SamaṇasukhumālasuttaA Delicate Ascetic of Ascetics
“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.
+ → sāvatthinidānaṁ (bjt)“Mendicants, a mendicant with five qualities is a delicate ascetic of ascetics.
Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito.
gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ → gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ (my) | yācitova → yācito va (pts)It’s when a mendicant usually uses only what they’ve been invited to accept—robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick—rarely using them without invitation.
Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṁ viharati, tyassa manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti, appaṁ amanāpena;
tyassa → tyāssa (mr) | tyassa → tyāssa (bj, pts) | saddhiṁ → sabrahmacārīhi (bj: sīmu) | tyassa → tyāssa (ka.) a. ni. 4.87 (cck note) | sabrahmacārīhi → M7 brahma- (pts note) | tyāssa → Ph. M7. S. tyassa. (pts note)When living with other spiritual practitioners, they usually find themselves treated agreeably by them by way of body, speech, and mind, and rarely disagreeably.
manāpaṁyeva upahāraṁ upaharanti, appaṁ amanāpaṁ.
manāpaṁyeva → manāpaṁ yeva bahulaṁ (bj) | upahāraṁ → manāpaṁ yeva upahāraṁ (bj: machasaṁ, syā)And they are usually presented with agreeable things by them, rarely with disagreeable ones.
Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā, tānissa na bahudeva uppajjanti.
pittasamuṭṭhānāni → cittasamuṭṭhānāni (bj) | utupariṇāmajāni → utuparināmajāni (bj) | bahudeva → bahu-d-eva (pts)They’re healthy, so the various unpleasant feelings—stemming from disorders of bile, phlegm, wind, or their conjunction; or caused by change in weather, by not taking care of themselves, by exertion, or as the result of past deeds—usually don’t come up.
Appābādho hoti, catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī,
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | abhicetasikānaṁ → M7. S. ābhi- (pts note)They get the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty.
āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
āsavānaṁ → M. Ph. āsavānañ ca. (pts note) | diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt)And they realize the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.
Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.
imehi → ime (bjt)A mendicant with these five qualities is a delicate ascetic of ascetics.
Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’ti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’ti.
mameva taṁ, bhikkhave, sammā → mameva taṁ sammā (?) | samaṇasukhumāloti ahañhi → samaṇasukhumālo ti ahaṁ (pts) | sammā → mameva taṁ sammā (cck: ?) | yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | samaṇasukhumāloti mameva → samaṇasukhumālo ti mam eva (pts)And if anyone should be rightly called a delicate ascetic of ascetics, it’s me.
Ahañhi, bhikkhave, yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito.
hi → ba. na dissati (sya-all: yu.) | Ahaṁ → M. S. add hi. (pts note) | gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ → gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ (my) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt, th) | yācitova → yācito va (pts)For I usually use only what I’ve been invited to accept.
Yehi kho pana bhikkhūhi saddhiṁ viharāmi, te maṁ manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti, appaṁ amanāpena;When living with other mendicants, I am usually treated agreeably by them.
manāpaṁyeva upahāraṁ upaharanti, appaṁ amanāpaṁ.
manāpaṁyeva → manāpaṁ yeva bahulaṁ (bj)And I usually present them with agreeable things.
Yāni kho pana tāni vedayitāni—pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā—tāni me na bahudeva uppajjanti. Appābādhohamasmi.
pittasamuṭṭhānāni → cittasamuṭṭhānāni (bj) | utupariṇāmajāni → utuparināmajāni (bj) | bahudeva → bahūdeva (bj) | tāni → M. Ph. pan'; etāni. (pts note) | opakkamikāni → Ph. okkam- (pts note) | bahudeva → bahu-d-eva (pts) | appābādhohamasmi → appābādhoham asmi (pts)I’m healthy.
catunnaṁ kho panasmi jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī,
catunnaṁ kho panasmi → catunnaṁ kho panamhi (bj); catunnaṁ kho pana (si); catunnaṁ (sya-all, pts1ed) | nikāmalābhī → nikāmalābhī homi (mr) | kho panasmi → (pts) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | panamhi → catunnaṁ kho pana (bj: sīmu) | panasmi → catunnaṁ kho pana (cck: sī.); catunnaṁ (cck: syā. pī.) | nikāmalābhī → nikāmalābhī homi (cck: sī. ka.) | abhicetasikānaṁ → M. T. S. ābhi- (pts note)I get the four absorptions when I want, without trouble or difficulty.
āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharāmi.
viharāmi yañhi → vihārāmi yaṁ hi (bj) | pe → M. Ph. la. (pts note) | + → anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭhevadhamme sayaṁ abhiññā (bjt)And I’ve realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom … in this very life …
Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’ti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’”ti.
samaṇasukhumāloti catutthaṁ → samaṇasukhumālo ti (pts) | yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | mameva → mame va (bjt) | samaṇasukhumāloti mameva → samaṇasukhumālo ti mam eva (pts)So if anyone should be rightly called a delicate ascetic of ascetics, it’s me.”