkannt hatte, für welches ehrbare Menschen zu Recht aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben.

“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.Er verstand: „Wiedergeburt ist beendet; das geistliche Leben ist erfüllt; was zu tun war, ist getan; es gibt nichts weiter für diesen Ort.“ Aññataro kho panāyasmā raṭṭhapālo arahataṁ ahosi.
panāyasmā → pan āyasmā (pts)
Und der Ehrwürdige Raṭṭhapāla wurde einer der Vollendeten.

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā raṭṭhapālo bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Dann ging Raṭṭhapāla zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“icchāmahaṁ, bhante, mātāpitaro uddassetuṁ, sace maṁ bhagavā anujānātī”ti.
uddassetuṁ → So Sk Si; Bm uddasituṁ. (pts note) | icchāmahaṁ → icchām ahaṁ (pts)
„Herr, wenn der Buddha es erlaubt, will ich meine Eltern besuchen.“

Atha kho bhagavā āyasmato raṭṭhapālassa cetasā ceto paricca manasākāsi.
paricca → parivitakkaṁ (bj, pts1ed) | bhagavā → (sya-all) | ceto paricca → cetoparivitakkaṁ (pts) | parivitakkaṁ → paricca (bj: machasaṁ, syā) | paricca → cetoparivitakkaṁ (cck: sī. pī.) | cetoparivitakkaṁ → Bm si. paricca. (pts note)
Darauf richtete der Buddha den Geist darauf, Raṭṭhapālas Geist zu erfassen.
Yathā bhagavā aññāsi:
Yathā → yadā (bj, pts1ed) | yathā → yadā (bj, pts) | Yathā → yadā (cck: sī. pī.)
Als er erkannte,
“abhabbo kho raṭṭhapālo kulaputto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitun”ti, atha kho bhagavā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
hīnāyāvattitunti → hīnāy āvattitun ti (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
dass es unmöglich war, dass sich Raṭṭhapāla von der Schulung lossagen und sich wieder einem geringeren Leben zuwenden könnte, sagte er:
“yassadāni tvaṁ, raṭṭhapāla, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni tvaṁ → yassidāni (sya-all) | yassadāni → yassa dāni (pts) | kālaṁ → kālam (pts)
„Bitte, Raṭṭhapāla, geh nach deinem Belieben.“

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena thullakoṭṭhikaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhikataṁ (bj); thullakoṭṭhitaṁ (sya-all, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
Da erhob sich Raṭṭhapāla von seinem Sitz, verbeugte sich und umrundete den Buddha respektvoll, die rechte Seite ihm zugewandt. Dann brachte er seine Unterkunft in Ordnung, nahm Schale und Robe und brach nach Thullakoṭṭhika auf.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena thullakoṭṭhiko tadavasari.
thullakoṭṭhiko → thullakoṭṭhitaṁ (bj, sya-all) | thullakoṭṭhiko tadavasari → thullakoṭṭhitaṁ tad avasari (pts)
Er wanderte Stück für Stück, bis er nach Thullakoṭṭhika kam,
Tatra sudaṁ āyasmā raṭṭhapālo thullakoṭṭhike viharati rañño korabyassa migacīre.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhite (bj, sya-all, pts) | korabyassa migacīre → koravyassa migācīre (bj, pts) | migacīre → migācīre (sya-all) | migācīre → So Sk Bu; Si migācire; Bm migacīre. (pts note)
und blieb dort im Wildgehege des Königs Koravya.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya thullakoṭṭhikaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya thullakoṭṭhikaṁ → pattacīvaraṁ ādāya thullakoṭṭhitaṁ (bj, pts) | thullakoṭṭhikaṁ → thullakoṭṭhitaṁ (sya-all)
Da kleidete sich der ehrwürdige Raṭṭhapāla am Morgen an, nahm Schale und Robe und betrat Thullakoṭṭhika zum Almosengang.
Thullakoṭṭhike sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena sakapitu nivesanaṁ tenupasaṅkami.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhite (bj, sya-all, pts) | sakapitu nivesanaṁ → sakapitunivesanaṁ (bjt) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
Als er der Reihe nach um Almosen durch Thullakoṭṭhika zog, kam er zum Haus seines eigenen Vaters.

Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa pitā majjhimāya dvārasālāya ullikhāpeti.
ullikhāpeti → ullikkhāpeti (bj: syā) | ullikhāpeti → So Sk Bm; Si ullikkhāpeti; Bu ullekhāpeti. (pts note)
Zu dieser Zeit wurden Raṭṭhapālas Vater in der mittleren Torhalle die Haare frisiert.
Addasā kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)
Er sah Raṭṭhapāla von Weitem kommen
Disvāna etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
und sagte:

“imehi muṇḍakehi samaṇakehi amhākaṁ ekaputtako piyo manāpo pabbājito”ti.
pabbājitoti → pabbājito ti (pts)
„Unser lieber und teurer Sohn wurde von diesen Glatzköpfen, diesen falschen Asketen, zum Fortziehen gebracht!“
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo sakapitu nivesane neva dānaṁ alattha na paccakkhānaṁ;
sakapitu nivesane → sakapitunivesane (bjt) | neva → n eva (pts)
Und beim Haus seines eigenen Vaters erhielt Raṭṭhapāla weder Almosen noch eine höfliche Ablehnung,
aññadatthu akkosameva alattha.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | akkosameva → akkosam eva (pts)
sondern nur Beschimpfung.

Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī ābhidosikaṁ kummāsaṁ chaḍḍetukāmā hoti.
ābhidosikaṁ → So all MSS &. Bu, though Sk & Bu sts. make initial vowel short. (pts note) | kummāsaṁ → So Si Bu; Sk Bm pūtikummāsaṁ, Bm with single -m- as on p. 52. Si notes that the Sinh. reading is pūtikummāsaṁ. (pts note)
Zu dieser Zeit wollte eine Magd der Familie den Brei vom Vorabend wegwerfen.
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo taṁ ñātidāsiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Da sagte Raṭṭhapāla zu ihr:
“sacetaṁ, bhagini, chaḍḍanīyadhammaṁ, idha me patte ākirā”ti.
ākirāti → ākīrāti (sya-all) | chaḍḍanīyadhammaṁ → āhidosikaṁ kummāsaṁ chaḍḍetukāmāsi (bj: sīmu8) | chaḍḍanīyadhammaṁ → So Si Bu; Bm chaṭtanīyadhammaṁ; Sk ābh. pūtikummāsaṁ chaḍḍetukāmā si. (pts note) | me → So Sk Si Bu; Bm idheva patte. (pts note) | sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts)
„Wenn das weggeworfen werden soll, Schwester, so gieße es hier in meine Schale.“
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī taṁ ābhidosikaṁ kummāsaṁ āyasmato raṭṭhapālassa patte ākirantī hatthānañca pādānañca sarassa ca nimittaṁ aggahesi.
ākirantī → ākīrantī (sya-all) | kummāsaṁ → So Si; Sk Bm pūtik. (pts note) | hatthānañca pādānañca → hatthānañ ca pādānañ ca (pts)
Als sie den Brei in seine Schale goss, erkannte sie die Merkmale seiner Hände und Füße und seiner Stimme.

Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī yenāyasmato raṭṭhapālassa mātā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa mātaraṁ etadavoca:
yenāyasmato → yen āyasmato (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Da ging sie zu seiner Mutter und sagte:
“yaggheyye, jāneyyāsi:
yaggheyye → yagegheyya (bj); yagghayye (sya-all) | yagegheyya → yaggheyya (bj: syā) | yye → So Bm & (apparently) Bu; Sk Si yaggh'; ayye. (pts note) | yaggheyye → yagghe yye (pts)
„Bitte, meine Dame, das sollst du wissen:
‘ayyaputto raṭṭhapālo anuppatto’”ti.
ayyaputto → Bm adds kira. (pts note) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)
Der Gebieter Raṭṭhapāla ist angekommen.“

“Sace, je, saccaṁ bhaṇasi, adāsiṁ taṁ karomī”ti.
adāsiṁ taṁ karomī”ti → adāsī bhavasīti (bj, pts1ed); adāsī bhavissasi (mr) | bhaṇasi adāsiṁ taṁ karomīti → vadasi adāsī bhavasīti (bj, pts) | bhavasī’ti → bhaṇasi adāsiṁ taṁ karomīti (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | karomī’’ti → saccaṁ vadasi, adāsī bhavasīti (cck: sī. pī.); saccaṁ vadasi, adāsī bhavissasi (cck: ka.) | adāsiṁ → vadasi adāsī bhavasi (sya-all: sī.) | bhavasīti → So Sk Bm; Si bhaṇasi, adāsiṁ taṁ karomīti, with note that the Sīnh. reading is vadasi, adasī bhavasi. Commenting on sace je saccaṁ, Bu says: Tasmā 'haṁ, bho dāsi, sace saccaṁ bhaṇāsīti, evaṁ etth'; attho daṭṭhabbo. (pts note)
„Wenn du die Wahrheit sprichst, du Schlampe, mache ich dich zu einer freien Frau!“

Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa mātā yenāyasmato raṭṭhapālassa pitā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa pitaraṁ etadavoca:
yenāyasmato → yen āyasmato (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Da ging Raṭṭhapālas Mutter zu seinem Vater und sagte:
“yagghe, gahapati, jāneyyāsi:„Bitte, Hausbesitzer, das sollst du wissen: ‘raṭṭhapālo kira kulaputto anuppatto’”ti?
anuppattoti → anuppatto ti (pts)
Es scheint, unser Sohn Raṭṭhapāla ist angekommen.“

