Candūpamāsutta
Candūpamāsutta → candūpamasuttaṁ (bj); candūpamaṁ (pts1ed, pts2ed)Wie der Mond
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati tatra kho bhagavā (sya-all)In Sāvatthī.
“Candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha—
candūpamā → candupamā (pts)„Mönche und Nonnen, ihr sollt euch zu Familien begeben wie der Mond:
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ, niccanavakā kulesu appagabbhā.
appagabbhā → appagabbā (mr) | apakassa → apakasseva (bj: sīmu3) | kulesu → niccaṁ navyā kulesu (bj: sī.pavi) | appagabbhā → appagabbā (cck: ka.) | apakassa → B adds va; further on appakasseva (pts note) | niccanavakā → So B and C; S1-3 niccaṁ naviyā (pts note) | appagabbhā → B -gabbā- always (pts note) | niccanavakā → nicca navakā (th) | kāyaṁ → kāyam (pts)mit Körper und Geist zurückgezogen, ein stetiger Neuankömmling und nie unhöflich.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso jarudapānaṁ vā olokeyya pabbatavisamaṁ vā nadīviduggaṁ vā—
jarudapānaṁ → jarūdapānaṁ (bj, pts) | nadīviduggaṁ → nadividuggaṁ (sya-all) | jarūdapānaṁ → S1 omits ja, S3 jarū (pts note) | nadīviduggaṁ → S1-3 nadīduggaṁ (pts note)Wie wenn da ein Mensch in einen alten Brunnen hinein oder einen schroffen Felsen hinab oder auf eine unzugängliche Flusslandschaft blicken würde:
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ;
kāyaṁ → kāyam (pts)Er würde Körper und Geist zurückziehen.
evameva kho, bhikkhave, candūpamā kulāni upasaṅkamatha—
candūpamā → candupamā (pts) | evameva → evam eva (pts)Ebenso sollt ihr euch zu Familien begeben wie der Mond:
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ, niccanavakā kulesu appagabbhā.
apakassa → apakasseva (bj: sīmu3) | kāyaṁ → kāyam (pts)mit Körper und Geist zurückgezogen, ein stetiger Neuankömmling und nie unhöflich.
Kassapo, bhikkhave, candūpamo kulāni upasaṅkamati—
candūpamo → candupamo (pts)Kassapa begibt sich zu Familien wie der Mond:
apakasseva kāyaṁ, apakassa cittaṁ, niccanavako kulesu appagabbho.
apakassa → apakasseva (bj: sīmu3) | kāyaṁ → kāyam (pts)mit Körper und Geist zurückgezogen, ein stetiger Neuankömmling und nie unhöflich.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)Was meint ihr, Mönche und Nonnen?
kathaṁrūpo bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamitun”ti?Ein Mönch von welcher Art ist würdig, sich zu Familien zu begeben?“
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavaṁnettikā → bhagavannettikā (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)„Unsere Lehren wurzeln im Buddha. Er leitet uns und ist unsere Zuflucht. Herr, es wäre gut, wenn der Buddha selbst erklären würde, was das bedeutet. Die Mönche und Nonnen werden zuhören und es behalten.“
Atha kho bhagavā ākāse pāṇiṁ cālesi.Da bewegte der Buddha seine Hand im Raum hin und her.
“Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ ākāse pāṇi na sajjati na gayhati na bajjhati;
ayaṁ → B apāyaṁ (pts note)„Mönche und Nonnen, diese Hand steckt nicht im Raum fest, noch ist sie darin gehalten oder gefangen.
evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kulāni upasaṅkamato kulesu cittaṁ na sajjati na gayhati na bajjhati:
yassa kassaci → yassakassaci (th) | evameva → evam eva (pts)Ebenso steckt der Geist eines Mönchs, wenn er sich zu Familien begibt, nicht fest, noch ist er gehalten oder gefangen:
‘labhantu lābhakāmā, puññakāmā karontu puññānī’ti;
karontu → karontu pana (bj, sya-all)‚Mögen die, die materiellen Besitz wollen, diesen bekommen und die, die Verdienst wollen, Verdienst schaffen!‘
yathāsakena lābhena attamano hoti sumano, evaṁ paresaṁ lābhena attamano hoti sumano;
yathāsakena → yathā sakena (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts)Er ist ebenso erfreut und glücklich, wenn andere etwas bekommen, als wenn er selbst etwas bekommt.
evarūpo kho, bhikkhave, bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṁ.Ein Mönch von dieser Art ist würdig, sich zu Familien zu begeben.
