MaṇicūḷakasuttaSutta To Maṇicūḷaka
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
samayaṁ → samayam (pts)On one occasion the Blessed One was staying near Rājagaha at the Squirrels’ Sanctuary.
Tena kho pana samayena rājantepure rājaparisāya sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
rājaparisāya → rājaparisāyaṁ (pts) | rājaparisāyaṁ → B1-2 -parisāya (pts note) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)Now at that time, when the king’s assembly had gathered and was sitting together in the royal palace, this topic of conversation arose:
“kappati samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ jātarūparajataṁ, sādiyanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, paṭiggaṇhanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajatan”ti.
paṭiggaṇhanti → patigaṇhanti (bj) | jātarūparajataṁ → jātarūpajātaṁ (pts) | paṭiggaṇhanti → paṭigaṇhanti (pts)“Money [lit: gold & silver] is allowable for the Sakyan-son contemplatives. The Sakyan-son contemplatives consent to money. The Sakyan-son contemplatives accept money.”
Tena kho pana samayena maṇicūḷako gāmaṇi tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.
maṇicūḷako → maṇicūlako (bj) | gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | Maṇicūḷako → S3 -cūlako always (pts note) | tassaṁ parisāyaṁ → tassam parisāyam (pts)At that time Maṇicūḷaka the headman was sitting in that assembly,
Atha kho maṇicūḷako gāmaṇi taṁ parisaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | taṁ parisaṁ etadavoca → tam parisam etad avoca (pts)so he said to them,
“mā ayyo evaṁ avacuttha.
ayyo → ayyā (bj, sya2ed, pts1ed) | ayyo evaṁ → ayyā evam (pts) | ayyo → ayyā (cck: sī. pī.)“Don’t say that, masters.
Na kappati samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ jātarūparajataṁ, na sādiyanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, nappaṭiggaṇhanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, nikkhittamaṇisuvaṇṇā samaṇā sakyaputtiyā apetajātarūparajatā”ti.
nappaṭiggaṇhanti → na patigaṇhanti (bj) | nappaṭiggaṇhanti samaṇā → na paṭigaṇhanti samanā (pts) | nappaṭiggaṇhanti → na paṭiggaṇhanti (th) | samaṇānaṁ → samaṇānam (pts) | apetajātarūparajatāti → apetajātarūparajatā ti (pts)Money is not allowable for the Sakyan-son contemplatives. The Sakyan-son contemplatives do not consent to money. The Sakyan-son contemplatives do not accept money. The Sakyan-son contemplatives have given up gold & jewelry, have renounced money.”
Asakkhi kho maṇicūḷako gāmaṇi taṁ parisaṁ saññāpetuṁ.
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | maṇicūḷako → maṇicūlako (pts) | saññāpetuṁ → S1-3 saññapetuṁ always (pts note) | taṁ → tam (pts)And he was able to convince the assembly.
Atha kho maṇicūḷako gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho maṇicūḷako gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Then he went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there he said to the Blessed One,
“idha, bhante, rājantepure rājaparisāya sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
rājaparisāya → rājaparisāyaṁ (pts) | rājaparisāyaṁ → B1-2 -parisāya (pts note) | ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | sannipatitānaṁ ayamantarākathā → sannipatitānam ayam antarākathā (pts)“Just now, lord, when the king’s assembly had gathered and was sitting together in the royal palace, this topic of conversation arose:
‘kappati samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ jātarūparajataṁ, sādiyanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, paṭiggaṇhanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajatan’ti.
paṭiggaṇhanti → patigaṇhanti (bj) | jātarūparajataṁ → jatarūparajataṁ (pts) | paṭiggaṇhanti samaṇā → paṭigaṇhantisamaṇā (pts)‘Money is allowable for the Sakyan-son contemplatives. The Sakyan-son contemplatives consent to money. The Sakyan-son contemplatives accept money.’
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:
vutte ahaṁ → vuttāhaṁ (bj) | taṁ parisaṁ etadavocaṁ → tam parisam etad avoca (pts) | aham → S1-3 vuttāham (pts note) | etadavocaṁ → etadavoca (bjt) | evaṁ vutte ahaṁ → evaṁvutte aham (pts)When this was said, I said to them,
‘mā ayyo evaṁ avacuttha.
ayyo → ayyā (bj) | ayyo evaṁ → ayyā evam (pts) | ayyā → B1 ayyo; B2 ayye (pts note)‘Don’t say that, masters.
Na kappati samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ jātarūparajataṁ, na sādiyanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, nappaṭiggaṇhanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, nikkhittamaṇisuvaṇṇā samaṇā sakyaputtiyā apetajātarūparajatā’ti.
nappaṭiggaṇhanti → napatigaṇhanti (bj, pts) | nappaṭiggaṇhanti → na paṭiggaṇhanti (th) | samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ → samaṇānam sakyaputtiyānam (pts) | nappaṭiggaṇhanti → na patigaṇhanti (pts) | apetajātarūparajatāti → apetajātarūparajatā ti (pts)Money is not allowable for the Sakyan-son contemplatives. The Sakyan-son contemplatives do not consent to money. The Sakyan-son contemplatives do not accept money. The Sakyan-son contemplatives have given up gold & jewelry, have renounced money.’
