Kokanudasutta
Kokanudasutta → kokanadasuttaṁ (bj)๙๖ โกกนุทสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando rājagahe viharati tapodārāme.
Rājagahe → S. omits Rā- . . . Ān- (pts note)สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ ณ ตโปทาราม เขตกรุงราชคฤห์
Atha kho āyasmā ānando rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṁ.
ānando → ba. etthantare rājagahe viharati tapodārāme athakho āyasmā ānandoti atthi (sya-all: yu.) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)ได้ลุกขึ้นในเวลาใกล้รุ่ง เข้าไปยังแม่น้ำตโปทาเพื่อเอาน้ำลูบตัว
Tapodāya gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.
Tapodāya → tapode (bj, mr) | tapodāya → tapode (bj) | tapode → tapodāya (bj: syā, PTS) | Tapodāya → tapode (cck: ka.) | Tapodāya → M. Ph. T. M6. M7 -de. (pts note) | pubbāpayamāno → T. pubbāya-; Ph. sukkhāpayamāno; M6 sukkāpa- (pts note)เสร็จแล้วกลับขึ้นมา ครองผ้าผืนเดียว ยืนผึ่งตัวอยู่
Kokanudopi kho paribbājako rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṁ.
kokanudopi → kokanadopi (bj) | paccuṭṭhāya → paccupaṭṭhāya (bj) | Kokanudo → T. M6. M7 -nado throughout. (pts note) | kokanudopi → kokanudo pi (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)แม้โกกนุทปริพาชกก็ลุกขึ้นในเวลาใกล้รุ่ง ได้ไปยัง แม่น้ำตโปทาเพื่อเอาน้ำลูบตัว
Addasā kho kokanudo paribbājako āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ.
kokanudo → kokanado (bj) | Addasā → M. -sa. (pts note) | dūratova → dūrato va (pts)เห็นท่านพระอานนท์เดินมาแต่ที่ไกล
Disvāna āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
disvāna → T. M6. M7 disvā. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)จึงถามว่า
“kvettha, āvuso”ti?
kvettha → ko’ttha (bj); ko tettha (si); kvattha (pts1ed, mr) | kvettha → ko ttha (bj) | ttha → kevattha āvusoti (bj: machasaṁ); kotettha āvusoti (bj: sīmu); kavattha (bj: PTS) | kvettha → ko tettha (cck: sī.); kvattha (cck: pī. ka.) | kvattha → T. M6 ko te'; ttha; M7 ko tattha; S. kvettha. (pts note) | kvettha āvusoti → kvattha āvuso ti (pts)“ท่าน เป็นใคร อยู่ที่นี้”
“Ahamāvuso, bhikkhū”ti.
Amhāvuso → M. Ph. M6. M7. S. aham āv- (pts note) | ahamāvuso bhikkhūti → amhāvuso bhikkhū ti (pts)ท่านพระอานนท์ตอบว่า “ผู้มีอายุ เราเป็นภิกษุ”
“Katamesaṁ, āvuso, bhikkhūnan”ti?
bhikkhūnanti samaṇānaṁ → bhikkhūti samaṇā (sya-all) | Katamesaṁ → S. katame, also bhikkhū, samaṇā, -puttiyā. (pts note) | bhikkhūnanti → bhikkhūnan ti (pts)“เป็นภิกษุพวกไหน”
“Samaṇānaṁ, āvuso, sakyaputtiyānan”ti.
sakyaputtiyānanti → sakyaputtiyāti (sya-all) | samaṇānaṁ → samaṇā (th) | sakyaputtiyānanti → sakyaputtiyānan ti (pts)“พวกสมณศากยบุตร”
“Puccheyyāma mayaṁ āyasmantaṁ kiñcideva desaṁ, sace āyasmā okāsaṁ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā”ti.
Puccheyyāma → T. -yyama. (pts note) | kiñcideva → kiñci-d-eva (pts) | veyyākaraṇāyāti → veyyākaraṇāyā ti (pts)“หากท่านจะให้โอกาสแก้ปัญหา ข้าพเจ้าจะขอถามข้อข้องใจบางอย่างกับท่าน”
“Pucchāvuso, sutvā vedissāmā”ti.
sutvā → T. M6. M7 add veditabbo. (pts note) | vedissāmāti → vedissāmā ti (pts)“เชิญถามเถิด เราฟังแล้วจักแก้”
“Kiṁ nu kho, bho, ‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—evaṁdiṭṭhi bhavan”ti?
