Bhikkhusutta๕ ภิกขุสูตร
Sāvatthinidānaṁ.เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → tenupasaṅkhami (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“‘bojjhaṅgā, bojjhaṅgā’ti, bhante, vuccanti.
vuccanti → vuccatīti (pts) | bojjhaṅgāti → bojjhaṅgā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์ ตรัสว่า ‘โพชฌงค์ โพชฌงค์’
Kittāvatā nu kho, bhante, ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī”ti?
Kittāvatā → S3 kittāva. (pts note) | nu kho → nukho (bjt) | vuccantīti → vuccantī ti (bjt)ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอ พระองค์จึงตรัสว่า ‘โพชฌงค์’ พระพุทธเจ้าข้า”
“Bodhāya saṁvattantīti kho, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccanti.
vuccanti → vuccantīti (sya-all) | tasmā → missing in S3. (pts note) | bojjhaṅgāti → bojjhaṅgā ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ภิกษุ ที่เรียกว่า ‘โพชฌงค์’ เพราะเป็นไป เพื่อตรัสรู้
Idha, bhikkhu, satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe…
bhikkhu → bhikkhu bhikkhu (bj) | idha → idha bhikkhu (sya-all) | satisambojjhaṅgaṁ → bhikkhu satisambojjhaṅgam (pts) | bhikkhu → idha bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ (bj: machasaṁ) | bhikkhu → S1-3 B2 bhikkhave. (pts note)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ ฯลฯ
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
nirodhanissitaṁ → S1 omits nirodha- (pts note) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัย นิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
Tassime satta bojjhaṅge bhāvayato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
Tassime → S1-3 sattime. (pts note) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | bhavāsavāpi → bhavāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)เมื่อเธอเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการนี้อยู่ จิตย่อมหลุดพ้นจากกามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttamhīti (pts) | vimuttamhīti → S1-3 vimutta (S3 -tti) miti. (pts note)เมื่อจิตหลุดพ้นแล้วก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)รู้ชัดว่า ‘ชาติ สิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำ เสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็น อย่างนี้อีกต่อไป’
Bodhāya saṁvattantīti, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī”ti.
saṁvattantīti → saṁvattantī ti kho (pts) | bojjhaṅgāti vuccantīti pañcamaṁ → bojjhaṅgā ti vuccantī ti (pts) | kho → missing in B1. (pts note) | bhikkhu → inserts ce. (pts note) | tasmā → taccamā. (pts note)ภิกษุ ที่เรียกว่า ‘โพชฌงค์’ เพราะเป็นไปเพื่อตรัสรู้ อย่างนี้แล”