Kassapassa, bhikkhave, kulāni upasaṅkamato kulesu cittaṁ na sajjati na gayhati na bajjhati:Wenn Kassapa sich zu Familien begibt, steckt sein Geist nicht fest, noch ist er gehalten oder gefangen:
‘labhantu lābhakāmā, puññakāmā karontu puññānī’ti;
karontu → karontu pana (sya-all) | puññānīti yathāsakena → puññāñīti yathā sakena (pts)‚Mögen die, die materiellen Besitz wollen, diesen bekommen und die, die Verdienst wollen, Verdienst schaffen!‘
yathāsakena lābhena attamano hoti sumano;
yathāsakena → yathā sakena (bjt, th, pts)Er ist ebenso erfreut und glücklich, wenn andere etwas bekommen, als wenn er selbst etwas bekommt.
evaṁ paresaṁ lābhena attamano hoti sumano.
+ → evarūpo kho bhikkhave bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṁ (bjt)
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
upasaṅkamituṁ → In S1-3 only. (pts note) | + → evarūpo kho bhikkhave bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṁ (pts)Was meint ihr, Mönche und Nonnen?
kathaṁrūpassa bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti, kathaṁrūpassa bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hotī”ti?Bei einem Mönch von welcher Art ist das Lehren des Dhamma unrein, und bei einem Mönch von welcher Art ist es rein?“
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
dhāressantīti → dharessantīti (pts) | bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavaṁ paṭisaraṇā (th) | bhagavaṁnettikā → bhagavannettikā (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)„Unsere Lehren wurzeln im Buddha. Er leitet uns und ist unsere Zuflucht. Herr, es wäre gut, wenn der Buddha selbst erklären würde, was das bedeutet. Die Mönche und Nonnen werden zuhören und es behalten.“
“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karotha → manasikarotha (th)„Also dann, Mönche und Nonnen, hört zu und gebraucht den Geist gut, ich werde sprechen.“
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)„Ja, Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu evaṁcitto paresaṁ dhammaṁ deseti:
evaṁcitto → evañcitto (bjt)„Da lehrt irgendein Mönch andere den Dhamma im Gedanken:
‘aho vata me dhammaṁ suṇeyyuṁ, sutvā ca pana dhammaṁ pasīdeyyuṁ, pasannā ca me pasannākāraṁ kareyyun’ti;
pasannā ca → pasannāva (sya-all) | pana → (pts) | pasīdeyyuṁ → B pasideyyuṁ (pts note) | pasannākāraṁ → pasannā kāram (pts)‚Ach! Mögen sie die Lehre von mir hören. Mögen sie, wenn sie sie gehört haben, Zuversicht zur Lehre fassen und mir ihre Zuversicht zeigen.‘
evarūpassa kho, bhikkhave, bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti.Bei einem Mönch von dieser Art ist das Lehren des Dhamma unrein.
Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu evaṁcitto paresaṁ dhammaṁ deseti:
ca → B omits ca (pts note) | evaṁcitto → evañcitto (bjt) | evaṁcitto → evaṁ citto (pts)Da lehrt irgendein Mönch andere den Dhamma im Gedanken:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.
viññūhīti → viññūhi (?) | opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all) | svākkhāto → svākhyāto (pts) | opaneyyiko paccattaṁ → opanayiko paccattam (pts) | viññūhīti → viññūhi (cck: ?) | Svākhyāto → So B; S1-3 svākkhāto, as usual (pts note) | opanayiko → B opaneyyiko as elsewhere (pts note)‚Die Lehre ist vom Buddha gut erklärt – in diesem Leben ersichtlich, unmittelbar wirksam, sie lädt zum Überprüfen ein, ist zielführend, sodass vernünftige Menschen sie selbst erkennen können.
