SaṅgāravasuttaMit Saṅgārava
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthīnidānaṁ (sya-all)In Sāvatthī.
Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
saṅgāravo → sagāravo (sya-all)Da ging der Brahmane Saṅgārava zum Buddha und tauschte Willkommensgrüße mit ihm aus.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | saṅgāravo → sagāravo (sya-all) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Nach der Begrüßung und dem Austausch von Höflichkeiten setzte Saṅgārava sich zur Seite hin und sagte zum Buddha:
“Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo yenekadā dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā?
sajjhāyakatāpi → sajjhāyakatā pi (bjt) | dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi → dīgharattam sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)„Was ist der Grund, werter Gotama, was ist die Ursache, dass mir manchmal selbst Hymnen, die ich lange geübt habe, nicht einfallen wollen, und die, die ich nicht geübt habe, erst recht nicht?
Ko pana, bho gotama, hetu, ko paccayo yenekadā dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā”ti?
dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi → dīgharattam asajjhāyakatā pi (pts) | sajjhāyakatāti → sajjhāyakatā ti (pts)Und warum fallen mir manchmal selbst Hymnen ein, die ich lange nicht geübt habe, und die, die ich geübt habe, erst recht?“
“Yasmiṁ kho, brāhmaṇa, samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | paratthampi → ubhayattham pi (pts) | ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → dīgharattam sajjhāyakatā pi mantā (pts) | nappajānāti → nappaṭijānāti (bj: sī.pævi, sī.pavi) | jānāti → nappajānāti (bj: machasaṁ, syā) | pajānāti → S1-2 paṭijānāti. (pts note) | parattham → S3 paramattham. (pts note) | nappajānāti attatthampi → na pajānāti attattham pi (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)„Brahmane, es kommt vor, dass dein Herz von sinnlicher Begierde überwältigt, in sinnliche Begierde verstrickt ist und du nicht wahrheitsgemäß verstehst, wie du der aufgekommenen sinnlichen Begierde entrinnen kannst. Dann kannst du nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen, was gut für dich selbst, gut für jemand anderen oder gut für beide ist. Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto saṁsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā.
nīliyā → nīlāya (bj); niliyā (pts) | mañjiṭṭhāya → mañjeṭṭhāya (bj); mañjeṭṭhāya va (pts) | nīlāya → bhaliddāya vā mañjeṭṭhāya vā (bj: sī.pævi, sī.pavi); nīliyā (bj: syā) | vā → S1-3 omit niliyā vā. (pts note) | va → B1-2 mañcaṭṭhāya. (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das mit Färbemittel wie rotem Lack, Gelbwurz, Indigo oder Färberkrapp vermischt ist:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ na jāneyya na passeyya.
na jāneyya → nappajāneyya (sya-all) | sakaṁ mukhanimittaṁ → sakam mukhanimittam (pts)Selbst ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati …pe… paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | + → najānāti (bjt) | evameva → evam eva (pts) | nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti attatthampi → nissaraṇam yāthābhūtaṁ nappajānati attattham pi (pts) | paratthampi ubhayatthampi → parattham pi ubhayattham pi (pts) | dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi → dīgharattam sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz von sinnlicher Begierde überwältigt ist, nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | byāpādassa → byāpadassa (pts) | ca → S1-3 vā. (pts note) | na → B1 nā. (pts note) | caparaṁ → ca param (pts) | nappajānāti attatthampi → na pajānāti attattham pi (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi → ubhayattham pi (pts) | sajjhāyakatāpi → sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Dann kommt es vor, dass dein Herz von Böswilligkeit überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto agginā santatto pakkuthito usmudakajāto.
