Avijjāpaccayasutta
Avijjāpaccayasutta → avijjādipaccayadesanāsuttaṁ (bj); avijjāpaccayā 1 (pts1ed, pts2ed)๓๕ อวิชชาปัจจยสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj) | sāvatthiyaṁ → savatthiyam (pts)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี
“Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā;“ภิกษุทั้งหลาย เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…
viññāṇaṁ → viññānaṁ (pts)เพราะสังขารเป็น ปัจจัย วิญญาณจึงมี ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
hotīti → hotiti (sya-all) | evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการ ฉะนี้ ”
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้ทูลถามพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า
“‘katamaṁ nu kho, bhante, jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti?
bhante → Missing in S1-3 (pts note) | panidaṁ → panidam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ชราและมรณะเป็นอย่างไร ชราและมรณะนี้เป็นของใคร”
‘No kallo pañho’ti bhagavā avoca, ‘katamaṁ jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññaṁ jarāmaraṇaṁ aññassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti, iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ.
ekattam → S1-3 ekaṭṭhaṁ always (pts note) | panidaṁ → panidam (pts) | jarāmaraṇaṁ → jarāmaraṇam (pts) | ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva → ubhayam etam ekattam vyañjanam eva (pts)“ภิกษุ ปัญหานี้ไม่สมควรถาม ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ชราและมรณะเป็นอย่างไร ชราและมรณะนี้เป็นของใคร’ หรือพึงกล่าวว่า ‘ชราและมรณะเป็นอย่างอื่น ชราและ มรณะนี้เป็นของผู้อื่น’ คำทั้งสองนั้นมีความหมายอย่างเดียวกัน ต่างกันแต่พยัญชนะ เท่านั้น
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti.
taṁ → tam (pts)เมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ย่อมไม่มี
Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti.
jīvaṁ → jīvam (pts)หรือว่าเมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ การอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์ย่อมไม่มี
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:ตถาคตไม่เข้าไปใกล้ที่สุด ๒ อย่างนี้ ย่อมแสดงธรรมโดยสาย กลางว่า
‘jātipaccayā jarāmaraṇan’”ti.‘เพราะชาติเป็นปัจจัย ชราและมรณะจึงมี”
“Katamā nu kho, bhante, jāti, kassa ca panāyaṁ jātī”ti?“ชาติเป็นอย่างไร และชาตินี้เป็นของใคร”
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca, “‘katamā jāti, kassa ca panāyaṁ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññā jāti aññassa ca panāyaṁ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ.
pañhoti → pañho ti (pts) | ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva → ubhayam etam ekattam vyañjanam eva (pts)“ปัญหานี้ไม่สมควรถาม ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ชาติเป็นอย่างไร และชาตินี้เป็น ของใคร’ หรือพึงกล่าวว่า ‘ชาติเป็นอย่างอื่น และชาตินี้เป็นของผู้อื่น’ คำทั้งสอง นั้นมีความหมายอย่างเดียวกัน ต่างกันแต่พยัญชนะเท่านั้น
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti.
sarīranti vā → sarīrantivā (pts)เมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับ สรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ย่อมไม่มี
Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti.
sati → (pts) | jīvaṁ → jīvam (pts)หรือว่าเมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ย่อมไม่มี
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:ตถาคตไม่ เข้าไปใกล้ที่สุด ๒ อย่างนี้ ย่อมแสดงธรรมโดยสายกลางว่า
‘bhavapaccayā jātī’”ti.‘เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี”
“Katamo nu kho, bhante, bhavo, kassa ca panāyaṁ bhavo”ti?
panāyaṁ → panāyam (pts)“ภพเป็นอย่างไร และภพนี้เป็นของใคร”
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca, “‘katamo bhavo, kassa ca panāyaṁ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘añño bhavo aññassa ca panāyaṁ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ.
