Pesalasutta
Pesalasutta → pesalāatimaññanāsuttaṁ (bj); pesalātimaññanāsuttaṁ (sya-all); pesalāatimaññanā (pts1ed)๓ เปสลาติมัญญนาสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṁ.
samayaṁ → samayam (pts) | nigrodhakappena → nigrodha-kappena (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระวังคีสะอยู่ที่อัคคาฬวเจดีย์ เขตเมืองอาฬวี กับท่าน พระนิโครธกัปปะผู้เป็นอุปัชฌาย์ สมัยนั้น
Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññati.
paṭibhānena → paṭibhāṇena (sya-all)ท่านพระวังคีสะนึกดูหมิ่นภิกษุทั้งหลาย ผู้มีศีลเป็นที่รักเหล่าอื่น เพราะปฏิภาณของตน
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ครั้งนั้น ท่านพระวังคีสะได้มีความคิด ดังนี้ว่า
“alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ;“ไม่ใช่ลาภของเราเลย ไม่ใช่ลาภของเราเลย เราได้ชั่วหนอ เราไม่ได้ดีหนอ
yvāhaṁ attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññāmī”ti.
paṭibhānena → paṭibhāṇena (sya-all) | atimaññāmīti → atimaññāmī ti (pts)ที่เราดูหมิ่นภิกษุทั้งหลาย ผู้มีศีลเป็นที่รักเหล่าอื่น เพราะปฏิภาณของตน”
Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano vippaṭisāraṁ uppādetvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
attanāva → attanā va (pts) | vippaṭisāraṁ → vippaṭisāram (pts) | velāyaṁ → velāyam (pts)ครั้งนั้น ท่านพระวังคีสะให้ความเดือดร้อนเกิดขึ้นแก่ตนด้วยตนเองแล้ว จึงกล่าว คาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า ท่านผู้เป็นสาวกของพระโคดม ท่านจงละความเย่อหยิ่ง
“Mānaṁ pajahassu gotama, mānapathañca pajahassu;
mānaṁ pajahassu → mānasaṁ jahassu (sya-all) | mānaṁ → mānasaṁ (bj: sīmu3, syā, sī.pavi) pajahassu → jahassu (bj) | mānapathañca pajahassu → mānapathamidha jahassu (sya-all) | ca → S1-3 mānūpathava (or ca). (pts note) | mānapathañca pajahassu → mānapathañ ca jahassu (pts)และจงละทางแห่งความเย่อหยิ่งให้หมด เพราะผู้ที่หมกมุ่นอยู่ในทางแห่งความเย่อหยิ่ง Asesaṁ mānapathasmiṁ, samucchito vippaṭisārīhuvā cirarattaṁ.
mānapathasmiṁ samucchito → mānapathamidha muñcito (sya-all) | asesaṁ → S1-3 add mā. (pts note) vippaṭisārīhuvā → vippaṭisārahuvā (bj, pts) | samucchito → mānapathamidhamuñcito (bj: syā) | vippaṭisārahuvā → vippaṭisārīhuvā (bj: machasaṁ, syā) | samucchito → S1-3 pamu (S3 mi)cchito. (pts note) | vippaṭisārahuvā → C. vippaṭisānī āhuvā. (pts note) | samucchito → muñcito (th)จะต้องเดือดร้อนเป็นเวลานาน หมู่สัตว์ที่ยังลบหลู่คุณท่าน ถูกความเย่อหยิ่งกำจัดแล้ว ย่อมตกนรกMakkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṁ papatanti;
mānahatā nirayaṁ → mānagatā nirayam (pts) | mānahatā → mānagatā (bj: PTS) | papatanti → B. mānahatā- (here and further on) -patanti. (pts note)เหล่าปุถุชนที่ถูกความเย่อหยิ่งกำจัดแล้ว เกิดในนรก ย่อมเศร้าโศกตลอดกาลนาน Socanti janā cirarattaṁ, mānahatā nirayaṁ upapannā.
mānahatā nirayaṁ → mānagatā nirayam (pts) | mānahatā → mānagatā (bj: PTS)บางครั้ง ภิกษุปฏิบัติชอบแล้ว ชนะกิเลสได้ด้วยมรรค ไม่เศร้าโศกเลยNa hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammāpaṭipanno;ยังกลับได้เกียรติคุณและความสุข บัณฑิตทั้งหลายเรียกภิกษุผู้ปฏิบัติชอบเช่นนั้นว่าเป็นผู้เห็นธรรม Kittiñca sukhañca anubhoti, dhammadasoti tamāhu pahitattaṁ.
kittiñca sukhañca → kittiñ ca sukhañ (pts) pahitattaṁ → tathattaṁ (bj, sya-all) | tathattaṁ → pahitattaṁ (bj: machasaṁ) | dhammarato → S1-3 -daso. (pts note) | tathattam → B. vitatakkam. (pts note) | dhammadasoti tamāhu pahitattaṁ → dhammarato ti tam āhu tathattam (pts)เพราะเหตุนั้น ภิกษุในพระศาสนานี้ ไม่ควรมีกิเลสเครื่องตรึงใจ ๕ อย่างTasmā akhilodha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;
akhilodha → akhīlodha (sya-all) | padhānavā → S1-3 ya padhānaṁ vā. (pts note) | akhilodha → akhilo dha (pts)ควรมีแต่ความเพียรชอบ ละนิวรณ์ได้แล้ว เป็นผู้บริสุทธิ์ ทั้งละความเย่อหยิ่งได้หมด สงบระงับแล้ว Mānañca pahāya asesaṁ, vijjāyantakaro samitāvī”ti.
mānañca → mānañ ca (pts) ti → S1 smitāvī ti S3 smitādvīti; Thera-gāthā 1219-1222. (pts note) | samitāvīti → samitāvī ti (pts)ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ด้วยวิชชา เปสลาติมัญญนาสูตรที่ ๓ จบ