Upassayasutta
Upassayasutta → bhikkhunupassayasuttaṁ (bj)The Nuns’ Quarters
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākassapo sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
āyasmā mahākassapo sāvatthiyaṁ → āyasamā kassapo savatthiyaṁ (pts)At one time Venerable Mahākassapa was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca:
pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts) | āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca → āyasmantam mahā-kassapam etad avoca (pts)Then Venerable Ānanda robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to Mahākassapa and said,
“āyāma, bhante kassapa, yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmā”ti.
yena aññataro bhikkhunupassayo → yenaññataro bhikkhunūpassayo (bj) | bhikkhunupassayo → bhikkhunūpassayo (sya-all) | aññataro → S1-3 yenañña- always (pts note) | bhikkhunupassayo → B bhikkhū- always (pts note) | tenupasaṅkamissāmāti → tenupasaṅkissāmāti (pts)“Come, Honorable Kassapa. Let’s go to one of the nuns’ quarters.”
“Gaccha tvaṁ, āvuso ānanda, bahukicco tvaṁ bahukaraṇīyo”ti.
bahukaraṇīyoti dutiyampi → bahukaraṇīyo ti tatiyam pi (pts) | tvaṁ → tvam (pts)“You go, Reverend Ānanda. You’re the one with many duties and responsibilities.”
Dutiyampi kho āyasmā ānando āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca → āyasmantam mahākassapam etad avoca (pts)And a second time …
“āyāma, bhante kassapa, yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmā”ti.
yena aññataro bhikkhunupassayo → yenaññataro bhikkhunūpassayo (bj) | bhikkhunupassayo → bhikkhunūpassayo (sya-all) | tenupasaṅkamissāmāti → tenupasaṅkissāmā ti (pts)
“Gaccha tvaṁ, āvuso ānanda, bahukicco tvaṁ bahukaraṇīyo”ti.
bahukaraṇīyoti → bahukaraṇīyo ti (pts)
Tatiyampi kho āyasmā ānando āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | mahākassapaṁ etadavoca → mahākassapam etad avoca (pts)And a third time, Ānanda said,
“āyāma, bhante kassapa, yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmā”ti.
yena aññataro bhikkhunupassayo → yenaññataro bhikkhunūpassayo (bj) | bhikkhunupassayo → bhikkhunūpassayo (sya-all) | tenupasaṅkamissāmāti → tenupasaṅkissāmā ti (pts)“Come, Honorable Kassapa. Let’s go to one of the nuns’ quarters.”
Atha kho āyasmā mahākassapo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | yena aññataro bhikkhunupassayo → yenaññataro bhikkhunūpassayo (bj) | bhikkhunupassayo → bhikkhunūpassayo (sya-all) | nivāsetvā pattacīvaramādāya → nivasetvā pattacīvaram ādāya (pts) | nivāsetvā → nivā setvā (th) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts) | pacchāsamaṇena → pacchā samaṇena (pts)Then Venerable Mahākassapa robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went with Venerable Ānanda as his second monk to one of the nuns’ quarters, where he sat down on the seat spread out.
Atha kho sambahulā bhikkhuniyo yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākassapaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
atha kho → athakho (bjt) | mahākassapo → mahā kassapo (th) | abhivādetvā → abhi vādetvā (th) | mahākassapaṁ → mahā-kassapaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)And then several nuns went up to Mahākassapa, bowed, and sat down to one side.
Ekamantaṁ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā mahākassapo dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts)Mahākassapa educated, encouraged, fired up, and inspired those nuns with a Dhamma talk,
Atha kho āyasmā mahākassapo tā bhikkhuniyo dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
pakkāmi → pakkami (bj) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts)after which he rose from his seat and left.
Atha kho thullatissā bhikkhunī anattamanā anattamanavācaṁ nicchāresi:
Thullatissā → So B; C thūla- ; S1 phulla-; S3 pulla- here only (pts note)But the nun Thullatissā was upset and blurted out,
“kiṁ pana ayyo mahākassapo, ayyassa ānandassa vedehamunino sammukhā dhammaṁ bhāsitabbaṁ maññati?
pana ayyo → panayyo (bj) | panayyo → pana ayyo (bj: machasaṁ, syā, PTS) | ayyo → S1 panayyo; S3 paneyyo (pts note) | kiṁ → kim (pts) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts) | dhammaṁ bhāsitabbaṁ → dhammam bhāsitabbam (pts)“What is the venerable Mahākassapa thinking, that he’d teach Dhamma in front of the venerable Ānanda, the Videhan sage?
Seyyathāpi nāma sūcivāṇijako sūcikārassa santike sūciṁ vikketabbaṁ maññeyya;
sūcivāṇijako sūcikārassa → sūcibāṇijako sukhumasūcikārassa (sya-all) | sūcivāṇijako → sūcivānijako (pts) | sūciṁ vikketabbaṁ → sūcim vikketabbam (pts)He’s like a needle peddler who thinks they can sell a needle to a needle maker!”
evameva ayyo mahākassapo ayyassa ānandassa vedehamunino sammukhā dhammaṁ bhāsitabbaṁ maññatī”ti.
dhammaṁ bhāsitabbaṁ maññatīti → dhammam bhāsitabbam maññātīti (pts) | evameva → evamevaṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts)
Assosi kho āyasmā mahākassapo thullatissāya bhikkhuniyā imaṁ vācaṁ bhāsamānāya.
mahākassapo → mahā-kassapo (pts) | vācaṁ → vācam (pts)Mahākassapa heard Thullatissā say these words,
Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca → mahā-kassapo āyasmantam ānandam etad avoca (pts)and he said to Ānanda,
“kiṁ nu kho, āvuso ānanda, ahaṁ sūcivāṇijako, tvaṁ sūcikāro;
sūcivāṇijako → sūcibāṇijako (sya-all) | sūcivāṇijako tvaṁ sūcikāro → sucivāṇijako tvam sucikāro (pts) | kiṁ nu → kinnu (bjt)“Is that right, Reverend Ānanda? Am I the needle peddler and you the needle maker?
udāhu ahaṁ sūcikāro, tvaṁ sūcivāṇijako”ti?
sūcivāṇijakoti khama → sūcibāṇijakoti khamatha (sya-all); sucivāṇijakoti khamatha (pts) | sūcikāro → sucikāro (pts)Or am I the needle maker and you the needle peddler?”
