Samādhisutta
Samādhisutta → samādhibhāvanāsuttaṁ (bj)๕ สมาธิสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
…pe… sāvatthiyaṁ …
sāvatthiyaṁ → sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bj, cck, sya-all) | + → ekaṁ samayaṁ bhagavā (my) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
tatra kho …pe… etadavoca:
pe → spelled out in full (my) | etadavoca → etad avoca (pts)ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha;
samādhiṁ → samādhim (pts)"ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเจริญสมาธิเถิด
samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti.
yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)ภิกษุผู้มีจิตตั้งมั่น ย่อมรู้ชัดตามความเป็นจริง
Kiñca yathābhūtaṁ pajānāti?
yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)รู้ชัดอะไรเล่าตามความเป็นจริง
Rūpassa samudayañca atthaṅgamañca, vedanāya samudayañca atthaṅgamañca, saññāya samudayañca atthaṅgamañca, saṅkhārānaṁ samudayañca atthaṅgamañca, viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca.
atthaṅgamañca → atthagamañca (bj) | samudayañca atthaṅgamañca → samudayañ ca atthagamañ ca (pts) | atthaṅgamañca → atthagamañ ca (pts) | atthaṅgamañca saṅkhārānaṁ → atthagamañ ca saṅkhārāṇaṁ (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดความเกิดและความดับแห่งรูป ความเกิดและความดับแห่งเวทนาความเกิดและความดับแห่งสัญญา ความเกิดและความดับแห่งสังขาร ความเกิดและความดับแห่งวิญญาณ
Ko ca, bhikkhave, rūpassa samudayo, ko vedanāya samudayo, ko saññāya samudayo, ko saṅkhārānaṁ samudayo, ko viññāṇassa samudayo?อะไรเป็นความเกิดแห่งรูป อะไรเป็นความเกิดแห่งเวทนา อะไรเป็นความเกิดแห่งสัญญา อะไรเป็นความเกิดแห่งสังขาร อะไรเป็นความเกิดแห่งวิญญาณ
Idha, bhikkhave, bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
bhikkhu → (sya-all, pts) | abhinandati → S1-3 -nandanti (pts note)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เพลิดเพลิน เชยชม ยึดติด
Kiñca abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati?ภิกษุเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดอะไรเล่า
Rūpaṁ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
rūpaṁ → rūpam (pts)คือ ภิกษุเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดรูป
Tassa rūpaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī.
nandī → nandi (sya-all, pts) | rūpaṁ → rūpam (pts)เมื่อเธอเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดรูป ความเพลิดเพลินจึงเกิดขึ้น
Yā rūpe nandī tadupādānaṁ.
nandī → nandi (sya-all) | nandī tadupādānaṁ → nandi tad upādānaṁ (pts)ความเพลิดเพลินในรูปเป็นอุปาทาน
Tassupādānapaccayā bhavo;เพราะอุปาทานของภิกษุนั้นเป็นปัจจัย ภพจึงมี
bhavapaccayā jāti;เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.เพราะชาติเป็นปัจจัย ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จึงมี
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการอย่างนี้
Vedanaṁ abhinandati …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | vedanaṁ → vedanam (pts)ภิกษุเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดเวทนา ฯลฯ
saññaṁ abhinandati …
saññaṁ → saññam (pts)ภิกษุเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดสัญญา ฯลฯ
saṅkhāre abhinandati …
pe → spelled out in full (bjt)ภิกษุเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดสังขาร ฯลฯ
viññāṇaṁ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)ภิกษุเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดวิญญาณ
Tassa viññāṇaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī.
nandī → nandi (sya-all, pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เมื่อเธอเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดวิญญาณ ความเพลิดเพลินจึงเกิดขึ้น
Yā viññāṇe nandī tadupādānaṁ.
