NāgasuttaEin Elefantenbulle
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.Einmal hielt sich der Buddha bei Kosambī auf, in Ghositas Kloster.
Tena kho pana samayena bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
bhikkhunīhi → bhikkhūnīhi (cck)Zu dieser Zeit wurde der Buddha von Mönchen und Nonnen bedrängt, von Laienanhängern und Laienanhängerinnen, von Herrschern und königlichen Oberministern und von Lehrern anderer Konfessionen und deren Schülern.
Ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharati.So bedrängt, lebte er in Leiden und Unbehagen.
Atha kho bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Da dachte er:
“ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
bhikkhunīhi → bhikkhūnīhi (cck)„Heutzutage lebe ich bedrängt von Mönchen, Nonnen, Laienanhängern und Laienanhängerinnen, von Herrschern und königlichen Oberministern und von Lehrern anderer Konfessionen und deren Schülern.
Ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharāmi.So bedrängt, lebe ich in Leiden und Unbehagen.
Yannūnāhaṁ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan”ti.
gaṇasmā → gaṇamhā (bj, sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vihareyyanti → vihareyyaṁti (bjt) | yannūnāhaṁ → yannūn āhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)Warum lebe ich nicht allein und ziehe mich von der Gruppe zurück?“
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj); pubbhaṇhasamayaṁ (pts) | kosambiṁ → kosambiyaṁ (bj) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)Da kleidete der Buddha sich am Morgen an, nahm Schale und Robe und betrat Kosambī zum Almosengang.
Kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṁ senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhākaṁ anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ eko adutiyo yena pālileyyakaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
upaṭṭhākaṁ → upaṭṭhāke (bj) | pālileyyakaṁ → pārileyyakaṁ (bj) | cārikaṁ → carikaṁ (pts) | sāmaṁ → C sāman ti sayaṁ. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)Nach dem Essen, als er vom Almosengang zurückkam, brachte er seine Unterkunft in Ordnung, nahm Schale und Robe, und ohne seine Aufwärter zu unterrichten oder sich vom Saṅgha der Mönche und Nonnen zu verabschieden, brach er allein ohne einen Gefährten nach Pārileyya auf.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena pālileyyakaṁ tadavasari.
pālileyyakaṁ → pārileyyakaṁ (bj) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | cārikaṁ → cārikañ (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)Er wanderte Stück für Stück, bis er nach Pārileyya kam,
Tatra sudaṁ bhagavā pālileyyake viharati rakkhitavanasaṇḍe bhaddasālamūle.
Tatra sudaṁ → upasaṅkamitvā tatra sudaṁ (sya-all, pts-vp-pli1, mr) | pālileyyake → pārileyyake (bj) | Pālileyyake → B Pāri- [as Mahāvagga]. (pts note) | tatra sudaṁ → tatrasudaṁ (bjt)und blieb dort in einem geschützten Waldstück am Fuß eines heiligen Salbaumes.
Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti.
hatthīhi → hatthihi (bj) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | hatthicchāpehi → hatthicchāpakehi (bj: sī) | hatthicchāpehi → C -chāpehī ti khīrapakehi. (pts note) | pāniyāni → BC -nī-. (pts note) | ogāhā → D ogāhassa; C ogāhā 'ti titthato, ogāhan ti pi pāli. (pts note) | aññataropi → aññataro pi (pts) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañcassa → obhaggobhaggañ assa (pts) | cassa → assa (pts)Ein gewisser Elefantenbulle lebte ebenfalls bedrängt von anderen Elefanten – Bullen, Kühen, Heranwachsenden und Jungen. Er fraß das Gras, das sie niedergetrampelt hatten, und sie fraßen die abgebrochenen Zweige, die er herabgezogen hatte. Er trank schlammiges Wasser, und nach seinem Bad rempelten ihn die Elefantenkühe an.
Ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharati.So bedrängt, lebte er in Leiden und Unbehagen.
Atha kho tassa hatthināgassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Da dachte er:
“ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharāmi.
hatthīhi → hatthihi (bj) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | hatthikalabhehi → CD -kalārehi; C explains: -potakehi. (pts note) | ogāhā → AD ogāhassa. (pts note) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañca → obhaggobhaggañ ca (pts) | pānīyāni → pāniyāni (pts)„Heutzutage lebe ich bedrängt von anderen Elefanten – Bullen, Kühen, Heranwachsenden und Jungen. Ich fresse das Gras, das sie niedergetrampelt haben, und sie fressen die abgebrochenen Zweige, die ich herabgezogen habe. Ich trinke schlammiges Wasser, und nach meinem Bad rempeln mich die Elefantenkühe an. So bedrängt, lebe ich in Leiden und Unbehagen.
Yannūnāhaṁ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan”ti.
gaṇasmā → gaṇamhā (bj, sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vihareyyanti → vihareyyaṁti (bjt) | yannūnāhaṁ → yannūn āhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)Warum lebe ich nicht allein und ziehe mich von der Herde zurück?“
Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṁ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami.
pālileyyakaṁ → pārileyyakaṁ (bj) | tenupasaṅkami → tenupasaṅkami upasaṅkamitvā (sya-all, pts) | rakkhitavanasaṇḍo → rakkhitavanasasaṇḍo (pts) | Pālileyyakaṁ → D Pāri-. (pts note) | Rakkhitavanasasaṇḍo → D -aṁ. (pts note) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami upasaṅkamitvā (pts)So verließ er die Herde und ging nach Pārileyya, wo er sich zum Buddha in das geschützte Waldstück begab, zum Fuß des heiligen Salbaumes.