Tena kho pana samayena āyasmā raṭṭhapālo taṁ ābhidosikaṁ kummāsaṁ aññataraṁ kuṭṭamūlaṁ nissāya paribhuñjati.
kuṭṭamūlaṁ → kuḍḍaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kuṭṭamūlaṁ → kuḍḍaṁ (pts) | kuḍḍaṁ → kuṭṭamulaṁ (bj: machasaṁ) | kuṭṭamūlaṁ → kuḍḍaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kummāsaṁ → pūtikummāsaṁ (sya-all: sī.) | kuḍḍaṁ → So Sk Si Bu; Bm kuṭṭamūlaṁ. (pts note)
Zu dieser Zeit aß Raṭṭhapāla den Brei vom Vorabend, an eine Mauer gelehnt.
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Da ging Raṭṭhapālas Vater zu ihm und sagte:
“atthi nāma, tāta raṭṭhapāla, ābhidosikaṁ kummāsaṁ paribhuñjissasi?„Lieber Raṭṭhapāla! Wie kannst du den Brei vom Vorabend essen? Nanu, tāta raṭṭhapāla, sakaṁ gehaṁ gantabban”ti?
gantabbanti → gantabban ti (pts)
Warum kommst du nicht in dein eigenes Haus?“

“Kuto no, gahapati, amhākaṁ gehaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitānaṁ?„Hausbesitzer, wie können wir, die wir aus dem Haus fortgezogen sind ins hauslose Leben, ein Haus haben? Anagārā mayaṁ, gahapati.
anagārā → anāgārā (pts) | Anāgārā → Bm anagārā. (pts note)
Wir sind hauslos, Hausbesitzer.
Agamamha kho te, gahapati, gehaṁ, tattha neva dānaṁ alatthamha na paccakkhānaṁ;
agamamha → agamamhā (bj, sya-all, pts) | alatthamha → alatthamhā (sya-all) | neva → n eva (pts)
Ich kam zu deinem Haus, aber dort erhielt ich weder Almosen noch eine höfliche Ablehnung,
aññadatthu akkosameva alatthamhā”ti.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | aññadatthu → aññadatthuṁ (bj: syā) | akkosameva → akkosaṁ eva (pts)
sondern nur Beschimpfung.“

“Ehi, tāta raṭṭhapāla, gharaṁ gamissāmā”ti.„Komm, lieber Raṭṭhapāla, lass uns ins Haus gehen.“

“Alaṁ, gahapati, kataṁ me ajja bhattakiccaṁ”.
bhattakiccaṁ → bhattakiccanti (bj) | bhattakiccaṁ tena hi → bhattakiccanti tenahi (sya-all) | ajja bhattakiccaṁ → ajjha bhattakiccan ti (pts) | kataṁ → katam (pts)
„Genug, Hausbesitzer. Mein Mahl für heute ist beendet.“

“Tena hi, tāta raṭṭhapāla, adhivāsehi svātanāya bhattan”ti.
tena hi → tenahi (th) | bhattanti → bhattan ti (pts)
„Nun, Raṭṭhapāla, dann nimm bitte die morgige Mahlzeit von mir an.“
Adhivāsesi kho āyasmā raṭṭhapālo tuṇhībhāvena.Raṭṭhapāla schwieg zum Zeichen der Zustimmung.

Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmato raṭṭhapālassa adhivāsanaṁ viditvā yena sakaṁ nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā āmantesi:
paṭicchādetvā → paṭicchādāpetvā (bj, pts) | upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā haritena gomayena paṭhaviyā upalimpetvā (sya-all) | purāṇadutiyikā → purāṇadutiyike (sya-all); purāṇadūtiyike (pts) | upasaṅkamitvā → haritena gomayena paṭhaviyā upalimpetvā mahantaṁ hiraññasuvannassa puñjaṁ kārāpetvā, dve puñje kārāpetvā ekaṁ hiraññassa ekaṁ suvaṇṇassa, mahantā puñjā ahesuṁ orato ṭhito puriso pārato ṭhitaṁ purisaṁ na passati, tathā pārato ṭhito puriso orato ṭhitaṁ. te puñje kipañjehi paṭicchādāpetvā majjhe āsanaṁ paññāpetvā tirokaraṇīyaṁ parikkhipitvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyike āmantesi (bj: syāmapotthake dissate.) | purāṇadutiyikā → purāṇadutiyike (bj: syā, PTS) | upalimpetvā → ito paraṁ sī. ba. potthake mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā te puñje kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyike āmantesīti vacanaṁ dissati (sya-all note) | upasaṁkamitvā → Si inserts (? from Bu): haritena gomayena paṭhaviyā upalimpetvā. (pts note) | kārāpetvā → Si inserts dve puñje kārāpetvā ekaṁ hiraññassa ekaṁ suvaṇṇassa mahantā puñjā ahesuṁ. Orato ṭhito puriso pārato ṭhitaṁ purisaṁ na passati, tathā pārato ṭhito orato ṭhitaṁ; te puñje kilañ (je) hi paṭicchādāpetvā majjhe āsanaṁ paññāpetvā tīrokaranīyaṁ parikkhipitvā āyasmato Raṭṭhapālassa purāṇaḍutiyike āmantesi. Si adds note: Ito paraṁ Sī. B. (i. e. Sinh. & Burm.) potthake -- Mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā te puñje kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato Raṭṭhapalassa puraṇadutiyike āmantesīti vacanaṁ dissati. (pts note) | purāṇadūtiyike → Bu & Sk (infra); Si Bm purāṇdutiyike. (pts note) | hiraññasuvaṇṇassa → hirañña suvaṇṇassa (th) | pe → spelled out in full (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Da ging sein Vater, als er Raṭṭhapālas Zustimmung erkannt hatte, zurück zu seinem eigenen Haus. Er häufte Goldmünzen und ungemünztes Gold zu einem großen Haufen, den er hinter Schilfmatten versteckte. Dann wandte er sich an Raṭṭhapālas frühere Frauen:
“etha tumhe, vadhuyo, yena alaṅkārena alaṅkatā pubbe raṭṭhapālassa kulaputtassa piyā hotha manāpā tena alaṅkārena alaṅkarothā”ti.
vadhuyo → vadhuke (sya-all, pts) | pubbe → pubbe puttassa (sya-all) | kulaputtassa → (sya-all) | vadhuyo → vadhuke (bj: syā, PTS)
„Bitte, Schwiegertöchter, schmückt euch so, wie unser Sohn Raṭṭhapāla euch früher am liebsten mochte.“

Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā āyasmato raṭṭhapālassa kālaṁ ārocesi:Als dann die Nacht vorüber war, ließ Raṭṭhapālas Vater in seiner eigenen Wohnung vorzügliche frische und gekochte Speisen zubereiten und benachrichtigte Raṭṭhapāla über die Zeit: “kālo, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)
„Es ist Zeit, Herr, das Essen ist fertig.“

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sakapitu nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā taṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ vivarāpetvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
sakapitu → Sk Si sakaṁ pitu. (pts note) | sakapitu nivesanaṁ → sakapitunivesanaṁ (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Da kleidete Raṭṭhapāla sich am Morgen an, nahm Schale und Robe, ging zum Haus seines Vaters und setzte sich auf den ausgebreiteten Sitz. Raṭṭhapālas Vater enthüllte den Haufen mit Goldmünzen und ungemünztem Gold und sagte zu ihm:
“idaṁ te, tāta raṭṭhapāla, mātu mattikaṁ dhanaṁ, aññaṁ pettikaṁ, aññaṁ pitāmahaṁ.
mātu → (bj, sya-all, pts) | pitāmahaṁ → petāmahaṁ (sya-all) | mattikaṁ → So Sk Si Bu; Bm mātumattikaṁ. (pts note) | pettikaṁ → Bm pittikaṁ. (pts note) | pitāmahaṁ → So Sk Bm Bu; Si petāmahaṁ, which Bu cites as a var. lect. (pts note) | idaṁ → idan (pts)
„Lieber Raṭṭhapāla, das ist dein mütterliches Vermögen. Es gibt noch ein väterliches Vermögen sowie ein Vermögen von den Vorfahren.
Sakkā, tāta raṭṭhapāla, bhoge ca bhuñjituṁ puññāni ca kātuṁ.
tāta → tātā (pts)
Du kannst sowohl dein Vermögen genießen als auch Verdienst schaffen.
Ehi tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī”ti.
Ehi tvaṁ, tāta raṭṭhapāla → raṭṭhapāla sikkhaṁ paccakkhāya (sabbattha) | raṭṭhapāla → raṭṭhapāla sikkhaṁ paccakkhāya (bj, sya-all) | hīnāyāvattitvā → sikkhaṁ paccakkhāya hīnāy āvattitvā (pts) | ca → (pts) | raṭṭhapāla → raṭṭhapāla sikkhaṁ paccakkhāya (cck: sabbattha)
Komm, wende dich wieder einem geringeren Leben zu, genieße das Vermögen und schaffe Verdienst!“