“Khama, bhante kassapa, bālo mātugāmo”ti.
khama → khamatha (bj) | khamatha → khama (bj: machasaṁ) | Khamatha → B khama (pts note) | mātugāmoti → mātugāmo ti (pts)“Forgive her, sir. The lady’s a fool.”
“Āgamehi tvaṁ, āvuso ānanda, mā te saṅgho uttari upaparikkhi.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all) | uttariṁ → uttari (bj: machasaṁ) | saṅgho → saṁgho (ms2005) | tvaṁ → tvam (pts) | saṅgho uttari upaparikkhi → saṁgho uttariupaparikkhi (pts)“Hold on, Reverend Ānanda! Don’t make the Saṅgha investigate you further!
Taṁ kiṁ maññasi, āvuso ānanda,
taṁ kiṁ → tam kim (pts)What do you think, Reverend Ānanda?
api nu tvaṁ bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto:
bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005, pts) | tvaṁ → tvam (pts)Was it you who the Buddha brought up before the Saṅgha of mendicants, saying:
‘ahaṁ, bhikkhave, yāvade ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
yāvade → yāvadeva (cck, sya-all) | ahaṁ → aham (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pītisukham pathamaṁ jhānam (pts)‘Mendicants, whenever I want, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
Ānandopi, bhikkhave, yāvade ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharatī’”ti?
yāvade → yāvadeva (cck, sya-all) | ānandopi → ānando pi (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pītisukham pathamam jhānam (pts)And so does Ānanda’?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“No, sir.”
“Ahaṁ kho, āvuso, bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto:
bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005, pts)“I was the one the Buddha brought up before the Saṅgha of mendicants, saying:
‘ahaṁ, bhikkhave, yāvade ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
yāvade → yāvadeva (cck, sya-all) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pītisukham pathamaṁ jhānam (pts)‘Mendicants, whenever I want, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
Kassapopi, bhikkhave, yāvade ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharatī’ti …pe….
yāvade → yāvadeva (cck, sya-all) | jhānam → S1-3 pathamajjhānam (pts note) | kassapopi → kassapo pi (pts) | paṭhamaṁ jhānaṁ → pathamam jhānam (pts) | viharatīti → viharatī ti (pts)And so does Kassapa. …’
(Navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnaṁ pañcannañca abhiññānaṁ evaṁ vitthāro veditabbo.)
peyyālo → abhiññānaṁ vitthāro veditabbo (bj: machasaṁ) | anupubbavihārasamāpattinaṁ → B omits -vihāra- (pts note)(The nine progressive meditations and the five insights should be told in full.)
Taṁ kiṁ maññasi, āvuso ānanda,
āvuso → Omitted by S1-3 (pts note) | kiṁ → kim (pts)What do you think, Reverend Ānanda?
api nu tvaṁ bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto:
bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005)Was it you who the Buddha brought up before the Saṅgha of mendicants, saying:
‘ahaṁ, bhikkhave, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi.
ahaṁ → aham (pts) | āsavānaṁ → āsavānam (pts) | cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts) | sayaṁ → sayam (pts)‘I have realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And I live having realized it with my own insight in this very life due to the ending of defilements.
Ānandopi, bhikkhave, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’”ti?
ānandopi → kassapo pi (pts) | cetovimuttiṁ → ceto vimuttiṁ (bjt) | ānandopi → ānando pi (pts) | cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts)And so does Ānanda’?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“No, sir.”
“Ahaṁ kho, āvuso, bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto:
bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005) | ahaṁ → aham (pts)“I was the one the Buddha brought up before the Saṅgha of mendicants, saying:
‘ahaṁ, bhikkhave, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi.
upasampajja → (bj) | ahaṁ → aham (pts)‘I have realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And I live having realized it with my own insight in this very life due to the ending of defilements.
Kassapopi, bhikkhave, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.
kassapopi → kassapo pi (pts) | cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts) | sayaṁ → sayam (pts)And so does Kassapa.’
Sattaratanaṁ vā, āvuso, nāgaṁ aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ vā tālapattikāya chādetabbaṁ maññeyya, yo me cha abhiññā chādetabbaṁ maññeyyā”ti.
vā → vā so (bj, sya-all) | aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ → aḍḍhaṭṭharatanaṁ (bj) | me cha abhiññā → maṁ chahi abhiññāhi (sya-all) | nāgaṁ aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ → nāgam aḍḍhaṭṭharatanaṁ (pts) | vā → S1-3 insert yo (pts note) | tālapattikāya → S1-3 omit ya (pts note) | chādetabbaṁ → chādetabbam (pts)Reverend, you might as well think to hide a bull elephant that’s three or three and a half meters tall behind a palm leaf as to hide my six insights.”
Cavittha ca pana thullatissā bhikkhunī brahmacariyamhāti.
ca → (pts) | brahmacariyamhāti → brahmacāriyamhā ti (pts)But the nun Thullatissā fell from the spiritual life.