Devadahasutta
Devadahasutta → devadahakhaṇo (pts1ed)๑๓๔ เทวทหสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati devadahaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.
sakkesu → sakyesu (sya-all) | devadahaṁ nāma sakyānaṁ nigamo → devadahannāma sakkānam nigame (pts) | Sakkānam → S1-3 sakyānam (pts note) | nigame → S1 nigamo (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ เทวทหนิคมของเจ้าศากยะ ทั้งหลาย แคว้นสักกะ
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“nāhaṁ, bhikkhave, sabbesaṁyeva bhikkhūnaṁ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi, na ca panāhaṁ, bhikkhave, sabbesaṁyeva bhikkhūnaṁ chasu phassāyatanesu nāppamādena karaṇīyanti vadāmi.
sabbesaṁyeva → sabbesaññeva (bjt, th, pts) | nāhaṁ → nāham (pts) | panāhaṁ → panāham (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ความไม่ประมาทในผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุทุกรูปควรทำแท้’ แต่เราก็ไม่กล่าวว่า ‘ความไม่ประมาทในผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุทุกรูปไม่ควรทำเลย’
Ye te, bhikkhave, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, tesāhaṁ, bhikkhave, bhikkhūnaṁ chasu phassāyatanesu nāppamādena karaṇīyanti vadāmi.
parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā tesāhaṁ → parikkhiṇabhavasaṁyojanā sammadaññā vimuttā tesāham (pts) | parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā → parikkhīṇabhavasaññojanā sammadaññā vimuttā (bjt, th)ภิกษุเหล่าใดเป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำ เสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตน โดยลำดับแล้ว สิ้นภวสังโยชน์ หลุดพ้นเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวว่า ‘ความไม่ประมาทใน ผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุเหล่านั้นไม่ควรทำ’
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Kataṁ tesaṁ appamādena, abhabbā te pamajjituṁ.
kataṁ tesaṁ → kathantesaṁ (sya-all) | te → tena (sya-all) | Kataṁ → S1 kataṁ (?); S3 nataṁ distinctly; B1-2 katham; corrected in B2 to kataṁ (pts note) | tesaṁ → tesam (pts)เพราะความไม่ประมาทภิกษุเหล่านั้นกระทำแล้ว ภิกษุเหล่านั้นไม่ควรประมาท
Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū sekkhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, tesāhaṁ, bhikkhave, bhikkhūnaṁ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi.
sekkhā → sekhā (bj, sya-all, km, pts1ed, mr) | te → tehi (bj) | patthayamānā → patthayamānāva (sya-all) | sekkhā → sekhā (cck: sī. syā. kaṁ. pī. ka.) | sekhā → sekkhāti vā pāṭho (sya-all note) | sekhā → S1-3 ye kho (pts note) | appamādena → B1-2 nesāhaṁ bhi- -āyatanesu nāppamādena (pts note) | yogakkhemaṁ → yogakkhemam (pts) | tesāhaṁ → tesāham (pts)ส่วนภิกษุเหล่าใดเป็นเสขะ (ผู้ยังต้องศึกษา) ยังไม่บรรลุอรหัตตผล ปรารถนา ธรรมเป็นแดนเกษมจากโยคะ อันยอดเยี่ยมอยู่ เรากล่าวว่า ‘ความไม่ประมาทใน ผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุเหล่านั้นควรทำ’
Taṁ kissa hetu?
hetu → hetuṁ (bj)ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā manoramāpi, amanoramāpi.
manoramāpi amanoramāpi → manoramā pi amanoramā pi (pts)เพราะรูปที่พึงรู้แจ้งทางตา น่ารื่นรมย์ใจบ้าง ไม่น่ารื่นรมย์ใจบ้างมีอยู่
Tyāssa phussa phussa cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhanti.
phussa phussa → phussaphussa (pts)รูป เหล่านั้นกระทบแล้วๆ ย่อมไม่ครอบงำจิตของบุคคลนั้นอยู่
Cetaso apariyādānā āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj); appamuṭṭhā (bj, sya-all, km) | apammuṭṭhā → appamuṭṭha (bj: sī.pavi, syā); asammuṭṭhā (bj: machasaṁ) | asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (cck: sī.); appamuṭṭhā (cck: syā. kaṁ.) | appamuṭṭhā → ba. asaṁmuṭṭhā (sya-all note) | asammuṭṭhā → S3 appamuṭṭhā (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)เพราะไม่ครอบงำจิต บุคคลจึงปรารภความเพียร ไม่ย่อหย่อน มีสติตั้งมั่น ไม่หลงลืม มีกายสงบ ไม่ กระสับกระส่าย มีจิตแน่วแน่เป็นสมาธิ
Imaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, appamādaphalaṁ sampassamāno tesaṁ bhikkhūnaṁ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi …pe…
+ → santi bhikkhave sotaviññeyyā saddā manoramāpi amanoramāpi (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | tesaṁ → tesam (pts)เราเห็นผลแห่งความไม่ประมาทนี้ จึงกล่าว ว่า ‘ความไม่ประมาทในผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุเหล่านั้นควรทำแท้’ ฯลฯ รสที่พึงรู้แจ้งทางลิ้น น่ารื่นรมย์ใจบ้าง ไม่น่ารื่นรมย์ใจบ้างมีอยู่ รสเหล่านั้น กระทบแล้ว ๆ ย่อมไม่ครอบงำจิตของบุคคลนั้นอยู่ เพราะไม่ครอบงำจิต บุคคลจึง ปรารภความเพียร ไม่ย่อหย่อน มีสติตั้งมั่น ไม่หลงลืม มีกายสงบ ไม่กระสับ กระส่าย มีจิตแน่วแน่เป็นสมาธิ เราเห็นผลแห่งความไม่ประมาทนี้ จึงกล่าวว่า ‘ความไม่ประมาทในผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุเหล่านั้นควรทำแท้’ ฯลฯ
santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā manoramāpi amanoramāpi.
bhikkhave → bhikkhave jivhā kāya santi bhikkhave (pts) | manoramāpi amanoramāpi → manoramā pi amanoramā pi (pts)ธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งทางใจ น่ารื่นรมย์ใจบ้าง ไม่น่ารื่นรมย์ใจบ้างมีอยู่
Tyāssa phussa phussa cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhanti.
phussa phussa → phussaphussa (pts)ธรรมารมณ์นั้นกระทบแล้ว ๆ ย่อมไม่ครอบงำจิตของบุคคลนั้นอยู่
Cetaso apariyādānā āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | asammuṭṭhā → S3 apammuṭṭhā (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | asammuṭṭhā → appamuṭṭhā (th) | vīriyaṁ → viriyam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)เพราะไม่ครอบงำจิต บุคคลจึงปรารภความเพียร ไม่ย่อหย่อน มีสติตั้งมั่น ไม่หลงลืม มีกายสงบ ไม่ กระสับกระส่าย มีจิตแน่วแน่เป็นสมาธิ
Imaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, appamādaphalaṁ sampassamāno tesaṁ bhikkhūnaṁ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmī”ti.
chasu → chassu (bj) | chasu → chassu (cck: sī.) | imaṁ khvāhaṁ → imam khvāham (pts) | appamādaphalaṁ → appamādaphalam (pts) | tesaṁ bhikkhūnaṁ → tesam bhikkhūnam (pts)เราเห็นผลแห่งความไม่ประมาทนี้ จึงกล่าวว่า ‘ความไม่ประมาทในผัสสายตนะ ๖ ประการ อันภิกษุเหล่านั้นควรทำแท้”