- Saṁyutta Nikāya 35.246Verbundene Lehrreden 35.246
- 19. Āsīvisavagga19. Das Kapitel über das Gleichnis von den Giftschlangen
Vīṇopamasutta
Vīṇopamasutta → vīṇā (pts1ed)Das Gleichnis von der Harfe
“Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṁ vāpi cetaso, tato cittaṁ nivāreyya.
paṭighaṁ vāpi → paṭighaṁ vā (bj) | nivāreyya → nivāraye (pts) | paṭighaṁ → sappaṭighaṁ vāpi (bj: syā) | nivāraye → nivāreyya (bj: sīmu) | vāpi → paṭighaṁ vā (cck: sī.) | bhikkhave → Missing in S1-3; here only (pts note) | paṭigham → B1 sappaṭighaṁ (pts note) | pi → Missing in S1-3 (pts note) | nivāraye → B1-2 nivareyya always (pts note) | kassaci → kassa ci (bjt) | paṭighaṁ vāpi → paṭigham vā pi (pts)„Mönche und Nonnen, jeder Mönch und jede Nonne, bei dem oder bei der für Bilder, die das Auge erkennt, Sehnen oder Begehren oder Hass oder Täuschung oder Abwehr aufkommt, sollte den Geist von diesen Dingen abschirmen:
Sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca.
ca → (sya-all) | kummaggo → B1 kumaggo always (pts note)‚Dieser Pfad ist gefährlich und bedrohlich, voller Dornen und Gestrüpp; es ist eine falsche Wendung, ein schlechter Pfad, ein schädlicher Pfad.
Asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito.
sappurisehi sevito → sappurisasevito (sya-all)Dieser Pfad wird von unwahren Menschen begangen, nicht von wahren Menschen.
Na tvaṁ etaṁ arahasīti.
tvaṁ etaṁ → tvam etam (pts)Er ist euer nicht wert.‘
Tato cittaṁ nivāraye cakkhuviññeyyehi rūpehi …pe…Der Geist sollte von diesen Dingen abgeschirmt werden, wenn es um Bilder geht, die das Auge erkennt.
yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu …pe…
+ → sotaviññeyyesu saddesu ghānaviññeyyesu gandhesu (bjt) | + → kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu (bjt)Jeder Mönch und jede Nonne, bei dem oder bei der für Töne, die das Ohr erkennt … für Gerüche, die die Nase erkennt … für Geschmäcke, die die Zunge erkennt … für Berührungen, die der Körper erkennt …
manoviññeyyesu dhammesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṁ vāpi cetaso tato cittaṁ nivāreyya.
paṭighaṁ → sappaṭighaṁ (sya-all) | nivāreyya → nivāraye (pts) | vāpi → vā (bjt) | vāpi → vā pi (pts)für Vorstellungen, die der Geist erkennt, Sehnen oder Begehren oder Hass oder Täuschung oder Abwehr aufkommt, sollte den Geist von diesen Dingen abschirmen:
Sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca.
sagahano → sagahaṇo (pts) | kummaggo → kumaggo (th)‚Dieser Pfad ist gefährlich und bedrohlich, voller Dornen und Gestrüpp; es ist eine falsche Wendung, ein schlechter Pfad, ein schädlicher Pfad.
Asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito.
sappurisehi sevito → sappurisasevito (sya-all)Dieser Pfad wird von unwahren Menschen begangen, nicht von wahren Menschen.
Na tvaṁ etaṁ arahasīti.
tvaṁ etaṁ → tvam etam (pts)Er ist euer nicht wert.‘
Tato cittaṁ nivāraye manoviññeyyehi dhammehi.
manoviññeyyehi → mano viññeyyehi (bjt) | cittaṁ → cittam (pts)Der Geist sollte von diesen Dingen abgeschirmt werden, wenn es um Vorstellungen geht, die der Geist erkennt.
Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṁ sampannaṁ.
kiṭṭhaṁ → S1-3 kiṭṭha here only (pts note)Wie wenn die Saat reif ist
Kiṭṭhārakkho ca pamatto, goṇo ca kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otaritvā yāvadatthaṁ madaṁ āpajjeyya pamādaṁ āpajjeyya;
Kiṭṭhārakkho → kiṭṭharakkhako (bj); kitthārakkho (pts1ed) | kiṭṭhārakkho ca → kiṭṭharakkhakoca (bj) | āpajjeyya pamādaṁ → (bj) | kiṭṭhārakkho → kitthārakkho (pts) | pamādaṁ āpajjeyya evameva → evam eva (pts) | kiṭṭharakkhakoca → kiṭṭhārakkho (bj: machasaṁ) | otaritvā → otāritvā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Kiṭṭhārakkho → kiṭṭhārakkhako (cck: sī.) | kitthārakkho → S1-3 kiṭṭharakkhato; further on kiṭṭharakkho (pts note) | otaritvā → S1 -tāritvā (pts note) | āpajjeyya → B1-2 add pamādam āpajjeyya here and further on (pts note) | kiṭṭhaṁ → kiṭṭham (pts) | madaṁ → madam (pts)aber der Verwalter ist nachlässig: Wenn ein Ochse, der gerne die Saat frisst, in die Saat einfällt, würde er darin schwelgen, so viel er will.
evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano chasu phassāyatanesu asaṁvutakārī pañcasu kāmaguṇesu yāvadatthaṁ madaṁ āpajjati pamādaṁ āpajjati.
pamādaṁ āpajjati → (bj) | asaṁvutakārī → asaṁvutākārī (pts) | madaṁ āpajjati pamādaṁ → madam (pts) | evameva → evam eva (pts)Ebenso wird ein ungebildeter gewöhnlicher Mensch, wenn er sich in Bezug auf die sechs Kontaktfelder nicht zügelt, in den fünf Sinnesreizen schwelgen, so viel er will.
Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṁ sampannaṁ kiṭṭhārakkho ca appamatto goṇo ca kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otareyya.
kiṭṭhārakkho → kiṭṭharakkhako (bj) | otareyya → otāreyya (bj: sī.pavi) | otareyya → S1-3 -tāreyya (pts note) | appamatto → apamatto (pts) | kiṭṭhaṁ → kiṭṭham (pts)Wie wenn die Saat reif ist und der Verwalter ist beflissen: Wenn ein Ochse, der gerne die Saat frisst, in die Saat einfällt,
Tamenaṁ kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ gaṇheyya.
kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ → kiṭṭharakkhako nāsāya suggahītaṁ (bj) | enaṁ → S1-3 eṇa (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | nāsāyaṁ suggahitaṁ → nāsāya sugahitaṁ (pts)würde der Verwalter ihn fest an der Schnauze packen.
Nāsāyaṁ suggahitaṁ gahetvā uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggaṇheyya.
uparighaṭāyaṁ → upari ghāṭāya (pts) | ghāṭāya → B1-2 ghaṭāyam always (pts note) | nāsāyaṁ → nāsāya (bjt, th)Er würde ihn oben am Höcker packen und dort festhalten.
Uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷeyya.
uparighaṭāyaṁ → upari ghaṭāyam (pts) | sutāḷitaṁ → sutāḷitam (pts)Dann würde er ihm eine ordentliche Tracht Prügel verpassen,
Daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷetvā osajjeyya.
osajjeyya → osajjeyya (bj: machasaṁ, syā) | osajjeyya → ossajjeyya (pts)bevor er ihn fortjagte.
Dutiyampi kho, bhikkhave …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)Zum zweiten Mal
tatiyampi kho, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otareyya.
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | kiṭṭhaṁ → kiṭṭham (pts)und sogar zum dritten Mal könnte der Ochse das Gleiche versuchen und würde die gleiche Behandlung erfahren.
