Khemāsutta
Khemāsutta → khemātherī (pts1ed)Сутта Кхема
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
samayaṁ → samayam (pts)Одно время Благословенный располагается в Саваттхи в роще Джеты в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena khemā bhikkhunī kosalesu cārikaṁ caramānā antarā ca sāvatthiṁ antarā ca sāketaṁ toraṇavatthusmiṁ vāsaṁ upagatā hoti.
vāsaṁ → vāsām (pts) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Sāvatthiṁ → S1-3 Sāvatthiyaṁ (pts note) | Toraṇavatthusmiṁ → B2 inserts ekaratti (pts note) | cārikaṁ → cārikam (pts)И тогда монахиня Кхема во время своих странствий по стране Косал остановилась в Торанаваттху, что между Саваттхи и Сакетой.
Atha kho rājā pasenadi kosalo sāketā sāvatthiṁ gacchanto, antarā ca sāketaṁ antarā ca sāvatthiṁ toraṇavatthusmiṁ ekarattivāsaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj); upagacchati (sya-all) | ca → cā (pts) | Pasenadi → B1-2 Passenadī always (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (bjt, th) | sāketaṁ → sāvatthiṁ (th) | sāvatthiṁ → sāketaṁ (th) | sāketaṁ → sāketam (pts) | toraṇavatthusmiṁ ekarattivāsaṁ → toraṇavatthusmim ekarattivāsam (pts)В то время и косальский царь Пасенади по пути из Сакеты в Саваттхи остановился на ночлег в Торанаваттху, что между Сакетой и Саваттхи.
Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (bjt, th) | aññataraṁ purisaṁ → aññataram purisam (pts)И тогда косальский царь Пасенади обратился к одному человеку так:
“ehi tvaṁ, ambho purisa, toraṇavatthusmiṁ tathārūpaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā jāna yamahaṁ ajja payirupāseyyan”ti.
payirupāseyyanti → payirūpāseyyanti (pts) | aham → S3 jānamahaṁ; B2 jānāmatamahaṁ (pts note) | payirūpāseyyanti → S1-3 payu-, B1 pari-, B2 patirūpaseyyanti; further on all the MSS payirūpāse- (pts note) | yamahaṁ → yam aham (pts)“Иди же, почтенный, и выясни, есть ли в Торанаваттху какой-либо шраман или брахман, кого я мог бы посетить сегодня”.
“Evaṁ, devā”ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā kevalakappaṁ toraṇavatthuṁ āhiṇḍanto nāddasa tathārūpaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā yaṁ rājā pasenadi kosalo payirupāseyya.
āhiṇḍanto → anvāhiṇḍanto (bj) | pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all) | toraṇavatthuṁ → toraṇavatthusmim (pts) | payirupāseyya addasā → payirūpāseyya addasa (pts) | toraṇavatthuṁ → vatthusmiṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | anvāhiṇḍanto → āhiṇḍanto (bj: machasaṁ, syā) | āhiṇḍanto → anvāhiṇḍanto (cck: sī.) | Pasenadissa → B1-2 passenadī (pts note) | Toraṇavatthusmim → S1-3 toraṇavatthum (pts note) | āhiṇḍanto → S1-3 anvāhiṇḍanto (pts note) | nāddasa → S3 B2 na addasa; S1 addasa omitting na (pts note) | yaṁ → Missing in S1-3 (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th)“Да, почтенный” – ответил тот человек, но, обойдя весь Торанаваттху, он так и не увидел шрамана или брахмана, которого мог бы посетить царь Пасенади.
Addasā kho so puriso khemaṁ bhikkhuniṁ toraṇavatthusmiṁ vāsaṁ upagataṁ.