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (cck: syā.) | bho → omitted by T. (pts note) | evaṁdiṭṭhi → S. diṭṭhiko throughout; M. only here. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | evaṁdiṭṭhi → evaṁ diṭṭhi (bjt) | kiṁ → kin (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | bhavanti → bhavan ti (pts)“ท่านมีทิฏฐิ อย่างนี้หรือว่า ‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
“Na kho ahaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evaṁ diṭṭhi (bjt)“ผู้มีอายุ เรามิได้มีทิฏฐิอย่างนั้นเลย ว่า
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
“Kiṁ pana, bho, ‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—evaṁdiṭṭhi bhavan”ti?
pana → nu kho (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | pana → S. nu kho. (pts note) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt) | asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti evaṁdiṭṭhi bhavanti → mogham aññan ti evaṁ diṭṭhi bhavan ti (pts)“ท่านมีทิฏฐิอย่างนี้หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
“Na kho ahaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi asassato → evaṁdiṭṭhiko assassato (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt)“เรามิได้มีทิฏฐิอย่างนั้นเลยว่า
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
“Kiṁ nu kho, bho, antavā loko …pe…
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts)“ท่านมีทิฏฐิอย่างนี้หรือว่า ‘โลกมีที่สุด ...
anantavā loko …โลกไม่มีที่สุด ...
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็น อย่างเดียวกัน ...
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ...
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิด อีก...
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ...
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
hoti → hoti ca (bj) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่ เกิดอีก ก็มี ...
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—evaṁdiṭṭhi bhavan”ti?
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | bhavanti → bhavan ti (pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
“Na kho ahaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all)“ผู้มีอายุ เรามิได้มีทิฏฐิอย่างนั้นเลยว่า
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’”ti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกมีที่สุด ... โลกไม่มีที่สุด ... ชีวะกับ สรีระเป็นอย่างเดียวกัน ... ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ... หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
“Tena hi bhavaṁ na jānāti, na passatī”ti?
tena hi → tenahi (bjt, th) | passatīti → passatī ti (pts)“ถ้าเช่นนั้น ท่านก็ไม่รู้ ไม่เห็นละซิ”
“Na kho ahaṁ, āvuso, na jānāmi na passāmi.“ผู้มีอายุ เราไม่รู้ ไม่เห็น ก็หามิได้
Jānāmahaṁ, āvuso, passāmī”ti.
jānāmahaṁ → jānāmihaṁ (sya-all) | ahaṁ → S. -mi 'haṁ. (pts note) | passāmīti → passāmī ti (bjt, pts) | jānāmahaṁ → jānām ahaṁ (pts)เรารู้อยู่ เห็นอยู่”
“‘Kiṁ nu kho, bho, sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“ท่านเมื่อถูกข้าพเจ้าถามว่า ‘ท่านมีทิฏฐิอย่างนี้หรือว่า ‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
evaṁdiṭṭhi bhavan’ti, iti puṭṭho samāno:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt) | bhavanti → bhavan ti (pts)ก็กล่าวว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhi—
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt)‘ผู้มีอายุ เรามิได้มีทิฏฐิอย่างนั้นเลยว่า
sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
idameva → ida meva (bjt) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → moghaṁ aññan ti (pts)‘โลกเที่ยง นี้ เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
‘Kiṁ pana, bho, asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
kiṁ pana → kinnu kho (bj) | pana → nu kho (sya-all) | Kiṁ → T. M6. M7 kiñci. (pts note) | pana → S. nu kho; M6 omits pana. (pts note) | idameva → idaṁ eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)เมื่อถูกถามว่า ‘ท่านมีทิฏฐิอย่างนี้หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่น ไม่จริง’
evaṁdiṭṭhi bhavan’ti, iti puṭṭho samāno:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | iti → (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt) | bhavanti → bhavan ti (pts)ก็กล่าวว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhi—
evaṁdiṭṭhi asassato → evaṁdiṭṭhiko assassato (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt)‘ผู้มีอายุ เรามิได้มีทิฏฐิอย่างนั้นเลยว่า
asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
idameva → ida meva (bjt) | asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
Kiṁ nu kho, bho, antavā loko …pe…
kiṁ nu → kinnu (bjt) | + → antavā loko (bjt) | kiṁ → kin (pts)เมื่อถูกถามว่า ‘ท่านมีทิฏฐิอย่างนี้หรือว่า ‘โลกมีที่สุด ...
anantavā loko …โลกไม่มีที่สุด ...
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …ชีวะ กับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ...
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ...
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีก ...
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ...
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
+ → hoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ...
