Biḷārasutta
Biḷārasutta → biḷālasuttaṁ (bj)๑๐ พิฬารสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ...
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu ativelaṁ kulesu cārittaṁ āpajjati.
cārittaṁ → cārittam (pts)สมัยนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเที่ยวไปในตระกูลเกินเวลา
Tamenaṁ bhikkhū evamāhaṁsu:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)ภิกษุทั้งหลายจึงกล่าวตักเตือน
“māyasmā ativelaṁ kulesu cārittaṁ āpajjī”ti.
māyasmā → mā āyasmā (bj, sya-all) | cārittaṁ → cārittam (pts)เธอว่า ‘ท่านอย่าเที่ยวไปในตระกูลเกินเวลาเลย’
So bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno na viramati.
viramati → ramati (bj, sya-all) | bhikkhu → (sya-all) | ramati → viramati (bj: machasaṁ, PTS)เธอถูกภิกษุทั้งหลายกล่าวตักเตือน (แต่)ยังไม่เลิก
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:ลำดับนั้น ภิกษุจำนวนมากเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“idha, bhante, aññataro bhikkhu ativelaṁ kulesu cārittaṁ āpajjati.
cārittaṁ → cārittam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุรูปหนึ่งในพระธรรมวินัยนี้เที่ยวไปในตระกูลเกิน เวลา
Tamenaṁ bhikkhū evamāhaṁsu:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)ภิกษุทั้งหลายกล่าวตักเตือนเธอว่า
‘māyasmā ativelaṁ kulesu cārittaṁ āpajjī’ti.
māyasmā → mā āyasmā (bj, sya-all) | cārittaṁ → cārittam (pts)‘ท่านอย่าเที่ยวไปในตระกูลเกินเวลา’
So bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno na viramatī”ti.
viramatīti → ramatīti (bj, sya-all) | bhikkhu → (sya-all, pts)เธอ ถูกภิกษุทั้งหลายกล่าวตักเตือนจึงไม่พอใจ”
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, biḷāro sandhisamalasaṅkaṭīre ṭhito ahosi mudumūsiṁ maggayamāno:
biḷāro → biḷālo (bj); viḷāro (sya-all) | biḷāro sandhisamalasaṅkaṭīre → viḷāro sandhisamalasaṅkatire (sya-all) | maggayamāno yadāyaṁ → āgamayamāno yatthāyaṁ (sya-all) | biḷālo → biḷāro (bj: syā) | sandhisamalasaṅkaṭīre → saṅkatīre (bj: syā) | magayamāno → āgamayamāno (bj: syā); maggamāno (bj: sīmu3); maggayamāno (bj: machasaṁ, PTS) | sandhisamalasaṅkaṭīre → SO C; B -tire; S1-3 -ḷīre (pts note) | mudumūsiṁ → S1 -musiṁ; S3 -musi; C muduṁ- (pts note)“ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ได้มีแมวยืนคอยจับลูกหนูอยู่ที่กองหยาก เยื่อข้างทางระบายคูถจากบ้าน ระหว่างเรือนสองหลังต่อกัน ด้วยคิดว่า
‘yadāyaṁ mudumūsi gocarāya pakkamissati, tattheva naṁ gahetvā khādissāmī’ti.
mudumūsi → mudumūsī (bj) | yadāyaṁ mudumūsi → yadāyam mudumūsī (pts) | pakkamissati → B patikkam- (pts note) | yadāyaṁ → yatthāyaṁ (th) | pakkamissati → pakka missati (th)‘ลูกหนูนี้จัก ไปหาเหยื่อในที่ใด เราจักจับมันกินในที่นั้น’
Atha kho so, bhikkhave, mudumūsi gocarāya pakkāmi.
so → (bj, sya-all) | mudumūsi → mudumūsī (bj, pts) | pakkāmi → pakkami (bj) | pakkāmi tamenaṁ → pakkami tam enaṁ (pts) | pakkami → S1-3 pakkāmi (pts note)ต่อมา ลูกหนูออกไปหาเหยื่อ
Tamenaṁ biḷāro gahetvā sahasā saṅkhāditvā ajjhohari.