Addasa → S1-3 addasā (pts note) | khemaṁ → khemam (pts) | vāsaṁ → vāsam (pts)Однако, он повстречал монахиню Кхему, остановившуюся в Торанаваттху,
Disvāna yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
rājā pasenadi kosalo → pasenadikosalo (bj) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca → pasenadikosalam etad avoca (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca → pasenadi-kosalam etad avoca (pts)а посему отправился к царю Пасенади и сказал ему:
“Natthi kho, deva, toraṇavatthusmiṁ tathārūpo samaṇo vā brāhmaṇo vā yaṁ devo payirupāseyya.
deva toraṇavatthusmiṁ → devā toraṇavatthusmim (pts) | yaṁ → yam (pts)“Почтенный, в Торанаваттху нет шрамана или брахмана, которого Ваше Величество могло бы посетить.
Atthi ca kho, deva, khemā nāma bhikkhunī, tassa bhagavato sāvikā arahato sammāsambuddhassa.Но всё же, почтенный, там есть монахиня по имени Кхема, ученица Благословенного, Араханта, Правильно Пробуждённого.
Tassā kho pana ayyāya evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
pana ayyāya → panayyāya (bj) | ayyāya → S1-3 pane (S3 ṇe) yyāya (pts note) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)И в отношении этой уважаемой ходит такая благая молва:
‘paṇḍitā, viyattā medhāvinī bahussutā cittakathā kalyāṇapaṭibhānā’ti.
viyattā → byattā (sya-all) | cittakathī → S1-3 -kathā (pts note) | cittakathā kalyāṇapaṭibhānāti → cittakathī kalyāṇapaṭibhāṇāti (th) | cittakathā kalyāṇapaṭibhānāti → cittakathī kalyāṇapaṭibhānā ti (pts)“Она мудрая, сведущая, умная, учёная, великолепный оратор, находчивая”.
Taṁ devo payirupāsatū”ti.
payirupāsatūti → payirūpāsatūti (pts)Пусть Ваше Величество посетит её”.
Atha kho rājā pasenadi kosalo yena khemā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā khemaṁ bhikkhuniṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo khemaṁ bhikkhuniṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (bjt, th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | khemaṁ bhikkhuniṁ → khemam bhikkhunim (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pasenadi kosalo khemaṁ bhikkhuniṁ etadavoca → pasenadi-kosalo khemam bhikkhunim etad avoca (pts)И тогда косальский царь Пасенади отправился к монахине Кхеме, поклонился ей, сел рядом и сказал:
“kiṁ nu kho, ayye, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti abyākataṁ kho → parammaraṇāti avyākataṁ (bj) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Так как же, уважаемая, существует ли Татхагата после смерти?”
“Abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, bhagavatā:
abyākataṁ kho → avyākataṁ (bjt) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts) | etaṁ → etam (pts)“Великий царь, Благословенный не утверждал, что
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)“Татхагата существует после смерти”.
“Kiṁ panayye, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
kiṁ panayye → kim pana ayye (pts) | ayye → B1 panayye; B2 panāyye (pts note) | kiṁ panayye → kimpanayye (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)“В таком случае, уважаемая, Татхагата не существует после смерти?”
“Etampi kho, mahārāja, abyākataṁ bhagavatā:
etampi → tam pi (pts) | Tam → B1-2 etaṁ (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“Великий царь, Благословенный не утверждал, что
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Татхагата не существует после смерти”.
“Kiṁ nu kho, ayye, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇā ti (pts)“Так выходит ли, уважаемая, что Татхагата и существует и не существует после смерти?”
“Abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etaṁ → etam (pts)“Великий царь, Благословенный не утверждал, что
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)“Татхагата и существует и не существует после смерти”.
“Kiṁ panayye, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti.
Kimpanayye → B2 panāyye; S1-3 pane (S3 ṇe)yye (pts note) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, pts) | na hoti → nahoti (pts)“Значит, уважаемая, Татхагата ни существует, ни не существует после смерти?”
“Etampi kho, mahārāja, abyākataṁ bhagavatā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi kho → etam pikho (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“Великий царь, Благословенный не утверждал и такого, что
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Татхагата ни существует, ни не существует после смерти”.