Tamenaṁ kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ gaṇheyya.
kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ → kiṭṭharakkhako nāsāya (bj) | nāsāya → B1-2 nāsāyaṁ (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Nāsāyaṁ suggahitaṁ gahetvā uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggaṇheyya.
niggaṇheyya → S1-3 suniggaṇheyya instead of suniggahitaṁ niggaṇheyya; for the rest, same remarks as for the preceding ones (pts note) | nāsāyaṁ → nāsāya (bjt, th) | suggahitaṁ → sugahitaṁ (pts) | uparighaṭāyaṁ → upari ghaṭāya (pts)
Uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷeyya.
uparighaṭāyaṁ → upari ghāṭāya (pts)
Daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷetvā osajjeyya.
osajjeyya → ossajeyya evaṁ (bjt) | osajjeyya → ossajjeyya evaṁ (pts)
Evañhi so, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo gāmagato vā araññagato vā, ṭhānabahulo vā assa nisajjabahulo vā na taṁ kiṭṭhaṁ puna otareyya—
ṭhānabahulo vā → ṭhāna bahulo (bj) | vā → (bj) | evañhi → hi (bjt, pts) | evañhi → evaṁ hi (th)Daraufhin würde dieser Ochse, der gerne die Saat frisst, ganz gleich, wie lange er im Dorf oder in der Wildnis stehen oder sitzen würde, nie wieder in die Saat einfallen,
tameva purimaṁ daṇḍasamphassaṁ samanussaranto.
tameva → tam eva (pts) | daṇḍasamphassaṁ → daṇḍasamphassam (pts)da er sich an die Schläge, die er zuvor erhalten hat, erinnern würde.
Evameva kho, bhikkhave, yato kho bhikkhuno chasu phassāyatanesu cittaṁ udujitaṁ hoti sudujitaṁ, ajjhattameva santiṭṭhati, sannisīdati, ekodi hoti, samādhiyati.
kho → (bj, sya-all) | sudujitaṁ ajjhattameva → sudujjitaṁ ajjhattaṁ (bj); saṁmujujātam ajjhattam eva (pts) | cittaṁ udujitaṁ → cittam ujujātaṁ (pts) | udujjitaṁ → ujujānaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi); udujitaṁ (bj: machasaṁ) | sudujjitaṁ → sammujujātaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi); sudujitaṁ (bj: machasaṁ) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | ujujātaṁ → B1-2 udujiḍaṁ (pts note) | saṁmujujātam → B1-2 sudujitaṁ; S1-3 insert naṁ (pts note) | evameva → evam eva (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)Ebenso wird der Geist eines Mönchs, wenn er in Bezug auf die sechs Kontaktfelder unter Kontrolle gebracht wurde, gut unter Kontrolle gebracht wurde, innerlich gestillt; er setzt sich, wird eins und versinkt im Samādhi.
Seyyathāpi, bhikkhave, rañño vā rājamahāmattassa vā vīṇāya saddo assutapubbo assa.Angenommen, ein König oder ein königlicher Oberminister hätte noch nie den Klang einer Bogenharfe gehört.
So vīṇāsaddaṁ suṇeyya.
vīṇāsaddaṁ → vīṇāya saddaṁ (sya-all); viṇāya saddaṁ (pts)Wenn er ihn zum ersten Mal hörte,
So evaṁ vadeyya:
so → Missing in S1-3 (pts note)würde er sagen:
‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti?
kassa → kissa (bj, pts1ed) | kassa nu kho → kissanukho (bj) | kassa → kissa (pts) | kissanukho → kassa (bj: machasaṁ, syā) | kassa → kissa (cck: sī. pī.) | evaṁmucchaniyo → evaṁ ba. muñcaniyo (sya-all: sī.) | kissa → B1-2 kassa (pts note) | mucchaniyo → B1 muñcaniyo; B2 muñjaniyo always (pts note) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyoti → evaṁbandhanīyoti (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ mucchanīyo evaṁbandhanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁmucchaniyo evaṁbandhaniyoti (th)‚Werter Herr, was macht diesen Ton, der so erregend, sinnlich, berauschend, betörend und fesselnd ist?‘
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enam (pts)Man würde zu ihm sagen:
‘esā, kho, bhante, vīṇā nāma, yassā eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti.
