Vālasutta
Vālasutta → chiggaḷa 1 (pts1ed)๔๕ วาลสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
kūṭāgārasālāyaṁ → kūṭāgārasāḷāyaṁ (pts) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน เขตกรุงเวสาลี
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.
vesāliṁ → vesāliyaṁ (sya-all) | vesāliṁ → vesāliyaṁ (bj: sī.pævi, syā) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | pattacīvaramādāya vesāliṁ → pattacīvaram ādāya vesālim (pts)ครั้นในเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและ จีวรเข้าไปบิณฑบาตยังกรุงเวสาลี
Addasā kho āyasmā ānando sambahule licchavikumārake santhāgāre upāsanaṁ karonte, dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātente, poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitaṁ.
poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (sya-all, km); poṅkhānupoṅkaṁ (pts1ed) | tāḷacchiggaḷena → tālacchiggalena (bj) | santhāgāre → saṇṭhāgāre (sya-all) | upāsanaṁ karonte dūratova → upāsanam kāronte durato va (pts) | tāḷacchiggaḷena asanaṁ → ṭālacchiggaḷena asanam (pts) | poṅkhānupoṅkhaṁ → poṅkhānupoṅkam (pts) | poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (bj: syā) | poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | pokhānupokhaṁ → a. evaṁ. sī. ba. poṅkhānupoṅkhaṁ (sya-all note) | upāsanam → S1 upaṭṭhākam. (pts note) | asanam → S1 āsanam. (pts note)ได้เห็นลิจฉวีกุมารจำนวนมากฝึกยิงลูกศรอยู่ใน สัณฐาคารให้เข้าทางช่องดาลเล็ก ๆ จากที่ไกล ติดต่อกันได้ ไม่ผิดพลาด
Disvānassa etadahosi:
Disvānassa → S1-3 disvāssa. (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)จึงคิดดังนี้ ว่า
“sikkhitā vatime licchavikumārakā, susikkhitā vatime licchavikumārakā;
vatime → S1-3 catime. (pts note)“ลิจฉวีกุมารเหล่านี้ฝึกแล้วหนอ ฝึกดีแล้วหนอ
yatra hi nāma dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātessanti poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitan”ti.
tāḷacchiggaḷena → tālacchiggalena (bj) | poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (sya-all) | dūratova → durato va (pts) | tāḷacchiggaḷena asanaṁ → taḷacchigaḷena asanam (pts) | yatra hi → yatrahi (pts) | poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitanti → poṅkhānupoṅkham avirādhitan ti (pts)ที่ยิงลูกศรให้เข้าทางช่องดาล เล็ก ๆ จากที่ไกล ติดต่อกันได้ ไม่ผิดพลาด”
Atha kho āyasmā ānando vesāliṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
vesāliṁ → vesāliyaṁ (sya-all, pts) | piṇḍapātapaṭikkanto → S1-3 piṇḍapātam atikkanto. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā → tenupasaṁkami (bjt) | vesāliṁ → vesāliyam (pts) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ท่านพระอานนท์ ครั้นเที่ยวบิณฑบาตในกรุงเวสาลีแล้ว กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | vesāliṁ → vesāliyaṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya → pattacīvaram ādāya vesālim piṇḍaya (pts) | Vesālim → S1-3 vesāliyaṁ. (pts note) | pāvisiṁ → B1-2 pāvīsi. (pts note) | idhāhaṁ → idhāham (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอ ประทานวโรกาส เวลาเช้า ข้าพระองค์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงเวสาลี
Addasaṁ khvāhaṁ, bhante, sambahule licchavikumārake santhāgāre upāsanaṁ karonte dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātente poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitaṁ.
tāḷacchiggaḷena → tālacchiggalena (bj) | santhāgāre → saṇṭhāgāre (sya-all) | poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (sya-all) | dūratova → durato va (pts) | poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitaṁ → poṅkhānupoṅkham aviradhitaṁ (pts) | santhāgāre → B1-2 sandhā- (pts note) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | upāsanaṁ → upāsanam (pts) | asanaṁ → asanam (pts)ได้เห็นลิจฉวีกุมารจำนวนมากฝึกยิงลูกศรอยู่ในสัณฐาคาร ให้เข้าทางช่องดาลเล็ก ๆ จากที่ไกล ติดต่อกันได้ ไม่ผิดพลาด
Disvāna me etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)จึงคิดดังนี้ ว่า
‘sikkhitā vatime licchavikumārakā, susikkhitā vatime licchavikumārakā;
licchavikumārakā → licchavikumarakā (pts) | licchavikumārakā → licchavi kumārakā (bjt)‘ลิจฉวีกุมารเหล่านี้ฝึกแล้วหนอ ฝึกดีแล้วหนอ
yatra hi nāma dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātessanti poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitan’”ti.
