TissasuttaMit Tissa
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ viharati ārāme (sya-all)In Sāvatthī.
Tena kho pana samayena āyasmā tisso bhagavato pitucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamāroceti:
evamāroceti → evam āroceti (pts)Zu dieser Zeit nun unterrichtete der Ehrwürdige Tissa, der Cousin des Buddha von väterlicher Seite, mehrere Mönche:
“api me, āvuso, madhurakajāto viya kāyo; disāpi me na pakkhāyanti; dhammāpi maṁ na paṭibhanti; thinamiddhañca me cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati; anabhirato ca brahmacariyaṁ carāmi; hoti ca me dhammesu vicikicchā”ti.
thinamiddhañca → thīnamiddhañca (bj, sya-all, km, pts1ed) | na paṭibhanti thinamiddhañca → nappaṭibhanti thīnamiddhañca (sya-all) | thinamiddhañca → thīnamiddhaṁ ca (pts) | pakkhāyanti → pekkhāyanti (bj: machasaṁ, syā) | nappaṭibhanti → na paṭihanti (bj: machasaṁ) | thinamiddhañca → thīnamiddhañca (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | disāpi → disā pi (pts) | dhammāpi → dhammā pi (pts) | vicikicchāti → vicikicchā ti (pts)„Geehrte, mein Körper fühlt sich an wie betäubt. Ich habe die Orientierung verloren, die Lehren wollen mir nicht einfallen und mein Geist ist ganz dumpf und benommen. Ich führe das geistliche Leben unzufrieden und zweifle an den Lehren.“
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)Da gingen mehrere Mönche und Nonnen zum Buddha, verbeugten sich, setzten sich zur Seite hin und berichteten ihm davon.
“āyasmā, bhante, tisso bhagavato pitucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamāroceti:
evamāroceti → evam āroceti (pts)
‘api me, āvuso, madhurakajāto viya kāyo; disāpi me na pakkhāyanti; dhammāpi maṁ na paṭibhanti; thinamiddhañca me cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati; anabhirato ca brahmacariyaṁ carāmi; hoti ca me dhammesu vicikicchā’”ti.
na paṭibhanti thinamiddhañca → nappaṭibhanti thīnamiddhañca (sya-all) | thinamiddhañca → thīnamiddhaṁ ca (pts) | disāpi → disā pi (pts) | dhammāpi → dhammā pi (pts) | vicikicchāti → vicikicchā ti (pts)
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:
aññataraṁ bhikkhuṁ → aññataram bhikkhum (pts)Da wandte sich der Buddha an einen Mönch:
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena tissaṁ bhikkhuṁ āmantehī”ti.
āmantehīti → āmantehi satthā taṁ āvuso tissa āmantetīti (bjt, th) | tvaṁ → tvam (pts) | bhikkhuṁ āmantehīti → bhikkhum āmantehi satthā taṁ āvuso tissa āmantetīti (pts)„Bitte, Mönch, sag dem Mönch Tissa in meinem Namen, dass der Lehrer ihn rufen lässt.“
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā tisso tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ tissaṁ etadavoca:
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | āyasmantaṁ tissaṁ etadavoca → āyasmantam tissam etad avoca (pts)„Ja, Herr“, antwortete der Mönch. Er ging zu Tissa und sagte zu ihm:
“satthā taṁ, āvuso tissa, āmantetī”ti.
taṁ → tam (pts)„Geehrter Tissa, der Lehrer lässt dich rufen.“
“Evamāvuso”ti kho āyasmā tisso tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ tissaṁ bhagavā etadavoca:
evamāvusoti → evaṁ āvusoti (th) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | tissaṁ → tissam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)„Ja, Geehrter“, antwortete Tissa. Er ging zum Buddha, verbeugte sich und setzte sich zur Seite hin. Der Buddha sagte zu ihm:
“saccaṁ kira tvaṁ, tissa, sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamārocesi:
tissa → tissaṁ (pts) | bhikkhūnaṁ evamārocesi → bhikkhūnam evam ārocesi (pts)„Ist es wirklich wahr, Tissa, dass du mehrere Mönche darüber unterrichtet hast,
‘api me, āvuso, madhurakajāto viya kāyo …pe… hoti ca me dhammesu vicikicchā’”ti?
pe → spelled out in full (bjt) | vicikicchāti → vicikicchā ti (pts)dass dein Körper sich anfühlt wie betäubt … und dass du an den Lehren zweifelst?“
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)„Ja, Herr.“
“Taṁ kiṁ maññasi, tissa,„Was denkst du, Tissa?
rūpe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa, tassa rūpassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
avigatacchandassa avigatapemassa → avigatachandassa avigarapemassa (pts) | avigatarāgassa → S1-3 avīta- (pts note) | + → evambhante sādhu sādhu tissa evaṁ hetaṁ tissa hoti yathā taṁ rūpe avigatarāgassa vedanāya avigatarāgassa avigatataṇhassa vedanāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti (bjt) | avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa → avītarāgassa avītacchandassa avītapemassa avītapipāsassa avītapariḷāhassa avītataṇhassa (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)Wenn man nicht frei ist von Begehren, Sehnen, Zuneigung, Durst, Leidenschaft und Verlangen nach Form, und diese Form verfällt und geht zugrunde, führt das zu Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis?“
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)„Ja, Herr.“
“Sādhu sādhu, tissa.„Gut, gut, Tissa!