“‘Kiṁ nu kho, ayye, hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti, iti puṭṭhā samānā:
kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)“Как такое может быть, уважаемая? Будучи спрошенной:
‘abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, bhagavatā—
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etaṁ → etam (pts)“Так как же, уважаемая, существует ли Татхагата после смерти?…
hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)не существует после смерти?…
‘Kiṁ panayye, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā:
tathāgato paraṁ → tathagato param (pts) | panayye → S3 panaṇeyyaṁ (pts note) | kiṁ panayye → kimpanayye (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | kiṁ → kim (pts)и существует и не существует после смерти?…
‘etampi kho, mahārāja, abyākataṁ bhagavatā—
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)ни существует, ни не существует после смерти?” каждый раз вы отвечали:
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)“Великий царь, Благословенный не утверждал, что это так”.
‘Kiṁ nu kho, ayye, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā:
ca → Missing in S1 (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ → param (pts)Так в чём же условие и причина, уважаемая, что Благословенный не утверждал, что это так?”
‘abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, bhagavatā—
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | abyākataṁ → avyākatam (pts) | etaṁ → etam (pts)“Великий царь, Благословенный не утверждал, что это так”.
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi.
ca → S1-3 ayyo (pts note) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Татхагата и существует и не существует после смерти”.
‘Kiṁ panayye, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭhā samānā:
panayye → nu kho (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇati (pts) | kiṁ panayye → kimpanayye (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt)Так в чём же условие и причина, уважаемая, что Благословенный не утверждал, что это так?”
‘etampi kho, mahārāja, abyākataṁ bhagavatā—
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → etam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)ни существует, ни не существует после смерти?” каждый раз вы отвечали:
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Татхагата ни существует, ни не существует после смерти”.
Ko nu kho, ayye, hetu, ko paccayo yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | taṁ → yenetaṁ (bj: syā, machasaṁ) | yena → S1-3 na (without ye) (pts note) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)Так в чём же условие и причина, уважаемая, что Благословенный не утверждал, что это так?”
“Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
paṭipucchissāmi → paripucchissāmi (bj: sīmu) | byākareyyāsi → vyākareyyāsi (bjt, pts) | tena hi → tenahi (th)“Что же, Великий царь, я задам тебе вопрос на эту же самую тему. Отвечай так, как посчитаешь нужным.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как ты думаешь, великий царь,
atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṁ gaṇetuṁ—
vālukaṁ → vālikaṁ (bj, sya-all, km) | vā → va (pts) | vālikaṁ → vālukaṁ (bj: machasaṁ) | vālukaṁ → vālikaṁ (cck: sī. syā. kaṁ.) | vālukaṁ gaṇetuṁ → vālukam gaṇetum (pts)есть ли у тебя счетовод или математик, который мог бы сосчитать песчинки в реке Ганг таким образом:
ettakā vālukā iti vā, ettakāni vālukasatāni iti vā, ettakāni vālukasahassāni iti vā, ettakāni vālukasatasahassāni iti vā”ti?
vālukā → vālikā (bj, sya-all) | vālukasatāni → vālikāsatāni (bj); vālikasatāni (sya-all) | vālukasahassāni → vālikāsahassāni (bj); vālikasahassāni (sya-all) | vālukasatasahassāni → vālikāsatasahassāni (bj); vālikasatasahassāni (sya-all) | vālukasatasahassāni iti vāti → vālukasatasahassānīti vā ti (pts) | ettakāni → ettikāni (bj: sī.pævi, sī.pavi) | ettakā → ettikā (cck: sī.) | vālukasatasahassānīti → S1-3 ettikā- vālikā- always (pts note) | ti → S1-3 omit ti (pts note)“Здесь столько-то крупиц песка” или “Здесь столько-то сотен крупиц песка” или “Здесь столько-то тысяч крупиц песка” или “Здесь столько-то сотен тысяч крупиц песка”?
“No hetaṁ, ayye”.
hetaṁ → hetam (pts)“Нет, уважаемая”.
“Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṁ gaṇetuṁ—
gaṇetuṁ → miṇituṁ (bj); manituṁ (pts) | koci → Missing in S1-3 (pts note) | manituṁ → So S1; S3 miṇituṁ; B1-2 gaṇetuṁ (pts note)“В таком случае, Великий царь, есть ли у тебя счетовод или математик, который мог бы сосчитать воду в великом океане так:
ettakāni udakāḷhakāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasahassāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā”ti?
udakāḷhakāni iti → udakāḷhakānīti (bj) | udakāḷhakasatāni iti → udakāḷhakasatānīti (bj) | udakāḷhakasahassāni iti → udakāḷhaka sahassānīti (bj) | udakāḷhakasatasahassāni iti → udakāḷhaka satasahassānīti (bj) | vā → va (pts) | udakāḷhakasatasahassāni iti vāti → udakāḷhakasatasahassānī ti vā ti (pts) | udakāḷhakānīti → udakāḷhāni vā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Ettakāni → S1 ettikāni always (pts note) | va → S1-3 udakāḷhānivā (pts note) | ti → S1-3 udakāḷhasa- ānīti alwqys (pts note) | ti → S1-3 omit ti (pts note)“Здесь столько-то литров воды” или “Здесь столько-то сотен литров воды” или “Здесь столько-то тысяч литров воды” или “Здесь столько-то сотен тысяч литров воды”?
“No hetaṁ, ayye”.
no hetaṁ → nohetaṁ (bjt) | hetaṁ → hetam (pts)“Нет, уважаемая.
“Taṁ kissa hetu”?
taṁ → tam (pts)И почему?
“Mahāyye, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho”ti.
duppariyogāhoti → appariyogāhoti (bj) | mahāyye → mahayye (sya-all) | mahāyye → maheyyā (bj: syā, sī.pavi) | samuddo → ba. mahāsamuddo (sya-all note) | duppariyogāhoti → duppariyogāḷhoti vā pāṭho (sya-all note) | Mahāyye → mahāyyo; B1 mahā (pts note) | duppariyogāhoti → S1-3 -gāḷhohoti (pts note)Потому что великий океан глубокий, безмерный, неизмеримый”.
“Evameva kho, mahārāja, yena rūpena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya taṁ rūpaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
anabhāvaṅkataṁ → anabhāvakataṁ (bj); anabhāvaṅgataṁ (sya-all) | paññāpeyya → paññapeyya (sya-all) | rūpena → rūpe (my) | anabhāvaṅkataṁ → anabhāvaṁkataṁ (ms2005) | evameva → evam eva (pts) | tathāgataṁ → tathāgatam (pts) | pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ → pahīnam ucchinnamūlam tālāvatthukatam anabhāvakatam āyatim anuppādakataṁ (pts)“Точно так же, Великий царь, та форма, посредством которой кто-либо, описывая Татхагату, мог бы описать его, – была отброшена Татхагатой, срублена под корень, сделана подобной обрубку пальмы, уничтожена, так что более не может возникнуть в будущем.
Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
rūpasaṅkhāyavimutto → rūpasaṅkhayavimutto (bj); rūpasaṅkhyā vimutto (sya-all) | duppariyogāho → appariyogāho (bj) | rūpasaṅkhayavimutto → saṅkhayā (bj: syā); saṅkhāya (bj: machasaṁ) | duppariyogāho → So all the MSS; S3 adds ti (pts note) | rūpasaṅkhāyavimutto → rūpasaṅkhāya vimutto (pts)Татхагата, Великий царь, освобождён от определения в рамках формы. Он глубок, безмерен, неизмерим,
seyyathāpi mahāsamuddo.
seyyathāpi → seyyathāpi mahārāja (sya-all)как океан”.
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
pi → S1 hi; S3 hī (pts note) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇāti pi (bjt) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇāti pi (pts) | maraṇātipi → maraṇā ti pi (pts) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts)[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно; “Татхагата не существует после смерти” неуместно; “Татхагата и существует и не существует после смерти” неуместно; “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно.