“Sace me tvaṁ, gahapati, vacanaṁ kareyyāsi, imaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ sakaṭe āropetvā nibbāhāpetvā majjhegaṅgāya nadiyā sote opilāpeyyāsi.
sakaṭe → sakaṭesu (bj, sya-all, pts) | opilāpeyyāsi → osīdāpeyyāsi (bj, sya-all) | osīdāpeyyāsi → opilāpeyyāsi (bj: sīmu8) | osīdāpeyyāsi → opilāpeyyāsi (sya-all: sī.) | kho → Bm Si omit kho. (pts note) | sakaṭesu → So Sk Si; Bm sakaṭe. (pts note) | opilāpeyyāsi → Si osīdāpeyyāsi, with note that the Sinh. reading is opilāpeyyāsi. (pts note) | majjhegaṅgāya → majjhe gaṅgāya (th, pts)
„Wenn du auf meinen Rat hören würdest, würdest du diesen Haufen Goldmünzen und ungemünztes Gold auf einen Karren laden und wegfahren lassen, um ihn in der Mitte des Ganges zu versenken.
Taṁ kissa hetu?
hetu → Bm (alone) inserts Ye. (pts note)
Warum ist das so?
Ye uppajjissanti hi te, gahapati, tatonidānaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti.
ye → (bj, sya-all, pts) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
Weil er dir nichts als Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis bringen wird.“

Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā paccekaṁ pādesu gahetvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavocuṁ:
purāṇadutiyikā → purāṇadutiyikāyo (bj) | purāṇadutiyikā paccekaṁ pādesu → purāṇadūtiyikā paccekapādesu (pts) | pādesu → purāṇadutiyikā paccekapādesu (bj: PTS) | paccekapādesu → So Bu; Sk Bm Si paccekaṁ pādesu. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Dann umschlangen Raṭṭhapālas frühere Frauen je einen seiner Füße und sagten:
“kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo yāsaṁ tvaṁ hetu brahmacariyaṁ carasī”ti?
ayyaputta → ayyaputtaka (bj, pts) | tā → tāta (sya-all) | tā → tāta (bj: syā) | tā → So Bm Bu; Sk Si tāta; Sk Bm Si ayyaputta; Bu (alone) ayyaputtaka. (pts note)
„Wie sind sie, Gebieter, die Nymphen, um derentwillen du das geistliche Leben führst?“

“Na kho mayaṁ, bhaginī, accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carāmā”ti.
bhaginī → bhagini (sya-all, pts)
„Schwestern, ich führe das geistliche Leben nicht um Nymphen willen.“

“Bhaginivādena no ayyaputto raṭṭhapālo samudācaratī”ti tā tattheva mucchitā papatiṁsu.
tā → (bj, sya-all) | tā tattheva → tatth eva (pts) | samudācaratīti → Bm (alone) inserts tā. (pts note) | bhaginivādena → bhagini vādena (pts)
Mit den Worten: „Unser Gebieter Raṭṭhapāla nennt uns Schwestern!“ fielen sie eben da ohnmächtig nieder.

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pitaraṁ etadavoca:
etadavoca → etad (pts)
Da sagte Raṭṭhapāla zu seinem Vater:
“sace, gahapati, bhojanaṁ dātabbaṁ, detha;
+ → avoca (pts)
„Wenn Essen zum Geben da ist, Hausbesitzer, gib es bitte.
mā no viheṭhethā”ti.
viheṭhethāti → So Sk Si Bu; Bm vihedethāti. (pts note)
Aber bedränge mich nicht.“

“Bhuñja, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)
„Iss, lieber Raṭṭhapāla, das Essen ist fertig.“
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.Und Raṭṭhapālas Vater bewirtete und bediente den Ehrwürdigen Raṭṭhapāla eigenhändig mit vorzüglichen frischen und gekochten Speisen.

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo bhuttāvī onītapattapāṇī ṭhitakova imā gāthā abhāsi:
onītapattapāṇī → Cf. p. 50 supra. Sk Si here onītap.; Bm onitap. (pts note) | gāthā → Cf. Theragāthā, p. 75. (pts note) | ṭhitakova → ṭhitako va (pts)
Als er gegessen und Hand und Schale gewaschen hatte, sagte diese Strophen auf, als er eben da stand:

“Passa cittīkataṁ bimbaṁ, arukāyaṁ samussitaṁ;
cittīkataṁ → cittakataṁ (bj, sya-all, pts)
„Sieh die herausgeputzte Puppe, ein Körper, aus Wunden zusammengesetzt,
Āturaṁ bahusaṅkappaṁ, yassa natthi dhuvaṁ ṭhiti.
bahusaṅkappaṁ → bahusaṁkappaṁ (pts) ṭhiti → Cf. Dhp. 147. (pts note) | natthi → na tthi (pts)
krank, lässt dir keine Ruhe, und nichts an ihm hat Bestand.

Passa cittīkataṁ rūpaṁ, maṇinā kuṇḍalena ca;
cittīkataṁ → cittakataṁ (bj, sya-all, pts)
Sieh die herausgeputzte Gestalt mit Edelsteinen und Ohrringen;
Aṭṭhi tacena onaddhaṁ, saha vatthebhi sobhati.
aṭṭhi tacena → aṭṭhitañcena (pts) | aṭṭhittacena → aṭṭhitacena (bj: machasaṁ, syā); aṭṭhitañcena (bj: PTS) | aṭṭhitañcena → So Bu; sk aṭṭhittañcena; Bm aṭṭhiṁ tacena; Si aṭṭhitacena. (pts note) vatthebhi → vatthehi (pts)
nichts als Knochen, in Haut gewickelt, durch die Kleider hübsch gemacht.

Alattakakatā pādā, mukhaṁ cuṇṇakamakkhitaṁ;
cuṇṇakamakkhitaṁ → Bu alattakatā & cuṇṇamakkhitaṁ. (pts note)
Rot gefärbte Füße und ein gepudertes Gesicht
Alaṁ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.reichen vielleicht, um einen Toren zu verlocken, aber nicht einen, der zum anderen Ufer will.

Aṭṭhāpadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;
aṭṭhāpadakatā → aṭṭhapādakatā (bj) | Aṭṭhapādakatā → So Sk Si Bu; Bm (alone) aṭṭhāpadakatā (as Theragāthā page 75); Childers aṭṭhapadakatā (Dict. p. 610). (pts note)
Achtfach geflochtene Haare und Lidschatten
Alaṁ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.reichen vielleicht, um einen Toren zu verlocken, aber nicht einen, der zum anderen Ufer will.

Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;
Añjanīva navā → añjanīvaṇṇavā (mr) | navā → añjanīvaṇṇavā (cck: ka.) | añjanīva → añjanī va (pts)
Ein verfaulender Körper, geschmückt wie ein frisch bemaltes Kosmetikkästchen,
Alaṁ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.reicht vielleicht, um einen Toren zu verlocken, aber nicht einen, der zum anderen Ufer will.

Odahi migavo pāsaṁ, nāsadā vākaraṁ migo;
odahi → odahī (pts) | Odahī → So Si Bu; Bm odahi; Sk ohuhī. (pts note) | pāsaṁ → pāsam (pts) nāsadā → So Bm Si Bu; Sk nāsādā. (pts note)
Der Jäger legte die Schlinge aus, doch der Hirsch sprang nicht in die Falle.
Bhutvā nivāpaṁ gacchāma, kandante migabandhake”ti.
gacchāma → gacchāmi (si, sya-all, mr) | gacchāma → gacchāmi (bj: sīmu8, machasaṁ) | gacchāma → gacchāmi (cck: syā. ka.) | gacchāma → Si gacchāmi. (pts note) ti → Theragāthā (p. 75) gives an additional couplet. (pts note) | migabandhaketi → migabandhake ti (pts)
Ich habe den Köder gegessen, und nun gehe ich, lasse den Fallensteller jammernd zurück.“

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena rañño korabyassa migacīraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all) | korabyassa migacīraṁ tenupasaṅkami → koravyassa migācīraṁ ten upasaṁkami (pts) | ṭhitakova → ṭhitako va (pts) | korabyassa migacīraṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → koravyassa migācīraṁ ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Und als er diese Strophen aufgesagt hatte, als er eben da stand, ging Raṭṭhapāla zum Wildgehege des Königs Koravya und setzte sich für die Meditation des Tages an die Wurzel eines Baumes.

Atha kho rājā korabyo migavaṁ āmantesi:
korabyo → koravyo (pts)
Da wandte sich König Koravya an seinen Wildhüter:
“sodhehi, samma migava, migacīraṁ uyyānabhūmiṁ;
migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all, pts) | samma → (sya-all)
„Mein guter Wildhüter, bringe den Park des Wildgeheges in Ordnung.
gacchāma subhūmiṁ dassanāyā”ti.Wir wollen gehen, um die Landschaft zu betrachten.“

“Evaṁ, devā”ti kho migavo rañño korabyassa paṭissutvā migacīraṁ sodhento addasa āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisinnaṁ.
migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all) | korabyassa paṭissutvā migacīraṁ → koravyassa paṭisutvā migācīraṁ (pts) | paṭisutvā → So Bm Sk Si; paṭissutvā. (pts note)
„Ja, Majestät“, antwortete der Wildhüter. Als er das Wildgehege in Ordnung brachte, sah er Raṭṭhapāla in seiner Meditation sitzen.
Disvāna yena rājā korabyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ korabyaṁ etadavoca:Daraufhin ging er zum König und sagte: “suddhaṁ kho te, deva, migacīraṁ.
te → (bj, pts) | migacīraṁ → migācīraṁ (bj, sya-all, pts) | kho → Bm Si add te. (pts note)
„Das Wildgehege ist in Ordnung, Majestät.
Atthi cettha raṭṭhapālo nāma kulaputto imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto yassa tvaṁ abhiṇhaṁ kittayamāno ahosi, so aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisinno”ti.
cettha → ca tattha (bj) | thullakoṭṭhike aggakulassa → thullakoṭṭhite aggakulikassa (bj, sya-all) | imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa → imasmiṁ yeva thullakoṭṭhite aggakulikassa (pts) | cettha → ettha (pts) | nisinnoti → nisinno ti (pts)
Und der ehrbare Mann mit Namen Raṭṭhapāla, der Sohn des führenden Stammes in Thullakoṭṭhika, von dem du oft so lobend gesprochen hast, meditiert dort an der Wurzel eines Baumes.“

