Ayoguḷasutta๒๒ อโยคุฬสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“abhijānāti nu kho, bhante, bhagavā iddhiyā manomayena kāyena brahmalokaṁ upasaṅkamitā”ti?
brahmalokaṁ upasaṅkamitāti → brahmalokam upasaṅkamitā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคทรงทราบอยู่หรือว่า พระองค์มีพระวรกายเป็นมโนมัย ทรงเข้าถึง พรหมโลกด้วยฤทธิ์”
“Abhijānāmi khvāhaṁ, ānanda, iddhiyā manomayena kāyena brahmalokaṁ upasaṅkamitā”ti.
Abhijānāmi → B2 -jānāmava. (pts note) | ti → S1 -mittāti. (pts note) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | brahmalokaṁ upasaṅkamitāti → brahmalokam upasaṅkamitā ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “อานนท์ เราทราบอยู่ว่า เรามีกายเป็นมโนมัย เข้าถึงพรหมโลกด้วยฤทธิ์”
“Abhijānāti pana, bhante, bhagavā iminā cātumahābhūtikena kāyena iddhiyā brahmalokaṁ upasaṅkamitā”ti?
kho → missing in B1-2. (pts note) | cātumahābhūtikena → cātummahābhūtikena (bjt, th) | brahmalokaṁ upasaṅkamitāti → brahmalokam upasaṅkamitā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคทรงทราบหรือว่า พระองค์มีพระ วรกายที่ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ นี้ ทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วยฤทธิ์”
“Abhijānāmi khvāhaṁ, ānanda, iminā cātumahābhūtikena kāyena iddhiyā brahmalokaṁ upasaṅkamitā”ti.
cātumahābhūtikena → cātummahābhūtikena (bj, sya-all, km) | khvāhaṁ → khavāham (pts) | cātummahābhūtikena → cātumhābhūtikena (bj: machasaṁ) | upasaṅkamitāti → upasaṅkamitanti (bj: sī.pævi, sī.pavi) | cātumahābhūtikena → cātummahābhūtikena (cck: sī. syā. kaṁ.) | kāyena → missing in S1-3. (pts note) | ti → S1-3 mittāti. (pts note) | brahmalokaṁ upasaṅkamitāti → brahmalokam upasaṅkamitā ti yaṁ (pts)“อานนท์ เราทราบอยู่ว่า เรามีกายที่ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ นี้ เข้าถึง พรหมโลกด้วยฤทธิ์”
“Yañca kho omāti, bhante, bhagavā iddhiyā manomayena kāyena brahmalokaṁ upasaṅkamituṁ, yañca kho abhijānāti, bhante, bhagavā iminā cātumahābhūtikena kāyena iddhiyā brahmalokaṁ upasaṅkamitā, tayidaṁ, bhante, bhagavato acchariyañceva abbhutañcā”ti.
yañca kho omāti → opātiha (bj) | yañca → samañño (bj) | abhijānāti → (bj) | upasaṅkamitā → upasaṅkamiti (bj) | upasaṅkamituṁ yañca → upasaṅkamitā yaṁ ca (sya-all) | omāti → opapāti ha (pts) | opātiha → yañca kho omāti (bj: machasaṁ, syā); opapāti (bj: sī.pavi) | samañño → abhijānāti (bj: machasaṁ, syā) | upasaṅkamiti → upasaṅkamitā (bj: machasaṁ, syā) | omāti → ba. evaṁ. sī. oppāti (sya-all note) | kho → These words in B1-2 only. (pts note) | opapāti → S1 opāti B1-2 omāti. (pts note) | ha → in S1-3 only. (pts note) | ca → S1-3 sama (S1 saca) ñño instead of yaṁ ca. (pts note) | upasaṅkamitā → S1-3 -kamīti. (pts note) | ceva → S3 eva. (pts note) | cātumahābhūtikena → cātummahābhūtikena (bjt, th) | acchariyañceva abbhutañcāti → acchariyaṁ ceva abbhutaṁ cāti (bjt, pts) | brahmalokaṁ → brahmalokam (pts) | tayidaṁ → tayidam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏที่พระผู้มีพระภาคทรง ทราบว่า พระองค์มีพระวรกายเป็นมโนมัย ทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วยฤทธิ์ และทรง ทราบว่า มีพระวรกายที่ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ นี้ ทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วย ฤทธิ์”
“Acchariyā ceva, ānanda, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca, abbhutā ceva, ānanda, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā ca.