pakkuthito → ukkaṭṭhito (bj, pts1ed); ukkuṭṭhito (sya-all); pakkudhito (mr) | usmudakajāto → ussadakajāto (bj); usmādakajāto (sya-all) | pakkuthito usmudakajāto → ukkuṭṭhito usmādakajāto (sya-all) | pakkuthito → ukkaṭṭhito (pts) | ukkaṭṭhito → pakkuthito (bj: machasaṁ, syā); ukkuṭṭhito (bj: syā) | ussadakajāto → usmudakajāta (bj: machasaṁ); usmādakajāta (bj: syā) | pakkuthito → pakkudhito (cck: ka.); ukkaṭṭhito (cck: sī.); ukkuṭṭhito (cck: syā.) | usmudakajāto → ussadakajāto (cck: sī.); usmādakajāto (cck: syā.) | usmādakajāto → ba. usmudakajāto (sya-all note) | ukkaṭṭhito → S3 ukkatthīto B1 pakkudhito B2 pakkutito. (pts note) | usmudakajāto → B2 usmussadaka- S1 ussataka- S3 ussadaka- (pts note) | pakkuthito usmudakajāto → ukkaṭṭhito ussadakajāto (bjt)Wie eine Schale mit Wasser, das auf dem Feuer erhitzt wurde, das kocht und brodelt:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ na jāneyya na passeyya.
na jāneyya → nappajāneyya (sya-all) | tattha → S1 -ttha omitting ta. (pts note) | mukhanimittaṁ → mukhanimittam (pts)Selbst ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṁ samaye …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | ca → missing in S1-3. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ → nissaraṇam yathābhūtam (pts) | attatthampi → attattham pi (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | paratthampi tasmiṁ samaye → parattham pi (pts) | ubhayatthampi → ubhayattham pi (pts) | sajjhāyakatāpi → sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz von Böswilligkeit überwältigt ist, nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
thinamiddhassa → thīnamiddhassa (bj, sya-all, pts) | thinamiddhapariyuṭṭhitena → thīnamiddhapariyuṭṭhitena (sya-all, pts) | thinamiddhaparetena → thīnamiddhaparetena (sya-all, pts) | nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → attattham pi (pts) | nappaṭibhanti → na patibhanti (pts) | jānāti → S1 najānajānāti. (pts note) | caparaṁ → ca param (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → ubhayattham pi (pts) | dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi → dīgharattam sajjhāyakatā pi (pts)Dann kommt es vor, dass dein Herz von Dumpfheit und Benommenheit überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto sevālapaṇakapariyonaddho.
sevālapaṇakapariyonaddho → S1 -panaka- B1 salāka- B2 padalāka. (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das von Moos und Wasserpflanzen bedeckt ist:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ na jāneyya na passeyya.
na jāneyya → nappajāneyya (sya-all) | sakaṁ mukhanimittaṁ → sakam mukhanimittam (pts)Selbst ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
thinamiddhapariyuṭṭhitena → thīnamiddhapariyuṭṭhitena (sya-all, pts) | thinamiddhaparetena → thīnamiddhaparetena (sya-all, pts) | thinamiddhassa → thīnamiddhassa (sya-all, pts) | nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | yathābhūtaṁ → (pts) | tasmiṁ → B1 yasmiṁ. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | yasmiṁ → yasmim (pts) | attatthampi → attattham pi (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → ubhayattham pi (pts) | sajjhāyakatāpi → sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz von Dumpfheit und Benommenheit überwältigt ist, nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | caparaṁ → ca param (pts) | attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → attattham pi (pts) | jānāti → pajānāti (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → ubhayattham pi (pts) | dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi → dīgharattam sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Dann kommt es vor, dass dein Herz von Rastlosigkeit und Reue überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto vāterito calito bhanto ūmijāto.
bhanto → bhaṅgo (sya-all) | bhaṅgo → ba. bhante (sya-all note) | bhanto → B1 bhantena. (pts note) | ūmijāto → B1-2 ummijāto. (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das vom Wind aufgewühlt ist und das wallt, wirbelt und sich kräuselt:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ na jāneyya na passeyya.