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā ida meva (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
evaṁdiṭṭhi bhavanti, iti puṭṭho samāno:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evaṁ diṭṭhi (bjt) | bhavanti → bhavan ti (pts)ก็กล่าวว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhi—
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhiko (sya-all) | evaṁdiṭṭhi → evandiṭṭhi (bjt)‘ผู้มีอายุ เรามิได้มีทิฏฐิอย่างนั้นเลย
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti vadesi.
paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā ida meva (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘โลกมีที่สุด ... โลกไม่มีที่สุด ... ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ... ชีวะกับสรีระเป็นคน ละอย่างกัน ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ... หลังจากตายแล้วตถาคตเกิด อีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
‘Tena hi bhavaṁ na jānāti na passatī’ti, iti puṭṭho samāno:
passatīti → passatī ti (bjt, pts) | tena hi → tenahi (th)เมื่อถูกถามว่า ‘ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่รู้ไม่เห็นละซิ’
‘na kho ahaṁ, āvuso, na jānāmi na passāmi.ก็กล่าวว่า ‘ผู้มีอายุ เราไม่รู้ ไม่เห็น ก็หามิได้
Jānāmahaṁ, āvuso, passāmī’ti vadesi.
passāmīti → passāmī ti (bjt, pts) | jānāmahaṁ → jānām ahaṁ (pts)เรารู้อยู่ เห็นอยู่’
Yathā kathaṁ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo”ti?
kathaṁ panāvuso → kathampanāvuso (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)ผู้มีอายุ ก็เนื้อความแห่งภาษิตนี้ จะพึงเข้าใจได้ อย่างไร”
“‘Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṁ.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | diṭṭhigatametaṁ → diṭṭhigatam etaṁ (pts)ท่านพระอานนท์ตอบว่า “ผู้มีอายุ ข้อว่า ‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่น ไม่จริง’ นี้เป็นทิฏฐิอย่างหนึ่ง
‘Asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṁ.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | diṭṭhigatametaṁ → diṭṭhigatam etaṁ (pts)ข้อว่า ‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ นี้ เป็นทิฏฐิอย่างหนึ่ง
Antavā loko …pe…ข้อว่า ‘โลกมีที่สุด ...
anantavā loko …โลกไม่มีที่สุด ...
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …
+ → idameva saccaṁ (bjt)ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ...
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ...
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก ...
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, pts)หลังจาก ตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ...
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
+ → hoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ...
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṁ.
diṭṭhigatametaṁ → diṭṭhiṭṭhāna adhiṭṭhāna pariyucaṭhāna samuṭhavāna samugghāto (bj: sīmu, PTS) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | diṭṭhigatametaṁ → diṭṭhigatam etaṁ (pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ นี้เป็นทิฏฐิอย่างหนึ่ง
Yāvatā, āvuso, diṭṭhi yāvatā diṭṭhiṭṭhānaṁ diṭṭhiadhiṭṭhānaṁ diṭṭhipariyuṭṭhānaṁ diṭṭhisamuṭṭhānaṁ diṭṭhisamugghāto, tamahaṁ jānāmi tamahaṁ passāmi.
diṭṭhi → diṭṭhigatā (sabbattha) | yāvatā diṭṭhiṭṭhānaṁ diṭṭhiadhiṭṭhānaṁ diṭṭhipariyuṭṭhānaṁ diṭṭhisamuṭṭhānaṁ diṭṭhisamugghāto → yāvatā diṭṭhiṭṭhānā adhiṭṭhānaṁ pariyuṭṭhānaṁ samugghāto (sya-all); yāvatā diṭṭhiṭṭhāna adhiṭṭhāna pariyuṭṭhāna samuṭṭhāna samugghāto (pts1ed) | diṭṭhi → diṭṭhigatā (bj, sya-all, pts) | diṭṭhiadhiṭṭhānaṁ diṭṭhipariyuṭṭhānaṁ → diṭṭhādhiṭṭhānaṁ diṭṭhi pariyuṭṭhānaṁ (bj) | diṭṭhi → diṭṭhigatā (cck: sabbattha) | diṭṭhisamugghāto → yāvatā diṭṭhiṭṭhāna adhiṭṭhāna pariyuṭṭhāna samuṭṭhāna samugghāto (cck: sī. pī.) | passāmi → M. -mī ti. (pts note)ผู้มีอายุ ทิฏฐิ มูลเหตุแห่งทิฏฐิ ทิฏฐิที่ยึดมั่น ทิฏฐิที่กลุ้มรุม ความเพิกถอนทิฏฐิ มีประมาณเท่าใด เรารู้ เราเห็นทิฏฐิเป็นต้นนั้นประมาณเท่านั้น
Tamahaṁ jānanto tamahaṁ passanto kyāhaṁ vakkhāmi:
vakkhāmi na jānāmi → vakkhāmī najānāmi (bj) | jānanto → jānanto jānāmīti (sya-all) | passanto → passanto passāmīti (sya-all) | jānanto → Ph. S. adds jānāmī ti. (pts note) | ahaṁ → omitted by Ph. T. M7. (pts note) | passanto → omitted by Ph.; S. adds passāmī ti. (pts note) | kyāhaṁ → M6. M7 tyāhaṁ; T. tyahaṁ. (pts note) | tamahaṁ → tam ahaṁ (pts)เรารู้ทิฏฐิเป็นต้นนั้นจึงกล่าวว่า ‘รู้อยู่’ เราเห็นทิฏฐิเป็นต้นนั้นจึงกล่าวว่า ‘เห็นอยู่’ เราจะกล่าวว่า
‘na jānāmi na passāmī’ti?