Yāya vedanāya tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, sā vedanā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj) | paññāpeyya → paññapeyya (sya-all) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ → anabhāvakatā āyatim (pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (ms2005) | tathāgataṁ → tathāgatam (pts)То чувство, посредством которого кто-либо…
Vedanāsaṅkhāyavimutto, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
vedanāsaṅkhāyavimutto mahārāja → vedanāsaṅkhayavimutto kho mahārājā (bj) | vedanāsaṅkhāyavimutto → vedanāsaṅkhyā vimutto kho (sya-all) | Vedanāsaṅkhāya → S1-3 vedanāyasaṅkhāya (pts note) | vedanāsaṅkhāyavimutto → vedanāsaṅkhāya vimutto kho (pts)
seyyathāpi mahāsamuddo.
seyyathāpi → seyyathāpi mahārāja (sya-all)как океан”.
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ → para (th) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇāti pi (pts) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti (pts)[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно; “Татхагата не существует после смерти” неуместно; “Татхагата и существует и не существует после смерти” неуместно; “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно.
Yāya saññāya tathāgataṁ …pe…
saññāya → saññā (my) | tathāgataṁ → tatthāgataṁ (pts)То восприятие, посредством которого кто-либо…
yehi saṅkhārehi tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, te saṅkhārā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj) | paññāpeyya → paññapeyya (sya-all) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (ms2005) | tathāgataṁ → tathāgatam (pts) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvakatā āyatim anuppādhammā (pts)Те составляющие, посредством которых кто-либо…
Saṅkhārasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
saṅkhārasaṅkhāyavimutto → saṅkhārasaṅkhayavimutto (bj); saṅkhārasaṅkhyā vimutto (sya-all) | saṅkhārasaṅkhāyavimutto → saṅkhārasaṅkhāya vimutto (pts)
seyyathāpi mahāsamuddo.
seyyathāpi → seyyathāpi mahārāja (sya-all)как океан”.
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
ca → (pts) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti (pts) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts)[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно; “Татхагата не существует после смерти” неуместно; “Татхагата и существует и не существует после смерти” неуместно; “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно.
Yena viññāṇena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya taṁ viññāṇaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
anabhāvaṅkataṁ → anabhāvakataṁ (bj) | paññāpeyya → paññapeyya (sya-all) | taṁ viññāṇaṁ → te saṅkhārā (pts) | viññāṇena → viññāṇe (my) | anabhāvaṅkataṁ → anabhāvaṁkataṁ (ms2005) | tathāgataṁ → tathāgatam (pts) | taṁ viññāṇaṁ → tam viññāṇam (pts) | pahīnaṁ → pahīnam (pts) | tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ → talāvatthukatam anabhāvakatam āyatim (pts)То сознание, посредством которого кто-либо, описывая Татхагату, мог бы описать его – было отброшено Татхагатой, срублено под корень, сделано подобным обрубку пальмы, уничтожено, так что более не может возникнуть в будущем.
Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
viññāṇasaṅkhāyavimutto → viññāṇasaṅkhayavimutto (bj); viññāṇasaṅkhyā vimutto (sya-all) | duppariyogāho → appariyogāho (bj) | viññāṇasaṅkhāyavimutto → viññāṇasaṅkhāya vimutto (pts) | gambhīro → gambhiro (pts)Татхагата, Великий царь, освобождён от определения в рамках сознания. Он глубок, безмерен, неизмерим,
seyyathāpi mahāsamuddo.
seyyathāpi → seyyathāpi mahārāja (sya-all)как океан.
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upetī”ti.
upetīti → upeti (sya-all) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti (pts) | paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts)[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно; “Татхагата не существует после смерти” неуместно; “Татхагата и существует и не существует после смерти” неуместно; “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно”.
Atha kho rājā pasenadi kosalo khemāya bhikkhuniyā bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā khemaṁ bhikkhuniṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (bjt, th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | bhāsitaṁ → bhāsitam (pts) | khemaṁ → khemam (pts)И тогда косальский царь Пасенади, восхитившись и возрадовавшись утверждению монахини Кхемы, поднялся с сиденья, поклонился ей и ушёл, обойдя её с правой стороны.
Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (bjt, th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)И затем, при случае, косальский царь Пасенади подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал:
“kiṁ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Так как же, почтенный, существует ли Татхагата после смерти?”
“Abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, mayā:
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etaṁ → etam (pts)“Великий царь, я не утверждал, что
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Татхагата существует после смерти”…
“Kiṁ pana, bhante, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti etampi → parammaraṇāti tampi (bj) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ → kim (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)…[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно; “Татхагата не существует после смерти” неуместно; “Татхагата и существует и не существует после смерти” неуместно; “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно”.
“Etampi kho, mahārāja, abyākataṁ mayā:
etampi → tampi (bjt) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | etampi → etam pi (pts)“Великий царь, я не утверждал, что
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → param maraṇā tipe (pts)“Татхагата не существует после смерти”
“Kiṁ nu kho, bhante, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
ca na ca hoti → (bj, pts)“Так выходит ли, почтенный, что Татхагата и существует и не существует после смерти?”
“Abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, mayā:“Великий царь, я не утверждал, что
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
ca na ca hoti → (bj, pts)“Татхагата и существует и не существует после смерти”.
“Kiṁ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?“Значит, почтенный, Татхагата ни существует, ни не существует после смерти?”
“Etampi kho, mahārāja, abyākataṁ mayā:“Великий царь, я не утверждал, что
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.“Татхагата ни существует, ни не существует после смерти”.
“‘Kiṁ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno:
kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Как такое может быть, почтенный? Будучи спрошен: “Татхагата существует после смерти”
‘abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, mayā—hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi …pe….
abyākataṁ → avyākataṁ (bjt, pts) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | etaṁ → etam (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
“‘Kiṁ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno:
kiṁ pana → kimpana (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Как такое может быть, почтенный? Будучи спрошен: “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти”
‘etampi kho, mahārāja, abyākataṁ mayā—
tam → B1-2 etam (pts note) | etampi → tampi (bjt) | abyākataṁ → avyākataṁ (bjt) | etampi → tam pi (pts) | abyākataṁ → avyākatam (pts)“Великий царь, я не утверждал, что
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Татхагата ни существует, ни не существует после смерти”
Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
yenetaṁ abyākataṁ → yena taṁ avyākataṁ (bj) | yenetaṁ abyākataṁ bhagavatāti → yena tam avyākatam bhagavatā ti (pts)Так в чём же условие и причина, почтенный, что Благословенный не утверждал, что это так?”
“Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
byākareyyāsi → vyākareyyāsi (bjt, pts) | tena hi → tenahi (th)“Что же, Великий царь, я задам тебе вопрос на эту же самую тему. Отвечай так, как посчитаешь нужным.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṁ gaṇetuṁ—
vālukaṁ → vālikaṁ (bj); bālikaṁ (sya-all) | vālukaṁ gaṇetuṁ → vālikaṁ gaṇetum (pts) | vālikaṁ → B1 vālu- here only (pts note) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)есть ли у тебя счетовод или математик, который мог бы сосчитать песчинки в реке Ганг таким образом:
ettakā vālukā iti vā …pe… ettakāni vālukasatasahassāni iti vā”ti?
vālukā iti → vālikāti (bj) | vālukasatasahassāni iti → vālikā satasahassānīti (bj) | vālukā → vālikā (sya-all, pts) | vālukasatasahassāni → vālikasatasahassāni (sya-all, pts) | iti → S1-3 B2 ettakānivālikānīti (B2 -kāni iti) (pts note) | iti → S1-3 -sahassānīti (pts note) | vāti → vā ti (pts)“Здесь столько-то крупиц песка” или “Здесь столько-то сотен крупиц песка” или “Здесь столько-то тысяч крупиц песка” или “Здесь столько-то сотен тысяч крупиц песка”?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“Нет, почтенный.
“Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṁ gaṇetuṁ—
gaṇetuṁ → pametuṁ (bj) | udakaṁ gaṇetuṁ → udakam pametum (pts) | pametum → B1-2 gaṇetuṁ (pts note)“В таком случае, Великий царь, есть ли у тебя счетовод или математик, который мог бы сосчитать воду в великом океане так:
ettakāni udakāḷhakāni iti vā …pe… ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā”ti?
udakāḷhakāni iti → udakāḷhakānīti (bj) | udakāḷhakasatasahassāni iti → udakāḷhakasatasahassānīti (bj) | udakāḷhakasatasahassāni → S1-3 udakaḷhāni . . . udakaḷhasatasahassānīti (pts note) | vāti → vā ti (pts)“Здесь столько-то литров воды” или “Здесь столько-то сотен литров воды” или “Здесь столько-то тысяч литров воды” или “Здесь столько-то сотен тысяч литров воды”?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“Нет, почтенный.
“Taṁ kissa hetu”?И почему?
“Mahā, bhante, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho.
duppariyogāho → appariyogāhoti (bj); duppariyogāhoti (sya-all) | mahā → mahā hi (sya-all) | Mahā → B1-2 insert hi (pts note)Потому что великий океан глубокий, безмерный, неизмеримый”.
Evameva kho, mahārāja, yena rūpena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, taṁ rūpaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
anabhāvaṅkataṁ → anabhāvakataṁ (bj) | paññāpeyya → paññapeyya (sya-all) | evameva → ti evam eva (pts) | tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ → tālāvatthukatam anabhāvagatam āyatim (pts) | ti → B1-2 omit ti (pts note) | anabhāvaṅkataṁ → anabhāvaṁkataṁ (ms2005)“Точно так же, Великий царь, та форма, посредством которой кто-либо, описывая Татхагату, мог бы описать его, – была отброшена Татхагатой, срублена под корень, сделана подобной обрубку пальмы, уничтожена, так что более не может возникнуть в будущем.
Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
rūpasaṅkhāyavimutto → rūpasaṅkhayavimutto (bj); rūpasaṅkhyā vimutto (sya-all) | rūpasaṅkhāyavimutto → rūpasaṅkhāya vimutto (pts)Татхагата, Великий царь, освобождён от определения в рамках формы. Он глубок, безмерен, неизмерим,
seyyathāpi mahāsamuddo.
mahāsamuddo → mahārāja samuddo (sya-all)как океан”.
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti …pe…
paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | pe → spelled out in full (th) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts)[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно…
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
paraṁ maraṇātipi → parammaraṇātipi (bjt) | paraṁ maraṇātipi → param maraṇā ti pi (pts)“Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно.
Yāya vedanāya …pe…То чувство, посредством которого кто-либо…
yāya saññāya …pe… yehi saṅkhārehi …pe….То восприятие, посредством которого кто-либо… То восприятие, посредством которого кто-либо…
Yena viññāṇena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, taṁ viññāṇaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
anabhāvaṅkataṁ → anabhāvakataṁ (bj) | paññāpeyya → paññapeyya (sya-all) | tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ → tālāvatthukatam anabhāvakatam āyatim (pts) | Yena → S1-3 te (pts note) | anabhāvaṅkataṁ → anabhāvaṁkataṁ (ms2005) | tathāgataṁ → tatthāgatam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | pahīnaṁ → pahīnam (pts)То сознание, посредством которого кто-либо, описывая Татхагату, мог бы описать его – было отброшено Татхагатой, срублено под корень, сделано подобным обрубку пальмы, уничтожено, так что более не может возникнуть в будущем.
Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
viññāṇasaṅkhāyavimutto → viññāṇasaṅkhayavimutto (bj); viññāṇasaṅkhyā vimutto (sya-all) | viññāṇasaṅkhāyavimutto → viññāṇasaṅkhāya vimutto (pts)Татхагата, Великий царь, освобождён от определения в рамках сознания. Он глубок, безмерен, неизмерим,
seyyathāpi mahāsamuddo.
mahāsamuddo → samuddo (bj) | seyyathāpi → seyyathāpi mahārāja (sya-all)как океан.
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upetī”ti.
paraṁ maraṇātipi → parammaraṇāpi (bj) | pe → Complete in B1 (pts note)[Утверждение] “Татхагата существует после смерти” неуместно; “Татхагата не существует после смерти” неуместно; “Татхагата и существует и не существует после смерти” неуместно; “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” неуместно”.
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)“Удивительно, почтенный!
Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati, samessati, na virodhayissati yadidaṁ aggapadasmiṁ.
satthu ceva → satthuno ceva (bj); satthuno (pts1ed) | virodhayissati → vihāyissati (bj, sya-all, km); vigāyissati (mr) | ceva → (pts) | satthu → satthuno (bj: sī.pævi, sīmu) | vihāyissati → virodhayissati (bj: machasaṁ) | ceva → satthuno ceva (cck: sī.) | virodhayissati → vihāyissati (cck: sī. syā. kaṁ.); vigāyissati (cck: ka.) | vihāyissati → ba. vigāyissati (sya-all note) | satthuno → B1-2 satthu ceva (pts note) | virodhayissati → So B2; S1-3 vibhāyissati; S3 vihāyissati; missing in B1 (pts note) | byañjanena byañjanaṁ → vyañjanena vyañjanaṁ (bjt, pts) | yadidaṁ → yad idam (pts)Поразительно, почтенный, как [объяснение] смысла и [используемые] фразы и учителя и ученика совпадают и согласуются друг с другом, не расходятся в отношении главного вопроса.
Ekamidāhaṁ, bhante, samayaṁ khemaṁ bhikkhuniṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ apucchiṁ.
apucchiṁ sāpi → āpucchiṁ sā pi (bj) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | samayaṁ khemaṁ bhikkhuniṁ → samayam khemam bhikkhunim (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts)Как-то раз, почтенный, я отправился к монахине Кхеме и расспросил её о том же самом.
Sāpi me ayyā etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṁ byākāsi, seyyathāpi bhagavā.
sāpi → sā pi (bjt, pts) | byañjanehi → vyañjanehi (bjt) | byākāsi → vyākāsi (bjt) | byañjanehi etamatthaṁ byākāsi → vyañjanehi etam attham vyākāsi (pts)Уважаемая объяснила мне суть точно так же, в тех же терминах и фразах, что и Благословенный.
Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)Удивительно, почтенный!
Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati, samessati, na virodhayissati yadidaṁ aggapadasmiṁ.
virodhayissati → vihāyissati (bj, sya-all) | yatra → yattha (sya-all) | satthu → B1-2 satthuceva (pts note) | attho → S1-3 attenattho (pts note) | samessati → B1 samissati (pts note) | virodhayissati → S3 vibhāyissati; S1 viṅgāyissati; B1 vigāyissati (pts note) | byañjanena byañjanaṁ → vyañjanena vyañjanaṁ (bjt, pts) | yadidaṁ → yad idam (pts)Поразительно, почтенный, как [объяснение] смысла и [используемые] фразы и учителя и ученика совпадают и согласуются друг с другом, не расходятся в отношении главного вопроса.
Handa dāni mayaṁ, bhante, gacchāma.
handa → handa ca (bj) | handa dāni → handadāni (th) | mayaṁ → mayam (pts)А теперь, почтенный, нам нужно идти.
Bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
mayam → B2 has ni; B1 neither (pts note) | mayaṁ bahukaraṇīyāti → mayam bahukaraṇīyā ti (pts)Мы очень заняты и у нас много дел”.
“Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (my) | yassadāni tvaṁ → yassa dāni tvam (pts) | maññasīti → maññasī ti (pts)“В таком случае, Великий царь, можешь идти, когда сочтёшь нужным”.
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmīti.
uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ → uṭṭhayāsanā bhagavantam (pts) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)И тогда косальский царь Пасенади, восхитившись и возрадовавшись утверждению Благословенного, встал с сиденья и ушёл, обойдя его с правой стороны.