- Saṁyutta Nikāya 23.1สังยุตตนิกาย
- 1. Paṭhamamāravagga
Paṭhamamāravagga → paṭhamavaggo (sya-all); paṭhamo vaggo (pts1ed); paṭhamavagga (csp1ed, csp2ed)
Mārasutta๑ มารสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all) | sāvatthinidānaṁ atha → (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā rādho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā rādho bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ท่านพระราธะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“‘Māro, māro’ti, bhante, vuccati.
māroti bhante → māro ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่พระองค์ตรัสว่า ‘มาร มาร’
Kittāvatā nu kho, bhante, māro”ti?
māroti → māroti vuccatīti (sya-all) | māroti → māroti vuccati (bj: sīmu8, sī.pavi) | ti → S1-3 omit bhante and add vuccati (pts note) | māroti → māro ti (pts)ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอพระองค์จึงตรัสว่า ‘มาร”
“Rūpe kho, rādha, sati māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati.
mīyati tasmātiha → miyyati tasmā tiha (sya-all) | mīyati → mīyyati (bj: syā)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ราธะ เมื่อมีรูป จึงมีมาร มีผู้ทำให้ตายหรือมีผู้ตาย
Tasmātiha tvaṁ, rādha, rūpaṁ māroti passa, māretāti passa, mīyatīti passa, rogoti passa, gaṇḍoti passa, sallanti passa, aghanti passa, aghabhūtanti passa.
mīyatīti → miyyatīti (sya-all) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmāti ha (pts) | rūpaṁ māroti → rūpam māro ti (pts) | māretāti → māretā ti (pts) | gaṇḍoti → gaṇḍo ti (pts)เพราะฉะนั้น เธอจงเห็นรูปว่า ‘เป็นมาร เป็นผู้ทำให้ตาย เป็นผู้ตายเป็นโรค เป็นดุจหัวฝี เป็นดุจลูกศร เป็นของลำบาก เป็นเหตุเกิดแห่งของลำบาก’
Ye naṁ evaṁ passanti te sammā passanti.
naṁ evaṁ → nam evam (pts) | sammā passanti → sammāpassanti (pts)บุคคลเหล่าใดเห็นรูปนั้นอย่างนี้ บุคคลเหล่านั้นชื่อว่าย่อมเห็นชอบ
Vedanāya sati …
mīyati → mīyyati (bj: syā) | pe → spelled out in full (bjt)เมื่อมีเวทนา ฯลฯ
saññāya sati …เมื่อมีสัญญา ...
saṅkhāresu sati …
sati → More complete in S1-3 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)เมื่อมีสังขาร ...
viññāṇe sati māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati.
mīyati tasmātiha → miyyati tasmā tiha (sya-all)เมื่อมีวิญญาณ จึงมีมาร มีผู้ทำให้ตาย หรือมีผู้ตาย
Tasmātiha tvaṁ, rādha, viññāṇaṁ māroti passa, māretāti passa, mīyatīti passa, rogoti passa, gaṇḍoti passa, sallanti passa, aghanti passa, aghabhūtanti passa.
mīyatīti → miyyatīti (sya-all) | rogoti → rāgo ti (pts) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmāti ha (pts) | viññāṇaṁ māroti → viññāṇam māro ti (pts) | māretāti → māretā ti (pts) | gaṇḍoti → gaṇḍo ti (pts)เพราะฉะนั้น เธอจงเห็นวิญญาณว่า ‘เป็นมาร เป็นผู้ทำให้ตาย เป็นผู้ตาย เป็นโรค เป็นดุจหัวฝีเป็นดุจลูกศร เป็นของลำบาก เป็นเหตุเกิดแห่งของลำบาก’
Ye naṁ evaṁ passanti, te sammā passantī”ti.
naṁ evaṁ → nam evam (pts) | sammā passantīti → sammāpassantī ti (pts)บุคคลเหล่าใดเห็นวิญญาณนั้นอย่างนี้ บุคคลเหล่านั้นชื่อว่าย่อมเห็นชอบ”
“Sammādassanaṁ pana, bhante, kimatthiyan”ti?
kimatthiyanti → B kimatthaṁ (pts note) | sammādassanaṁ → sammādassanam (pts)“ก็ความเห็นชอบมีประโยชน์อย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”
“Sammādassanaṁ kho, rādha, nibbidatthaṁ”.“ราธะ ความเห็นชอบมีประโยชน์ทำให้เบื่อหน่าย”
“Nibbidā pana, bhante, kimatthiyā”ti?
kimatthiyāti → kimatthiyā ti (pts)“ก็ความเบื่อหน่ายมีประโยชน์อย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”
“Nibbidā kho, rādha, virāgatthā”.“ความเบื่อหน่ายมีประโยชน์ทำให้คลายกำหนัด”
“Virāgo pana, bhante, kimatthiyo”ti?“ก็ความคลายกำหนัดมีประโยชน์อย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”
“Virāgo kho, rādha, vimuttattho”.“ความคลายกำหนัดมีประโยชน์ทำให้หลุดพ้น”
“Vimutti pana, bhante, kimatthiyā”ti?
Vimutti → S1-3 vimuttiṁ (pts note)“ก็ความหลุดพ้นมีประโยชน์อย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”
“Vimutti kho, rādha, nibbānatthā”.
nibbānatthā → B -atthaṁ (pts note)“ความหลุดพ้นมีประโยชน์ทำให้นิพพาน”
“Nibbānaṁ pana, bhante, kimatthiyan”ti?
nibbānaṁ → nibbānam (pts)“ก็นิพพานเล่ามีประโยชน์อย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”
“Accayāsi, rādha, pañhaṁ, nāsakkhi pañhassa pariyantaṁ gahetuṁ.
Accayāsi → accasarā (bj, sya-all, km); assa (pts1ed); accayā (mr) | accayāsi → accasarā (bj, sya-all); assa (pts) | accasarā → accagārādha (bj: machasaṁ) | Accayāsi → accasarā (cck: sī. syā. kaṁ.); assa (cck: pī.); accayā (cck: ka.) | accasarā → evaṁ. ba. accayā. a. accasā (sya-all: sī.) | Assa → B accayā; S3 aḍḍha corrected to assa (pts note)ราธะ เธอถามมากเกินไปแล้ว เธอไม่อาจกำหนดขอบเขตของปัญหาได้
Nibbānogadhañhi, rādha, brahmacariyaṁ vussati, nibbānaparāyanaṁ nibbānapariyosānan”ti.
nibbānaparāyanaṁ → (sya-all) | nibbānapariyosānanti paṭhamaṁ → nibbānapariyosānan ti sāvatthi (pts) | nibbānogadhañhi → nibbānogadhaṁ hi (bjt, th, pts)เพราะกุลบุตรย่อมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ที่หยั่งลงสู่นิพพาน มีนิพพานเป็นจุดมุ่งหมาย มีนิพพานเป็นที่สุด”