Tatra sudaṁ so hatthināgo yasmiṁ padese bhagavā viharati taṁ padesaṁ appaharitaṁ karoti, soṇḍāya ca bhagavato pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti.
appaharitaṁ karoti, soṇḍāya ca → appaharitañca karoti, soṇḍāya (si, cck, pts1ed), apaharitañca karoti, soṇḍāya (sya1ed, sya2ed) | upaṭṭhāpeti → upaṭṭhapeti (bj, sya-all, km); paṭṭhapeti (pts-vp-pli1) | padesaṁ → padesaṁ appabharitañca karoti (bj) | ca → (bj, sya-all, pts) | paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti → paribhojanīyañca upaṭṭhapeti (bj) | appaharitaṁ → apaharitañca (sya-all) | pānīyaṁ → pāṇiyaṁ (pts) | sudaṁ → upasaṅkamitvā, tatrasudaṁ (bj: syā) | upaṭṭhapeti → upaṭṭhāpeti (bj: machasaṁ) | sudaṁ → upasaṅkamitvā tatra sudaṁ (cck: syā. pī. ka.) | padesaṁ → appaharitañca karoti, soṇḍāya (cck: bahūsu) | ca → appaharitañca karoti, soṇḍāya (cck: bahūsu) | upaṭṭhāpeti → upaṭṭhapeti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | appaharitañ → D -ha-. (pts note) | pāṇiyaṁ → B -nī-. (pts note) | appaharitaṁ → appaharitañ ca (pts)Dort wartete er dem Buddha auf, rodete den Platz, wo er sich aufhielt, und brachte mit seinem Rüssel Wasser zum Trinken und Waschen.
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj)Da kam dem Buddha, als er für sich allein in Klausur war, dieser Gedanke in den Sinn:
“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu vihāsiṁ.
bhikkhunīhi → bhikkhūnīhi (cck)„Früher lebte ich bedrängt von Mönchen, Nonnen, Laienanhängern und Laienanhängerinnen, von Herrschern und königlichen Oberministern und von Lehrern anderer Konfessionen und deren Schülern. So bedrängt, lebte ich in Leiden und Unbehagen.
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, anākiṇṇo sukhaṁ phāsu viharāmī”ti.
somhi → so mhi (pts) | viharāmīti → viharāmī ti (pts)Aber jetzt lebe ich, ohne von Mönchen oder Nonnen bedrängt zu sein, von Laienanhängern oder Laienanhängerinnen, von Herrschern oder königlichen Oberministern oder von Lehrern anderer Konfessionen und deren Schülern. Da ich nicht bedrängt bin, lebe ich in Glück und Unbeschwertheit.“
Tassapi kho hatthināgassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
tassapi → tassa (th) | tassapi → tassa pi (pts)Und auch dem Elefantenbullen kam dieser Gedanke in den Sinn:
“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṁ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādiṁsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṁ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo agamaṁsu, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu vihāsiṁ.
hatthīhi → hatthihi (bj) | apāyiṁ → pivāsiṁ (bj); piviṁ (sya-all) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | sākhābhaṅgaṁ → (sya-all) | pānīyāni apāyiṁ → pāniyāni pivāsiṁ (pts) | ogāhā → AD ogāhassa. (pts note) | agamaṁsu → aggamaṁsu (th) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañca → obhaggobhaggañ ca (pts)„Früher lebte ich bedrängt von anderen Elefanten – Bullen, Kühen, Heranwachsenden und Jungen. Ich fraß das Gras, das sie niedergetrampelt hatten, und sie fraßen die abgebrochenen Zweige, die ich herabgezogen hatte. Ich trank schlammiges Wasser, und nach meinem Bad rempelten mich die Elefantenkühe an. So bedrängt, lebte ich in Leiden und Unbehagen.
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, anākiṇṇo sukhaṁ phāsu viharāmī”ti.
hatthīhi → hatthihi (bj) | hatthikalabhehi hatthicchāpehi → hatthikuḷabhehi hatthichāpehi (sya-all) | ogāhā → D ogāhañ. (pts note) | pānīyāni → pāniyāni (th, pts) | + → na (th) | somhi → so mhi (pts) | ceva → eva (pts) | obhaggobhaggañca → obhaggobhaggañ ca (pts) | viharāmīti → viharāmī ti (pts)Aber jetzt lebe ich, ohne von anderen Elefanten bedrängt zu sein – von Bullen, Kühen, Heranwachsenden und Jungen. Ich fresse Gras, das nicht niedergetrampelt ist, und keine anderen Elefanten fressen die abgebrochenen Zweige, die ich herabgezogen habe. Ich trinke kein schlammiges Wasser, und nach meinem Bad rempeln mich keine Elefantenkühe an. Da ich nicht bedrängt bin, lebe ich in Glück und Unbeschwertheit.“
Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṁ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts)Und da er seine eigene Abgeschiedenheit verstand und den Gedankengang des Elefanten erkannte, drückte der Buddha bei dieser Gelegenheit dieses innige Gefühl aus:
“Etaṁ nāgassa nāgena, īsādantassa hatthino;
Etaṁ → evaṁ (mr) | Etaṁ → evaṁ (cck: ka.) | etaṁ → D evaṁ; AC etaṁ; B e. (pts note)„So gleicht der Riese dem Riesen, dem Elefanten mit Stoßzähnen wie Deichseln; Sameti cittaṁ cittena, yadeko ramatī mano”ti.
ramatī manoti pañcamaṁ → ramate vaneti (bj) | yadeko → yaṁ eko (sya-all, pts) | manoti → vaneti (sya-all) | manoti pañcamaṁ → vane ti (pts) | ramate → ramati (bj: sabbattha)das Herz stimmt mit dem Herzen überein, da es einsam in den Wäldern Freude findet.“
Pañcamaṁ.
pañcamaṁ → pañcamaṁ evamme (sya-all) | pañcamaṁ → ti (pts)