Aho vata me dhammaṁ suṇeyyuṁ, sutvā ca pana dhammaṁ ājāneyyuṁ, ājānitvā ca pana tathattāya paṭipajjeyyun’ti.
ājānitvā → B ājānetvā always (pts note) | suṇeyyuṁ sutvā ca pana dhammaṁ → suṇeyyaṁ sutvāca dhammam (pts)Ach! Mögen sie die Lehre von mir hören. Mögen sie, wenn sie sie gehört haben, die Lehre verstehen und im Einklang damit üben.‘
Iti dhammasudhammataṁ paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti, kāruññaṁ paṭicca anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ upādāya paresaṁ dhammaṁ deseti.
anuddayaṁ → anudayaṁ (sya-all, pts1ed, pts2ed) | paṭicca → paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti (bj, sya-all) | anuddayaṁ → paresaṁ dhammaṁ deseti anudayaṁ (sya-all) | anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ → anudayam paticca anukampam (pts) | anuddayaṁ → anudayaṁ (bahūsu) dvittakāraṇaṁ pana gavesitabbaṁ (cck note) | paṭicca → S1-3 insert paresaṁ dhammaṁ deseti (pts note)Daher lehrt er andere wegen der klaren Richtigkeit der Lehre, aus Mitgefühl, Güte und Anteilnahme.
Evarūpassa kho, bhikkhave, bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hoti.
dhammadesanā → dhamma desanā (th)Bei einem Mönch von dieser Art ist das Lehren des Dhamma rein.
Kassapo, bhikkhave, evaṁcitto paresaṁ dhammaṁ deseti:Kassapa lehrt andere den Dhamma im Gedanken:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all) | svākkhāto → svākhyāto (pts) | akāliko → (pts) | opaneyyiko paccattaṁ → opanayiko paccattam (pts) | Svākhyāto → S1-3 insert paresaṁ dhammaṁ deseti once more 8 As above (Note 3) (pts note)‚Die Lehre ist vom Buddha gut erklärt – in diesem Leben ersichtlich, unmittelbar wirksam, sie lädt zum Überprüfen ein, ist zielführend, sodass vernünftige Menschen sie selbst erkennen können.
Aho vata me dhammaṁ suṇeyyuṁ, sutvā ca pana dhammaṁ ājāneyyuṁ, ājānitvā ca pana tathattāya paṭipajjeyyun’ti.
pana → S1 omits pana; S3 capana (pts note) | aho vata → ahovata (bjt) | dhammaṁ → dhammam (pts) | tathattāya → tatthattāya (pts)Ach! Mögen sie die Lehre von mir hören. Mögen sie, wenn sie sie gehört haben, die Lehre verstehen und im Einklang damit üben.‘
Iti dhammasudhammataṁ paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti, kāruññaṁ paṭicca anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ upādāya paresaṁ dhammaṁ deseti.
paṭicca → paṭicca paresaṁ dhammaṁ deseti (bj, sya-all) | anuddayaṁ → paresaṁ dhammaṁ deseti anudayaṁ (sya-all) | paresaṁ dhammaṁ deseti kāruññaṁ → anudayam (pts) | anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ → anukampam (pts) | deseti → kāruññaṁ paṭicca anuddayaṁ paṭicca anukampaṁ upādāya paresaṁ dhammaṁ deseti (bj: machasaṁ) | paṭicca → S1-3 insert paresaṁ dhammaṁ deseti (pts note) | dhammasudhammataṁ → dhammasudhammatam (pts)Daher lehrt er andere wegen der klaren Richtigkeit der Lehre, aus Mitgefühl, Güte und Anteilnahme.
Kassapena vā hi vo, bhikkhave, ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabban”ti.
kassapasadiso → kassapādiso (sya-all) | ovaditehi → ovāditehi (pts)Ich will euch mit Kassapas Beispiel oder dem von jemandem wie ihm ermahnen. Ihr sollt entsprechend üben.“