“Tena hi, samma migava, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā.
tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja → alandānajja (th) | dānajja → dān ajja (pts)
„Nun, mein guter Wildhüter, das genügt für heute mit dem Park.
Tameva dāni mayaṁ bhavantaṁ raṭṭhapālaṁ payirupāsissāmā”ti.
payirupāsissāmāti → Bm payirūp.; Si payīrūp. (pts note) | tameva dāni → tamevadāni (bjt, th) | tameva → tam eva (pts)
Nun will ich Herrn Raṭṭhapāla meine Aufwartung machen.“

Atha kho rājā korabyo “yaṁ tattha khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyattaṁ taṁ sabbaṁ vissajjethā”ti vatvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi thullakoṭṭhikamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ dassanāya.
thullakoṭṭhikamhā → thullakoṭṭhitamhā (bj, sya-all, pts) | paṭiyattaṁ → patiyattaṁ (sya-all) | rājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (bj: sīmu8, machasaṁ) | mahaccarājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (cck: sī.) | bhojanīyaṁ → So here Si only. (pts note) | taṁ → Sk omits taṁ. (pts note) | bhadraṁ → Bm repeats bhadraṁ, as usual. (pts note) | mahaccarājānubhāvena → So all MSS. Cf. I Dīgha p. 49, Sum. Vil. I 148, & (infra) Sutta 84. (pts note) | mahaccarājānubhāvena → mahacca rājānubhāvena (bjt) | vissajjethāti → visajjethāti (th) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | korabyo → koravyo (pts)
Darauf sagte König Koravya: „Gebt die frischen und gekochten Speisen weg, die da zubereitet wurden.“ Er ließ die erlesensten Kutschen anspannen. Dann bestieg er eine erlesene Kutsche und machte sich zusammen mit anderen erlesenen Kutschen in vollem königlichem Prunk von Thullakoṭṭhika auf, um den Ehrwürdigen Raṭṭhapāla zu sehen.
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ussaṭāya ussaṭāya parisāya yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā raṭṭhapālena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā korabyo āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | pattikova → pattiko va (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | korabyo → koravyo (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Er fuhr mit der Kutsche, soweit es das Gelände erlaubte, stieg dann ab, begab sich zusammen mit einer Gruppe hochrangiger Beamter zu Fuß zu Raṭṭhapāla und tauschte Willkommensgrüße mit ihm aus. Nach der Begrüßung und dem Austausch von Höflichkeiten stellte er sich zur Seite hin und sagte zu Raṭṭhapāla:

“idha bhavaṁ raṭṭhapālo hatthatthare nisīdatū”ti.
hatthatthare → kaṭṭhatthare (sya-all, km) | raṭṭhapālo → raṭṭhapāla (cck) | hatthatthare → kaṭṭhatthare (cck: syā. kaṁ.) | kaṭṭhatthare → hatthatthare (sya-all: sī.) | hatthatthare → So Sk Bm Bu; Si kaṭṭhatthare, with note that the Sinh. reading is hatthatthare. (pts note)
„Hier, Herr Raṭṭhapāla, setz dich auf diese Elefantendecke.“

“Alaṁ, mahārāja, nisīda tvaṁ;
alaṁ → alam (pts)
„Genug, großer König, setz du dich darauf.
nisinno ahaṁ sake āsane”ti.
āsaneti → āsane ti (pts)
Ich sitze auf meinem eigenen Sitz.“

Nisīdi rājā korabyo paññatte āsane. Nisajja kho rājā korabyo āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
+ → kho (bjt, th, pts) | korabyo → koravyo (pts) | etadavoca → etad avoca cattār (pts)
Da setzte sich der König auf den ausgebreiteten Sitz und sagte:

“Cattārimāni, bho raṭṭhapāla, pārijuññāni yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.
cattārimāni → cattārīmāni (sya-all) | cattārimāni → imāni (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts)
„Herr Raṭṭhapāla, es gibt diese vier Arten von Verfall. Ihretwegen rasieren sich manche Menschen Haar und Bart, legen ockerfarbene Roben an und ziehen aus dem Haus fort ins hauslose Leben.
Katamāni cattāri?Welche vier? Jarāpārijuññaṁ, byādhipārijuññaṁ, bhogapārijuññaṁ, ñātipārijuññaṁ.
byādhipārijuññaṁ → vyādhipārijuññaṁ (pts)
Verfall durch Alter, Verfall durch Krankheit, Verfall von Vermögen und Verfall von Angehörigen.

Katamañca, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj); katamaṁ (sya-all) | katamañca → katamañ ca (pts)
Und was ist Verfall durch Alter?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco jiṇṇo hoti vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts)
Da ist jemand alt, bejahrt und hochbetagt, in vorgerücktem Alter und im letzten Lebensabschnitt angekommen.
So iti paṭisañcikkhati:Er überlegt: ‘ahaṁ khomhi etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts) | khomhi → kho mhi (pts)
‚Ich bin jetzt alt, bejahrt und hochbetagt. Ich bin in vorgerücktem Alter und im letzten Lebensabschnitt angekommen.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigatā (pts) | bhogaṁ → anadhigatā vā bhogā (bj: sīmu8, PTS) | kātuṁ → phātikattuṁ (cck: sī.) | bhogaṁ → anadhigagā vā bhogā (sya-all: sī.) | bhogaṁ → adhigagā vā bhogā (sya-all: sī.) | bhogā → So Sk; Bm Si anadhigataṁ vā bhogam & (infra) adhigataṁ vā bhogaṁ, Si with notes that the Sinh. readings are as in the text. (pts note) | phātiṁ → So Bm Si; Sk thitiraṁ. (pts note) | kātuṁ → kātum (pts)
Es ist nicht leicht für mich, neuen Besitz zu erwerben oder vorhandenen Besitz zu vermehren.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajjeyyanti (bjt) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)
Warum rasiere ich mir nicht Haar und Bart, lege ockerfarbene Roben an und ziehe aus dem Haus fort ins hauslose Leben?‘
So tena jarāpārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.So zieht er fort wegen des Verfalls durch Alter. Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṁ.Das nennt man Verfall durch Alter. Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo etarahi daharo yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.
susukāḷakeso → susukālakeso (bj) | pana → (pts) | susukāḷakeso → susu kāḷakeso (pts)
Aber Herr Raṭṭhapāla ist jetzt ein junger Mann, jung, mit makellos schwarzem Haar, von Jugend gesegnet, in der Blüte des Lebens.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa jarāpārijuññaṁ natthi.
natthi → na tthi (pts)
Er ist nicht durch Alter verfallen.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?Was hast du also erkannt oder gesehen oder gehört, das dich zum Fortziehen bewog?

Katamañca, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj, sya-all) | katamañca → katamañ ca (pts) | byādhipārijuññaṁ → vyādhipārijuññaṁ (pts)
Und was ist Verfall durch Krankheit?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.Da ist jemand mitgenommen, leidend, schwer krank. So iti paṭisañcikkhati:Er überlegt: ‘ahaṁ khomhi etarahi ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
ahaṁ khomhi → aham kho mhi (pts)
‚Ich bin jetzt mitgenommen, leidend, schwer krank.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigatā (pts) | bhogaṁ → anadhigatā vā bhogā (bj: sīmu8, PTS)
Es ist nicht leicht für mich, neuen Besitz zu erwerben oder vorhandenen Besitz zu vermehren.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)
Warum rasiere ich mir nicht Haar und Bart, lege ockerfarbene Roben an und ziehe aus dem Haus fort ins hauslose Leben?‘
So tena byādhipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
byādhipārijuññena → vyādhipārijuññena (pts)
So zieht er fort wegen des Verfalls durch Krankheit.
Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuññaṁ.
byādhipārijuññaṁ → vyādhipārijuññaṁ (pts)
Das nennt man Verfall durch Krankheit.
Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo etarahi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya.
samavepākiniyā → So Sk Bm Bu; Si s-iṇiyā. (pts note) | nātisītāya → Bm (alone) nātisitāya. (pts note)
Aber Herr Raṭṭhapāla ist jetzt selten krank oder unwohl. Sein Magen verdaut gut, ist weder zu heiß noch zu kalt.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa byādhipārijuññaṁ natthi.
byādhipārijuññaṁ natthi → vyādhipārijuññaṁ na tthi (pts)
Er ist nicht durch Krankheit verfallen.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?
kiṁ → kim (pts)
Was hast du also erkannt oder gesehen oder gehört, das dich zum Fortziehen bewog?

