Selāsutta
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho selā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)ครั้นเวลาเช้า เสลาภิกษุณีครองอันตรวาสก ฯลฯ
aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.จึงนั่งพักกลางวันที่โคนต้นไม้แห่งหนึ่ง
Atha kho māro pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo …pe…
chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo → (sya-all) | + → samādhimhā cāvetukāmo yena selā bhikkhunī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā (bjt)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปประสงค์จะให้เสลาภิกษุณีเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า ฯลฯ
selaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:ได้กล่าวกับเสลาภิกษุณีด้วย คาถาว่า
“Kenidaṁ pakataṁ bimbaṁ, kvanu bimbassa kārako;
kenidaṁ → ken-idaṁ (pts) kvanu → kvannu (bj, pts1ed, pts2ed); kvaci (sya-all, km, mr) | kvanu → kvannu (pts) | kvannu → kvanū (bj: machasaṁ) | kvanu → kvannu (cck: sī. pī.); kvaci (cck: syā. kaṁ. ka.) | kvan-nu → B. Kvaci here and further on. (pts note)ใครสร้างร่างกายนี้ ผู้สร้างร่างกายอยู่ที่ไหน Kvanu bimbaṁ samuppannaṁ, kvanu bimbaṁ nirujjhatī”ti.
kvanu → kvannu (bj); kvaci (sya-all); kvaṁ ca (pts) | kvannu → kvañca (bj: sīmu); kvaci (bj: syā) kvanu → kvannu (bj, pts); kvaci (sya-all) | kvannu → kvanū (bj: machasaṁ) | kvanu → kvan-nu (pts) | nirujjhatīti → nirujjhatī ti (pts)ร่างกายเกิดขึ้นที่ไหน ร่างกายดับที่ไหน
Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น เสลาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ว่า
“ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
khvāyaṁ → khvāyam (pts) | bhāsatīti → bhāsatī ti (pts)“นี่ใครหนอมากล่าวคาถา จะเป็น มนุษย์หรืออมนุษย์กันแน่”
Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ทันใดนั้น เสลาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้อีกว่า
“māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
cāvetukāmo → cavetukāmo (pts) | ayaṁ → ayam (pts) | lomahaṁsaṁ → lomahaṁsam (pts) | cāvetukāmo → cavetu-kāmo (pts) | bhāsatīti → bhāsatī ti (pts)“นี่คือ มารผู้มีบาป ประสงค์จะให้เราเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงกล่าวคาถา”
Atha kho selā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
paccabhāsi → ajjhabhāsi (sya-all) | paccabhāsi → S3 ajjhabhāsi. (pts note)ครั้งนั้นแล เสลาภิกษุณีทราบว่า “นี่คือมารผู้มีบาป” จึงได้กล่าวกับมารผู้มี บาปด้วยคาถาว่า
“Nayidaṁ attakataṁ bimbaṁ, nayidaṁ parakataṁ aghaṁ;
Nayidaṁ attakataṁ → nayidaṁ pakataṁ (sya-all, km) | attakataṁ → nayidaṁ pakataṁ (bj: syā) | attakataṁ → nayidaṁ pakataṁ (cck: syā. kaṁ.) | nayidaṁ → nayidam (pts) nayidaṁ parakataṁ → nayidaṁ pakataṁ (sya-all, km) | parakataṁ → pakataṁ (bj: syā) | parakataṁ → nayidaṁ pakataṁ (cck: syā. kaṁ.) | nayidaṁ parakataṁ → na yidaṁ parakatam (pts)ร่างกายนี้ตนเองก็ไม่ได้สร้าง ผู้อื่นก็ไม่ได้สร้าง Hetuṁ paṭicca sambhūtaṁ, hetubhaṅgā nirujjhati.อาศัยเหตุจึงเกิด เพราะเหตุดับจึงดับYathā aññataraṁ bījaṁ, khette vuttaṁ virūhati;
yathā → yathāpi (sya-all)พืชชนิดใดชนิดหนึ่ง ที่บุคคลหว่านลงในนา Pathavīrasañcāgamma, sinehañca tadūbhayaṁ.
pathavīrasañcāgamma → paṭhavīrasañca āgamma (bj, sya-all) | paṭhavīrasañca → paṭhavīrasañcāgamma (bj: machasaṁ) | cāgamma → SS. -rasañca āgamma. (pts note) | pathavīrasañcāgamma → pathavīrasañ cāgamma (pts) sinehañca tadūbhayaṁ → sinehañ ca tad ubhayaṁ (pts)อาศัยเหตุ ๒ ประการ คือรสดิน และยางพืช จึงงอกขึ้น ฉันใดEvaṁ khandhā ca dhātuyo, cha ca āyatanā ime;
evaṁ → evam (pts) ime → SS. chāyatanā ime pana. (pts note)ขันธ์ ธาตุ และอายตนะ ๖ เหล่านี้ Hetuṁ paṭicca sambhūtā, hetubhaṅgā nirujjhare”ti.
ti → SS. nirujjhanti. (pts note) | nirujjhareti → nirujjhare ti (pts)ก็ฉันนั้นเหมือนกัน อาศัยเหตุจึงเกิด เพราะเหตุดับจึงดับ
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ selā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
tatthevantaradhāyīti → tatthevantaradhāyīti sāvatthiyaṁ (pts) | bhikkhunīti → bhikkhunī ti (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti sāvatthiyaṁ (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “เสลาภิกษุณีรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง