AtthinukhopariyāyasuttaIs There a Method?
“Atthi nu kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākareyya:
ruciyā → ruciyā aññatrānussavā aññatrākāraparivitakkā (pts) | aññatra → aññattha (bj: sī.pavi) | aññatreva → S1-3 aññattho always (pts note) | + → sāvatthiyaṁ (bjt) | byākareyya → vyākareyya (bjt) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts) | anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākareyya → diṭṭhinijjhānakhantiyā aññam vyākareyya (pts)“Mendicants, is there a method—apart from faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation—that a mendicant can rely on to declare their enlightenment? That is:
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti?
pajānāmī”ti → pajānātīti (sya-all, km, pts1ed, mr) | pajānāmīti → pajānātīti (sya-all) | pajānāmīti bhagavaṁmūlakā → pajānātī ti bhagavammūlakā (pts) | pajānāmī’’ti → pajānātīti (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | ti → S1-3 pajānāmīti always (pts note) | khīṇā → khīnā (pts) | vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)‘I understand: “Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.”’”
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
pe → So S1-3; complete in B1-2 (pts note) | bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavannettikā bhagavampaṭisaraṇā (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt)“Our teachings are rooted in the Buddha. He is our guide and our refuge. Sir, may the Buddha himself please clarify the meaning of this. The mendicants will listen and remember it.”
“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (bjt, th) | tena hi → tenahi (th)“Well then, mendicants, listen and apply your mind well, I will speak.”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.“Yes, sir,” they replied. Bhagavā etadavoca:The Buddha said this:
“atthi, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākareyya:
byākareyya khīṇā → vyākareyya khīnā (pts) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts) | ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā → diṭṭhinijjhānakhantiyā (pts)“There is a method—apart from faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation—that a mendicant can rely on to declare their enlightenment. That is:
‘“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāmī’ti.
pajānāmīti → pajānātīti (sya-all) | itthattāyāti → itthattāyā ti (ms2005)‘I understand: “Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.”’
Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya …pe… aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākaroti: ‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti?
pajānāmīti → pajānātīti (sya-all, pts) | byākaroti khīṇā → vyākaroti khiṇā (pts) | kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ → nāparam (pts) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts) | diṭṭhinijjhānakkhantiyā → diṭṭhinijjhānakhantiyā (pts) | vusitaṁ → vusitam (pts)And what is that method?
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti;
santaṁ → santam (pts)Take a mendicant who sees a sight with their eyes. When they have greed, hate, and delusion in them, they understand ‘I have greed, hate, and delusion in me.’
asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti.
asantaṁ → asantam (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts)When they don’t have greed, hate, and delusion in them, they understand ‘I don’t have greed, hate, and delusion in me.’
Yaṁ taṁ, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti. Api nu me, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā”ti?
Yantam → S1-3 santam (pts note) | nu me → nume (my) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | veditabbāti → veditabbā (bjt) | me → khome (th) | rūpaṁ → rūpam (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | diṭṭhinijjhānakkhantiyā → diṭṭhinijjhānakhantiyā (pts) | veditabbāti → veditabbā ti (pts)Since this is so, are these things understood by faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“No, sir.”
“Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā”ti?
nanume → nanu me (bjt, pts) | veditabbāti → veditabbā ti (pts)“Aren’t they understood by seeing them with wisdom?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ bhante → evambhante (bjt) | evaṁ → evam (pts)“Yes, sir.”
“Ayaṁ kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākaroti:
ayaṁ → ayampi (bj: sīmu, syā) | byākaroti → vyākaroti (bjt, pts) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts) | aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā → aññatrānussavā aññatrākāraparivitakkā aññatradiṭṭhinijjhānakhantiyā (pts)“This is a method—apart from faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation—that a mendicant can rely on to declare their enlightenment. That is:
‘“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāmī’ti …pe….
jāti vusitaṁ → jati vusitam (pts) | pajānāmīti → pajānāti (th) | itthattāyāti → itthattāyā ti (ms2005) | nāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti → nāparam itthattāyā ti pajānāti (pts)‘I understand: “Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.”’
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā santaṁ vā ajjhattaṁ …pe… rāgadosamohoti pajānāti; asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti.
ajjhattaṁ → (bj) | vā → vā ajjhattam rāgadosamoham atthi me (pts) | sāyitvā → 10 (Jivhāya . . .)is complete in B1-2 (pts note)Furthermore, a mendicant hears a sound … smells an odor … tastes a flavor … encounters a touch …
Yaṁ taṁ, bhikkhave, jivhāya rasaṁ sāyitvā santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti; api nu me, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā”ti?
jivhāya rasaṁ sāyitvā → bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya (pts) | nu me → nume (my) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | me → khome (th)
“No hetaṁ, bhante”.
“Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā”ti?
“Evaṁ, bhante”.
“Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākaroti: ‘“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāmī’ti …pe….
pajānāmī’ti → pajānātīti (sya-all, km, mr); pajānāti (pts1ed) | ruciyā → ruciyā aññatrānussavā aññatrākāraparivitakkā (pts) | pajānāmī’’ti → pajānātīti (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | + → bhikkhu (th) | itthattāyāti → itthattāyā ti (ms2005)
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti;
caparaṁ → ca param (pts) | ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ → ajjhattam rāgadosamoham (pts)knows an idea with their mind. When they have greed, hate, and delusion in them, they understand ‘I have greed, hate, and delusion in me.’
asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti.
ajjhattaṁ rāgadosamohoti → ajjhattam rāgadosamoho ti (pts)When they don’t have greed, hate, and delusion in them, they understand ‘I don’t have greed, hate, and delusion in me.’
Yaṁ taṁ, bhikkhave, bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ, natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti; api nu me, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā”ti?
dhammaṁ → dhmamaṁ (bj) | me → khome (sya-all) | me → apinume (bj: machasaṁ) | nu me → nume (my) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | + → kho (bjt) | yaṁ taṁ → yam tam (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | ajjhattaṁ rāgadosamohoti → ajjhattam rāgadosamoho ti (pts) | ruciyā → diṭṭhinijjhānakhantiyā (pts)Since this is so, are these things understood by faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation?”
“No hetaṁ, bhante”.
no hetaṁ → nohetaṁ (bjt) | hetaṁ → hetam (pts)“No, sir.”
“Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā”ti?
nanume → nanu me (bjt, pts)“Aren’t they understood by seeing them with wisdom?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ bhante → evambhante (bjt) | evaṁ → evam (pts)“Yes, sir.”
“Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākaroti:
diṭṭhinijjhānakkhantiyā → diṭṭhanijjhānakkhantiyā (sya-all) | byākaroti → vyākaroti (bjt, pts) | ayampi → ayam pi (pts) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts) | + → aññatrānussavā aññatrākāraparivitakkā (pts) | anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā → diṭṭhinijjhānakhantiyā (pts)“This too is a method—apart from faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation—that a mendicant can rely on to declare their enlightenment. That is:
‘“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāmī’ti.
pajānāmīti → pajānātīti (sya-all) | itthattāyāti → itthattāyā ti (ms2005) | vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)‘I understand: “Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.”’”