Nikkhantasutta๑ นิกขันตสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṁ.
Aggāḷave → B. aggāḷavake. (pts note) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระวังคีสะอยู่ที่อัคคาฬวเจดีย์ เขตเมืองอาฬวี กับท่านพระ นิโครธกัปปะผู้เป็นอุปัชฌาย์
Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso navako hoti acirapabbajito ohiyyako vihārapālo.
navako → navo (bj, sya-all) | Vaṅgīso → B. vaṅgiso always. (pts note)สมัยนั้น ท่านพระวังคีสะยังเป็นภิกษุใหม่บวชได้ไม่นาน ถูกใช้ให้เฝ้าวิหาร
Atha kho sambahulā itthiyo samalaṅkaritvā yena aggāḷavako ārāmo tenupasaṅkamiṁsu vihārapekkhikāyo.
yena aggāḷavako ārāmo → yenārāmo (sya-all, pts) | ārāmo → yenārāmo (bj: sīmu3, sīmu7, syā, PTS) | yenārāmo → B. yena aggaḷāvako ārāmo. (pts note) | vihārapekkhikāyo → B. -pekkhakāyo. (pts note) | yena aggāḷavako ārāmo tenupasaṅkamiṁsu → yenārāmo ten-upasaṅkamiṁsu (pts)ครั้งนั้น สตรีจำนวนมากพากันประดับประดาร่างกายอย่างสวยงาม เข้าไปยัง อารามเที่ยวดูที่อยู่ของภิกษุทั้งหลาย
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa tā itthiyo disvā anabhirati uppajjati, rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.
uppajjati → upajji (pts) | cittaṁ anuddhaṁseti → cittam anuddhaṁsesi (pts)ในขณะนั้น ท่านพระวังคีสะเกิดความไม่ยินดี เพราะได้เห็นสตรีเหล่านั้น ความกำหนัดรบกวนจิต
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น ท่านพระวังคีสะได้มีความคิดดังนี้ว่า
“alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ;
me → ve (pts)“ไม่ใช่ลาภของเราเลย ไม่ใช่ ลาภของเราเลย เราได้ชั่วหนอ เราไม่ได้ดีหนอ
yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṁ anuddhaṁseti, taṁ kutettha labbhā, yaṁ me paro anabhiratiṁ vinodetvā abhiratiṁ uppādeyya.
paro → pare (sya-all) | uppādeyya → uppādeyyuṁ (sya-all) | uppādeyya → S1-3 -pare- -uppādeyyuṁ. (pts note) | yaṁ me → yamme (bjt) | cittaṁ → cittam (pts) | kutettha → kut-ettha (pts) | yaṁ → yam (pts)ที่เราเกิดความไม่ยินดี ความกำหนัด รบกวนจิต เหตุที่จะให้คนอื่นช่วยบรรเทาความไม่ยินดี ทำความยินดีให้เกิดขึ้น แก่เรานั้น เราจะได้จากที่ไหน
Yannūnāhaṁ attanāva attano anabhiratiṁ vinodetvā abhiratiṁ uppādeyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ attanāva → yaṁ nūnāham attanā va (pts) | abhiratiṁ uppādeyyanti → abhiratim uppādeyyan ti (pts)ทางที่ดีเราพึงบรรเทาความไม่ยินดี ทำความยินดีให้ เกิดขึ้นแก่ตนด้วยตนเองเถิด”
Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṁ vinodetvā abhiratiṁ uppādetvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
velāyaṁ → yelāyam (pts) | attanāva → attanā va (pts) | abhiratiṁ → abhiratim (pts)ครั้งนั้น ท่านพระวังคีสะบรรเทาความไม่ยินดีแล้ว ทำความยินดีให้เกิดขึ้น แก่ตนด้วยตนเองแล้ว จึงกล่าวคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า
“Nikkhantaṁ vata maṁ santaṁ, agārasmānagāriyaṁ;
nikkhantaṁ → nikkhantam (pts) Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.ความตรึกกับความคะนองอย่างเลวทรามเหล่านี้ กำลังเข้าครอบงำเราผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตUggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino;บุตรของคนสูงศักดิ์ได้ศึกษาวิชายิงธนูคราวละมาก ๆ อย่างเชี่ยวชาญ Samantā parikireyyuṁ, sahassaṁ apalāyinaṁ.
parikireyyuṁ → parikīreyyuṁ (sya-all) sahassam → S1-3 sangassaṁ. (pts note)ยิงลูกธนู ๑,๐๐๐ ลูก ไปรอบ ๆ ตัวSacepi etato bhiyyo, āgamissanti itthiyo;
etato → ettato (bj, pts1ed, pts2ed, mr); ettako (bj); ettakā (sya-all, km) | sacepi etato bhiyyo → sace pi ettato bhīyo (pts) | ettato → ettako (bj: sīmu3); ettakā (bj: syā); etato (bj: PTS) | etato → ettato (cck: sī. pī. ka.); ettakā (cck: syā. kaṁ.)ถึงแม้หญิงจะมามากกว่าลูกธนูจำนวนนั้น Neva maṁ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhitaṁ.
byādhayissanti → byāthayissanti (?) | byādhayissanti → byāthayissanti (cck: ?) | neva → n-eva (pts) | byādhayissanti → vyādhayissanti (pts) patiṭṭhitaṁ → patiṭṭhito (pts) | patiṭṭhitaṁ → patiṭṭhito (bj: sīmu3, PTS, sī.pævi, sī.pavi) | s-amhi → S1 seems to have sabbhi. (pts note) | patiṭṭhito → B. and C. patiṭṭhitaṁ. (pts note) | samhi patiṭṭhitaṁ → s-amhi patiṭṭhito (pts)ก็จะเบียดเบียนเรา ผู้ตั้งมั่นในธรรมของตนไม่ได้Sakkhī hi me sutaṁ etaṁ, buddhassādiccabandhuno;
etaṁ → B. evam. (pts note) | sakkhī hi → sakkhīhi (bjt) | sutaṁ → sutam (pts)เพราะว่า เราได้สดับทางเป็นที่ให้ถึงนิพพานนี้ เบื้องพระพักตร์ของพระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ดวงอาทิตย์ Nibbānagamanaṁ maggaṁ, tattha me nirato mano.
nibbānagamanaṁ → nibbāṇagamanaṁ (bj)ใจของเรายินดีแล้วในทางนั้นแน่นอนEvañce maṁ viharantaṁ, pāpima upagacchasi;
evañce → evañ ce (pts) pāpima → pāpimā (bj, sya-all) | pāpimā → pāpima (bj: machasaṁ, PTS) | upagacchasi → S1-3 pāpimā upagañchisi. (pts note)มารผู้มีบาป ถ้าท่านยังเข้ามาหาเราผู้อยู่ด้วยอาการอย่างนี้ Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasī”ti.
maggampi dakkhasīti → maggam pi dakkasī ti (pts)เราก็จะทำให้ท่าน มองไม่เห็นทางของเรา นิกขันตสูตรที่ ๑ จบ