Katamañca, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj) | katamañca → katamañ ca (pts)
Und was ist Verfall von Vermögen?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo.
bho → (sya-all)
Da ist jemand reich, wohlhabend und vermögend.
Tassa te bhogā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti.Aber allmählich schwindet sein Vermögen dahin. So iti paṭisañcikkhati:Er überlegt: ‘ahaṁ kho pubbe aḍḍho ahosiṁ mahaddhano mahābhogo.‚Früher war ich reich, wohlhabend und vermögend. Tassa me te bhogā anupubbena parikkhayaṁ gatā.
me → Sk omits me. (pts note)
Aber allmählich schwand mein Vermögen dahin.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigate (sya-all); anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhoge (sya-all); bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigate (sya-all); adhigatā (pts) | bhogaṁ → anadhigatā vā bhogā (bj: sīmu8, PTS); anadhigeta vā bhoge (bj: syā) | bhogā → Si (here & infra) anadhigate vā bhoge. (pts note) | bhogā → Si (here & infra) adhigate vā bhoge. (pts note)
Es ist nicht leicht für mich, neuen Besitz zu erwerben oder vorhandenen Besitz zu vermehren.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)
Warum rasiere ich mir nicht Haar und Bart, lege ockerfarbene Roben an und ziehe aus dem Haus fort ins hauslose Leben?‘
So tena bhogapārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
kāsāyāni → kāsāyani (pts)
So zieht er fort wegen des Verfalls von Vermögen.
Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṁ.Das nennt man Verfall von Vermögen. Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto.
thullakoṭṭhike aggakulassa → thullakoṭṭhite aggakulikassa (bj, sya-all) | imasmiṁyeva thullakoṭṭhike aggakulassa → imasmiṁ yeva thullakoṭṭhite aggakulikassa (pts)
Aber Herr Raṭṭhapāla ist der Sohn des führenden Stammes hier in Thullakoṭṭhika.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa bhogapārijuññaṁ natthi.
natthi → na tthi (pts)
Sein Vermögen ist nicht verfallen.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?Was hast du also erkannt oder gesehen oder gehört, das dich zum Fortziehen bewog?

Katamañca, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṁ?
katamañca → katamañca pana (bj) | katamañca → katamañ ca (pts)
Und was ist Verfall von Angehörigen?
Idha, bho raṭṭhapāla, ekaccassa bahū honti mittāmaccā ñātisālohitā.Da hat jemand viele Freunde und Kollegen, Verwandte und Sippenangehörige. Tassa te ñātakā anupubbena parikkhayaṁ gacchanti.Aber allmählich schwinden seine Angehörigen dahin. So iti paṭisañcikkhati:Er überlegt: ‘mamaṁ kho pubbe bahū ahesuṁ mittāmaccā ñātisālohitā.‚Früher hatte ich viele Freunde und Kollegen, Verwandte und Sippenangehörige. Tassa me te anupubbena parikkhayaṁ gatā.
te → te ñātakā (bj, sya-all); ñātakā (pts) | me → Si inserts te. (pts note)
Aber allmählich schwanden meine Angehörigen dahin.
Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.
phātiṁ kātuṁ → phātikattuṁ (bj) | anadhigataṁ → anadhigate (sya-all); anadhigatā (pts) | bhogaṁ → bhoge (sya-all); bhogā (pts) | adhigataṁ → adhigate (sya-all); adhigatā (pts)
Es ist nicht leicht für mich, neuen Besitz zu erwerben oder vorhandenen Besitz zu vermehren.
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pabbajeyyanti → pabbajeyyan ti (pts)
Warum rasiere ich mir nicht Haar und Bart, lege ockerfarbene Roben an und ziehe aus dem Haus fort ins hauslose Leben?‘
So tena ñātipārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.So zieht er fort wegen des Verfalls von Angehörigen. Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṁ.Das nennt man Verfall von Angehörigen. Bhoto kho pana raṭṭhapālassa imasmiṁyeva thullakoṭṭhike bahū mittāmaccā ñātisālohitā.
thullakoṭṭhike → thullakoṭṭhite (bj, sya-all) | imasmiṁyeva thullakoṭṭhike → imasmiṁ yeva thullakoṭṭhite (pts)
Aber Herr Raṭṭhapāla hat viele Freunde und Kollegen, Verwandte und Sippenangehörige hier in Thullakoṭṭhika.
Taṁ bhoto raṭṭhapālassa ñātipārijuññaṁ natthi.
taṁ → (sya-all) | natthi → na tthi (pts)
Seine Angehörigen sind nicht verfallen.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?Was hast du also erkannt oder gesehen oder gehört, das dich zum Fortziehen bewog?

Imāni kho, bho raṭṭhapāla, cattāri pārijuññāni, yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti.
bho → (sya-all) | bho → Si omits bho here. (pts note) | idhekacce → idh ekacce (pts)
Das sind die vier Arten von Verfall. Ihretwegen rasieren sich manche Menschen Haar und Bart, legen ockerfarbene Roben an und ziehen aus dem Haus fort ins hauslose Leben.
Tāni bhoto raṭṭhapālassa natthi.
natthi → na tthi (pts)
Keine davon trifft auf Herrn Raṭṭhapāla zu.
Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti?
agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
Was hast du also erkannt oder gesehen oder gehört, das dich zum Fortziehen bewog?“

“Atthi kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ye ahaṁ → yehaṁ (bj); yamahaṁ (sya-all) | ye’haṁ → yamahaṁ (bj: syā); ye ahaṁ (bj: PTS) | ahaṁ → yamahaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.)
„Großer König, der Gesegnete, der erkennt und sieht, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha hat vier Merksätze der Lehre gelehrt. Nachdem ich diese Merksätze der Lehre erkannt und gesehen und gehört hatte, zog ich aus dem Haus fort ins hauslose Leben.

Katame cattāro?Welche vier?

‘Upaniyyati loko addhuvo’ti
addhuvo → Bm (alone) upaniyyati loko adhuvo. (pts note) | upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)
‚Die Welt ist brüchig und wird fortgerissen.‘
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)
Das ist der erste Merksatz.

‘Atāṇo loko anabhissaro’ti
Attāṇo → So Sk Bu; Si atāṇo; Bm atāno. (pts note) | anabhissaro → Bm (alone) anabhisaro. (pts note) | anabhissaroti → anabhissaro ti (pts)
‚Die Welt hat keinen Schutz und keinen Retter.‘
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)
Das ist der zweite Merksatz.

‘Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti
gamanīyan → Bm (alone) gamaniyan. (pts note) | gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)
‚Die Welt hat keinen Besitzer – man muss alles zurücklassen und weiterziehen.‘
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ ñatvā → yam ahaṁ ñātvā (pts)
Das ist der dritte Merksatz.

‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)
‚Die Welt ist voller Wollen, unersättlich, der Sklave des Verlangens.‘
kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catuttho dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
ca → (bj, cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)
Das ist der vierte Merksatz.

Ime kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ahaṁ → ye’haṁ (bj); yamahaṁ (sya-all, km, mr) | ye ahaṁ → yehaṁ (bj); yamahaṁ (sya-all) | ca → (cck) | ye’haṁ → yamahaṁ (bj: syā); ye ahaṁ (bj: PTS) | ahaṁ → Sk ye c'; ahaṁ; Bm Si yam ahaṁ. (pts note) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
Der Gesegnete, der erkennt und sieht, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha hat diese vier Merksätze der Lehre gelehrt. Nachdem ich diese Merksätze der Lehre erkannt und gesehen und gehört hatte, zog ich aus dem Haus fort ins hauslose Leben.“

“‘Upaniyyati loko addhuvo’ti—
upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)
„‚Die Welt ist brüchig und wird fortgerissen.‘
bhavaṁ raṭṭhapālo āha.Das sagte Herr Raṭṭhapāla. Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
imassa → idha pana (bj); imassa pana (sya-all, pts) | daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)
Wie ist da die Bedeutung dieser Aussage zu verstehen?“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
mahārāja → mahārāja ahosi (bj, sya-all, pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
tvaṁ vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti?
vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi → vīsati vassuddesikopi pañcavīsati vassuddesikopi (bj) | pañcavīsati → paṇṇavīsati (bj: machasaṁ, syā); paṇṇuvīsati (bj: PTS) | paṇṇuvīsativassuddesiko → So Sk; Si paṇṇav.; Bm puṇṇav. (pts note) | tharusmim → So Sk; Bm dharusmiṁ; Si pharusamiṁ. (pts note) | alamatto → So Sk Bm Si; Bu (?) alamattho. (pts note) | hatthismimpi → hatthismiṁpi (th) | assasmimpi → assasmiṁpi (th) | rathasmimpi → rathasmiṁpi (th) | dhanusmimpi → dhanusmiṁpi (th) | tharusmimpi → tharusmiṁpi (th) | vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi → vīsativassuddesiko pi paṇṇuvīsativassuddesiko pi hatthismim pi (pts) | assasmimpi → assasmim pi (pts) | rathasmimpi → rathasmim pi (pts) | dhanusmimpi → dhanusmim pi (pts) | tharusmimpi → tharusmim pi (pts) | saṅgāmāvacaroti → saṅgāmāvacaro ti (pts)
Als du zwanzig oder fünfundzwanzig Jahre alt warst, warst du da erprobt im Elefanten- und Pferdereiten, Streitwagenfahren, Bogenschießen und Schwertkampf? Hattest du kräftige Schenkel und Arme, warst fähig und schlachterprobt?“

