Kolitasutta
Kolitasutta → moggallānasuttaṁ (bj)๑ โกลิตสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่
Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi:
mahāmoggallāno bhikkhū → mahā moggallāno bhakkhū (sya-all) | mahāmoggallāno → mahā-moggalāno (pts)ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิก- เศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าว ว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj)“ผู้มีอายุทั้งหลาย”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (pts) | mahāmoggallānassa → mahā-moggallānassa (pts)ภิกษุทั้งหลายรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว
Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:
mahāmoggallāno etadavoca → mahamoggallāno etad avoca (pts) | mahāmoggallāno etadavoca → maha-moggallāno etad avoca (pts)ท่านจึง ได้กล่าวดังนี้ว่า
“idha mayhaṁ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj, pts) | evaṁ → S1-3 etaṁ (pts note)“ผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อกระผมหลีกเร้นอยู่ในที่สงัดแห่งนี้ ได้เกิดความคิด ปริวิตกว่า
‘ariyo tuṇhībhāvo, ariyo tuṇhībhāvoti vuccati.
tuṇhībhāvoti → tuṇhībhāvo ti (pts)‘ที่เรียกว่า ‘ดุษณีภาพอันประเสริฐ ดุษณีภาพอันประเสริฐ’
Katamo nu kho ariyo tuṇhībhāvo’ti?
tuṇhībhāvoti → tuṇhībhāvo ti (pts)ดุษณีภาพ อันประเสริฐเป็นอย่างไร’
Tassa mayhaṁ āvuso, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ผมได้มีความคิดว่า
‘idha bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | ekodibhāvaṁ → ekodi bhāvaṁ (th) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | avitakkaṁ → avitakkam (pts) | samādhijaṁ → samādhijam (pts) | jhānaṁ → jhānam (pts)‘เพราะวิตกวิจารสงบระงับไปแล้ว ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ได้บรรลุทุติยฌาน มีความผ่องใสภายใน มีภาวะที่จิตเป็น หนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่
Ayaṁ vuccati ariyo tuṇhībhāvo’ti.นี้เรียกว่า ‘ดุษณีภาพอันประเสริฐ’
So khvāhaṁ, āvuso, vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihariṁ.
vihariṁ → viharāmi (bj, sya-all, pts) | dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → khohaṁ (bj: sīmu3, sī.pævi, sī.pavi) | viharāmi → vihariṁ (bj: machasaṁ) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | ekodibhāvaṁ avitakkaṁ → ekodibhāvam avitakkam (pts) | jhānaṁ → jhānam (pts)เพราะวิตกวิจารสงบระงับไปแล้ว ผมนั้นบรรลุทุติยฌาน มีความผ่องใสภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตกไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและ สุขอันเกิดจากสมาธิอยู่
Tassa mayhaṁ, āvuso, iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti.
saññāmanasikārā → saññā manasikārā (my, th, ms2005, pts)กระผมนั้นเมื่ออยู่ด้วยวิหารธรรมนี้ สัญญาและมนสิการ อันเกิดร่วมกับวิตกย่อมฟุ้งขึ้นได้
Atha kho maṁ, āvuso, bhagavā iddhiyā upasaṅkamitvā etadavoca:
āvuso → S1-3 āvuso maṁ (pts note) | maṁ → mam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จเข้าไปหาผมด้วยฤทธิ์ ได้ตรัสว่า
‘moggallāna moggallāna, mā, brāhmaṇa, ariyaṁ tuṇhībhāvaṁ pamādo, ariye tuṇhībhāve cittaṁ saṇṭhapehi, ariye tuṇhībhāve cittaṁ ekodibhāvaṁ karohi, ariye tuṇhībhāve cittaṁ samādahā’ti.
saṇṭhapehi → saṇṭhāpehi (bj, pts) | ekodibhāvaṁ → ekodiṁ (bj, pts) | tuṇhībhāve → tuṇhibhāve (pts) | ekodiṁ → ekodibhāvaṁ (bj: machasaṁ) | karohi → So C; S1-3 ekodi; B ekodibhāvaṁ (pts note) | tuṇhībhāvaṁ → tuṇhībhāvam (pts)‘โมคคัลลานะ โมคคัลลานะผู้เป็นพราหมณ์ อย่าประมาทดุษณีภาพอันประเสริฐ เธอจงรวมจิตตั้งไว้ ในดุษณีภาพอันประเสริฐ ทำจิตให้เป็นธรรมเอกผุดขึ้นในดุษณีภาพอันประเสริฐ ตั้งจิต มั่นไว้ในดุษณีภาพอันประเสริฐ’
So khvāhaṁ, āvuso, aparena samayena vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
viharāmi yañhi → vihāsiṁ yaṁ hi (bj) | dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | vihāsiṁ → viharāmi (bj: machasaṁ, syā) | vitakkavicārānaṁ → vitakka vicārānaṁ (th) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | ekodibhāvaṁ avitakkaṁ → ekodibhāvam avitakkam (pts) | jhānaṁ → jhānam (pts)ต่อมา เพราะวิตกวิจารสงบระงับไปแล้ว ผมนั้นบรรลุ ทุติยฌานมีความผ่องใสภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตกไม่มีวิจาร มีแต่ ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่
Yañhi taṁ, āvuso, sammā vadamāno vadeyya:
yañhi taṁ → yaṁ hi (sya-all) | sammā vadamāno → sammāvadamāno (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย แท้จริงบุคคลเมื่อจะกล่าวถึงคนใดคนหนึ่งให้ถูกต้อง
‘satthārā anuggahito sāvako mahābhiññataṁ patto’ti, mamaṁ taṁ sammā vadamāno vadeyya:
anuggahito → S1-3 satthāranug- (pts note) | mahābhiññatam → So B and C; S1-3 -bhiññātaṁ (pts note) | mahābhiññataṁ → mahābhiññattaṁ (th) | mamaṁ taṁ → mamantaṁ (th) | mahābhiññataṁ pattoti mamaṁ taṁ sammā vadamāno → mahābhiññatam patto ti mamantaṁ sammāvadamāno (pts)ควรกล่าว ว่า ‘สาวกผู้ที่พระศาสดาทรงอนุเคราะห์ ได้บรรลุความรู้อันยิ่งใหญ่’
‘satthārā anuggahito sāvako mahābhiññataṁ patto’”ti.
mahābhiññataṁ → mahābhiññattaṁ (th) | pattoti → patto ti (pts)บุคคลเมื่อจะกล่าว ถึงผมให้ถูกต้อง ควรกล่าวว่า ‘สาวกผู้ที่พระศาสดาทรงอนุเคราะห์ได้บรรลุความรู้ อันยิ่งใหญ่”
Paṭhamaṁ.
paṭhamaṁ → pathamaṁ sāvatthi nidānaṁ (pts)โกลิตสูตรที่ ๑ จบ