esā → eso (pts) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyoti → evaṁbandhanīyoti (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ mucchanīyo evaṁ bandhanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁmucchaniyo evaṁbandhaniyoti (th) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajaniyo evaṁ kamaniyo evaṁ madaniyo evaṁ mucchaniyo evam bandhaniyo ti (pts)‚Das hier, Herr, ist eine Bogenharfe.‘
So evaṁ vadeyya:Er würde sagen:
‘gacchatha me, bho, taṁ vīṇaṁ āharathā’ti.
tam → Missing in S1-3 (pts note) | taṁ vīṇaṁ → tam vīṇam (pts)‚Geh, werter Herr, und hole mir die Bogenharfe.‘
Tassa taṁ vīṇaṁ āhareyyuṁ.
vīṇaṁ → vīṇam (pts)Und dieser würde sie holen
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enam (pts)und sagen:
‘ayaṁ kho sā, bhante, vīṇā yassā eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti.
vīṇā → viṇā (pts) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyoti → evaṁbandhanīyoti (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ mucchanīyo evaṁ bandhanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁmucchaniyo evaṁbandhaniyoti (th) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajaniyo evaṁ kamaniyo evam madaniyo evam mucchaniyo evam bandhaniyoti (pts)‚Das hier, Herr, ist die Bogenharfe.‘
So evaṁ vadeyya:
evaṁ → evam (pts)Der König würde sagen:
‘alaṁ me, bho, tāya vīṇāya, tameva me saddaṁ āharathā’ti.
alaṁ → alam (pts) | tameva → taṁ eva (pts) | saddaṁ → saddam (pts)‚Ich habe genug von der Bogenharfe! Hole mir nur den Ton!‘
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ evaṁ → tam enaṁ (pts)Der Mann würde sagen:
‘ayaṁ kho, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā.‚Herr, diese Bogenharfe besteht aus vielen Teilen, die zusammengesetzt sind
Anekehi sambhārehi samāraddhā vadati, seyyathidaṁ—
vadati seyyathidaṁ → carati seyyathīdaṁ (sya-all) | vadati → carati (bj: syā) | vadati → B1-2 carati; B2 fails us here till p. 206 (note 5), on account of a gap of two sheets (pts note)und die einen Ton erzeugen, wenn sie gespielt werden.
doṇiñca paṭicca cammañca paṭicca daṇḍañca paṭicca upadhāraṇe ca paṭicca tantiyo ca paṭicca koṇañca paṭicca purisassa ca tajjaṁ vāyāmaṁ paṭicca evāyaṁ, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā.
upadhāraṇe ca → upaveṇañca (bj) | cammañca → mañcaṁ (sya-all) | cammañca → mañcaṁ (bj: syā) | upaveṇañca → upadhāraṇeca (bj: machasaṁ, syā) | upaveṇañ → B2 upaviṇe; B1 upadhiraṇe (pts note) | koṇañca → koṇañ ca (pts) | vāyāmaṁ → vāyāmam (pts) | evāyaṁ → evāyam (pts)Das heißt, der Ton hängt ab vom Korpus, vom Resonanzboden, vom Hals, vom Kopf, von den Saiten, vom Plektron und von einem Menschen, der die Harfe richtig spielt. So besteht eine Bogenharfe aus vielen Teilen, die zusammengesetzt sind
Anekehi sambhārehi samāraddhā vadatī’ti.
vadatīti → caratīti (sya-all)und die einen Ton erzeugen, wenn sie gespielt werden.‘
So taṁ vīṇaṁ dasadhā vā satadhā vā phāleyya, dasadhā vā satadhā vā taṁ phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya.
vā taṁ → tam (pts) | satadhā → satta dhā (bj: sī.pævi) | tam → Missing in S1-3 (pts note)Aber der König würde die Harfe in zehn Stücke oder in hundert Stücke schlagen und sie dann zu Splittern zerhacken.
Sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṁ kareyya.
ḍahitvā → ḍahetvā (bj)Er würde die Splitter im Feuer verbrennen, bis sie zu Asche würden.
Masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuneyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.
ophuneyya → opuneyya (bj, pts1ed); ophuṇeyya (?) | mahāvāte → mahāvātena (sya-all) | ophuneyya → opuneyya (pts) | ophuneyya → opuneyya (cck: sī. pī.); ophuṇeyya (cck: ?)Dann würde er die Asche von einem kräftigen Wind oder einer raschen Strömung fortreißen lassen.
So evaṁ vadeyya:
evaṁ → evam (pts)Dann würde er sagen:
‘asatī kirāyaṁ, bho, vīṇā nāma, yathevaṁ yaṁ kiñci vīṇā nāma ettha ca panāyaṁ jano ativelaṁ pamatto palaḷito’ti.
yathevaṁ yaṁ → yathevayaṁ (pts1ed) | ettha ca panāyaṁ jano → ettha panāyaṁ jano (sya-all, km); ettha ca mahājano (pts1ed, mr) | palaḷitoti → palāḷitoti (bj) | asatī → asati (sya-all) | ettha ca panāyaṁ → etthapanāyaṁ (sya-all) | ativelaṁ pamatto palaḷitoti → ativelampatto palāḷitoti (sya-all) | asatī kirāyaṁ → asakkirāyam (pts) | panāyaṁ jano ativelaṁ → mahājano ativelam (pts) | asatī → asakakirāyaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | palāḷitoti → palaḷito (bj: machasaṁ) | yaṁ → yathevāyaṁ (cck: sī.); yathevayaṁ (cck: pī.) | jano → ettha panāyaṁ jano (cck: syā. kaṁ.); ettha ca mahājano (cck: pī. ka.) | palāḷitoti → ba. ettha ca mahājano ativelaṁ pamatto palaḷitoti (sya-all note) | asakkirāyam → B1 asatikirāyaṁ (pts note) | yaṁ → S1 B1-2 nāma theva yaṁ (pts note) | palaḷito → S1 palāḷito; S3 paḷāḷito (pts note) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | yathevaṁ → yatheva (pts) | palaḷitoti → palaḷito ti (pts)‚Es scheint, an diesem Ding, das man Bogenharfe nennt, oder was immer man Bogenharfe nennt, ist nichts dran! Aber die Leute vergeuden ihre Zeit damit, nachlässig und achtlos!‘
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ samanvesati yāvatā rūpassa gati, vedanaṁ samanvesati yāvatā vedanāya gati, saññaṁ samanvesati yāvatā saññāya gati, saṅkhāre samanvesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati, viññāṇaṁ samanvesati yāvatā viññāṇassa gati.
samanvesati → samannesati (bj, sya-all, km); samanesati (pts1ed) | rūpaṁ samanvesati → rūpam samanesati (pts) | samanvesati yāvatā saññāya gati → (pts) | samanvesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati → (pts) | samanvesati → samanesati (pts) | samanvesati → samannesati (cck: sī. syā. kaṁ.); samanesati (cck: pī.) | samanesati → So B1 always; S1-3 saṅkamant (S3 ṇt) esatī further on sammantesati-to, S1 having always -aṇte- (pts note)Ebenso sucht ein Mönch nach Form, Gefühl, Wahrnehmung, Willensbildungsprozessen und Bewusstsein, wo immer diese wiedergeboren sein könnten.
Tassa rūpaṁ samanvesato yāvatā rūpassa gati, vedanaṁ samanvesato …pe…
samanvesato → samannesato (bj, sya-all); (bj)Wenn er so sucht,
saññaṁ …
saṅkhāre …
viññāṇaṁ samanvesato yāvatā viññāṇassa gati.
samanvesato → samannesato (bj, sya-all) | viññāṇaṁ samanvesato → viññāṇam samanesato (pts)
Yampissa taṁ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā tampi tassa na hotī”ti.
yampissa → yam pissa (pts) | ahanti → ahan ti (pts) | tampi → tam pi (pts)sind seine Vorstellungen von ‚ich‘ oder ‚mein‘ nicht mehr da.“