Evañhetaṁ, tissa, hoti.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th, pts)So ist es, Tissa,
Yathā taṁ rūpe avigatarāgassa …
avigatarāgassa → avītarāgassa (sya-all) | rūpe → vedanāya (bjt)wenn man nicht frei ist von Begehren nach Form.
vedanāya …Wenn man nicht frei ist von Begehren nach Gefühl, und dieses Gefühl verfällt …
saññāya …Wenn man nicht frei ist von Begehren nach Wahrnehmung …
saṅkhāresu avigatarāgassa …pe…
avigatarāgassa → avītarāgassa (sya-all) | + → avigatataṇhassa (bjt)Wenn man nicht frei ist von Begehren nach Willensbildungsprozessen …
tesaṁ saṅkhārānaṁ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)
“Sādhu sādhu, tissa.
Evañhetaṁ, tissa, hoti.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th, pts)
Yathā taṁ saṅkhāresu anigatarāgassa, viññāṇe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa, tassa viññāṇassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
anigatarāgassa → avigatarāgassa (bj, pts); avītarāgassa (sya-all) | saṅkhāresu anigatarāgassa → (cck) | avigatarāgassa → S3 avīgata- (pts note) | saṅkhāresu anigatarāgassa → saṁkhāresu avigatarāgassa (bjt) | avigatacchandassa → avigatachandassa (bjt, pts) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa → avītarāgassa avītacchandassa avītapemassa avītapipāsassa avītapariḷāhassa avītataṇhassa (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)Wenn man nicht frei ist von Begehren nach Bewusstsein, und dieses Bewusstsein verfällt und geht zugrunde, führt das zu Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis?“
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)„Ja, Herr.“
“Sādhu sādhu, tissa.„Gut, gut, Tissa!
Evañhetaṁ, tissa, hoti.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th, pts)So ist es, Tissa,
Yathā taṁ viññāṇe avigatarāgassa.
avigatarāgassa → avītarāgassa (sya-all) | avigatarāgassa → So all the MSS. without even one --pe-- or ||la|| and further on (18) likewise (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th)wenn man nicht frei ist von Begehren nach Bewusstsein.
Taṁ kiṁ maññasi, tissa,Was denkst du, Tissa?
rūpe vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa, tassa rūpassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
vigatacchandassa → (bj) | vigatarāgassa → S3 vīta- always (pts note) | vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa → vītarāgassa vītacchandassa vītapemassa vītapipāsassa vītapariḷāhassa vītataṇhassa (th) | vigatacchandassa → vigatachandassa (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)Wenn man frei ist von Begehren, Sehnen, Zuneigung, Durst, Leidenschaft und Verlangen nach Form, und diese Form verfällt und geht zugrunde, führt das zu Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)„Nein, Herr.“
“Sādhu sādhu, tissa.„Gut, gut, Tissa!
Evañhetaṁ, tissa, hoti.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th, pts)So ist es, Tissa,
Yathā taṁ rūpe vigatarāgassa …
vigatarāgassa → vītarāgassa (sya-all)wenn man frei ist von Begehren nach Form …
vedanāya …nach Gefühl …
saññāya …nach Wahrnehmung …
saṅkhāresu vigatarāgassa …
vigatarāgassa → (sya-all)nach Willensbildungsprozessen …
viññāṇe vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa tassa viññāṇassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
vigatacchandassa → vigatachandassa (bjt, pts) | vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa → vītarāgassa vītacchandassa vītapemassa vītapipāsassa vītapariḷāhassa vītataṇhassa (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)
“Sādhu sādhu, tissa.
Evañhetaṁ, tissa, hoti.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th, pts)
Yathā taṁ viññāṇe vigatarāgassa.
vigatarāgassa → vītarāgassa (sya-all); vigātarāgassa (pts)und nach Bewusstsein.
Taṁ kiṁ maññasi, tissa,Was denkst du, Tissa?