na jāneyya → nappajāneyya (sya-all) | sakaṁ mukhanimittaṁ → sakam mukhanimittam (pts)Selbst ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ → nissaraṇam (pts) | attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → attattham pi (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ → ubhayattham pi (pts) | dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi → dīgharattam sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz von Rastlosigkeit und Reue überwältigt ist, nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi … dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | + → tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati (bjt) | + → tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati (th) | caparaṁ → ca param (pts) | vicikicchāparetena → vicikiccāparetena (pts) | attatthampi → attattham pi (pts) | paratthampi ubhayatthampi dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi → parattham pi ubhayattham pi dīgharattam sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Dann kommt es vor, dass dein Herz von Zweifel überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto āvilo luḷito kalalībhūto andhakāre nikkhitto.
luḷito → S1-3 lulito. (pts note) | kalalībhūto → S1 kallī- (pts note) | nikkhitto → S1 andhakānikkhitte. (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das trüb, undurchsichtig und schmutzig ist und im Dunkeln steht:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ na jāneyya na passeyya.
na jāneyya → nappajāneyya (sya-all) | sakaṁ mukhanimittaṁ → sakam mukhanimittam (pts)Selbst ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ na jānāti na passati; dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
nappajānāti → nappajānāti na passati (sya-all) | na jānāti → nappajānāti (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti attatthampi → nissaraṇam yathābhūtam na pajānāti attattham pi (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | jānāti → pajānāti (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi → ubhayattham pi (pts) | sajjhāyakatāpi → sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz von Zweifel überwältigt, in Zweifel verstrickt ist und du nicht wahrheitsgemäß verstehst, wie du dem aufgekommenen Zweifel entrinnen kannst, nicht wahrheitsgemäß erkennen und sehen, was gut für dich selbst, gut für jemand anderen oder gut für beide ist. Selbst Hymnen, die du lange geübt hast, wollen dir nicht einfallen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṁ paccayo yenekadā dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
ayaṁ → ayam (pts) | sajjhāyakatāpi → sajjhāyakatā pi (pts) | nappaṭibhanti → na paṭibhanti (pts)Das ist der Grund, Brahmane, das ist die Ursache, dass dir manchmal selbst Hymnen, die du lange geübt hast, nicht einfallen wollen, und die, die du nicht geübt hast, erst recht nicht.
Yasmiñca kho, brāhmaṇa, samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati; dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
jānāti → pajānāti (bj, sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | kāmarāgapariyuṭṭhitena → kāmarāgapariyuṭṭhena (pts) | ubhayatthampi → ubhayattam pi (pts) | pajānāti → S3 jānāti. (pts note) | yasmiñca → yasmiṁ ca (bjt, pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | attatthampi → attattham pi (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi → dīgharattam asajjhāyakatā pi (pts)Es kommt vor, dass dein Herz nicht von sinnlicher Begierde überwältigt, in sinnliche Begierde verstrickt ist und du wahrheitsgemäß verstehst, wie du der aufgekommenen sinnlichen Begierde entrinnen kannst. Dann kannst du wahrheitsgemäß erkennen und sehen, was gut für dich selbst, gut für jemand anderen oder gut für beide ist. Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto asaṁsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā.
nīliyā → nīlāya (bj) | mañjiṭṭhāya → mañjeṭṭhāya (bj, pts) | nīliyā → S1-3 nīlāya. (pts note) | mañjeṭṭhāya → B1-2 mañce(B1 ca) ṭṭhāya. (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das nicht mit Färbemittel wie rotem Lack, Gelbwurz, Indigo oder Färberkrapp vermischt ist:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ jāneyya passeyya.
jāneyya → pajāneyya (sya-all) | sakaṁ mukhanimittaṁ → sakam mukhanimittam (pts)Ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti …pe….
pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | brāhmaṇa → S1 brāhmaṇo. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | evameva → evam eva (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz nicht von sinnlicher Begierde überwältigt ist, wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi …pe… dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
jānāti → pajānāti (bj, sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | caparaṁ brāhmaṇa → ca (pts) | + → tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati (bjt) | byāpādapariyuṭṭhitena → byāpāda pariyuṭṭhitena (th)Dann kommt es vor, dass dein Herz nicht von Böswilligkeit überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na agginā santatto na pakkuthito na usmudakajāto.
pakkuthito → ukkaṭṭhito (bj); ukkuṭṭhito (sya-all) | usmudakajāto → usmādakajāto (sya-all) | na pakkuthito → ukkaṭṭhīto (pts) | na → missing in S1. (pts note) | ukkaṭṭhīto → B1 pakkudhito B2 paṭikkutito. (pts note) | usmudakajāto → B2 usmussadaka- S1-3 ussadaka- (pts note) | usmudakajāto → ussadakajāto (bjt)Wie eine Schale mit Wasser, das nicht auf dem Feuer erhitzt wurde, das nicht kocht und brodelt:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ jāneyya passeyya.
jāneyya → pajāneyya (sya-all)Ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi …pe… dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | jānāti → pajānāti (sya-all)Ebenso kannst du, wenn dein Herz nicht von Böswilligkeit überwältigt ist, wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi …pe… dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
jānāti → pajānāti (bj, sya-all) | thinamiddhapariyuṭṭhitena → thīnamiddha pariyuṭṭhitena (sya-all) | thinamiddhaparetena → thīnamiddhaparetena (sya-all) | thinamiddhassa → thīnamiddhassa (sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | caparaṁ brāhmaṇa → (pts) | + → tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati (bjt)Dann kommt es vor, dass dein Herz nicht von Dumpfheit und Benommenheit überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na sevālapaṇakapariyonaddho.
seyyathāpi → seyyāthapi (pts) | sevālapaṇakapariyonaddho → S3 -panaka- B1-2 salāka- (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das nicht von Moos und Wasserpflanzen bedeckt ist:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ jāneyya passeyya.
jāneyya → pajāneyya (sya-all)Ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi …pe… dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
thinamiddhapariyuṭṭhitena → thīnamiddhapariyuṭṭhitena (sya-all, pts) | thinamiddhaparetena → thīnamiddhaparetena (sya-all) | thinamiddhassa → thīnamiddhassa (sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | jānāti → pajānāti (sya-all)Ebenso kannst du, wenn dein Herz nicht von Dumpfheit und Benommenheit überwältigt ist, wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati na uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi …pe… dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
jānāti → pajānāti (bj, sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | caparaṁ brāhmaṇa → (pts) | cetasā → vetasā (pts) | + → tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati (bjt)Dann kommt es vor, dass dein Herz nicht von Rastlosigkeit und Reue überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na vāterito na calito na bhanto na ūmijāto.
bhanto → bhaṅgo (sya-all) | vāterito → vāteriṭo (pts) | na → this phrase is missing in S1-3. (pts note) | bhanto → B1 bhante. (pts note) | na → omitted by S1-3. (pts note) | ūmijāto → S1 umīto as before. (pts note)Wie eine Schale mit Wasser, das nicht vom Wind aufgewühlt ist und das nicht wallt, wirbelt und sich kräuselt:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ jāneyya passeyya.
jāneyya → pajāneyya (sya-all)Ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati na uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi …pe… dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
uppannassa → uppanassa (sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | jānāti → pajānāti (sya-all)Ebenso kannst du, wenn dein Herz nicht von Rastlosigkeit und Reue überwältigt ist, wahrheitsgemäß erkennen und sehen … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati; ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati; dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | jānāti → pajānāti (bj, sya-all) | caparaṁ brāhmaṇa → ca (pts) | yathābhūtaṁ jānāti → yathābhūtam pajānāti (pts) | pajānāti → pajānāti passati (cck: syā.) | nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ → nissaraṇam yathābhūtam (pts) | attatthampi → attattham pi (pts) | paratthampi → parattham pi (pts) | ubhayatthampi → ubhayattham pi (pts) | dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi → dīgharattam asajjhāyakatā pi (pts)Dann kommt es vor, dass dein Herz nicht von Zweifel überwältigt ist … Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto accho vippasanno anāvilo āloke nikkhitto.
