Mūlakasutta
Mūlakasutta → kiṁmūlakasuttaṁ (bj)๘๓ มูลกสูตร
“Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṁ puccheyyuṁ:
Sace → a. ni. 10.58 passitabbaṁ (cck note) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)ภิกษุทั้งหลาย ถ้าอัญเดียรถีย์ปริพาชกถามอย่างนี้ว่า
‘kiṁmūlakā, āvuso, sabbe dhammā, kiṁsambhavā sabbe dhammā, kiṁsamudayā sabbe dhammā, kiṁsamosaraṇā sabbe dhammā, kiṁpamukhā sabbe dhammā, kiṁadhipateyyā sabbe dhammā, kiṁuttarā sabbe dhammā, kiṁsārā sabbe dhammā’ti, evaṁ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ kinti byākareyyāthā”ti?
kiṁadhipateyyā → kiṁādhipateyyā (bj, sya-all, pts) | sabbe → T. adds 'va, and so throughout in this . (pts note) | kiṁ-pamukhā → M8 kiṁsa- throughout. (pts note) | kiṁ-ādhipateyyā → M. Ph. M8. M7 adhi- throughout. (pts note) | kiṁsamudayā → kiṁ samudayā (bjt) | kiṁuttarā → kiṁ-uttarā (pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | byākareyyāthāti → vyākareyyāthā ti (pts)๑. ธรรมทั้งปวง มีอะไรเป็นมูลเหตุ ๒. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นแดนเกิด ๓. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นเหตุเกิด ๔. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นที่ประชุม ๕. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นประมุข ๖. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นใหญ่ ๗. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นยิ่ง ๘. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นแก่น เธอทั้งหลายถูกถามแล้วอย่างนี้ จะพึงตอบอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างไร
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhikkhū dhāressantīti → bhikkhu dhāressanti ti (bj) | bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā → bhagavannettikā bhagavaṁ paṭisaraṇā (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt, th, pts) | dhāressantīti → dhāressantī ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาคเป็นหลัก มีพระผู้มีพระภาคเป็นผู้นำ มีพระผู้มีพระภาค เป็นที่พึ่ง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เฉพาะพระผู้มีพระภาคเท่านั้น ที่จะทรงอธิบายเนื้อความแห่งภาษิตนั้นให้แจ่มแจ้งได้ ภิกษุทั้งหลายฟังต่อจาก พระผู้มีพระภาคแล้วจักทรงจำไว้”
“Tena hi, bhikkhave, desessāmi.
desessāmi taṁ → (bj, sya-all, pts) | bhikkhave → M. Ph. add desissāmi, taṁ; M8 only taṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
suṇātha → desessami. taṁ suṇātha (bj: machasaṁ) | manasi karotha → manasikarotha (bjt) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจ ให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | bhanteti → bhante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสดังนี้ว่า
“sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṁ puccheyyuṁ:“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าอัญเดียรถีย์ปริพาชกถามอย่างนี้ว่า
‘kiṁmūlakā, āvuso, sabbe dhammā, kiṁsambhavā sabbe dhammā, kiṁsamudayā sabbe dhammā, kiṁsamosaraṇā sabbe dhammā, kiṁpamukhā sabbe dhammā, kiṁadhipateyyā sabbe dhammā, kiṁuttarā sabbe dhammā, kiṁsārā sabbe dhammā’ti,
kiṁadhipateyyā → kiṁ ādhipateyyā (bj, sya-all, pts) | kiṁmūlakā → kimmūlakā (bjt) | kiṁsamudayā → kiṁ samudayā (bjt) | kiṁsārā → kiṁ sārā (bjt) | kiṁadhipateyyā → kiṁādhipateyyā (th, pts) | kiṁpamukhā → kiṁ-pamukhā (pts) | kiṁuttarā → kiṁ-uttarā (pts) | dhammāti → dhammā ti (pts)๑. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นมูล ๒. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นแดนเกิด ๓. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นเหตุเกิด ๔. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นที่ประชุม ๕. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นประมุข ๖. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นใหญ่ ๗. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นยิ่ง ๘. ธรรมทั้งปวงมีอะไรเป็นแก่น
evaṁ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyātha:
byākareyyātha → vyākareyyātha (pts)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้แล้ว พึงตอบอัญเดียรถีย์ปริพาชก เหล่านั้นอย่างนี้ว่า
‘chandamūlakā, āvuso, sabbe dhammā, manasikārasambhavā sabbe dhammā, phassasamudayā sabbe dhammā, vedanāsamosaraṇā sabbe dhammā, samādhippamukhā sabbe dhammā, satādhipateyyā sabbe dhammā, paññuttarā sabbe dhammā, vimuttisārā sabbe dhammā’ti,
phassasamudayā → Ph. phassā- (pts note) | vedanāsamosaraṇā → vedanā samosaraṇā (bjt) | samādhippamukhā → samādhipamukhā (bjt, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts)๑. ธรรมทั้งปวงมีฉันทะเป็นมูล ๒. ธรรมทั้งปวงมีมนสิการเป็นแดนเกิด ๓. ธรรมทั้งปวงมีผัสสะเป็นเหตุเกิด ๔. ธรรมทั้งปวงมีเวทนาเป็นที่ประชุม ๕. ธรรมทั้งปวงมีสมาธิเป็นประมุข ๖. ธรรมทั้งปวงมีสติเป็นใหญ่ ๗. ธรรมทั้งปวงมีปัญญาเป็นยิ่ง ๘. ธรรมทั้งปวงมีวิมุตติเป็นแก่น
evaṁ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyāthā”ti.
puṭṭhā → phuṭṭhā (bj) | byākareyyāthāti tatiyaṁ → vyākareyyāthā ti (pts) | tesaṁ → T. inserts yeva. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้แล้ว พึงตอบอัญเดียรถีย์ปริพาชก เหล่านั้นอย่างนี้แล”