“Ahosiṁ ahaṁ, bho raṭṭhapāla, vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro.
ahosiṁ ahaṁ → ahosimahaṁ (th) | hatthismimpi → hatthismiṁpi (th) | assasmimpi → assasmiṁpi (th) | rathasmimpi → rathasmiṁpi (th) | dhanusmimpi → dhanusmiṁpi (th) | tharusmimpi → tharusmiṁpi (th) | vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi → vīsativassuddesiko pi paṇṇuvīsativassuddesiko pi hatthismim pi (pts) | assasmimpi → assasmim pi (pts) | rathasmimpi → rathasmim pi (pts) | dhanusmimpi → dhanusmim pi (pts) | tharusmimpi → tharusmim pi (pts)
„Das war ich, Herr Raṭṭhapāla.
Appekadāhaṁ, bho raṭṭhapāla, iddhimāva maññe na attano balena samasamaṁ samanupassāmī”ti.
iddhimāva maññe na → iddhimā ca maññe (si); iddhimā maññe (cck); iddhimā maññe na (sya1ed, sya2ed, km); na viya maññe (mr) | appekadāhaṁ → ti ahosiṁ ahaṁ (pts) | maññe → iddhi mā ca maññe (bj: sīmu8); iddhimā maññe (bj: sīmu8) | samasamaṁ → attano balena samaṁ (bj: sīmu8) | na → iddhimā maññe na (cck: syā. kaṁ.); iddhimā ca maññe (cck: sī.); na viya maññe (cck: ka.) | iddhimā → iddhimāva maññeti dissati (sya-all: sī. yu.) | va → So Sk; Si omits va; Bm omits iddhimā va & inserts na viya. (pts note) | appekadāhaṁ → appekadā haṁ (pts)
Manchmal schien es damals, als hätte ich übernatürliche Kräfte. Ich sehe niemanden, der mir an Kraft hätte gleichkommen können.“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
evameva tvaṁ etarahi ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro”ti?
etarahi → etarahipi (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | saṅgāmāvacaroti → saṅgāmāvacaro ti (pts)
Hast du heutzutage ebenso kräftige Schenkel und Arme und bist fähig und schlachterprobt?“

“No hidaṁ, bho raṭṭhapāla.
no hidaṁ → nohidaṁ (bjt) | hidaṁ → h idaṁ (pts)
„Nein, Herr Raṭṭhapāla.
Etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āsītiko me vayo vattati.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts) | āsītiko → asītiko (sya-all) | me → (pts) | vayo → Si inserts me; Sk inserts ce. (pts note) | vayoanuppatto → vayo anuppatto (bjt, pts)
Denn jetzt bin ich alt, bejahrt und hochbetagt. Ich bin in vorgerücktem Alter und im letzten Lebensabschnitt angekommen. Ich bin achtzig Jahre alt.
Appekadāhaṁ, bho raṭṭhapāla, ‘idha pādaṁ karissāmī’ti aññeneva pādaṁ karomī”ti.
eva → Bm aññadeva. (pts note) | appekadāhaṁ → appekadā haṁ (pts) | aññeneva → aññen eva (pts)
Manchmal will ich irgendwohin treten, aber mein Fuß geht irgendwo anders hin.“

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:„Das ist es, was der Buddha meinte, als er sagte: ‘upaniyyati loko addhuvo’ti,
upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)
‚Die Welt ist brüchig und wird fortgerissen.‘“
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ca → (cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
„Es ist unglaublich, Herr Raṭṭhapāla, es ist erstaunlich,
Yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
yāva subhāsitañcidaṁ → yāvasubhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ idaṁ (pts)
wie treffend das vom Buddha gesagt wurde!
‘upaniyyati loko addhuvo’ti.
upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts) | addhuvoti → addhuvo ti (pts)
Upaniyyati hi, bho raṭṭhapāla, loko addhuvo.
addhuvo → Sk adds ti. (pts note) | upaniyyati → upanīyati (bjt, th, pts)
Denn die Welt ist tatsächlich brüchig und wird fortgerissen.

Saṁvijjante kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṁ rājakule hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi, amhākaṁ āpadāsu pariyodhāya vattissanti.
pariyodhāya → pariyodāya (sya-all) | ye → Bm omits ye. (pts note) | hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi → hatthikāyā pi assakāyā pi rathakāyā pi pattikāyā pi ye (pts)
An diesem königlichen Hof gibt es Bataillone von Elefanten, Reitertruppen, Streitwagen und Fußsoldaten. Sie dienen dazu, uns vor allen Bedrohungen zu schützen. Dennoch sagtest du:
‘Atāṇo loko anabhissaro’ti—
attāṇo → atāṇe (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | anabhissaroti → anabhissaro ti (pts)
‚Die Welt hat keinen Schutz und keinen Retter.‘
bhavaṁ raṭṭhapālo āha. Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)
Wie ist da die Bedeutung dieser Aussage zu verstehen?“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
atthi te koci anusāyiko ābādho”ti?Hast du irgendeine chronische Krankheit?“

“Atthi me, bho raṭṭhapāla, anusāyiko ābādho.
ābādho → vātābādho (pts) | anusāyiko → So Si; Bm anussāyiko; Sk anusayiko. (pts note) | + → anusāyiko ābādho ti (pts)
„Ja, das habe ich.
Appekadā maṁ, bho raṭṭhapāla, mittāmaccā ñātisālohitā parivāretvā ṭhitā honti:Manchmal scharen sich meine Freunde und Kollegen, Verwandten und Sippenangehörigen um mich und denken: ‘idāni rājā korabyo kālaṁ karissati, idāni rājā korabyo kālaṁ karissatī’”ti.
korabyo → koravyo (pts)
‚Jetzt wird der König sterben! Jetzt wird der König sterben!‘“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,„Was denkst du, großer König? labhasi tvaṁ te mittāmacce ñātisālohite:Kannst du erreichen, dass deine Freunde und Kollegen, Verwandten und Sippenangehörigen dir helfen: ‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha, yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyan’ti—
Āyantu → Sk ayantu. (pts note) | saṁvibhajatha → Bm saṁvibhajetha. (pts note) | lahukatarikaṁ → Bm lahukaṁ tarikaṁ. (pts note) | sabbeva → sabbe va (pts) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | vediyeyyanti → vediyeyyan ti (pts)
‚Bitte liebe Freunde und Kollegen, Verwandte und Sippenangehörige, teilt ihr alle hier meine Schmerzen unter euch auf, sodass ich weniger Schmerzen fühle‘,
udāhu tvaṁyeva taṁ vedanaṁ vediyasī”ti?
taṁ → (sya-all) | vediyasīti → Bm vedeyyāsīti. (pts note) | tvaṁyeva → tvaṁ yeva (pts)
oder musst du allein diesen Schmerz fühlen?“

“Nāhaṁ, bho raṭṭhapāla, labhāmi te mittāmacce ñātisālohite:„Ich kann nicht erreichen, dass meine Freunde und Kollegen, Verwandten und Sippenangehörigen meinen Schmerz teilen. ‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṁ vedanaṁ saṁvibhajatha, yathāhaṁ lahukatarikaṁ vedanaṁ vediyeyyan’ti.
sabbeva → sabbe va (pts) | yathāhaṁ → yathā haṁ (pts) | vediyeyyanti → vediyeyyan ti (pts)
Atha kho ahameva taṁ vedanaṁ vediyāmī”ti.
ahameva → aham eva (pts)
Vielmehr muss ich allein diesen Schmerz fühlen.“

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:„Das ist es, was der Buddha meinte, als er sagte: ‘atāṇo loko anabhissaro’ti,
attāṇo → atāṇe (bj: sīmu8, machasaṁ, syā)
‚Die Welt hat keinen Schutz und keinen Retter.‘“
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ca → (cck) | yamahaṁ ñatvā → yam ahaṁ ñātvā (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
„Es ist unglaublich, Herr Raṭṭhapāla, es ist erstaunlich,
Yāva subhāsitaṁ cidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
yāva subhāsitaṁ cidaṁ → yāvasubhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitañcidaṁ (th) | cidaṁ → idaṁ (pts)
wie treffend das vom Buddha gesagt wurde!
‘atāṇo loko anabhissaro’ti.
atāṇo → attāṇo (bjt, pts) | anabhissaroti → anabhissaro ti (pts)
Atāṇo hi, bho raṭṭhapāla, loko anabhissaro.
atāṇo → attāṇo (bjt, pts)
Denn die Welt hat tatsächlich keinen Schutz und keinen Retter.

Saṁvijjati kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṁ rājakule pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ bhūmigatañca vehāsagatañca.
bhūmigatañca → bhūmigatañceva (bj) | pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ → pahutaṁ hirañña suvaṇṇaṁ (sya-all) | pahūtaṁ → So Bu; Sk Si pahutaṁ; Bm bahu taṁ. Cf. I Dīgha 115. (pts note) | vehāsaṭṭhañ → Si vehāsagatañ (pts note) | bhūmigatañca vehāsagatañca → bhūmigatañ ca vehāsaṭṭhañ ca (pts)
An diesem königlichen Hof gibt es Goldmünzen und ungemünztes Gold in Fülle, das unter und über der Erde verwahrt ist. Dennoch sagtest du:
‘Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti—
gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)
‚Die Welt hat keinen Besitzer – man muss alles zurücklassen und weiterziehen.‘
bhavaṁ raṭṭhapālo āha. Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)
Wie ist da die Bedeutung dieser Aussage zu verstehen?“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
yathā tvaṁ etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresi, lacchasi tvaṁ paratthāpi:
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | samaṅgibhūto → Si samangībhūto. (pts note) | tvaṁ paratthāpi → paratthā pi (pts)
Heutzutage vergnügst du dich, versorgt und ausgestattet mit den fünf Sinnesreizen. Aber gibt es eine Möglichkeit, sicherzustellen,
‘evamevāhaṁ imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti, udāhu aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti, tvaṁ pana yathākammaṁ gamissasī”ti?
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | evamevāhaṁ imeheva → evaṁ evāhaṁ imeh eva (pts)
dass du dich im nächsten Leben weiterhin vergnügen wirst, versorgt und ausgestattet mit den gleichen fünf Sinnesreizen? Oder werden andere diesen Besitz benutzen, während du gemäß deiner Taten weiterziehst?“