ti → T. passāmi (without ti). (pts note) | + → najānāmi (bjt) | passāmīti → passāmī ti (pts)‘ไม่รู้ ไม่เห็น’ ได้อย่างไร
Jānāmahaṁ, āvuso, passāmī”ti.
jānāmahaṁ → jānām ahaṁ (pts) | passāmīti → passāmī ti (pts)ผู้มีอายุ เรารู้อยู่ เห็นอยู่”
“Ko nāmo āyasmā, kathañca panāyasmantaṁ sabrahmacārī jānantī”ti?
nāmo → nāma (sya-all) | jānantīti → sañjānantīti (sya-all) | nāmo → S. nāma; T. nām'; ahaṁ; M7 nāmaṁ. (pts note) | jānantīti → jānantī ti (bjt, pts) | kathañca → kathañ ca (pts)“ท่านชื่ออะไร และเพื่อนพรหมจารีทั้งหลายเรียกท่านว่าอย่างไร”
“‘Ānando’ti kho me, āvuso, nāmaṁ.
ānandoti → ānando ti (pts)“ผู้มีอายุ เราชื่อ ‘อานนท์’
‘Ānando’ti ca pana maṁ sabrahmacārī jānantī”ti.
jānantīti → sañjānantīti (sya-all) | jānantī → S. sañj- (pts note) | jānantīti → jānantī ti (bjt, pts) | ānandoti → ānando ti (pts)และเพื่อนพรหมจารีทั้งหลายก็เรียกเราว่า ‘อานนท์’
“Mahācariyena vata kira, bho, saddhiṁ mantayamānā na jānimha:
bho → bhotā (bj, pts) | vata → (sya-all) | jānimha → jānimhā (sya-all) | bhotā → M. Ph. S. bho. (pts note) | mantayamānā → M. mantiyo (pts note) | jānimha → Ph. M7. S. -hā. (pts note)“ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าสนทนาอยู่กับอาจารย์ใหญ่ แต่ไม่รู้เลยว่า
‘āyasmā ānando’ti.
ānandoti → ānando ti (pts)เป็น ‘ท่าน อานนท์’
Sace hi mayaṁ jāneyyāma:
jāneyyāma ayaṁ → sañjāneyyāma (bj, pts) | jāneyyāma ayaṁ āyasmā → sañjāneyyāma ayamāyasmā (sya-all) | sañjāneyyāma → M. Ph. jā-; T. -yyama. (pts note)ถ้าข้าพเจ้าจะพึงรู้ว่า
‘ayaṁ āyasmā ānando’ti, ettakampi no nappaṭibhāyeyya.
nappaṭibhāyeyya → nappaṭibhāseyya (bj, sya-all, pts) | nappaṭibhāyeyya → nappaṭibhāseyyāma (ka.) nappaṭibhāseyya (bahūsu) ma. ni. 3.216 passitabbaṁ (cck note) | āyasmā → M. Ph. S. ayam āy- (pts note) | ppaṭibhāseyya → M. -yyāma. (pts note) | ayaṁ āyasmā → ayamāyasmā (th) | ānandoti ettakampi → ānando ti ettakam pi (pts) | nappaṭibhāyeyya → na ppaṭibhāseyya (pts)‘ท่านผู้นี้คือท่านอานนท์’ ข้าพเจ้าก็จะไม่กล่าวตอบโต้ ถึงเพียงนี้
Khamatu ca me āyasmā ānando”ti.
ānandoti chaṭṭhaṁ → ānando ti (pts)ขอท่านอานนท์จงยกโทษให้ข้าพเจ้าเถิด”