vadeyya → vadeyya aññassa bhavo (bj) | bhavo aññassa ca → (bj) | panāyaṁ → panāyam (pts) | ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ → ubhayam etam ekattam vyañjanam eva nānam (pts)“ปัญหานี้ไม่สมควรถาม ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ภพเป็นอย่างไร และภพนี้เป็น ของใคร’ หรือพึงกล่าวว่า ‘ภพเป็นอย่างอื่น และภพนี้เป็นของผู้อื่น’ คำทั้งสอง นั้นมีความหมายอย่างเดียวกัน ต่างกันแต่พยัญชนะเท่านั้น
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti;
taṁ → tam (pts)เมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับ สรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ย่อมไม่มี
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti.หรือว่าเมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’ การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ย่อมไม่มี
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:ตถาคตไม่ เข้าไปใกล้ที่สุด ๒ อย่างนี้ ย่อมแสดงธรรมโดยสายกลางว่า
‘upādānapaccayā bhavo’ti …pe…
upādānapaccayā → upādāna paccayā (th)‘เพราะอุปาทานเป็น ปัจจัย ภพจึงมี’ ฯลฯ
‘taṇhāpaccayā upādānanti …‘เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี’
vedanāpaccayā taṇhāti …
vedanāpaccayā → vedanā paccayā (bjt, th)... ‘เพราะเวทนา เป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี’
phassapaccayā vedanāti …... ‘เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงมี’
saḷāyatanapaccayā phassoti …... ‘เพราะสฬายตนะ เป็นปัจจัย ผัสสะจึงมี’
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti …
nāmarūpapaccayā → nāmarūpa paccayā (bjt)... ‘เพราะนามรูปเป็นปัจจัย สฬายตนะจึงมี’
viññāṇapaccayā nāmarūpanti …... ‘เพราะ วิญญาณเป็นปัจจัย นามรูปจึงมี’
saṅkhārapaccayā viññāṇan’”ti.... ‘เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี”
“Katame nu kho, bhante, saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā”ti?“สังขารทั้งหลายเป็นอย่างไร และสังขารเหล่านี้เป็นของใคร”
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca, “‘katame saṅkhārā kassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ.
ca → (bj) | ubhayametaṁ → ubhayam etam (pts) | byañjanameva → vyañjanam eva (pts)“ปัญหานี้ไม่สมควรถาม ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘สังขารทั้งหลายเป็นอย่างไร และ สังขารเหล่านี้ เป็นของใคร’ หรือพึงกล่าวว่า ‘สังขารทั้งหลายเป็นอย่างอื่น และ สังขารเหล่านี้เป็นของผู้อื่น’ คำทั้งสองนั้นมีความหมายอย่างเดียวกัน ต่างกันแต่ พยัญชนะเท่านั้น
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti;
taṁ → tam (pts)เมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน’ การอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์ย่อมไม่มี
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti.หรือว่าเมื่อมีทิฏฐิว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน การอยู่ ประพฤติพรหมจรรย์ย่อมไม่มี
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:ตถาคตไม่เข้าไปใกล้ที่สุด ๒ อย่างนี้ ย่อมแสดงธรรม โดยสายกลางว่า
‘avijjāpaccayā saṅkhārā’”ti.‘เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี”
“Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici.
visūkāyikāni → visūkāyitāni (bj, sya-all) | yānissa tāni visūkāyikāni → yānissitāni visūkāyitāni (pts) | visūkāyitāni → sūkāyitāni (bj: sīmu3) | yānissitāni → B -nissatāni always; S1-3 titassa (pts note) | visevitāni → S1-3 kāyikāni (S3-tāni) visesitāni (S1-kāmi); B visu- (pts note) | avijjāya tveva → avijjāyatveva (bjt) | kānici kānici → kāni ci kāni ci (bjt)“เพราะอวิชชาดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ ทิฏฐิอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นข้าศึก อันบุคคลเสพผิด ที่ดิ้นรนไปว่า
‘Katamaṁ jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇaṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jarāmaraṇaṁ, aññassa ca panidaṁ jarāmaraṇaṁ’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā.
katamaṁ → katamaṁ ca (pts) | katamaṁ → katamañca (bjt) | jarāmaraṇaṁ → jarāmaraṇam (pts) | taṁ sarīraṁ → tam sarīram (pts) | jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ → jīvam aññam sarīram (pts)‘ชราและมรณะเป็นอย่างไร ชราและมรณะนี้เป็น ของใคร หรือว่าชราและมรณะเป็นอย่างอื่น ชราและมรณะนี้เป็นของผู้อื่นว่า ‘ชีวะกับ สรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni.
pahīnāni → pahīṇāni (bj) | anabhāvaṅkatāni → anabhāvakatāni (bj); anabhāvaṅgatāni (sya-all) | sabbānissa tāni → sabbānissitāni (pts) | bhavanti → bhavantī (pts) | anabhāvakatāni → B anabhāvaṁ katāni always; C anabhāvaṁgatāni (pts note) | anabhāvaṅkatāni → anabhāvaṁkatāni (ms2005)ทิฏฐิเหล่านั้นทั้งหมดอัน อริยสาวกนั้นละได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอน โคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้
Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici.
