Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Udāna 4.5

Nāgasutta

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)
I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.on one occasion the Blessed One was staying near Kosambī at Kosita’s monastery. Tena kho pana samayena bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
bhikkhunīhi → bhikkhūnīhi (cck)
And on that occasion the Blessed One lived hemmed in with monks, nuns, male & female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, & their disciples.
Ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharati.Hemmed in, he lived unpleasantly and not in ease. Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
The thought occurred to him:
“ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
bhikkhunīhi → bhikkhūnīhi (cck)
“I now live hemmed in by monks, nuns, male & female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, & their disciples.
Ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharāmi.Hemmed in, I live unpleasantly and not in ease. Yannūnāhaṁ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan”ti.
gaṇasmā → gaṇamhā (bj, sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vihareyyanti → vihareyyaṁti (bjt) | yannūnāhaṁ → yannūn āhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)
What if I were to live alone, apart from the crowd?”

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj); pubbhaṇhasamayaṁ (pts) | kosambiṁ → kosambiyaṁ (bj) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)
So, early in the morning, the Blessed One adjusted his under robe and– carrying his bowl & robes–went into Kosambī for alms.
Kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṁ senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhākaṁ anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ eko adutiyo yena pālileyyakaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
upaṭṭhākaṁ → upaṭṭhāke (bj) | pālileyyakaṁ → pārileyyakaṁ (bj) | cārikaṁ → carikaṁ (pts) | sāmaṁ → C sāman ti sayaṁ. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)
Then, having gone for alms in Kosambī, after the meal, returning from his alms round, he set his own lodgings in order and, carrying his bowl & robes, without telling his attendant, without informing the community of monks– alone & without a companion–left on a wandering tour toward Palileyyaka.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena pālileyyakaṁ tadavasari.
pālileyyakaṁ → pārileyyakaṁ (bj) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | cārikaṁ → cārikañ (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)
After wandering by stages, he reached Palileyyaka.
Tatra sudaṁ bhagavā pālileyyake viharati rakkhitavanasaṇḍe bhaddasālamūle.
Tatra sudaṁ → upasaṅkamitvā tatra sudaṁ (sya-all, pts-vp-pli1, mr) | pālileyyake → pārileyyake (bj) | Pālileyyake → B Pāri- [as Mahāvagga]. (pts note) | tatra sudaṁ → tatrasudaṁ (bjt)
There he stayed in Palileyyaka in the protected forest grove at the root of the auspicious sal tree.

Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti.
hatthīhi → hatthihi (bj) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | hatthicchāpehi → hatthicchāpakehi (bj: sī) | hatthicchāpehi → C -chāpehī ti khīrapakehi. (pts note) | pāniyāni → BC -nī-. (pts note) | ogāhā → D ogāhassa; C ogāhā 'ti titthato, ogāhan ti pi pāli. (pts note) | aññataropi → aññataro pi (pts) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañcassa → obhaggobhaggañ assa (pts) | cassa → assa (pts)
It so happened that a certain bull elephant was living hemmed in by elephants, cow-elephants, calf-elephants, & baby elephants. He fed off grass with cut-off tips. They chewed up his stash of broken-off branches. He drank disturbed water. And when he came up from his bathing-place, cow-elephants went along, banging up against his body.
Ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharati.Hemmed in, he lived unpleasantly and not in ease. Atha kho tassa hatthināgassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
The thought occurred to him:
“ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharāmi.
hatthīhi → hatthihi (bj) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | hatthikalabhehi → CD -kalārehi; C explains: -potakehi. (pts note) | ogāhā → AD ogāhassa. (pts note) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañca → obhaggobhaggañ ca (pts) | pānīyāni → pāniyāni (pts)
“I now live hemmed in by elephants, cow-elephants, calf-elephants, & baby elephants. I feed off grass with cut-off tips. They chew up my stash of broken-off branches. I drink disturbed water. And when I come up from my bathing place, cow-elephants go along, banging up against my body. Hemmed in, I live unpleasantly and not in ease.
Yannūnāhaṁ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan”ti.
gaṇasmā → gaṇamhā (bj, sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vihareyyanti → vihareyyaṁti (bjt) | yannūnāhaṁ → yannūn āhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)
What if I were to live alone, apart from the crowd?”

Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṁ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami.
pālileyyakaṁ → pārileyyakaṁ (bj) | tenupasaṅkami → tenupasaṅkami upasaṅkamitvā (sya-all, pts) | rakkhitavanasaṇḍo → rakkhitavanasasaṇḍo (pts) | Pālileyyakaṁ → D Pāri-. (pts note) | Rakkhitavanasasaṇḍo → D -aṁ. (pts note) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami upasaṅkamitvā (pts)
So the bull elephant, leaving the herd, went to Palileyyaka, to the protected forest grove and the root of the auspicious sal tree–to where the Blessed One was staying.
Tatra sudaṁ so hatthināgo yasmiṁ padese bhagavā viharati taṁ padesaṁ appaharitaṁ karoti, soṇḍāya ca bhagavato pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti.
appaharitaṁ karoti, soṇḍāya ca → appaharitañca karoti, soṇḍāya (si, cck, pts1ed), apaharitañca karoti, soṇḍāya (sya1ed, sya2ed) | upaṭṭhāpeti → upaṭṭhapeti (bj, sya-all, km); paṭṭhapeti (pts-vp-pli1) | padesaṁ → padesaṁ appabharitañca karoti (bj) | ca → (bj, sya-all, pts) | paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti → paribhojanīyañca upaṭṭhapeti (bj) | appaharitaṁ → apaharitañca (sya-all) | pānīyaṁ → pāṇiyaṁ (pts) | sudaṁ → upasaṅkamitvā, tatrasudaṁ (bj: syā) | upaṭṭhapeti → upaṭṭhāpeti (bj: machasaṁ) | sudaṁ → upasaṅkamitvā tatra sudaṁ (cck: syā. pī. ka.) | padesaṁ → appaharitañca karoti, soṇḍāya (cck: bahūsu) | ca → appaharitañca karoti, soṇḍāya (cck: bahūsu) | upaṭṭhāpeti → upaṭṭhapeti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | appaharitañ → D -ha-. (pts note) | pāṇiyaṁ → B -nī-. (pts note) | appaharitaṁ → appaharitañ ca (pts)
There he kept the grass down in the area where the Blessed One was staying, and brought drinking water and washing water for the Blessed One with his trunk.

Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj)
Then, when the Blessed One was alone in seclusion, this train of thought appeared to his awareness:
“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu vihāsiṁ.
bhikkhunīhi → bhikkhūnīhi (cck)
“Before, I lived hemmed in by monks, nuns, male & female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, & their disciples. Hemmed in, I lived unpleasantly and not in ease.
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, anākiṇṇo sukhaṁ phāsu viharāmī”ti.
somhi → so mhi (pts) | viharāmīti → viharāmī ti (pts)
But now I live not hemmed in by monks, nuns, male & female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, & their disciples. Not hemmed in, I live pleasantly and in ease.”

Tassapi kho hatthināgassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
tassapi → tassa (th) | tassapi → tassa pi (pts)
And this train of thought appeared to the awareness of the bull elephant,
“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṁ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādiṁsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṁ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo agamaṁsu, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu vihāsiṁ.
hatthīhi → hatthihi (bj) | apāyiṁ → pivāsiṁ (bj); piviṁ (sya-all) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | sākhābhaṅgaṁ → (sya-all) | pānīyāni apāyiṁ → pāniyāni pivāsiṁ (pts) | ogāhā → AD ogāhassa. (pts note) | agamaṁsu → aggamaṁsu (th) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañca → obhaggobhaggañ ca (pts)
“Before, I lived hemmed in by elephants, cow-elephants, calf-elephants, & baby elephants. I fed off grass with cut-off tips. They chewed up my stash of broken-off branches. I drank disturbed water. And when I came up from my bathing place, cow-elephants went along, banging up against my body. Hemmed in, I lived unpleasantly and not in ease.
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, anākiṇṇo sukhaṁ phāsu viharāmī”ti.
hatthīhi → hatthihi (bj) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | ogāhā → D ogāhañ. (pts note) | pānīyāni → pāniyāni (th, pts) | + → na (th) | somhi → so mhi (pts) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañca → obhaggobhaggañ ca (pts) | viharāmīti → viharāmī ti (pts)
But now I live not hemmed in by elephants, cow-elephants, calf-elephants, & baby elephants. I feed off grass with uncut tips. They don’t chew up my stash of broken-off branches. I drink undisturbed water. When I come up from my bathing place, cow-elephants don’t go along, banging up against my body. Not hemmed in, I live pleasantly and in ease.”

Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṁ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts)
Then the Blessed One, realizing his own seclusion and knowing the train of thought in the bull elephant’s awareness, on that occasion exclaimed:

“Etaṁ nāgassa nāgena, īsādantassa hatthino;
Etaṁ → evaṁ (mr) | Etaṁ → evaṁ (cck: ka.) | etaṁ → D evaṁ; AC etaṁ; B e. (pts note)
This harmonizes mind with mind– the great one’s with the great one’s– the elephant with tusks like chariot poles:
Sameti cittaṁ cittena, yadeko ramatī mano”ti.
ramatī manoti pañcamaṁ → ramate vaneti (bj) | yadeko → yaṁ eko (sya-all, pts) | manoti → vaneti (sya-all) | manoti pañcamaṁ → vane ti (pts) | ramate → ramati (bj: sabbattha)
that each finds joy, alone, in the forest.

Pañcamaṁ.
pañcamaṁ → pañcamaṁ evamme (sya-all) | pañcamaṁ → ti (pts)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali · English


Translations: English · Русский · Deutsch · Српски