“Yathāhaṁ, bho raṭṭhapāla, etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremi, nāhaṁ lacchāmi paratthāpi:
kāmaguṇehi → gāmaguṇehi (pts) | samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | paratthāpi → paratthā pi evaṁ (pts)
„Es gibt keine Möglichkeit, sicherzustellen, dass ich im nächsten Leben weiterhin mit den gleichen Sinnesreizen ausgestattet sein werde.
‘evameva imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti.
evameva → evamevāhaṁ (bj, sya-all) | samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (pts) | evameva imeheva → evāhaṁ imeh eva (pts)
Atha kho aññe imaṁ bhogaṁ paṭipajjissanti; ahaṁ pana yathākammaṁ gamissāmī”ti.Vielmehr werden andere diesen Besitz benutzen, während ich gemäß meiner Taten weiterziehe.“

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:„Das ist es, was der Buddha meinte, als er sagte: ‘assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti,
gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)
‚Die Welt hat keinen Besitzer – man muss alles zurücklassen und weiterziehen.‘“
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ñatvā → ñātvā (bj) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
„Es ist unglaublich, Herr Raṭṭhapāla, es ist erstaunlich,
Yāva subhāsitaṁ cidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitaṁmidaṁ (bj) | subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitañcidaṁ (th) | subhāsitaṁ cidaṁ → subhāsitañ idaṁ (pts)
wie treffend das vom Buddha gesagt wurde!
‘assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyan’ti.
gamanīyanti → gamanīyan ti (pts)
Assako hi, bho raṭṭhapāla, loko sabbaṁ pahāya gamanīyaṁ.Denn die Welt hat tatsächlich keinen Besitzer – man muss alles zurücklassen und weiterziehen.

‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti—
taṇhādāsoti → taṇhā dāsoti (bjt) | taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)
Du sagtest auch: ‚Die Welt ist voller Wollen, unersättlich, der Sklave des Verlangens.‘
bhavaṁ raṭṭhapālo āha. Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?
imassa → imassa pana (bj, sya-all, pts) | daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)
Wie ist da die Bedeutung dieser Aussage zu verstehen?“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
phītaṁ kuruṁ ajjhāvasasī”ti?
Phītaṁ → Bm Si phitaṁ. (pts note)
Du residierst in diesem reichen Land Kuru, ist es nicht so?“

“Evaṁ, bho raṭṭhapāla, phītaṁ kuruṁ ajjhāvasāmī”ti.„So ist es.“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
idha puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko.
idha → idha te (bj, sya-all, pts)
Angenommen, ein vertrauenswürdiger und verlässlicher Mann käme von Osten.
So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Er begäbe sich zu dir und meldete:
‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi puratthimāya disāya?‚Bitte, großer König, du sollst wissen: Ich komme von Osten. Tatthaddasaṁ mahantaṁ janapadaṁ iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ.
tatthaddasaṁ → tatth addasaṁ (pts) | iddhañceva phītañca → iddhañ eva phītañ ca (pts)
Dort sah ich ein großes Land, das erfolgreich und blühend ist, dicht bevölkert und voller Menschen.
Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā;
bahū → bahu (sya-all) | bahū → So Bm; Sk Si bahu throughout. (pts note)
Sie haben viele Bataillone von Elefanten, Reitertruppen, Streitwagen und Fußsoldaten.
bahu tattha dhanadhaññaṁ;
dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (sya-all, km, pts1ed) | bahu → bahuṁ (bj) | dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (pts) | dhanadhaññaṁ → bahu tattha dantājinaṁ (bj: syā, PTS) | dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bahu → Bm bahuṁ. (pts note) | dantājinaṁ → Bm (alone) dhanadhaññaṁ. (pts note)
Und es gibt reichlich Geld und Getreide,
bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ akatañceva katañca;
bahu → bahuṁ (bj) | hiraññasuvaṇṇaṁ → hirañña suvaṇṇaṁ (bjt, th) | akatañceva katañca → akatañ eva katañ ca (pts)
reichlich Goldmünzen und ungemünztes Gold, bearbeitet wie auch unbearbeitet,
bahu tattha itthipariggaho.
itthipariggaho → itthīpariggaho (th)
und viele Frauen zum Nehmen.
Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ.
balamattena → balatthena (sya-all, km, pts1ed); bahalatthena (mr) | tāvatakeneva → tāvatakena (bj) | tāvatakeneva balamattena → tāvatakena balatthena (pts) | balamattena → balatthena (bj: PTS); tāvattakena balatthena (bj: syā) | balamattena → balatthena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); bahalatthena (cck: ka.) | tāvatakena → Bm adds va. (pts note)
Mit den Streitkräften, die du hast, kannst du es erobern.
Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṁ kareyyāsī”ti?
mahārājāti → Bm bahalatthena abhivijituṁ, mahārājāti. (pts note)
Erobere es, großer König!‘ Was würdest du tun?“

“Tampi mayaṁ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā”ti.
abhivijiya → abhivijjiya (bj: syā) | abhivijiya → So Bm; Sk abhivijīyya; Si abhivijjiya. (pts note) | tampi → tam pi (pts)
„Ich würde es erobern und dort residieren.“

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
„Was denkst du, großer König?
idha puriso āgaccheyya pacchimāya disāya …
idha → idha te (bj, sya-all, pts) | pe → Bm Si omit pe. (pts note)
Dann käme ein vertrauenswürdiger und verlässlicher Mann von Westen …
uttarāya disāya …von Norden … dakkhiṇāya disāya …
dakkhiṇāya → dakkhiṇaya (pts)
von Süden …
parasamuddato saddhāyiko paccayiko.
parasamuddato → pārasamuddato (pts)
oder vom andern Ufer des Meeres.
So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Er begäbe sich zu dir und meldete einen gleichen Sachverhalt.
‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi parasamuddato?
parasamuddato tatthaddasaṁ → pārasamuddato tatth addasaṁ (pts)
Tatthaddasaṁ mahantaṁ janapadaṁ iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ.
tatthaddasaṁ → tatth addasaṁ (pts) | iddhañceva phītañca → iddhañ eva phītañ ca (pts)
Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā;
bahū → bahu (sya-all)
bahu tattha dhanadhaññaṁ;
bahu → bahuṁ (bj) | dhanadhaññaṁ → dantājinaṁ (sya-all, pts)
bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṁ akatañceva katañca;
bahu → bahuṁ (bj) | hiraññasuvaṇṇaṁ → hirañña suvaṇṇaṁ (th) | akatañceva katañca → akatañ eva katañ ca (pts)
bahu tattha itthipariggaho.
itthipariggaho → itthīpariggaho (th)
Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ.
tāvatakeneva → tāvatakena (bj) | tāvatakeneva balamattena abhivijinituṁ → tāvatakena balatthena abhivijinitum (pts)
Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṁ kareyyāsī”ti?Was würdest du tun?“

“Tampi mayaṁ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā”ti.
abhivijiya → abhivijjiya (th) | tampi → taṁ pi (pts)
„Ich würde es erobern und dort residieren.“

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:„Das ist es, was der Buddha meinte, als er sagte: ‘ūno loko atitto taṇhādāso’ti,
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)
‚Die Welt ist voller Wollen, unersättlich, der Sklave des Verlangens.‘
yamahaṁ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti.
ca → (cck) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
Und nachdem ich das erkannt und gesehen und gehört hatte, zog ich aus dem Haus fort ins hauslose Leben.“

“Acchariyaṁ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṁ, bho raṭṭhapāla.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
„Es ist unglaublich, Herr Raṭṭhapāla, es ist erstaunlich,
Yāva subhāsitañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena:
subhāsitañcidaṁ → subhāsitamidaṁ (bj) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitañ idaṁ (pts) | sammāsambuddhena → sammāsaṁbuddhena (pts)
wie treffend das vom Buddha gesagt wurde!
‘ūno loko atitto taṇhādāso’ti.
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti (pts)
Ūno hi, bho raṭṭhapāla, loko atitto taṇhādāso”ti.
taṇhādāsoti → taṇhādāso ti idam (pts)
Denn die Welt ist tatsächlich voller Wollen, unersättlich, der Sklave des Verlangens.“

Idamavoca āyasmā raṭṭhapālo.
idamavoca āyasmā → idamavocāyasmā (bj) | idamavoca → avoc (pts)
Das sagte der Ehrwürdige Raṭṭhapāla.
Idaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:
avoca:-- → Cf. Theragāthā pp. 75--77. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
Und er fuhr fort:

“Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṁ na dadanti mohā;„Ich sehe in der Welt reiche Menschen, die aufgrund von Täuschung nicht geben, was sie erworben haben. Luddhā dhanaṁ sannicayaṁ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti.
Luddhā dhanaṁ → laddhā dhanaṁ (mr) | dhanaṁ → laddhā dhanaṁ (cck: ka.) | Luddhā → Bm laddhā. (pts note) | sannicayaṁ → sanniccayaṁ (pts) bhiyyova → bhiyyo ca (sya-all) | bhiyyova → bhiyyo ca (bj: syā) | va → So Bu Bm; Sk Si ca. (pts note) | bhiyyova → bhiyyo va (pts)
Gierig horten sie ihren Reichtum, verlangen nach immer mehr Sinnenfreuden.