visūkāyikāni → visūkāyitāni (bj, sya-all) | yānissa tāni visūkāyikāni → yā nissitāni visukāyitāni (pts) | visevitāni → S2 paṁsukāyitani visevitāni; B visukāyikāni (pts note) | avijjāya tveva → avijjāyatveva (bjt) | kānici kānici → kāni ci kāni ci (bjt)เพราะอวิชชาดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ ทิฏฐิอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นข้าศึก อันบุคคลเสพผิด ที่ดิ้นรนไปว่า
‘Katamā jāti, kassa ca panāyaṁ jāti’ iti vā, ‘aññā jāti, aññassa ca panāyaṁ jāti’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā.
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ → aññam jivam aññaṁ sarīram (pts) | panāyaṁ → panāyam (pts) | aññā jāti aññassa ca panāyaṁ jāti iti vā taṁ → tam (pts)‘ชาติเป็นอย่างไร และชาตินี้เป็นของใคร หรือว่า ชาติเป็นอย่างอื่น และชาตินี้เป็นของผู้อื่นว่า ‘ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน หรือว่า ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni.
pahīnāni → pahīṇāni (bj) | anabhāvaṅkatāni → anabhāvakatāni (bj); anabhāvaṅgatāni (sya-all) | tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni → talavatthukatāni anabhāvakatāni (pts) | anabhāvaṅkatāni → anabhāvaṁkatāni (ms2005) | sabbānissa tāni → sabbānissitāni (pts)ทิฏฐิเหล่านั้นทั้งหมดอันอริยสาวกนั้นละได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้
Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici.
visūkāyikāni → visūkāyitāni (bj, sya-all) | yānissa tāni visūkāyikāni → yā nissitāni visukāyitāni (pts) | avijjāya tveva → avijjāyatveva (bjt)เพราะอวิชชาดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ ทิฏฐิอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นข้าศึก อันบุคคลเสพผิด ที่ดิ้นรนไปว่า
Katamo bhavo …pe…
pe → spelled out in full (bjt)‘ภพเป็นอย่างไร ฯลฯ
katamaṁ upādānaṁ …
katamaṁ upādānaṁ → katamam upādānam (pts)อุปาทานเป็นอย่างไร ...
katamā taṇhā …ตัณหาเป็นอย่างไร ...
katamā vedanā …เวทนาเป็นอย่างไร ...
katamo phasso …ผัสสะเป็นอย่างไร ...
katamaṁ saḷāyatanaṁ …
saḷāyatanaṁ → saḷāyatanam (pts)สฬายตนะเป็น อย่างไร ...
katamaṁ nāmarūpaṁ …
nāmarūpaṁ → nāmarūpam (pts)นามรูปเป็นอย่างไร ...
katamaṁ viññāṇaṁ …pe….วิญญาณเป็นอย่างไร ...
Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici.
visūkāyikāni → visūkāyitāni (bj, sya-all) | yānissa tāni visūkāyikāni → yānissitāni visūkāyitāni (pts) | visūkāyitāni → S1 sūkāyitāni (pts note) | avijjāya tveva → avijjāyatveva (bjt) | kānici kānici → kāni ci kāni ci (bjt)เพราะอวิชชาดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ ทิฏฐิอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่เป็นข้าศึก อันบุคคลเสพผิด ที่ดิ้นรนไปว่า
‘Katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ, aññaṁ sarīraṁ’ iti vā.
jīvaṁ → jivaṁ (pts) | saṅkhārā → saṁkhārā (pts) | sarīraṁ → sarīram (pts) | jīvaṁ → jivam (pts)‘สังขารทั้งหลายเป็นอย่างไร และสังขารเหล่านี้เป็น ของใคร หรือว่าสังขารทั้งหลายเป็นอย่างอื่น และสังขารเหล่านี้เป็นของผู้อื่น ชีวะ กับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน หรือว่าชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน’
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammānī”ti.
anabhāvaṅkatāni → anabhāvakatāni (bj); anabhāvaṅgatāni (sya-all) | sabbānissa tāni → sabbānissitāni (pts) | tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ → tālavatthukatāni anabhāvakatāni āyatim (pts) | anabhāvaṅkatāni → anabhāvaṁkatāni (ms2005)ทิฏฐิเหล่านั้น ทั้งหมดอันอริยสาวกนั้นละได้เด็ดขาดแล้ว ตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัด รากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้”