DutiyadvayasuttaSutta A Pair
“Dvayaṁ, bhikkhave, paṭicca viññāṇaṁ sambhoti.
dvayaṁ → dvayam (pts)“It’s in dependence on a pair that consciousness comes into play.
Kathañca, bhikkhave, dvayaṁ paṭicca viññāṇaṁ sambhoti?
dvayaṁ → dvayam (pts)And how does consciousness come into play in dependence on a pair?
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.
ca → (bj) | cakkhuviññāṇaṁ → S3 adds aviññānaṁ (pts note)In dependence on the eye & forms there arises eye-consciousness.
Cakkhu aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
Cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all) | cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all) | cakkhuṁ → cakkhu (bj: sīmu, machasaṁ) | vipariṇāmi → S1-3 -ṇāmaṁ; B1 has only vipari (pts note) | aniccaṁ → aniccam (pts)The eye is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Rūpā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.Forms are inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
byathañca → vyayañca (bj, pts); byādhañca (sya-all) | vyayañca → byatañca (bj: machasaṁ, syā) | calañceva → S1-3 calamevaca (pts note) | vyayañca → B1-2 vyadha; S3 vyāya, almost always (pts note)Thus this pair is both wavering & fluctuating—inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Cakkhuviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇam (pts)“Eye-consciousness is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Yopi hetu yopi paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
cakkhuviññāṇassa → cakkhuviññāṇassa aññathābhāvī (bj) | yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)Whatever is the cause, the requisite condition, for the arising of eye-consciousness, that is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ cakkhuviññāṇaṁ kuto niccaṁ bhavissati.
uppannaṁ → samuppannaṁ (bj) | uppannaṁ → S1-3 samuppannaṁ (pts note) | paccayaṁ → paccayam (pts) | niccaṁ → niccam (pts)Having arisen in dependence on an inconstant factor, how could eye-consciousness be constant?
Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati cakkhusamphasso.
vuccati → vuccati bhikkhave (bj, sya-all, pts) | yā → yo (sya-all) | cakkhusamphasso → ayaṁ vuccati cakkhusamphasso (bj: machasaṁ, sī.pavi) | Yā → B1 yo always (pts note) | bhikkhave → Missing in B1-2 (pts note) | imesaṁ tiṇṇaṁ → imesam tiṇṇam (pts)“The coming together, the meeting, the convergence of these three phenomena is eye-contact.
Cakkhusamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
cakkhusamphassopi → cakkhusamphasso pi (pts)Whatever is the cause, the requisite condition, for the arising of eye-contact, that is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Yopi hetu yopi paccayo cakkhusamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
aññathābhāvī → aññathābhavī (pts) | yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppanno cakkhusamphasso kuto nicco bhavissati.
paccayaṁ → paccayam (pts)Having arisen in dependence on an inconstant factor, how could eye-contact be constant?
Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti.
Phuṭṭho → So; B1-3 puṭṭho always (pts note) | + → sañjānāti phuṭṭho (bjt)“Contacted, one feels. Contacted, one intends. Contacted, one perceives.
Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino …pe…
byathā → vyayā (bj, pts); byādhā (sya-all) | aññathābhāvino → aññathābhāvino sotaṁ (cck) | pi → Missing in S1-3 (pts note) | + → sotañca paṭicca sadde uppajjati sotaviññāṇaṁ (bjt) | + → ghānañca paṭicca gandhe uppajjati ghānaviññāṇaṁ (bjt)These phenomena are both wavering & fluctuating—inconstant, changeable, of a nature to become otherwise. This is how it’s in dependence on a pair that eye-consciousness comes into play.
Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ.
ca → (bj) | jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññāṇam (pts)“In dependence on the tongue & flavors there arises tongue-consciousness.…
Jivhā aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī.
vipariṇāmī aññathābhāvī → vipariṇāminī aññathābhāvinī (?) | vipariṇāmī → vipariṇāminī? (bj note) | aññathābhāvī → aññatābhāvinī? (bj note) | aññathābhāvī → vipariṇāminī aññathābhāvinī (cck: ?)
Rasā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.
Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
byathañca → vyayañca (bj); byādhañca (sya-all); vyayañceva (pts) | vipariṇāmi → vipariṇāmī (bj)
Jivhāviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññāṇam (pts)
Yopi hetu yopi paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
yopi → yo pi (pts) | yopi → yo (pts) | sopi → so pi (pts)
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ jivhāviññāṇaṁ, kuto niccaṁ bhavissati.
paccayaṁ → (pts) | jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññānaṁ (pts) | niccaṁ → niccam (pts)
Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati jivhāsamphasso.
vuccati → vuccati bhikkhave (bj, sya-all) | yā → yo (sya-all) | imesaṁ → imesam (pts)
Jivhāsamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
jivhāsamphassopi → jivhāphasso pi (pts) | aññathābhāvī yopi → aññathābāvī yo pi (pts)
Yopi hetu yopi paccayo jivhāsamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
jivhāsamphassassa → jivhasamphassassa (pts) | yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppanno jivhāsamphasso, kuto nicco bhavissati.
aniccam → S1-3 anicco (pts note) | paccayaṁ → paccayam (pts)
Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti.
+ → sañjānāti phuṭṭho (bjt)
Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino …pe…
calā ceva byathā → calāceva vyayā (bj) | aññathābhāvino → aññathābhāvino kāyaṁ (cck) | byathā → byādhā (sya-all) | itthetepi → iṭṭhete pi (pts) | byathā ca → vyayā (pts) | + → kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe uppajjati kāyaviññāṇaṁ (bjt) | + → kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe cuppajjati kāyaviññāṇaṁ (pts)
Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.
ca → (bj) | manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts)“In dependence on the intellect & ideas there arises intellect-consciousness.
Mano anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.The intellect is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Dhammā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.Ideas are inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
byathañca → vyayañca (bj, pts); byādhañca (sya-all) | vipariṇāmi aññathābhāvi → vipariṇāmī aññathābhāvī (bj)Thus this pair is both wavering & fluctuating—inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Manoviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
vipariṇāmi aññathābhāvi → vipariṇāmī aññathābhāvī (bj) | aññathābhāvi yopi → aññathābhāvī yo pi (pts) | manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts)“Intellect-consciousness is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Yopi hetu yopi paccayo manoviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)Whatever is the cause, the requisite condition, for the arising of intellect-consciousness, that is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ manoviññāṇaṁ, kuto niccaṁ bhavissati.
paccayaṁ → paccayam (pts) | uppannaṁ → uppannam (pts)Having arisen in dependence on an inconstant factor, how could intellect-consciousness be constant?
Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati manosamphasso.
vuccati → vuccati bhikkhave (bj, sya-all) | yā → yo (sya-all)“The coming together, the meeting, the convergence of these three phenomena is intellect-contact.
Manosamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
manosamphassopi → mano samphasso pi (pts)
Yopi hetu yopi paccayo manosamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
yopi paccayo manosamphassassa → yo pi accayo manosamphassa (pts) | sopi → so pi (pts)Whatever is the cause, the requisite condition, for the arising of intellect-contact, that is inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppanno manosamphasso, kuto nicco bhavissati.
paccayaṁ → paccayam (pts)Having arisen in dependence on an inconstant factor, how could intellect-contact be constant?
Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti.
+ → sañjānāti phuṭṭho (bjt)“Contacted, one feels. Contacted, one intends. Contacted, one perceives.
Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.
byathā → vyayā (bj, pts); byādhā (sya-all) | itthetepi → itthete pi (pts)These phenomena are both wavering & fluctuating—inconstant, changeable, of a nature to become otherwise.
Evaṁ kho, bhikkhave, dvayaṁ paṭicca viññāṇaṁ sambhotī”ti.
kho → (sya-all) | viññāṇaṁ → manoviññāṇaṁ (sya-all) | dvayaṁ → dvayam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)This is how it’s in dependence on a pair that intellect-consciousness comes into play.”
Dasamaṁ.
Paloka → B2 saloka (pts note) | Suñño → B1-2 Suññā (pts note) | dasamaṁ → paloka suñño (pts)The Tenth.
Channavaggo catuttho.
catuttho palokasuññā → navamo tatruddānaṁ paloka suññā (bj) | catuttho → navamo (cck)Channa Chapter The Sixth.
Palokasuññā saṅkhittaṁ, channo puṇṇo ca bāhiyo;
saṅkhittaṁ → palokasuñño saṅkhitto (bj: sīmu) | Saṁkhittam → S1-3 saṁkhitte (pts note) | saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, ms2005) | palokasuññā → paloka suññā (bjt) channo → S3 chaṇṇo (pts note) | Bāhiyo → Bāhīyo (pts note) Ejena ca duve vuttā, dvayehi apare duveti.
duve → dve (sya-all, pts) | ejena → ejeneva (pts) | Ejeneva → S3 ejaṇa (pts note) | vuttā → S1-3 vuttaṁ (pts note) duveti → dveti (sya-all); dve ti cha yime (pts)