Asakkhiṁ khvāhaṁ, bhante, taṁ parisaṁ saññāpetuṁ.
khvāhaṁ → khohaṁ taṁ (bj); khohaṁ (sya-all) | taṁ → (bj) | khvāham → S1-3 khohaṁ (pts note) | asakkhiṁ khvāhaṁ → asakkhim khvāham (pts) | taṁ → tam (pts)And I was able to convince the assembly.
Kaccāhaṁ, bhante, evaṁ byākaramāno vuttavādī ceva bhagavato homi, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhāmi, dhammassa cānudhammaṁ byākaromi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchatī”ti?
vādānuvādo → vādānupāto (bj, sya-all) | byākaromi → vyakāromi (pts) | ca → S1 inserts maṁ (pts note) | vādānuvādo → S1-3 vādānupāto (pts note) | byākaramāno → vyākaramāno (bjt) | byākaromi → vyākaromi (bjt) | kaccāhaṁ → kaccāham (pts) | evaṁ byākaramāno → evam vyākaramāno (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ṭhānaṁ āgacchatīti → ṭhānam āgacchatī ti (pts)Answering in this way, lord, am I speaking in line with what the Blessed One has said, am I not misrepresenting the Blessed One with what is unfactual, am I answering in line with the Dhamma so that no one whose thinking is in line with the Dhamma will have grounds for criticizing me?”
“Taggha tvaṁ, gāmaṇi, evaṁ byākaramāno vuttavādī ceva me hosi, na ca maṁ abhūtena abbhācikkhasi, dhammassa cānudhammaṁ byākarosi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchati.
vādānuvādo → vādānupāto (bj, sya-all) | hosi → ahosi (sya-all) | evaṁ byākaramāno vuttavādī → evam vyākaramāno vuttvavādī (pts) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → garayham ṭhānam (pts) | hosi → B1 ahosi (pts note) | byākarosi → vyākarosi (bjt, pts) | tvaṁ → tvam (pts) | maṁ → mam (pts)“Yes, headman, in answering in this way you are speaking in line with what I have said, you are not misrepresenting me with what is unfactual, and you are answering in line with the Dhamma so that no one whose thinking is in line with the Dhamma will have grounds for criticizing you.
Na hi, gāmaṇi, kappati samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ jātarūparajataṁ, na sādiyanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, nappaṭiggaṇhanti samaṇā sakyaputtiyā jātarūparajataṁ, nikkhittamaṇisuvaṇṇā samaṇā sakyaputtiyā apetajātarūparajatā.
nappaṭiggaṇhanti → na patigaṇhanti (bj) | sakyaputtiyā → sākyaputtiyā (bj) | + → kappati (bjt) | nappaṭiggaṇhanti → na paṭiggaṇhanti (th) | nappaṭiggaṇhanti → na paṭigaṇhanti samaṇā sakyaputtiyā jatarūparajataṁ na paṭigaṇhanti (pts)For money is not allowable for the Sakyan-son contemplatives, the Sakyan-son contemplatives do not consent to money, the Sakyan-son contemplatives do not accept money, the Sakyan-son contemplatives have given up gold & jewelry, have renounced money.
Yassa kho, gāmaṇi, jātarūparajataṁ kappati, pañcapi tassa kāmaguṇā kappanti.
pañcapi → pañca pi (pts)For anyone for whom money is allowable, the five strings of sensuality are also allowable.
Yassa pañca kāmaguṇā kappanti (…), ekaṁsenetaṁ, gāmaṇi, dhāreyyāsi assamaṇadhammo asakyaputtiyadhammoti.
(…) → (tassapi jātarūparajataṁ kappati) (sya-all, km) | asakyaputtiyadhammoti api cāhaṁ → asakkiyaputtiyadhammoti apicāhaṁ (bj) | kappanti → kappanti tassapi jātarūparajataṁ kappati (sya-all) | dhāreyyāsi → dhāreyyāmi (sya-all) | → (tassapi jātarūparajataṁ kappati,) (syā. kaṁ.) (cck note) | kappati → ba. idaṁ pāṭhattayaṁ na dissati (sya-all: sī.) | pañca kāmaguṇā → pañcakāmaguṇā (bjt) | assamaṇadhammo → asamaṇadhammo (pts)For anyone for whom the five strings of sensuality are allowable, money is allowable. That you can unequivocally recognize as not the quality of a contemplative, not the quality of a Sakyan son.
Api cāhaṁ, gāmaṇi, evaṁ vadāmi—
api cāhaṁ → apicāhaṁ (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts)“Now I do say
tiṇaṁ tiṇatthikena pariyesitabbaṁ, dāru dārutthikena pariyesitabbaṁ, sakaṭaṁ sakaṭatthikena pariyesitabbaṁ, puriso purisatthikena pariyesitabbo.
dāru → dāruṁ (bj, sya-all, pts) | pariyesitabbo → pariyesitabbo’’ti (cck: ?) | pariyesitabbaṁ → pariyesitabbam (pts)that thatch may be sought for by one needing thatch, wood may be sought for by one needing wood, a cart may be sought for by one needing a cart, a workman may be sought for by one needing a workman,
Na tvevāhaṁ, gāmaṇi, kenaci pariyāyena ‘jātarūparajataṁ sāditabbaṁ pariyesitabban’ti vadāmī”ti.
na tvevāhaṁ → natvevāhaṁ (my, bjt) | sāditabbaṁ pariyesitabbanti vadāmīti → sāditabbam pariyesitabban ti vadāmī (pts)but by no means do I say that money may be consented to or sought for in any way at all.”