brāhmaṇa → brāhmaṇo (pts)Wie eine Schale mit Wasser, das durchsichtig, klar und ungetrübt ist und im Hellen steht:
Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ jāneyya passeyya.
jāneyya → pajāneyya (sya-all) | yathābhūtaṁ jāneyya → yathābhūtam pajāneyya (pts) | sakaṁ mukhanimittaṁ → sakam mukhanimittam (pts)Ein Mensch mit klaren Augen, der sein Spiegelbild betrachten wollte, könnte es wahrheitsgemäß erkennen und sehen.
Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati; dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
jānāti → pajānāti (bj, sya-all) | pajānāti → pajānāti passati (sya-all) | paratthampi → ubhayattham pi (pts) | pajānāti → S1-3 jānāti. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | attatthampi → attattham pi (pts) | ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ jānāti passati dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi → dīgharattam asajjhāyakatā pi (pts)Ebenso kannst du, wenn dein Herz nicht von Zweifel überwältigt, in Zweifel verstrickt ist und du wahrheitsgemäß verstehst, wie du dem aufgekommenen Zweifel entrinnen kannst, wahrheitsgemäß erkennen und sehen, was gut für dich selbst, gut für jemand anderen oder gut für beide ist. Selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, fallen dir ein, und die, die du geübt hast, erst recht.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṁ paccayo yenekadā dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
ayaṁ → ayam (pts) | dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi → dīgharattam asajjhāyakatā pi (pts)Das ist der Grund, Brahmane, das ist die Ursache, dass dir manchmal selbst Hymnen, die du lange nicht geübt hast, einfallen, und die, die du geübt hast, erst recht.
Sattime, brāhmaṇa, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattanti.
sattime → sattimepi (sya-all)Diese sieben Faktoren des Erwachens sind keine Hemmnisse, Hindernisse oder geistigen Verunreinigungen. Wenn sie entwickelt und gemehrt werden, führen sie zum Erlangen der Frucht von Wissen und Freiheit.
Katame satta?Welche sieben?
Satisambojjhaṅgo kho, brāhmaṇa, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, brāhmaṇa, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati.
saṁvattati → saṁvattanti (bj) | anāvaraṇo anīvaraṇo → anāvarano anīvarano (pts) | anāvaraṇo → aṇāvaraṇo (pts) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt, pts)Die Faktoren des Erwachens Achtsamkeit, Erforschung der Gesetzmäßigkeiten, Energie, Ekstase, Stille, Versenkung und Gleichmut.
Ime kho, brāhmaṇa, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattantī”ti.
saṁvattantīti → saṁvattantī ti (bjt, pts)Das sind die sieben Faktoren des Erwachens, die keine Hemmnisse, Hindernisse oder geistigen Verunreinigungen sind. Wenn sie entwickelt und gemehrt werden, führen sie zum Erlangen der Frucht von Wissen und Freiheit.“
Evaṁ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
saṅgāravo → sagāravo (sya-all); sāṅgāravo (pts) | Sāṅgāravo → missing in S1-3. (pts note) | saṅgāravo → saṁgāravo (bjt) | etadavoca → etad avoca (pts)Daraufhin sagte Saṅgārava zum Buddha:
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)„Vortrefflich, werter Gotama! …
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti pañcamaṁ → saraṇaṅgatanti (sya-all) | dhāretu → S1-3 omit upāsakam- (pts note) | Buddhaṁ → missing in S1-3. (pts note) | upāsakaṁ maṁ → upāsakam mam (pts) | pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti → pāṇupetam buddhaṁ saranaṁ gatan (pts)Von diesem Tag an soll der werte Gotama mich als Laienanhänger in Erinnerung behalten, der für sein ganzes Leben Zuflucht genommen hat.“