nandī → nandi (sya-all, pts)ความเพลิดเพลินในวิญญาณเป็นอุปาทาน
Tassupādānapaccayā bhavo;เพราะอุปาทานของภิกษุนั้นเป็นปัจจัย ภพจึงมี
bhavapaccayā jāti;เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
jātipaccayā …pe…
jātipaccayā → (sya-all) | + → jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti (bjt)ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการอย่างนี้
Ayaṁ, bhikkhave, rūpassa samudayo;
ayaṁ → ayam (pts)ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งรูป
ayaṁ vedanāya samudayo;
ayaṁ → (pts) | samudayo ayaṁ → (pts)นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งเวทนา
ayaṁ saññāya samudayo;
samudayo ayaṁ → (pts)นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งสัญญา
ayaṁ saṅkhārānaṁ samudayo;
samudayo → (pts)นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งสังขาร
ayaṁ viññāṇassa samudayo.นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณ
Ko ca, bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ko vedanāya …
atthaṅgamo → atthagamo (bj, pts) | vedanāya → vedanāya atthagamo (bj)อะไรเป็นความดับแห่งรูป ... แห่งเวทนา ฯลฯ
ko saññāya …
saññāya → saññāya atthagamo (bj)แห่งสัญญา ฯลฯ
ko saṅkhārānaṁ …
saṅkhārānaṁ → saṅkhārānaṁ atthagamo (bj)แห่งสังขาร
ko viññāṇassa atthaṅgamo?
atthaṅgamo → atthagamo (bj, pts)อะไรเป็นความดับแห่งวิญญาณ
Idha, bhikkhave, nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
bhikkhave → bhikkhave bhikkhu (bj)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติด
Kiñca nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati?ภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดอะไรเล่า
Rūpaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.คือ ภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดรูป
Tassa rūpaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā rūpe nandī sā nirujjhati.
nandī → nandi (sya-all, pts) | anabhinandato → S1-3 -nandito always (pts note) | rūpaṁ → rūpam (pts)เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชมไม่ยึดติดรูป ความเพลิดเพลินในรูปจึงดับ
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho;
nandīnirodhā → nandinirodhā (sya-all, pts)เพราะความเพลิดเพลินของภิกษุนั้นดับอุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…
upādānanirodhā → upādānānirodhā (pts) | + → bhavanirodhā jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti (bjt)เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการอย่างนี้
Vedanaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.ภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดเวทนา
Tassa vedanaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāya nandī sā nirujjhati.
nandī → nandi (sya-all, pts) | anajjhosāya → anajjhosā (my) | vedanaṁ → vedanam (pts)เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดเวทนา ความเพลิดเพลินในเวทนาจึงดับ
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho;
nandīnirodhā → nandinirodhā (sya-all, pts)เพราะความเพลิดเพลิน ของภิกษุนั้นดับ อุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…
bhavanirodho → bhavanirodho bhavanirodhā (bj, pts); bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho (sya-all)เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการอย่างนี้
Saññaṁ nābhinandati …pe…
saññaṁ → saññā (pts)ภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดสัญญา ฯลฯ
saṅkhāre nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.ภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดสังขาร
Tassa saṅkhāre anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā saṅkhāresu nandī sā nirujjhati.
nandī → nandi (sya-all, pts)เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชมไม่ยึดติดสังขาร ความเพลิดเพลินในสังขารจึงดับ
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho;
nandīnirodhā → nandinirodhā (sya-all, pts)เพราะความเพลิดเพลินของภิกษุนั้นดับ อุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…
bhavanirodho → (bj, pts)เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการอย่างนี้
Viññāṇaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.ภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดวิญญาณ
Tassa viññāṇaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā viññāṇe nandī sā nirujjhati.
nandī → nandi (bj, sya-all, pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดวิญญาณ ความเพลิดเพลินในวิญญาณจึงดับ
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho …pe…
nandīnirodhā → nandinirodhā (bj, sya-all, pts) | pe → spelled out in full (bjt)เพราะความเพลิดเพลินของภิกษุนั้นดับ อุปาทานจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการอย่างนี้
Ayaṁ, bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ayaṁ vedanāya atthaṅgamo, ayaṁ saññāya atthaṅgamo, ayaṁ saṅkhārānaṁ atthaṅgamo, ayaṁ viññāṇassa atthaṅgamo”ti.
atthaṅgamo → atthagamo (bj, pts) | atthaṅgamoti pañcamaṁ → atthagamoti (bj) | atthaṅgamo ayaṁ → atthagamo ayam (pts) | saṅkhārānaṁ atthaṅgamo → saṅkhārānam atthagamo (pts) | atthaṅgamoti → atthagamo ti sāvatthi (pts)ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความดับแห่งรูป นี้เป็นความดับแห่งเวทนา นี้เป็นความดับแห่งสัญญา นี้เป็นความดับแห่งสังขาร นี้เป็นความดับแห่งวิญญาณ”