Khandhasutta
Khandhasutta → samaṇamacala-khandhasuttaṁ (bj)๙๐ ขันธสูตร
“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
cattārome → (pts) | saṁvijjamānā → saṁvijjamāno (pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก
Katame cattāro?
cattāro → cattaro (pts)บุคคล ๔ จำพวกไหนบ้าง คือ
Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.๑. บุคคลเป็นสมณะผู้ไม่หวั่นไหว ๒. บุคคลเป็นสมณะเหมือนดอกปุณฑริก ๓. บุคคลเป็นสมณะเหมือนดอกปทุม ๔. บุคคลเป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ
Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)บุคคลเป็นสมณะผู้ไม่หวั่นไหว เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti appattamānaso, anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamāno viharati.
bhikkhu → (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นเสขะ ยังไม่บรรลุอรหัตตมรรค ปรารถนาผลที่ ยอดเยี่ยมอันเป็นแดนเกษมจากโยคะ
Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.บุคคลเป็นสมณะผู้ไม่หวั่นไหว เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)บุคคลเป็นสมณะเหมือนดอกปุณฑริก เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati:
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | pañcasu → pañcas (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นความเกิดและความดับในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่า
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)‘รูปเป็นดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งรูปเป็นดังนี้ ความดับแห่งรูปเป็นดังนี้
iti vedanā …pe…
+ → iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthagamo (bjt)เวทนา เป็นดังนี้ ...
iti saññā …pe…
+ → iti saññāya samudayo iti saññāya atthagamo (bjt)สัญญาเป็นดังนี้ ...
iti saṅkhārā …pe…
+ → iti saṅkhārānaṁ samudayo iti saṅkhārānaṁ atthagamo (bjt)สังขารเป็นดังนี้ ...
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;
atthaṅgamoti → atthagamo ti (pts) | atthaṅgamoti → atthagamoti (bjt)วิญญาณเป็นดังนี้ ความเกิด ขึ้นแห่งวิญญาณเป็นดังนี้ ความดับแห่งวิญญาณเป็นดังนี้’
no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati.
phusitvā → phassitvā (pts) | phassitvā → phusitvā (bj: machasaṁ) | aṭṭha vimokkhe → aṭṭhavimokkhe (bjt) | vimokkhe → vimokhe (pts)แต่เธอไม่ได้สัมผัสวิโมกข์ ๘ ด้วยนามกายอยู่
Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.บุคคลเป็นสมณะเหมือนดอกปุณฑริก เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)บุคคลเป็นสมณะเหมือนดอกปทุม เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati:
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bjt) | pañcasu → pañcas (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นความเกิดและความดับในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่า
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (bjt)‘รูปเป็นดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งรูปเป็นดังนี้ ความดับแห่งรูปเป็นดังนี้
iti vedanā …pe…เวทนา เป็นดังนี้ ...
iti saññā …pe…สัญญาเป็นดังนี้ ...
iti saṅkhārā …pe…สังขารเป็นดังนี้ ...
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;
samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamoti → atthagamo ti (pts) | atthaṅgamoti → atthagamoti (bjt)วิญญาณเป็นดังนี้ ความเกิดขึ้น แห่งวิญญาณเป็นดังนี้ ความดับแห่งวิญญาณเป็นดังนี้’
aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati.
phusitvā → phassitvā (bj, pts) | vimokkhe → vimokhe (pts)และเธอได้สัมผัสวิโมกข์ ๘ ด้วยนามกายอยู่
Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.บุคคลเป็นสมณะเหมือนดอกปทุม เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)บุคคลเป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito …pe… mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti.
mameva → yaṁ hi (pts) | pe → spelled out in full (bjt)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้มีคนขอร้องเท่านั้นจึงใช้สอยจีวรมาก ไม่มีใครขอร้อง ย่อมใช้สอยจีวรแต่น้อย ฯลฯ บุคคลเมื่อจะกล่าวให้ถูกต้องพึงกล่าวถึงผู้ใดว่า ‘เป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ’ บุคคลนั้นเมื่อจะกล่าวให้ถูกต้องพึงกล่าวถึง เรานั้นแลว่า ‘เป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ’ เพราะเรามีคนขอร้องเท่านั้น จึงใช้สอยจีวรมาก ไม่มีใครขอร้องย่อมใช้สอยจีวรแต่น้อย ฯลฯ
Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.
lokasminti → lokasmin ti tass uddānaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Pāṇātipāto ca musā, avaṇṇakodhatamoṇatā;
pāṇātipāto → pāṇātipātā (pts) | musā → musāvaṇṇakodha-tamoṇatā (pts) avaṇṇakodhatamoṇatā → avaṇṇakodhatamonatā (bj); vaṇṇakodhatamoṇatā (sya-all) | avaṇṇakodhatamoṇatā → anno (pts)๑. ปาณาติปาตสูตร ๒. มุสาวาทสูตร ๓. อวัณณารหสูตร ๔. โกธครุสูตร ๕. ตโมตมสูตร ๖. โอณโตณตสูตร Putto saṁyojanañceva, diṭṭhi khandhena te dasāti.
saṁyojanañceva → saññojanaṁ ceva (bjt) | saṁyojanañceva → saññojanañceva (th) | putto saṁyojanañceva → saññojanañ eva (pts) dasāti → dasā ti cattāro me (pts) | ti → B. K. Pānātāpātā pisuṇavācā|| avaṇṇakodhagaru || Tamo oṇato putto balaṁ|| diṭṭhi khandena te dasāti. (pts note) | diṭṭhi khandhena → diṭṭhikhandhena (bjt) | diṭṭhi khandhena → diṭṭhi-khandhena (pts)๗. ปุตตสูตร ๘. สังโยชนสูตร ๙. สัมมาทิฏฐิสูตร ๑๐. ขันธสูตร