tāḷacchiggaḷena → tālacchiggalena (bj) | poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (sya-all) | dūratova → durato va (pts) | poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitanti → poṅkānupoṅkham avirādhitan ti (pts) | sukhumena → missing in S1-3. (pts note) | atipātessanti → S1 atipaṭ- (pts note) | dūratova → dūrato va (bjt) | asanaṁ → asanam (pts)ที่ยิงลูกศรให้เข้าทางช่องดาล เล็ก ๆ จากที่ไกล ติดต่อกันได้ ไม่ผิดพลาด”
“Taṁ kiṁ maññasi, ānanda,
kiṁ → kim (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อานนท์
katamaṁ nu kho dukkarataraṁ vā durabhisambhavataraṁ vā—
nu kho → nukho (bjt)เธอจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ
yo dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipāteyya poṅkhānupoṅkhaṁ avirādhitaṁ, yo vā sattadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭiṁ paṭivijjheyyā”ti?
sattadhā → satadhā (bj, pts1ed) | tāḷacchiggaḷena → tālacchiggalena (bj) | vālassa → vāḷassa (bj) | poṅkhānupoṅkhaṁ → pokhānupokhaṁ (sya-all) | dūratova → durato va (pts) | satadhā → sattadhā (bj: machasaṁ, syā, aṭṭhakathā) | bhinnassa → S1-3 bhinna. (pts note) | asanaṁ → asanam (pts) | poṅkhānupoṅkhaṁ → poṅkhānupoṅkham (pts) | koṭiṁ paṭivijjheyyāti → koṭim paṭivijjheyyā ti (pts)ผู้ที่ยิงลูกศรให้เข้าทางช่องดาลเล็ก ๆ จากที่ไกล ติดต่อกันได้ ไม่ผิดพลาด หรือผู้ที่ ใช้ปลายขนทรายซึ่งแบ่งเป็น ๗ เสี่ยง แทงเข้าที่ปลายขนทราย อย่างไหนทำได้ยาก กว่าหรือเกิดได้ยากกว่ากัน”
“Etadeva, bhante, dukkaratarañceva durabhisambhavatarañca yo vā sattadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭiṁ paṭivijjheyyā”ti.
vālassa → vāḷassa (bj) | vā → yo (cck: sī.) | ceva → S3 dukkarañceva S1 dukkarece. (pts note) | vā → missing in S1-3. (pts note) | koṭiyā → missing in S1. (pts note) | dukkaratarañceva durabhisambhavatarañca → dukkarataraṁ ceva durabhisambhavataraṁ ca (bjt) | sattadhā → satadhā (bjt, pts) | etadeva → etad eva (pts) | dukkaratarañceva → dukkarataraṁ ceva (pts) | koṭiṁ paṭivijjheyyāti → koṭim paṭivijjheyyā ti (pts)“ผู้ที่ใช้ปลายขนทรายซึ่งแบ่งเป็น ๗ เสี่ยง แทงเข้าที่ปลายขนทรายนี้แล ทำ ได้ยากกว่า และเกิดได้ยากกว่า พระพุทธเจ้าข้า”
“Atha kho, ānanda, duppaṭivijjhataraṁ paṭivijjhanti, ye ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ paṭivijjhanti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ paṭivijjhanti.
Atha kho → atha kho te (bj, sya-all, km) | paṭivijjhanti tasmātihānanda → paṭivijjhati tasmātiha ānanda (bj) | ānanda → atha kho ānanda (bj: machasaṁ) | ye → yo (bj: syā, sī.pævi, sī.pavi) | paṭivijjhanti → paṭivijjhati (bj: syā, sī.pævi, sī.pavi) | kho → atha kho te (cck: syā. kaṁ.) | ye → S1-3 yo. (pts note) | paṭivijjhanti → S1-3 -jjhati. (pts note) | duppaṭivijjhataraṁ → duppaṭivijjhataram (pts) | idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ → idam dukkhan ti yathābhūtam (pts) | + → la-pe (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ → dukkhanirodhagāmini patipadā ti yathābhutam (pts)“อานนท์ ที่แท้เหล่าชนผู้แทงตลอดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ชื่อว่าแทงตลอดสิ่งที่แทงตลอดได้ยากกว่า
Tasmātihānanda, ‘idaṁ dukkhan’ti yogo karaṇīyo …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo”ti.
tasmātihānanda → ānanda (bjt) | tasmātihānanda → tasmā tihānanda (th) | tasmātihānanda → tasmā ti hānanda (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | + → pa-pe (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts) | karaṇīyoti → karaṇīyo (pts)อานนท์ เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ชัดตามความเป็น จริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”