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
niccaṁ → ṇiccaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)Ist Form beständig oder unbeständig?“
“Aniccaṁ, bhante”.
aniccaṁ → aniccam (pts)„Unbeständig, Herr.“
“Vedanā …
pe → spelled out in full (bjt)„Ist Gefühl …
saññā …Ist Wahrnehmung …
saṅkhārā …Sind Willensbildungsprozesse …
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Ist Bewusstsein beständig oder unbeständig?“
“Aniccaṁ, bhante”.
bhante → Complete in S1-3 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)„Unbeständig, Herr.“
“Tasmātiha …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)„Daher sollst du jegliche Art … sehen …
evaṁ passaṁ …pe…
+ → tissa sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati (bjt) | + → viññāṇasmimpi nibbindati nibbindaṁ virajjati (bjt) | evaṁ passaṁ → evam passam (pts)Wenn er das sieht …
nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.
pajānāti → pajānātīti (cck)Er versteht: ‚… es gibt nichts weiter für diesen Ort.‘
Seyyathāpi, tissa, dve purisā—
seyyathāpi → seyyathāpassa (pts) | seyyathāpi → seyyathāpassu (bj: sīmu8) | Seyyathāpassa → B seyyathāpi (pts note)Angenommen, Tissa, da wären zwei Menschen:
eko puriso amaggakusalo, eko puriso maggakusalo.einer, der den Weg nicht kennt, und einer, der ihn kennt.
Tamenaṁ so amaggakusalo puriso amuṁ maggakusalaṁ purisaṁ maggaṁ puccheyya.
enaṁ → S1-3 ena (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | amuṁ maggakusalaṁ purisaṁ maggaṁ → amum maggakusalam purisam maggam (pts)Derjenige, der den Weg nicht kennt, würde den befragen, der ihn kennt,
So evaṁ vadeyya:und der würde antworten:
‘ehi, bho purisa, ayaṁ maggo.
ehi bho → ambho (bj) | ehi → evaṁ (sya-all, pts) | purisa → ehi bho purisa (bj: machasaṁ); evaṁ bho purisa (bj: syā) | Evaṁ → B ehi (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)‚Komm, werter Mann, das ist der Weg.
Tena muhuttaṁ gaccha.
muhuttaṁ → muhuttam (pts)Geh eine Weile,
Tena muhuttaṁ gantvā dakkhissasi dvedhāpathaṁ, tattha vāmaṁ muñcitvā dakkhiṇaṁ gaṇhāhi.
dvedhāpathaṁ → dvidhā pathaṁ (bj, pts) | gaṇhāhi → gaṇha (sya-all) | muhuttaṁ → muhuttam (pts) | dvedhāpathaṁ → dvidhāpathaṁ (pts)und du wirst eine Weggabelung sehen. Lass den linken Weg liegen und schlag den rechten ein.
Tena muhuttaṁ gaccha.
muhuttaṁ → muhuttam (pts)Geh eine weitere Weile,
Tena muhuttaṁ gantvā dakkhissasi tibbaṁ vanasaṇḍaṁ.
tena → S1-3 gacchantena instead of gaccha || tena (pts note) | tibbaṁ → tibbam (pts)und du wirst ein dichtes Waldstück sehen.
Tena muhuttaṁ gaccha.Geh eine weitere Weile,
Tena muhuttaṁ gantvā dakkhissasi mahantaṁ ninnaṁ pallalaṁ.
mahantaṁ → mahantam (pts)und du wirst eine ausgedehnte Sumpfniederung sehen.
Tena muhuttaṁ gaccha.
muhuttaṁ → muhuttam (pts)Geh eine weitere Weile,
Tena muhuttaṁ gantvā dakkhissasi sobbhaṁ papātaṁ.
sobbhaṁ → sobbham (pts)und du wirst eine hohe, steile Klippe sehen.
Tena muhuttaṁ gaccha.Geh eine weitere Weile,
Tena muhuttaṁ gantvā dakkhissasi samaṁ bhūmibhāgaṁ ramaṇīyan’ti.
ramaṇīyanti → ramaṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | samaṁ → samam (pts)und du wirst eine ebene, schön angelegte Landschaft sehen.‘
Upamā kho myāyaṁ, tissa, katā atthassa viññāpanāya.
myāyaṁ → S3 omits ṁ (pts note)Ich habe mir dieses Gleichnis ausgedacht, um etwas deutlich zu machen.
Ayaṁ cevettha attho:
cevettha → cettha (bj)Und das ist die Bedeutung:
‘puriso amaggakusalo’ti kho, tissa, puthujjanassetaṁ adhivacanaṁ.
amaggakusaloti → amaggakusalo ti (pts)‚Ein Mensch, der den Weg nicht kennt‘ ist ein Ausdruck für einen ungebildeten gewöhnlichen Menschen.