tathāgatā → tathagatā (pts) | ceva → ca. (pts note) | acchariyadhammasamannāgatā → S1 acchariyaṁ dhammaṁ samannāgataṁ. (pts note) | abbhutā → S1-3 abbhutañceva. (pts note)“อานนท์ พระตถาคตทั้งหลายเป็นผู้อัศจรรย์และประกอบด้วยธรรมที่น่าอัศจรรย์ เป็นผู้ไม่เคยมีและประกอบด้วยธรรมที่ไม่เคยมี
Yasmiṁ, ānanda, samaye tathāgato kāyampi citte samodahati cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati;
samodahati → samādahati (bj, sya-all, pts1ed) | cittampi → cittampi ca (bj) | samodahati cittampi → samādahati cittam pi ca (pts) | samodahati → samādahati (pts) | samādahati → samodahati (bj: machasaṁ) | samādahati → samodahati (bj: machasaṁ) | kāye → kāyena (bj: sī.pævi, sī.pavi) | samodahati → samādahati (cck: sī. syā. pī.) | samādahati → evaṁ. ba. saghodahati (sya-all: sī.) | ca → in S1-3 only. (pts note) | sukhasaññañca → S3 sukhasaññā ca. (pts note) | kāye → S1-3 kāyena. (pts note) | kāyampi → kāyam pi (pts)สมัยใด ตถาคตตั้งกายไว้ในจิตหรือตั้งจิตไว้ในกาย ก้าวลงสู่สุขสัญญา (ความ หมายรู้ว่าสบาย) และลหุสัญญา (ความหมายรู้ว่าเบา) ในกายอยู่
tasmiṁ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo lahutaro ceva hoti mudutaro ca kammaniyataro ca pabhassarataro ca.สมัยนั้น กาย ของตถาคตย่อมเบากว่า อ่อนกว่า ควรแก่การงานกว่า และผุดผ่องกว่า
Seyyathāpi, ānanda, ayoguḷo divasaṁ santatto lahutaro ceva hoti mudutaro ca kammaniyataro ca pabhassarataro ca;
divasaṁ santatto → divasasantatto (bj) | divasasantatto → divasaṁ sannatto (bj: machasaṁ, syā) | divasaṁ → S1 divase S3 divasa. (pts note)ก้อนเหล็กที่ไฟเผาตลอดทั้งวันย่อมเบากว่า อ่อนกว่า ควรแก่การงานกว่า และผุดผ่องกว่า แม้ฉันใด
evameva kho, ānanda, yasmiṁ samaye tathāgato kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati;
samodahati → samādahati (bj, sya-all, pts) | samodahati cittampi → samādahati cittam pi (pts) | kāye → kāyena (bj: sī.pævi, sī.pavi) | kho → missing in S1-3. (pts note) | samādahati → B1 samo- always B2 sammo. (pts note) | samādahati → S1 samāsahati B1 samodahati. (pts note) | lahusaññañca → S1-3 -saññāca -saññāca. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | kāyampi → kāyam pi (pts)สมัยใด ตถาคตตั้งกายไว้ในจิตหรือตั้งจิตไว้ในกาย ก้าวลงสู่สุขสัญญาและ ลหุสัญญาในกายอยู่
tasmiṁ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo lahutaro ceva hoti mudutaro ca kammaniyataro ca pabhassarataro ca.
