Vatthasutta๔ วัตถสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | samayaṁ → samayam (pts) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้นแล
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | āmantesi → amantesi (pts)ท่านพระสารีบุตรเรียกภิกษุทั้งหลาย มากล่าวว่า
“āvuso bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhaveti (sya-all) | bhikkhavoti āvusoti kho → bhikkhaveti āvuso ti (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
kho → (sya-all) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | āvusoti kho → āvuso ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นรับคำแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
sāriputto → sārīputto (th) | etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระสารีบุตรจึงได้ กล่าวเรื่องนี้ว่า
“Sattime, āvuso, bojjhaṅgā.“ผู้มีอายุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการนี้
Katame satta?โพชฌงค์ ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ
Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo—
upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgoti (bj) | vīriyasambojjhaṅgo → viriyasambojjhaṅgo (bjt, th)๑. สติสัมโพชฌงค์ ๒. ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ ๓. วิริยสัมโพชฌงค์ ๔. ปีติสัมโพชฌงค์ ๕. ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ ๖. สมาธิสัมโพชฌงค์
ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā.
satta bojjhaṅgā → sattabojjhaṅgā (bjt)๗. อุเบกขาสัมโพชฌงค์ โพชฌงค์ ๗ ประการนี้
Imesaṁ khvāhaṁ, āvuso, sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṁ viharāmi;
khvāhaṁ → (bj) | imesaṁ → imesaṁkhvāhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | khvāham → missing in S1-3. (pts note) | sattannaṁ → sattannam (pts)บรรดาโพชฌงค์ ๗ ประการนี้ ผมประสงค์จะอยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อใด ๆ ใน เวลาเช้า ก็อยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อนั้น ๆ
yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṁ samayaṁ viharituṁ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṁ samayaṁ viharāmi;
majjhanhikaṁ → majjhantikaṁ (bj, pts) | majjhanhikaṁ samayaṁ → majjhantikasamayaṁ (sya-all) | majjhantikaṁ → majjhaṇhikaṁ (bj: machasaṁ) | majjhantikaṁ → S1 -ka. (pts note)ประสงค์จะอยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อใด ๆ ในเวลา เที่ยง ก็อยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อนั้น ๆ
yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṁ viharāmi.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | viharāmi → S1 -mīti. (pts note) | viharituṁ → viharitum (pts)ประสงค์จะอยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อใด ๆ ในเวลาเย็น ก็อยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อนั้น ๆ
Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṁ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi.
tiṭṭhantañca naṁ → tiṭṭhantaṁ (bj, sya-all) | tiṭṭhantaṁ → tiṭṭhantaṁ ca naṁ (bj: machasaṁ) | naṁ → S1-3 omit ca naṁ always. (pts note) | appamāṇoti → appamāṇo ti (pts) | susamāraddhoti → susamāraddho ti (pts)ถ้าสติสัมโพชฌงค์ของผมมีอยู่ ผมก็รู้ชัดว่า สติสัมโพชฌงค์ของผมไม่มีประมาณ ผมปรารภดีแล้ว ผมรู้ชัดสติสัมโพชฌงค์ที่ดำรงอยู่ว่าดำรงอยู่ ถ้าแม้สติสัมโพชฌงค์ ของผมเคลื่อนไป
Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi …pe…
pi → missing in S3. (pts note) | pajānāmi → S3 -mīti. (pts note) | la → S1-3 have a stroke but S1 a pe erased. (pts note) | sacepi → sa ce pi (pts)ผมก็รู้ชัดว่าเคลื่อนไป เพราะสิ่งนี้เป็นปัจจัย ฯลฯ
upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṁ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi.
tiṭṭhantañca naṁ → tiṭṭhantaṁ (bj, sya-all) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt, pts) | appamāṇoti → appamāṇo ti (pts) | susamāraddhoti → susamāraddho ti (pts) | tiṭṭhantañca → tiṭṭhantaṁ ca (pts)ถ้าอุเบกขาสัมโพชฌงค์ของผมมีอยู่ ผมก็รู้ชัดว่า อุเบกขาสัมโพชฌงค์ของผมไม่มีประมาณ ผมปรารภดีแล้ว ผมรู้ชัดอุเบกขาสัมโพชฌงค์ที่ดำรงอยู่ว่าดำรงอยู่ ถ้าแม้อุเบกขาสัมโพชฌงค์ของผมเคลื่อนไป
Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.
pajānāmi → S3 pajānāti. (pts note) | sacepi → sa ce pi (pts)ผมก็รู้ชัดว่าเคลื่อนไป เพราะสิ่งนี้เป็นปัจจัย
Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṁ dussānaṁ dussakaraṇḍako pūro assa.
nānārattānaṁ → S3 nānarattānaṁ S1 nānattānaṁ. (pts note) | dussakaraṇḍako → S1-3 -raddhak- (pts note) | dussānaṁ → dussānam (pts)ตู้เก็บผ้าของพระราชาหรือของมหาอำมาตย์ของพระราชาบรรจุผ้าสีต่าง ๆ
So yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ pubbaṇhasamayaṁ pārupeyya;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | yaññadeva → pūro yaññadeva (bj: sī.pævi, sī.pavi, sīmu) | so → S1-3 omit assa so. (pts note) | pārupituṁ → S1 pārū- B1 pārum- both always. (pts note) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt, th) | yaññadeva → yaṁ yadeva (th) | dussayugaṁ → dussayugam (pts) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | tadeva dussayugaṁ pubbaṇhasamayaṁ → tad eva dussayugam pubbaṇhasamayam (pts)พระราชาหรือมหาอำมาตย์ของพระราชาประสงค์จะนุ่งห่มผ้าคู่ใด ๆ ในเวลาเช้า ก็ นุ่งห่มผ้าคู่นั้น ๆ
yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya majjhanhikaṁ samayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ majjhanhikaṁ samayaṁ pārupeyya;
majjhanhikaṁ → majjhantikaṁ (bj) | majjhanhikaṁ samayaṁ → majjhantikasamayaṁ (sya-all); sāyaṇhasamayam (pts) | majjhantikaṁ → S1-3 -tika. (pts note) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt, th) | yaññadeva → yaṁ yadeva (th)ประสงค์จะนุ่งห่มผ้าคู่ใด ๆ ในเวลาเที่ยง ก็นุ่งห่มผ้าคู่นั้น ๆ
yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ sāyanhasamayaṁ pārupeyya.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt, th) | yaññadeva → yaṁ yadeva (th) | dussayugaṁ → dussayugam (pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayam (pts) | taṁ tadeva dussayugaṁ sāyanhasamayaṁ → tan tad eva dussayugam sāyanhasamayam (pts)ประสงค์ จะนุ่งห่มผ้าคู่ใด ๆ ในเวลาเย็น ก็นุ่งห่มผ้าคู่นั้น ๆ
Evameva khvāhaṁ, āvuso, imesaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṁ viharāmi;
khvāhaṁ → khohaṁ (bj); kho ahaṁ (sya-all) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj); pubbaṁhasamayam (pts) | khvāham → S1-3 kho (S1 ko) ham. (pts note) | evameva khvāhaṁ → evam eva khvāham (pts) | sattannaṁ → sattannam (pts)แม้ฉันใด บรรดาโพชฌงค์ ๗ ประการนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ผมประสงค์จะอยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อใด ๆ ในเวลาเช้า ก็ อยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อนั้น ๆ
yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṁ samayaṁ viharituṁ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṁ samayaṁ viharāmi;
majjhanhikaṁ → majjhantikaṁ (bj) | majjhanhikaṁ samayaṁ → majjhantikasamayaṁ (sya-all)ประสงค์จะอยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อใด ๆ ในเวลาเที่ยง ก็อยู่ ด้วยโพชฌงค์ข้อนั้น ๆ
yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṁ viharāmi.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | viharāmi → as the number 4. (pts note)ประสงค์จะอยู่ด้วยโพชฌงค์ข้อใด ๆ ในเวลาเย็น ก็อยู่ด้วย โพชฌงค์ข้อนั้น ๆ
Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṁ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi.
tiṭṭhantañca naṁ → tiṭṭhantaṁ (bj, sya-all) | appamāṇoti → appamāno ti (pts) | me → S1 iti. (pts note) | pajānāmi → as 5. (pts note) | susamāraddhoti me hoti tiṭṭhantañca naṁ tiṭṭhatīti → ocavatīti (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าสติสัมโพชฌงค์ของผมมีอยู่ ผมก็รู้ชัดว่า สติสัมโพชฌงค์ ของผมไม่มีประมาณ ผมปรารภดีแล้ว ผมรู้ชัดสติสัมโพชฌงค์ที่ดำรงอยู่ว่าดำรงอยู่ ถ้าแม้สติสัมโพชฌงค์ของผมเคลื่อนไป
Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi …pe…ผมก็รู้ชัดว่าเคลื่อนไป เพราะสิ่งนี้เป็นปัจจัย ฯลฯ
upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṁ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi.
tiṭṭhantañca naṁ → tiṭṭhantaṁ (bj, sya-all) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt)ถ้าอุเบกขาสัมโพชฌงค์ของผมมีอยู่ ผมก็รู้ชัดว่า อุเบกขาสัมโพชฌงค์ของผม ไม่มีประมาณ ผมปรารภดีแล้ว ผมรู้ชัดอุเบกขาสัมโพชฌงค์ที่ดำรงอยู่ว่าดำรงอยู่ ถ้าแม้อุเบกขาสัมโพชฌงค์ของผมเคลื่อนไป
Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmī”ti.
pajānāmīti → as 11. The number 13-20 are the rehearsal of 4-11 without any change. (pts note)ผมก็รู้ชัดว่าเคลื่อนไป เพราะสิ่งนี้เป็น ปัจจัย”