‘Puriso maggakusalo’ti kho, tissa, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.
tathāgatassetaṁ → vicikicchāyetam (pts) | arahato sammāsambuddhassa dvedhāpathoti → vāmamaggo ti (pts) | Tathāgatassetam → B -assa taṁ (pts note) | maggakusaloti → maggakusalo ti (pts) | tissa tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ → tissā tathāgatassetam adhivacanam (pts)‚Ein Mensch, der den Weg kennt‘ ist ein Ausdruck für den Klargewordenen, den Vollendeten, den vollkommen erwachten Buddha.
‘Dvedhāpatho’ti kho, tissa, vicikicchāyetaṁ adhivacanaṁ.
dvedhāpathoti → dvidhāpathoti (bj) | vicikicchāyetaṁ → aṭṭhaṅgikassetam micchāmaggassa (pts) | dvidhāpathoti → dvedhāpathoti (bj: machasaṁ, syā) | dvedhāpathoti → dvidhāpatho ti (pts) | vicikicchāyetaṁ → vicikicchāyetam (pts)‚Eine Weggabelung‘ ist ein Ausdruck für Zweifel.
‘Vāmo maggo’ti kho, tissa, aṭṭhaṅgikassetaṁ micchāmaggassa adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | vāmo maggoti → vāmamaggo ti (pts) | aṭṭhaṅgikassetaṁ → aṭṭhaṅgikassetam (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdam (pts)‚Der linke Weg‘ ist ein Ausdruck für den falschen achtfachen Pfad: nämlich
micchādiṭṭhiyā …pe… micchāsamādhissa.
+ → micchāsaṅkappassa micchāvācāya micchākammantassa micchāājīvassa micchāvāyāmassa micchāsatiyā (bjt)falsche Ansicht … falsche Versenkung.
‘Dakkhiṇo maggo’ti kho, tissa, ariyassetaṁ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | dakkhiṇo maggoti → dakkhiṇamaggo ti (pts) | ariyassetaṁ → ariyassetam (pts)‚Der rechte Weg‘ ist ein Ausdruck für den edlen achtfachen Pfad: nämlich
sammādiṭṭhiyā …pe… sammāsamādhissa.
+ → sammāsaṅkappassa sammāvācāya sammākammantassa sammāājīvassa sammāvāyāmassa sammāsatiyā (bjt)rechte Ansicht … rechte Versenkung.
‘Tibbo vanasaṇḍo’ti kho, tissa, avijjāyetaṁ adhivacanaṁ.
vanasaṇḍoti → vanasaṇḍo ti (pts)‚Ein dichtes Waldstück‘ ist ein Ausdruck für Unwissenheit.
‘Mahantaṁ ninnaṁ pallalan’ti kho, tissa, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
kāmānametaṁ → kāmānaṁ etam (pts)‚Eine ausgedehnte Sumpfniederung‘ ist ein Ausdruck für Sinnenfreuden.
‘Sobbho papāto’ti kho, tissa, kodhūpāyāsassetaṁ adhivacanaṁ.
kodhūpāyāsassetaṁ → kodhupāyāsassetaṁ (sya-all) | papātoti → papāto ti (pts) | kodhūpāyāsassetaṁ → kodhūpāyāsassetam (pts)‚Eine hohe, steile Klippe‘ ist ein Ausdruck für Zorn und Gereiztheit.
‘Samo bhūmibhāgo ramaṇīyo’ti kho, tissa, nibbānassetaṁ adhivacanaṁ.
ramaṇīyoti → ramaṇīyo ti (pts) | nibbānassetaṁ → nibbānassetam (pts)‚Eine ebene, schön angelegte Landschaft‘ ist ein Ausdruck für das Erlöschen.
Abhirama, tissa, abhirama, tissa.Freue dich, Tissa, freue dich!
Ahamovādena ahamanuggahena ahamanusāsaniyā”ti.
Ahamovādena ahamanuggahena ahamanusāsaniyā”ti → ahamāmisadhammānuggahena mamovādena mamānusāsaniyāti (mr) | ahamanusāsaniyā’’ti → ahamāmisadhammānuggahena mamovādena mamānusāsaniyāti (cck: ka.) | ahamanusāsaniyāti → evaṁ. ba. ahamāmisadhammānuggahena mamovādena mamānusāsaniyāti (sya-all: sī.) | anusāsaniyāti → So S1-3 (S3 -anuggehena) B -Tissa aham āmisāmamānussāsaniyāti (pts note) | ahamanusāsaniyāti → ahamanusāsanīyāti (bjt) | ahamovādena ahamanuggahena ahamanusāsaniyāti → aham ovādena aham anuggahena aham anusāsaniyāti (pts)Ich bin hier, um euch zu unterweisen, euch zu helfen und euch zu lehren.“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamano āyasmā tisso bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)Zufrieden begrüßte der Ehrwürdige Tissa die Worte des Buddha.