DoṇasuttaWith Doṇa
Ekaṁ samayaṁ bhagavā antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.
Ukkaṭṭhaṁ → S. T. Ukkaṭṭhuṁ. (pts note) | setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno → setavyaṁ addhānamaggapaṭipanno (bjt) | addhānamaggappaṭipanno → addhānamaggapaṭipanno (th) | setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno → setabbyaṁ addhānamaggapaṭipanno (pts)I have heard that on one occasion the Blessed One was traveling along the road between Ukkaṭṭha and Setabya,
Doṇopi sudaṁ brāhmaṇo antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.
sudaṁ → (sya-all) | doṇopi → ba. etthantare sudanti atthi (sya-all: yu.) | Setabbyaṁ → B. K., S. Tr. Setavyaṁ; S. D. setabbyaṁ. (pts note) | setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno → setavyaṁ addhānamaggapaṭipanno (bjt) | addhānamaggappaṭipanno → addhānamaggapaṭipanno (th) | doṇopi → doṇo pi (pts) | setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno → setabbyaṁ addhānamaggapaṭipanno (pts)and Doṇa the brahman was also traveling along the road between Ukkaṭṭha and Setabya.
Addasā kho doṇo brāhmaṇo bhagavato pādesu cakkāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni;
pādesu → padesu (pts) | Addasā → B. K. addasa. (pts note)Doṇa the brahman saw, in the Blessed One’s footprints, wheels with 1,000 spokes, together with rims and hubs, complete in all their features.
disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)On seeing them, the thought occurred to him,
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.“How amazing! How astounding!
Na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissantī”ti.
padāni → pādāni (bj, sya-all) | na vatimāni → navatimāni (th) | vatimāni → vat imāni (pts)These are not the footprints of a human being!”
Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
okkamma → ukkamma (pts) | atha kho → athakho (th)Then the Blessed One, leaving the road, went to sit at the root of a certain tree—his legs crossed, his body erect, with mindfulness established to the fore.
Atha kho doṇo brāhmaṇo bhagavato padāni anugacchanto addasa bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ pāsādikaṁ pasādanīyaṁ santindriyaṁ santamānasaṁ uttamadamathasamathamanuppattaṁ dantaṁ guttaṁ saṁyatindriyaṁ nāgaṁ.
saṁyatindriyaṁ → yatindriyaṁ (cck); santindriyaṁ (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | padāni → pādāni (bj, sya-all) | saṁyatindriyaṁ → santindriyaṁ (sya-all, pts) | addasa → addasā (pts) | saṁyatindriyaṁ → yatindriyaṁ (cck: mahāva. 257) | anuppattaṁ → S. Tr. reads anuppattaṁ taṁ. (pts note) | santindriyaṁ → S. S., B. K. santindriyaṁ; S. D. satindriyaṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th) | uttamadamathasamathamanuppattaṁ → uttamadammathasamatham anuppattaṁ (pts)Then Doṇa, following the Blessed One’s footprints, saw him sitting at the root of the tree: confident, inspiring confidence, his senses calmed, his mind calmed, having attained the utmost control & tranquility, tamed, guarded, his senses restrained, a nāga.
Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:
disvāna → disvā (bjt, th, pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)On seeing him, he went to him and said,
“Devo no bhavaṁ bhavissatī”ti?“Master, are you a deva?”
“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī”ti.“No, brahman, I am not a deva.”
“Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī”ti?“Are you a gandhabba?”
“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī”ti.“No….”
“Yakkho no bhavaṁ bhavissatī”ti?“… a yakkha?”
“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī”ti.“No….”
“Manusso no bhavaṁ bhavissatī”ti?“… a human being?”
“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī”ti.“No, brahman, I am not a human being.”
“‘Devo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:“When asked, ‘Are you a deva?’
‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī’ti vadesi.you answer, ‘No, brahman, I am not a deva.’
‘Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:When asked, ‘Are you a gandhabba?’
‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī’ti vadesi.
brāhmaṇa → (pts)you answer, ‘No, brahman, I am not a gandhabba.’
‘Yakkho no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:When asked, ‘Are you a yakkha?’
‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī’ti vadesi.you answer, ‘No, brahman, I am not a yakkha.’
‘Manusso no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:When asked, ‘Are you a human being?’
‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī’ti vadesi.you answer, ‘No, brahman, I am not a human being.’
Atha ko carahi bhavaṁ bhavissatī”ti?
ko → B. K. omits kho. (pts note) | ko carahi → kocarahi (th)Then what sort of being are you?”
“Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā devo bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
appahīnattā → appahīṇattā (bj) | pahīnā → pahīṇā (bj) | anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, ms2005) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvaṁ katā āyatiṁanuppādadhammā (th)“Brahman, the effluents by which—if they were not abandoned—I would be a deva: Those are abandoned by me, their root destroyed, made like a palmyra stump, deprived of the conditions of development, not destined for future arising.
Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā gandhabbo bhaveyyaṁ … yakkho bhaveyyaṁ … manusso bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
appahīnattā → appahīṇattā (bj) | pahīnā → pahīṇā (bj) | anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj) | ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ → (pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, ms2005) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvaṁ katā āyatiṁanuppādadhammā (th)The effluents by which—if they were not abandoned—I would be a gandhabba… a yakkha… a human being: Those are abandoned by me, their root destroyed, made like a palmyra stump, deprived of the conditions of development, not destined for future arising.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā udake jātaṁ udake saṁvaḍḍhaṁ udakā accuggamma tiṭṭhati anupalittaṁ udakena;
udakā → udakaṁ (bj, sya-all, pts) | tiṭṭhati → ṭhāti (bj, pts) | udakaṁ → S. M. udake acc-; S. Tr. udakā acc-; B. K. udakā paccuggamma tiṭṭhati. (pts note)Just like a red, blue, or white lotus—born in the water, grown in the water, rising up above the water—stands unsmeared by the water,
evamevaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, loke jāto loke saṁvaḍḍho lokaṁ abhibhuyya viharāmi anupalitto lokena.
ahaṁ → (pts) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way I—born in the world, grown in the world, having overcome the world—live unsmeared by the world.
Buddhoti maṁ, brāhmaṇa, dhārehīti.
buddhoti → buddho ti (pts)Remember me, brahman, as ‘awakened.’
Yena devūpapatyassa, gandhabbo vā vihaṅgamo;
devūpapatyassa → devupapatyassa (sya-all) | devūpapatyassa → devūpapatty assa (pts)“The effluents by which I would go to a deva-state, or become a gandhabba in the sky, Yakkhattaṁ yena gaccheyyaṁ, manussattañca abbaje;
abbaje → abbhaje (sya-all) | abbaje → abbhaje (bj: syā); aṇḍaje (bj: sīmu) | abbaje → S. Tr. aṇḍaje; MSS. abbaje. (pts note) | manussattañca → manussattañ ca (pts)or go to a yakkha-state & human-state: Te mayhaṁ āsavā khīṇā, viddhastā vinaḷīkatā.
vinaḷīkatā → vinalīkatā (bj)Those have been destroyed by me, ruined, their stems removed.Puṇḍarīkaṁ yathā vaggu, toyena nupalippati;
vaggu → uggaṁ (sya-all) | vaggu → uggaṁ (bj: syā) toyena nupalippati → toye na upalippati (pts1ed); toyena nupalimpati (mr) | nupalippati nupalippāmi → nūpalippati nūpalittomhi (bj) | nupalippati → nupalimpati (cck: ka.) | toyena nupalippati → toye na upalippati na (pts)Like a blue lotus, rising up, unsmeared by water, Nupalippāmi lokena, tasmā buddhosmi brāhmaṇā”ti.
Nupalippāmi → nupalittomhi (bj); na upalippāmi (pts1ed); nupalimpāmi (mr) | nūpalittomhi → nupalippāmi (bj: syā, machasaṁ – nūpalimpāni – kām) | Nupalippāmi → nupalimpāmi (cck: ka.) | upalippāmi → B. K. upalimpati. (pts note) buddhosmi → buddho smi (pts)unsmeared am I by the world, and so, brahman, I’m awake.”