+ → samaye (bjt) | tasmiṁ → tasmim (pts)สมัยนั้น กายของตถาคตย่อมเบากว่า อ่อนกว่า ควรแก่การ งานกว่า และผุดผ่องกว่า ก็ฉันนั้นเหมือนกัน
Yasmiṁ, ānanda, samaye tathāgato kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati;
samodahati → samādahati (bj, sya-all, pts) | samodahati cittampi → samādahati cittam pi (pts) | lahusaññañca → B1 lahukasaññañca. (pts note) | kāye → S3 yo. (pts note) | yasmiṁ → yasmim (pts) | kāyampi → kāyam pi (pts)สมัยใด ตถาคตตั้งกายไว้ในจิตหรือตั้งจิตไว้ในกาย ก้าวลงสู่สุขสัญญาและ ลหุสัญญาในกายอยู่
tasmiṁ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo appakasireneva pathaviyā vehāsaṁ abbhuggacchati,
pathaviyā → puthuviyā (bj); paṭhaviyā (sya-all) | pathaviyā → S1-3 puthaviyā. (pts note) | tasmiṁ → tasmim (pts) | vehāsaṁ → vehāsam (pts)สมัยนั้น กายของตถาคตย่อมลอยจากพื้นดินขึ้นสู่อากาศ ได้โดยไม่ยากเลย
so anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.
hoti bahudhāpi hutvā eko → (bj) | bahudhāpi hutvā eko hoti → (pts) | anekavihitaṁ iddhividhaṁ → anekavihitam iddhividham (pts) | ekopi → eko pi (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)ตถาคตย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวเป็นหลายคน ก็ได้ หลายคนเป็นคนเดียวก็ได้ ฯลฯ ใช้อำนาจทางกายไปจนถึงพรหมโลกก็ได้
Seyyathāpi, ānanda, tūlapicu vā kappāsapicu vā lahuko vātūpādāno appakasireneva pathaviyā vehāsaṁ abbhuggacchati;
pathaviyā → puthuviyā (bj); paṭhaviyā (sya-all) | vātūpādāno → dhātupādāno (sya-all); vātupādāno (pts) | kappāsapicu → S1-3 -picuṁ (S1 pivuṁ?). (pts note) | pathaviyā → S1-3 puthaviyā. (pts note) | vehāsaṁ → vehāsam (pts)ปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายซึ่งเบาถูกลมพัดก็ลอยจากพื้นดินขึ้นสู่อากาศโดยไม่ยากเลย แม้ฉันใด
evameva kho, ānanda, yasmiṁ samaye tathāgato kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati;
samodahati → samādahati (bj, sya-all, pts) | samodahati cittampi → samādahati cittam pi (pts) | pi → S1-3 kāyasmiṁ . . . cittasmim without pi. (pts note) | lahusaññañca → B1 lahukasaññañca. (pts note) | viharati → B1 insert yaṁ B2 || la || (pts note) | evameva → evam eva (pts) | kāyampi → kāyam pi (pts)สมัยใด ตถาคตตั้งกายไว้ในจิตหรือตั้งจิตไว้ในกาย ก้าวลงสู่สุขสัญญาและ ลหุสัญญาในกายอยู่
tasmiṁ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo appakasireneva pathaviyā vehāsaṁ abbhuggacchati,
pathaviyā → puthuviyā (bj); paṭhaviyā (sya-all) | tasmiṁ → tasmim (pts) | vehāsaṁ → vehāsam (pts)สมัยนั้น กายของตถาคตย่อมลอยจากพื้นดินขึ้นสู่อากาศได้ โดยไม่ยากเลย
so anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattetī”ti.
hoti → hoti bahudhāpi hutvā eko hoti (sya-all) | vattetīti dutiyaṁ → vattetī ti cattāro me (pts) | pi → missing in S1-3. (pts note) | anekavihitaṁ iddhividhaṁ → anekavihitam iddhividham (pts) | ekopi → eko pi (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)ตถาคตย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวแสดงเป็นหลาย คนก็ได้ หลายคนแสดงเป็นคนเดียวก็ได้ ฯลฯ ใช้อำนาจทางกายไปจนถึงพรหมโลก ก็ได้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน”