Andhakārasutta๔๖ อันธการสูตร
“Atthi, bhikkhave, lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthamimesaṁ candimasūriyānaṁ evaṁmahiddhikānaṁ evaṁ mahānubhāvānaṁ ābhāya nānubhontī”ti.
andhakārā → andhakārakā (bj, pts) | yatthamimesaṁ candimasūriyānaṁ → yatthāpimesaṁ candimasuriyānaṁ (bj); yatthapimesaṁ candimasuriyānaṁ (sya-all) | andhakārakā → andhakārā (bj: machasaṁ, syā) | ābhā → āhāya (bj: machasaṁ, syā) | andhakārakā → S1 -ka B1-2 andhakārā. (pts note) | yatthāpimesaṁ → B1-2 yatthamimesaṁ S3 -cesaṁ. (pts note) | ābhā → B1-2 ābhāya. (pts note) | evaṁ mahānubhāvānaṁ → evaṁmahānubhāvānaṁ (th)“ภิกษุทั้งหลาย โลกันตนรกมีแต่ความทุกข์มืดมนอนธการ มัวเป็น หมอก สัตว์ในนรกนั้นไม่ได้รับประโยชน์จากแสงสว่างของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ที่มีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก”
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้ทูลถามว่า
“mahā vata so, bhante, andhakāro, sumahā vata so, bhante, andhakāro.
andhakāro → S1-3 -kāre. (pts note)“ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ความมืดนั้นมากหนอ ความมืดนั้นมากจริงหนอ
Atthi nu kho, bhante, etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cā”ti?
nu kho → nukho (bjt) | cāti → cā ti (pts)ความมืดอื่น ที่มากกว่าและน่ากลัวกว่าความมืดนี้มีอยู่หรือ พระพุทธเจ้าข้า”
“Atthi kho, bhikkhu, etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cā”ti.
cāti → cā ti (pts)“ภิกษุ ความมืดอย่างอื่นที่มากกว่าและน่ากลัวกว่าความมืดนี้มีอยู่”
“Katamo pana, bhante, etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cā”ti?
mahantataro → (sya-all) | bhayānakataro cāti → bhāyanakataro cā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ความมืดอย่างอื่นที่มากกว่าและน่ากลัวกว่าความมืดนี้ เป็นอย่างไร”
“Ye hi keci, bhikkhu, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānanti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānanti,
nappajānanti → nappajananti (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → la-pe ayam dukkhanirodhagāminipatipadā ti (pts)“ภิกษุ สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’
te jātisaṁvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti …pe…
pe → S1-3 abridge less. (pts note) | + → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṁvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti te jātisaṁvattanikesu saṅkhāresu (bjt)สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นยินดียิ่งในสังขารทั้งหลายที่เป็นไปเพื่อชาติ ฯลฯ ผู้ยินดียิ่งแล้ว ฯลฯ
abhiratā …pe… abhisaṅkharonti …pe…
+ → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṁvattanikesu saṅkhāresu abhiratā jātisaṁvattanikepi saṅkhāre (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)ย่อมปรุงแต่ง ฯลฯ
abhisaṅkharitvā jātandhakārampi papatanti, jarandhakārampi papatanti, maraṇandhakārampi papatanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi papatanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi → sokaparidevadomanassupāyāsandhakāram pi (pts) | jātandhakārampi → jātandhakāram pi (pts) | jarandhakārampi → jarandhakāram pi (pts) | maraṇandhakārampi → maraṇandhakāram pi (pts)ครั้นปรุงแต่งแล้ว ย่อมตกไปสู่ความมืด คือชาติบ้าง ตกไปสู่ความมืดคือชราบ้าง ตกไปสู่ความมืดคือมรณะบ้าง ตกไปสู่ ความมืดคือโสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสบ้าง เรากล่าวว่า
Te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi.
maraṇena → maraṇā (pts) | jarāya → S3 jarā. (pts note)‘สมณะ หรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่พ้นจากชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส
‘Na parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi.
dukkhasmāti → dukkhasmā ti (pts)และชื่อว่าไม่พ้นจากทุกข์’
Ye ca kho keci, bhikkhu, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānanti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānanti,
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ → dukkhanirodhagāmini patipadā ti yathābhūtam (pts) | dukkhanti yathābhūtaṁ → dukkhan ti yathābhūtam (pts) | + → la-pe (pts)ภิกษุ ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’
te jātisaṁvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti …pe…สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่ ยินดียิ่งในสังขารทั้งหลายที่เป็นไปเพื่อชาติ ฯลฯ ผู้ไม่ยินดียิ่งแล้ว ฯลฯ
anabhiratā …pe… nābhisaṅkharonti …pe…
nābhisaṅkharonti → na abhisaṅkharonti (th) | nābhisaṅkharonti → anabhisaṅkharonti (pts)ย่อมไม่ ปรุงแต่ง ฯลฯ
anabhisaṅkharitvā jātandhakārampi nappapatanti, jarandhakārampi nappapatanti, maraṇandhakārampi nappapatanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi nappapatanti.
nappapatanti → na papatanti (bjt, th)ครั้นไม่ปรุงแต่งแล้ว ย่อมไม่ตกไปสู่ความมืดคือชาติบ้าง ไม่ตกไป สู่ความมืดคือชราบ้าง ไม่ตกไปสู่ความมืดคือมรณะบ้าง ไม่ตกไปสู่ความมืดคือโสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสบ้าง เรากล่าวว่า
Te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi.
jarāya → S1-3 jarā. (pts note) | dukkhehi → missing in S1-3. (pts note)‘สมณะหรือพราหมณ์ เหล่านั้นย่อมพ้นจากชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส
‘Parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi.
dukkhasmāti → dukkhasmā ti (pts)และชื่อว่าพ้นจากทุกข์’
Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṁ dukkhan’ti yogo karaṇīyo …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo”ti.
bhikkhave → bhikkhu (bj) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodhagāminipaṭipadā ti (pts) | karaṇīyoti chaṭṭhaṁ → karaṇīyo ti (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti (bjt) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts)ภิกษุ เพราะเหตุนั้น เธอพึงทำความเพียรเพื่อรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”