saṅkhāditvā → asaṅkhāditvā (bj); maṁsaṁ khāditvā (sya-all, km); saṅkharitvā (pts1ed, pts2ed, mr) | biḷāro → biḷālo (bj); viḷāro (sya-all) | saṅkhāditvā → asaṁkhāditvā (bj); saṁkharitvā (pts) | asaṁkhāditvā → saṁkhāditvā (bj: sīmu3, machasaṁ); maṁsaṁkhāditvā (bj: syā); saṁkhāritvā (bj: PTS) | saṅkhāditvā → saṅkharitvā (cck: pī. ka.); maṁsaṁ khāditvā (cck: syā. kaṁ.); asaṁkhāditvā (cck: katthaci) | saṁkharitvā → S1-3 asaṁkhāditvā (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)แมวก็จับ ลูกหนูนั้นแล้วรีบกัดกลืนลงไป
Tassa so mudumūsi antampi khādi, antaguṇampi khādi.
mudumūsi → mudumūsī (bj) | so → sā (sya-all) | antampi → antampa (sya-all) | so mudumūsi antampi → mudumūsī antam pi (pts) | antaguṇampi → antaguṇam pi (pts)ลูกหนูก็กัดทั้งไส้ใหญ่และไส้น้อยของแมวนั้น
So tatonidānaṁ maraṇampi nigacchi maraṇamattampi dukkhaṁ.
nigacchi → nigacchati (sya-all) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | maraṇampi nigacchi maraṇamattampi → maraṇaṁ pi nigacchati maraṇamattam pi (pts)แมวนั้น จึงถึงความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการกินนั้น
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena, anupaṭṭhitāya satiyā, asaṁvutehi indriyehi.
vā nigamaṁ vā → va nigamam va (pts) | anupaṭṭhitāya → anu paṭṭhitāya (th) | evameva → evam eva (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ก็เหมือนกัน เวลาเช้าครองอันตรวาสกถือบาตรและ จีวร ไม่รักษากายวาจาจิต ไม่ตั้งสติให้มั่นคง ไม่สำรวมอินทรีย์เข้าไปบิณฑบาตยัง บ้านหรือนิคม
So tattha passati mātugāmaṁ dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā.
so → (sya-all) | dunnivatthaṁ → dunni vatthaṁ (th)เธอเห็นมาตุคามนุ่งห่มไม่เรียบร้อยในที่นั้น
Tassa mātugāmaṁ disvā dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.
disvā → disvāna (sya-all)ราคะก็รบกวนจิตของเธอ เพราะเห็นมาตุคามนุ่งห่มไม่เรียบร้อย
So rāgānuddhaṁsena cittena maraṇaṁ vā nigacchati maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.เธอถูกราคะรบกวนจิต จึงถึงความตายหรือ ทุกข์ปางตาย
Maraṇañhetaṁ, bhikkhave, ariyassa vinaye yo sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
maraṇañhetaṁ → maraṇaṁ so taṁ (sya-all) | hīnāyāvattati → hināyāvattati (pts) | bhikkhave → maraṇañhetaṁ bhikkhaveti dissati (sya-all: yu) | vinaye → S1-3 insert ca (pts note) | maraṇañhetaṁ → maraṇaṁ hetaṁ (bjt) | maraṇañhetaṁ → maraṇañhetam (pts) | sikkhaṁ → sikkham (pts)การที่เธอบอกคืนสิกขากลับมาเป็นคฤหัสถ์นั้น จัดเป็นความตายใน วินัยของพระอริยะ
Maraṇamattañhetaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ yadidaṁ aññataraṁ saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjati.
maraṇamattañhetaṁ → maraṇa mattaññeva (sya-all) | mattaññeva → māṇamattañhetanti dissati (sya-all: yu) | saṅkiliṭṭhaṁ → saṁkiliṭṭhaṁ (my, ms2005) | maraṇamattañhetaṁ → maraṇamattaṁ hetaṁ (bjt) | yadidaṁ → yadidam (pts) | saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ → saṅkiliṭṭham āpattim (pts)การที่เธอต้องอาบัติเศร้าหมองอย่างใดอย่างหนึ่ง (และ)
Yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṁ paññāyati.การประพฤติ วัตรเพื่อออกจากอาบัติตามที่ต้องนั้น จัดเป็นทุกข์ปางตาย
Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า
‘rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena, upaṭṭhitāya satiyā, saṁvutehi indriyehi gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisissāmā’ti.
rakkhiteneva → rakkhitena (sya-all)‘เราทั้งหลาย จักรักษากายวาจาจิต ตั้งสติให้มั่นคง สำรวมอินทรีย์ เข้าไปบิณฑบาตยังบ้านหรือ นิคม’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.
evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → evañ hi (pts)เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้”