Rājā pasayhā pathaviṁ vijitvā, sasāgarantaṁ mahimāvasanto;
pasayhā pathaviṁ → pasayha paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (pts) | pasayha → pasayhā (bj: sīmu8, machasaṁ, PTS) | vijitvā → jinitvā (bj: sīmu8) | pasayhā → So Sk; Si pasayha p.; Bm pasayha ppathaviṁ. (pts note) mahimāvasanto → mahiyā vasanto (si, mr); mahiṁ āvasanto (pts1ed) | mahimāvasanto → mahiṁ āvasanto (bj: PTS); mahiyāvasanto (bj: sīmu8) | mahimāvasanto → mahiyā vasanto (cck: sī. ka.) | mahim → Sk mahiyā vasanto. (pts note) | mahimāvasanto → mahim āvasanto (pts)
Ein König, der die Welt mit Gewalt erobert hätte und das Land von einem Meer zum anderen beherrschte,
Oraṁ samuddassa atittarūpo, pāraṁ samuddassapi patthayetha.
samuddassapi → samuddassa pi (pts)
unzufrieden mit dieser Küste, würde noch nach der anderen verlangen.

Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṁ upenti;
avītataṇhā → atittataṇhā (mr) | avītataṇhā → atittataṇhā (bj: machasaṁ) | Avītataṇhā → atittataṇhā (cck: ka.)
Nicht nur der König, auch andere erreichen den Tod, ohne das Verlangen los zu sein.
Ūnāva hutvāna jahanti dehaṁ, kāmehi lokamhi na hatthi titti.
va → Bm ca. (pts note) | hutvāna → hutvā na (th) | ūnāva → ūnā va (pts) kāmehi → kāme hi (bjt) | na hatthi → nahatthi (bjt, th) | hatthi → h atthi (pts)
Sie verlassen den Körper und wollen noch immer, denn in dieser Welt machen Sinnenfreuden nie satt.

Kandanti naṁ ñātī pakiriya kese, ahovatā no amarāti cāhu;
ñātīpakiriya → taṁ ñāti (bj: sīmu8) | pakiriya → Sk parikiriya; Bm pakirāya; Si pakīriya. 3 So Bu, who paraphrases by aho vata no, adding ‘ayam eva vā pāṭho'; MSS vatā no. (pts note) | ñātī pakiriya → ñāti pakīriya (th) no → ne (bj: PTS) | ahovatā → aho vatā (bjt) | ahovatā no → aho vatāno (th)
Verwandte jammern mit zerzaustem Kopf: ‚Oh! Ach! Er ist nicht unsterblich!‘
Vatthena naṁ pārutaṁ nīharitvā, citaṁ samādāya tatoḍahanti.
samādāya → samādhāya (bj) | samādāya tatoḍahanti → samādhāya tato ḍahanti (bj) | samādāya → samādhāya (cck: sī.) | ḍahanti → Bm Si dahanti; Sk citakaṁ s. nayato ḍ. (pts note)
Sie tragen den Körper hinaus, in eine Hülle gewickelt, errichten einen Scheiterhaufen und verbrennen ihn da.

So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena pahāya bhoge;Während er brennt, wird er von Pflöcken durchbohrt, in nur ein einziges Tuch gewickelt, der Reichtum vergangen. Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātīdha mittā atha vā sahāyā.
mīyamānassa → miyyamānassa (sya-all) ñātīdha → ñātī ca (sya-all) | dha → So Sk; Bm Si ca. (pts note) | ñātīdha → ñātī dha (pts)
Verwandte, Freunde und Gefährten können nicht helfen, wenn man stirbt.

Dāyādakā tassa dhanaṁ haranti, satto pana gacchati yena kammaṁ;Erben nehmen den Reichtum, und die Wesen wandern weiter gemäß ihrer Taten. Na mīyamānaṁ dhanamanveti kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṁ.
mīyamānaṁ → miyyamānaṁ (sya-all) | dhanamanveti → dhanam anveti (pts) dhanañca → dhanañ ca (pts)
Reichtum folgt einem nicht in den Tod, auch nicht Kinder, Frau, Vermögen und Königreich.

Na dīghamāyuṁ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṁ vihanti;
dīghamāyuṁ → dīgham āyuṁ (pts)
Langes Leben kann man nicht kaufen, und Reichtum kann das Alter nicht vertreiben;
Appaṁ hidaṁ jīvitamāhu dhīrā, asassataṁ vippariṇāmadhammaṁ.
appaṁ hidaṁ → appakañcidaṁ (sya-all) | hidaṁ → appakañcidaṁ (bj: syā) | idaṁ → So Sk; Bm appañ hi tam; Si appakañ c'; idaṁ. (pts note) | hidaṁ jīvitamāhu → h idaṁ jīvitaṁ āhu (pts) vippariṇāmadhammaṁ → vipparināmadhammaṁ (bj) | asassataṁ → assassataṁ (bj: syā)
denn die Bedächtigen sagen, das Leben ist kurz, es ist zeitlich und muss zugrunde gehen.

Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṁ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;
daliddā → daḷiddā (bj, pts) | daḷiddā → Bm Si daliddā. (pts note) tatheva → tath eva (pts)
Reiche und Arme fühlen die Berührung, toren und Bedächtige fühlen sie auch.
Bālo ca bālyā vadhitova seti, dhīro ca na vedhati phassaphuṭṭho.
ca bālyā vadhitova → hi bālyāvadhitova (bj) | ca → hi (sya-all, pts) | vadhitova → vadhito va (pts) dhīro ca → dhīrova (mr) | ca → dhīrova (cck: ka.)
Der Tor liegt von seiner eigenen Torheit niedergestreckt, der Bedächtige zittert nicht bei der Berührung.

Tasmā hi paññāva dhanena seyyo, yāya vosānamidhādhigacchati;
paññāva → paññā ca (sya-all) | paññāva → paññā va (pts) vosānamidhādhigacchati abyositattā → vosānaṁ idhādhigacchati asositattā (pts)
Daher ist Weisheit viel besser als Reichtum, denn durch Weisheit erreicht man in diesem Leben den Gipfelpunkt.
Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karonti mohā.
Abyositattā → asositattā (si, pts1ed) | abyositattā → asositattā (bj: sīmu8, PTS) | Abyositattā → asositattā (cck: sī. pī.) | Asositattā → So Bu; Sk ahotasittā; Bm Si abyositattā. (pts note)
Doch wenn man aufgrund von Täuschung den Gipfelpunkt nicht erreicht, wird man Leben um Leben Schlechtes tun.

Upeti gabbhañca parañca lokaṁ, saṁsāramāpajja paramparāya;
gabbhañca parañca → gabbhañ ca parañ ca (pts) saṁsāramāpajja → saṁsāram āpajja (pts)
Wer in einen Schoß und in jene Welt eintritt, wird von Leben zu Leben umherwandern.
Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṁ.
tassappapañño → tass appapañño (pts) gabbhañca parañca → gabbhañ ca parañ ca (pts)
Wenn jemand mit wenig Weisheit diesem vertraut, tritt auch er in einen Schoß und in jene Welt ein.

Coro yathā sandhimukhe gahito, sakammunā haññati pāpadhammo;
gahito sakammunā → gahīto sakammanā (bj, pts) sakammanā → sakammunā (bj: machasaṁ, syā) | sakammanā → Bm sakammunā. (pts note)
Wie ein Räuber, den man im Fenster erwischt, für seine schlechten Taten bestraft wird,
Evaṁ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo.
sakammunā → sakammanā (bj, pts) | pāpadhammo kāmāhi → pāpadhammā kāmā hi (sya-all) | pāpadhammo → pāpadhammā (bj: syā) | pāpadhammo → Si haññanti pāpadhammā. (pts note)
so werden Menschen, wenn sie verscheiden, in jener Welt für ihre schlechten Taten bestraft.

Kāmāhi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṁ;
kāmāhi → kāmā hi (th, pts)
Sinnenfreuden sind vielfältig, süß, dem Geist gefällig, sie tarnen sich und erregen den Geist.
Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṁ pabbajitomhi rāja.
ādīnavaṁ → adīnavaṁ (pts) tasmā ahaṁ → tasmāhaṁ (sya-all) | ahaṁ → So Sk; Bm tasmāmahaṁ; Si tasmā 'haṁ. (pts note) | pabbajitomhi → pabbajito mhi (pts)
Ich sah die Gefahr in Sinnesreizen, da zog ich fort, o König.

Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;
dumapphalāneva → dumapphalānīva (bj, pts) | dumapphalānīva → dumapphalāneva (bj: sīmu8, machasaṁ, syā) | Dumapphalānīva → All MSS. d-āneva. (pts note) | dumapphalāneva → dumapphalā neva (th) vuḍḍhā → vuddhā (bj, pts)
Wie Obst vom Baum fällt, so fallen die Kinder Manus, jung und alt, wenn der Körper auseinanderbricht.
Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo”ti.
Etampi disvā → evampi disvā (si); etaṁ viditvā (sya-all, km) | etampi disvā → etaṁ viditvā (sya-all) | disvā → etaṁ viditvā (bj: syā); evampi disvā (bj: sīmu8) | disvā → evampi disvā (cck: sī.); etaṁ viditvā (cck: syā. kaṁ.) | disvā → Si etaṁ viditvā. (pts note) | etampi → etam pi (pts) | pabbajitomhi → pabbajito mhi (pts) sāmaññameva seyyoti → sāmaññam eva seyyo ti (pts)
Auch als ich das sah, zog ich fort, o König: es ist eine sichere Wette, dass das Asketenleben besser ist.“

Raṭṭhapālasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски · ไทย